ബ്രഹ്മണോ മാനസാ ഹ്യേതേ ഉത്പന്നാഃ സ്വയമീശ്വരാഃ പരത്വേനര്ഷയോ യസ്മാന് മതാസ്തസ്മാന്മഹര്ഷയഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് സ്വയം ഉദിച്ച ഈ ഇശ്വരന്മാർ പരമദർശകർ ആകയാൽ മഹർഷികൾ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
ഈശ്വരാണാം സുതാസ്ത്വേഷാമ് ഋഷയസ്താന്നിബോധത കാവ്യോ ബൃഹസ്പതിശ്ചൈവ കശ്യപശ്ച്യവനസ്തഥാ
ഈ ഇശ്വരന്മാരുടെ പുത്രന്മാർ ദർശകർ ആകുന്നു. അവരെ കേൾക്കൂ: കാവ്യൻ, ബൃഹസ്പതി, കശ്യപൻ, ച്യവനൻ.
ഉതഥ്യോ വാമദേവശ്ച അഗസ്ത്യഃ കൌശികസ്തഥാ കര്ദമോ വാലഖില്യാശ്ച വിശ്രവാഃ ശക്തിവര്ധനഃ
ഉതത്യൻ, വാമദേവൻ, അഗസ്ത്യൻ, കൗശികൻ, കര്ദമൻ, വാലഖില്യർ, വിശ്രവസ്, ശക്തിവർദ്ധനൻ.
ഇത്യേതേ ഋഷയഃ പ്രോക്താസ് തപസാ ഋഷിതാം ഗതാഃ തേഷാം പുത്രാനൃഷീകാംസ്തു ഗര്ഭോത്പന്നാന്നിബോധത
ഇവരാണ് തപസ്സിലൂടെ ദർശകപദവി നേടിയ ദർശകർ. ഇപ്പോൾ അവരുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ദർശികന്മാരെ കേൾക്കൂ.
വത്സരോ നഗ്നഹൂശ് ചൈവ ഭരദ്വാജശ്ച വീര്യവാന് ഋഷിര്ദീര്ഘതമാശ്ചൈവ ബൃഹദ്വക്ഷാഃ ശരദ്വതഃ
വത്സരൻ, നഗ്നഹൂ, വീര്യശാലിയായ ഭാരദ്വാജൻ, ദീർഘതമാസ്, ബൃഹദ്വക്ഷ, ശരദ്വതൻ.
വാജിശ്രവാഃ സുചിന്തശ്ച ശാവശ്ച സപരാശരഃ ശൃങ്ഗീ ച ശങ്ഖപാച് ചൈവ രാജാ വൈശ്രവണസ്തഥാ
വാജിശ്രവാസ്, സുചിന്തൻ, ശാവൻ, പരാശരൻ, ശ്രിംഗി, ശംഖപൻ, രാജാവ് വൈശ്രവണൻ.
ഇത്യേതേ ഋഷികാഃ സര്വേ സത്യേന ഋഷിതാം ഗതാഃ ഈശ്വരാ ഋഷയശ്ചൈവ ഋഷീകാ യേ ച വിശ്രുതാഃ
ഇവരൊക്കെയും സത്യത്തിന്റെ വഴി ദർശകപദവി നേടിയ ദർശികന്മാരാണ്. ഇശ്വരന്മാർ, ദർശകർ, പ്രശസ്തരായ ദർശികന്മാർ.
ഏവം മന്ത്രകൃതഃ സര്വേ കൃത്സ്നശശ്ച നിബോധത ഭൃഗുഃ കാശ്യപഃ പ്രചേതാ ദധീചോ ഹ്യാത്മവാനപി
ഇങ്ങനെ മന്ത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചവരെ മുഴുവനായി കേൾക്കൂ: ഭൃഗു, കശ്യപൻ, പ്രചേതസ്, ആത്മവാൻ ദധീചൻ.
ഊര്ഷോ ഽഥ ജമദഗ്നിശ്ച വേദഃ സാരസ്വതസ്തഥാ ആര്ഷ്ടിഷേണശ്ച്യവനശ്ച വീതഹവ്യഃ സവേധസഃ
ഊർഷൻ, ജമദഗ്നി, വേദൻ, സാരസ്വതൻ, ആർഷ്ടിഷേണൻ, ച്യവനൻ, വീതഹവ്യൻ, സവേദസൻ.
വൈന്യഃ പൃഥുര്ദിവോദാസോ ബ്രഹ്മവാന്ഗൃത്സശൌനകൌ ഏകോനവിംശതിര്ഹ്യേതേ ഭൃഗവോ മന്ത്രകൃത്തമാഃ
വൈന്യൻ, പൃഥു, ദിവോദാസൻ, ബ്രഹ്മവാൻ, ഗൃത്സൻ, ശൗനകൻ — ഇവർ പതിനൊന്ന് പേരാണ്, മന്ത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച ഭൃഗുക്കളിൽ പ്രധാനികൾ.
അങ്ഗിരാശ്ചൈവ ത്രിതശ്ച ഭരദ്വാജോ ഽഥ ലക്ഷ്മണഃ കൃതവാചസ്തഥാ ഗര്ഗഃ സ്മൃതിസംകൃതിരേവ ച
അംഗിരാസ്, ത്രിത, ഭരദ്വാജൻ, ലക്ഷ്മണൻ, കൃതവാച്, ഗർഗൻ, സ്മൃതിസംകൃതി ഇവരാണ്.
ഗുരുവീതശ്ച മാന്ധാതാ അമ്ബരീഷസ്തഥൈവ ച യുവനാശ്വഃ പുരുകുത്സഃ സ്വശ്രവസ്തു സദസ്യവാന്
ഗുരുവീതൻ, മാന്ധാത, അംബരീഷൻ, യുവനാശ്വൻ, പുരുകുത്സൻ, സ്വശ്രവസ്, സദസ്യവാൻ ഇവരും.
അജമീഢോ ഽസ്വഹാര്യശ്ച ഹ്യ് ഉത്കലഃ കവിരേവ ച പൃഷദശ്വോ വിരൂപശ്ച കാവ്യശ്ചൈവാഥ മുദ്ഗലഃ
അജമീഢൻ, അസ്വഹാര്യൻ, ഉത്കളൻ, കവിയെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ, പൃഷദശ്വൻ, വിരൂപൻ, കാവ്യൻ, മുദ്ഗളൻ ഇവരും.
ഉതഥ്യശ്ച ശരദ്വാംശ്ച തഥാ വാജിശ്രവാ അപി അപസ്യൌഷഃ സുചിത്തിശ്ച വാമദേവസ്തഥൈവ ച
ഉതത്യൻ, ശരദ്വാൻ, വാജിശ്രവസ്, അപസ്യൗഷൻ, സുചിത്തി, വാമദേവൻ ഇവരും.
ഋഷിജോ ബൃഹച്ഛുക്ലശ്ച ഋഷിര്ദീര്ഘതമാ അപി കക്ഷീവാംശ്ച ത്രയസ്ത്രിംശത് സ്മൃതാ ഹ്യങ്ഗിരസാം വരാഃ
ഋഷിജൻ, ബൃഹച്ഛുക്ലൻ, ദീർഘതമാസ്, കക്ഷീവാൻ ഇവർ ഉൾപ്പെടെ മുപ്പത്തിമൂന്ന് പേരാണ് പ്രശസ്തരായ അംഗിരസന്മാർ.
ഏതേ മന്ത്രകൃതഃ സര്വേ കാശ്യപാംസ്തു നിബോധത കാശ്യപഃ സഹവത്സാരോ നൈധ്രുവോ നിത്യ ഏവ ച
ഇവരെല്ലാവരും മന്ത്രങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാക്കളാണ്. ഇപ്പോൾ കശ്യപന്മാരെ കേൾക്കൂ: കശ്യപൻ, സഹവത്സരൻ, നൈധ്രുവൻ, നിത്യൻ.
അസിതോ ദേവലശ്ചൈവ ഷഡേതേ ബ്രഹ്മവാദിനഃ അത്രിര് അര്ധസ്വനശ്ചൈവ ശാവാസ്യോ ഽഥ ഗവിഷ്ഠിരഃ
അസിതൻ, ദേവളൻ, ഇവർ ആറുപേരും ബ്രഹ്മവാദികൾ. അത്രി, അർദ്ധസ്വനൻ, ശാവാസ്യൻ, ഗവിഷ്ഠിരൻ ഇവരും.
കര്ണകശ്ച ഋഷിഃ സിദ്ധസ് തഥാ പൂര്വാതിഥിശ്ച യഃ
കർണകൻ എന്ന ഋഷി, സിദ്ധൻ, പൂർവാതിഥി ഇവരും.
ഇത്യേതേ ത്വത്രയഃ പ്രോക്താ മന്ത്രകൃത്ഷണ്മഹര്ഷയഃ വസിഷ്ഠശ്ചൈവ ശക്തിശ്ച തൃതീയശ്ച പരാശരഃ
ഇങ്ങനെ ആറ് മഹർഷിമാർ മന്ത്രങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാക്കളായി അറിയപ്പെടുന്നു. വസിഷ്ഠൻ, ശക്തി, മൂന്നാമൻ പരാശരൻ.
തതസ്തു ഇന്ദ്രപ്രതിമഃ പഞ്ചമസ്തു ഭരദ്വസുഃ ഷഷ്ഠസ്തു മിത്രാവരുണഃ സത്തമഃ കുണ്ഡിനസ്തഥാ
അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രനുപമനായ അഞ്ചാമൻ ഭരദ്വസു, ആറാമൻ മിത്രാവരുണൻ, ഏഴാമൻ കുണ്ഡിനൻ.
ഇത്യേതേ സപ്ത വിജ്ഞേയാ വാസിഷ്ഠാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ വിശ്വാമിത്രശ്ച ഗാധേയോ ദേവരാതസ്തഥാ ബലഃ
ഇവരാണ് വസിഷ്ഠന്മാരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മവാദികൾ. വിശ്വാമിത്രൻ ഗാധേയൻ, ദേവരാതൻ, ബലൻ ഇവരും.
തഥാ വിദ്വാന്മധുച്ഛന്ദാ ഋഷിശ്ചാന്യോ ഽഘമര്ഷണഃ അഷ്ടകോ ലോഹിതശ്ചൈവ ഭൃതകീലശ്ച മാമ്ബുധിഃ
വിദ്വാനായ മധുഛ്ഛന്ദസ്, മറ്റൊരു ഋഷിയായ അഘമർശണൻ, അഷ്ടകൻ, ലോഹിതൻ, ഭൃതകീലൻ, മാംബുദി ഇവരും.
ദേവശ്രവാ ദേവരാതഃ പുരാണശ്ച ധനംജയഃ ശിശിരശ്ച മഹാതേജാഃ ശാലങ്കായന ഏവ ച
ദേവശ്രവസ്, ദേവരാതൻ, പുരാണൻ, ധനഞ്ജയൻ, മഹാതേജസ്സുള്ള ശിശിരൻ, ശാലങ്കായനൻ ഇവരും.
ത്രയോദശൈതേ വിജ്ഞേയാ ബ്രഹ്മിഷ്ഠാഃ കൌശികാ വരാഃ അഗസ്ത്യോ ഽഥ ദൃഢദ്യുമ്ന ഇന്ദ്രബാഹുസ്തഥൈവ ച
ഇവരെ പതിമൂന്നു പേരെ കൗശികന്മാരിൽ പ്രധാന ബ്രഹ്മിഷ്ഠന്മാരായി അറിയണം. അഗസ്ത്യൻ, ദൃഢദ്യുമ്നൻ, ഇന്ദ്രബാഹു ഇവരും.
ബ്രഹ്മിഷ്ഠാഗസ്തയോ ഹ്യേതേ ത്രയഃ പരമകീര്തയഃ മനുര്വൈവസ്വതശ്ചൈവ ഐലോ രാജാ പുരൂരവാഃ
ഈ മൂന്നുപേരും അഗസ്ത്യനും പ്രശസ്തരായ ബ്രഹ്മിഷ്ഠന്മാരാണ്. മനു വൈവസ്വതൻ, ഇലയുടെ മകൻ പുരൂരവാസ് രാജാവും.
ക്ഷത്രിയാണാം വരാ ഹ്യേതേ വിജ്ഞേയാ മന്ത്രവാദിനഃ ഭലന്ദകശ്ച വാസാശ്വഃ സംകീലശ്ചൈവ തേ ത്രയഃ
ക്ഷത്രിയന്മാരിൽ മന്ത്രജ്ഞരായി അറിയപ്പെടുന്ന പ്രധാനവർ ഇവരാണ്: ഭലന്ദകൻ, വാസാശ്വൻ, സംകീലൻ—ഈ മൂന്നുപേർ.
ഏതേ മന്ത്രകൃതോ ജ്ഞേയാ വൈശ്യാനാം പ്രവരാഃ സദാ ഇതി ദ്വിനവതിഃ പ്രോക്താ മന്ത്രായൈശ്ച ബഹിഷ്കൃതാഃ
വൈശ്യന്മാരിൽ മന്ത്രങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാക്കളായി അറിയപ്പെടുന്ന പ്രധാനവർ ഇവരാണ്. ഇങ്ങനെ ഇരുപത്തിരണ്ടുപേർ മന്ത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടവരായി പറയപ്പെട്ടു.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാ ഋഷിപുത്രാന്നിബോധത ഋഷീകാണാം സുതാ ഹ്യേതേ ഋഷിപുത്രാഃ ശ്രുതര്ഷയഃ
ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ—ഇവരുടെ ഋഷിപുത്രന്മാരെ കേൾക്കൂ. ഇവർ ഋഷികന്മാരുടെ പുത്രന്മാരാണ്, ശ്രുതാർഷ്യരായി പ്രശസ്തരാണ്.
കഥം മത്സ്യേന കഥിതസ് താരകസ്യ വധോ മഹാന് കസ്മിന്കാലേ വിനിര്വൃത്താ കഥേയം സൂതനന്ദന
സൂതപുത്രാ, മഹത്തായ താരകന്റെ വധം മത്സ്യൻ എങ്ങനെ പറഞ്ഞു? ഈ കഥ എപ്പോൾ നടന്നുവെന്ന് പറയാമോ?
ത്വന്മുഖക്ഷീരസിന്ധൂത്ഥാ കഥേയമമൃതാത്മികാ കര്ണാഭ്യാം പിബതാം തൃപ്തിര് അസ്മാകം ന പ്രജായതേ ഇദം മുനേ സമാഖ്യാഹി മഹാബുദ്ധേ മനോഗതമ്
നിന്റെ വായിൽ നിന്നു ഉയർന്ന അമൃതംപോലെയുള്ള ഈ കഥ ഞങ്ങൾ ചെവിയിൽ ഒഴുക്കി കുടിച്ചാലും തൃപ്തിയാകുന്നില്ല. മഹാബുദ്ധിമാനായ മുനിയേ, മനസ്സിൽ ഉള്ളത് ദയവായി ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ.