യദ്യദിഷ്ടതമം ദ്രവ്യം ന്യായേനൈവാഗതം ച യത് തത്തദ്ഗുണവതേ ദേയമ് ഇത്യേതദ്ദാനലക്ഷണമ്
ഏതെങ്കിലും ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട വസ്തു ന്യായമായി ലഭിച്ചാൽ, അതു യോഗ്യനുള്ളവർക്കു നൽകേണ്ടത് തന്നെയാണ് ദാനത്തിന്റെ ലക്ഷണം.
ശ്രുതിസ്മൃതിഭ്യാം വിഹിതോ ധര്മോ വര്ണാശ്രമാത്മകഃ ശിഷ്ടാചാരപ്രവൃദ്ധശ്ച ധര്മോ ഽയം സാധുസംമതഃ
വേദവും സ്മൃതിയും നിർദ്ദേശിച്ച, വർണ്ണാശ്രമധർമ്മങ്ങളാൽ രൂപംകൊണ്ട, നല്ലവരുടെ ആചാരങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വളർന്നിരിക്കുന്ന ഈ ധർമ്മം സന്മാർഗ്ഗികൾ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അപ്രദ്വേഷോ ഹ്യനിഷ്ടേഷു ഇഷ്ടം വൈ നാഭിനന്ദതി പ്രീതിതാപവിഷാദാനാം വിനിവൃത്തിര് വിരക്തതാ
അനിഷ്ടമായവരോട് വൈരം പുലർത്താതിരിക്കുക, ഇഷ്ടമായവയിൽ ആനന്ദം കാണാതിരിക്കുക, സന്തോഷം, ദു:ഖം, വിഷാദം എന്നിവയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുക — ഇതാണ് വിരക്തി.
സംന്യാസഃ കര്മണാം ന്യാസഃ കൃതാനാമകൃതൈഃ സഹ കുശലാകുശലാഭ്യാം തു പ്രഹാണം ന്യാസ ഉച്യതേ
നടത്തിയ കാര്യങ്ങളെയും നടത്താത്ത കാര്യങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിക്കുക, നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള പ്രവൃത്തികൾ വിട്ടുകളയുക — ഇതാണ് സംന്യാസം.
അവ്യക്താദിവിശേഷാന്തവ് ഇകാരേ ഽസ്മിന്നിവര്തതേ ചേതനാചേതനം ജ്ഞാത്വാ ജ്ഞാനേ ജ്ഞാനീ സ ഉച്യതേ
അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യേകതയിലേക്കുള്ള വ്യത്യാസം, ചൈതന്യവും അചൈതന്യവും മനസ്സിലാക്കി, മാറ്റങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നവനാണ് ജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ.
പ്രത്യങ്ഗാനി തു ധര്മസ്യ ചേത്യേതല്ലക്ഷണം സ്മൃതമ് ഋഷിഭിര്ധര്മതത്ത്വജ്ഞൈഃ പൂര്വൈഃ സ്വായമ്ഭുവേ ഽന്തരേ
ധർമ്മത്തിന്റെ അവയവങ്ങളായി ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ പുരാതന ധർമ്മജ്ഞരായ ഋഷിമാർ സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു.
അത്ര വോ വര്ണയിഷ്യാമി വിധിം മന്വന്തരസ്യ തു തഥൈവ ചാതുര്ഹോത്രസ്യ ചാതുര്വര്ണ്യസ്യ ചൈവ ഹി
ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു മന്വന്തരത്തിലെ നിയമവും, അതുപോലെ ചതുര്ഹോത്രവും, നാലു വർണ്ണങ്ങളുടെയും നിയമവും വിശദീകരിക്കാം.
പ്രതിമന്വന്തരം ചൈവ ശ്രുതിരന്യാ വിധീയതേ ഋചോ യജൂംഷി സാമാനി യഥാവത്പ്രതിദൈവതമ്
ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും വ്യത്യസ്തമായ വേദം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു; ഋക്, യജുര്, സാമവേദങ്ങൾ ഓരോ ദേവതയ്ക്കനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.
വിധിസ്തോത്രം തഥാ ഹൌത്രം പൂര്വവത്സമ്പ്രവര്തതേ ദ്രവ്യസ്തോത്രം ഗുണസ്തോത്രം കര്മസ്തോത്രം തഥൈവ ച
നിർദ്ദേശിച്ച സ്തോത്രങ്ങളും ഹോത്രവാക്യങ്ങളും മുമ്പത്തെപ്പോലെ നടത്തപ്പെടുന്നു; ദ്രവ്യങ്ങൾക്കും ഗുണങ്ങൾക്കും കർമ്മങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള സ്തോത്രങ്ങളും അതുപോലെ.
തഥൈവാഭിജനസ്തോത്രം സ്തോത്രമേവം ചതുര്വിധമ് മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു യഥാ ഭേദാ ഭവന്തി ഹി
അഭിജനത്തിനായുള്ള സ്തോത്രവും ഇതുപോലെ; ഇങ്ങനെ മന്വന്തരങ്ങളിൽ നാലു വിധത്തിലുള്ള സ്തോത്രങ്ങൾ ഭേദഭേദമായി ഉണ്ടാകുന്നു.
പ്രവര്തയന്തി തേഷാം വൈ ബ്രഹ്മസ്തോത്രം പുനഃ പുനഃ ഏവം മന്ത്രഗുണാനാം തു സമുത്പത്തിശ്ചതുര്വിധാ
അവരിൽ ബ്രഹ്മസ്തോത്രം വീണ്ടും വീണ്ടും നടത്തപ്പെടുന്നു; അങ്ങനെ മന്ത്രങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം നാലുവിധമാണ്.
അഥര്വഋഗ്യജുഃസാമ്നാം വേദേഷ്വിഹ പൃഥക്പൃഥക് ഋഷീണാം തപ്യതാം തേഷാം തപഃ പരമദുശ്ചരമ്
അഥർവ, ഋക്, യജുര്, സാമവേദങ്ങളിൽ ഓരോന്നിലും, ഋഷിമാർക്ക് ഏറ്റവും പ്രയാസമുള്ള തപസ്സാണ് നടക്കുന്നത്.
മന്ത്രാഃ പ്രാദുര്ഭവന്ത്യാദൌ പൂര്വമന്വന്തരസ്യ ഹ അസംതോഷാദ്ഭയാദ്ദുഃഖാന് മോഹാച്ഛോകാച്ച പഞ്ചധാ
ഓരോ മന്വന്തരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലും മന്ത്രങ്ങൾ അഞ്ചു വിധത്തിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു: അസന്തോഷം, ഭയം, ദു:ഖം, മോഹം, ശോകം എന്നിവ മൂലം.
ഋഷീണാം താരകാ യേന ലക്ഷണേന യദൃച്ഛയാ ഋഷീണാം യാദൃശത്വം ഹി തദ്വക്ഷ്യാമീഹ ലക്ഷണമ്
ഋഷിമാരുടെ നക്ഷത്രങ്ങളെ ഏത് ലക്ഷണത്താൽ തിരിച്ചറിയാമെന്നും, അവരുടെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണെന്നും ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കാം.
അതീതാനാഗതാനാം ച പഞ്ചധാ ഹ്യാര്ഷകം സ്മൃതമ് തഥാ ഋഷീണാം വക്ഷ്യാമി ആര്ഷസ്യേഹ സമുദ്ഭവമ്
പഴയകാലത്തെയും വരാനിരിക്കുന്ന കാലത്തെയും അഞ്ചുവിധത്തിലുള്ള ഋഷിപാരമ്പര്യം ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ ഉത്ഭവം ഞാൻ ഇവിടെ വിശദമായി പറയും.
ഗുണസാമ്യേന വര്തന്തേ സര്വസംപ്രലയേ തദാ അവിഭാഗേന ദേവാനാമ് അനിര്ദേശ്യേ തമോമയേ
ലോകം മുഴുവൻ ലയിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഒരുപോലെയായി നിലനിൽക്കും; അപ്പോൾ ദേവന്മാരിൽ വ്യത്യാസമില്ലാതെ, വിവരണ ചെയ്യാനാകാത്ത ഇരുണ്ട അവസ്ഥയിലാകും.
അബുദ്ധിപൂര്വകം തദ്വൈ ചേതനാര്ഥം പ്രവര്തതേ തേനാര്ഷം ബുദ്ധിപൂര്വം തു ചേതനേനാപ്യധിഷ്ഠിതമ്
അപ്പോൾ ബുദ്ധിയില്ലാതെ അതു പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ചൈതന്യത്തിനായി. അതുകൊണ്ടു തന്നെ, ഋഷിപാരമ്പര്യം ബുദ്ധിയോടുകൂടിയും ചൈതന്യത്താൽ നിയന്ത്രിച്ചും നിലനിൽക്കുന്നു.
പ്രവര്തതേ തഥാ തേ തു യഥാ മത്സ്യോദകാവുഭൌ ചേതനാധികൃതം സര്വം പ്രാവര്തത ഗുണാത്മകമ് കാര്യകാരണഭാവേന തഥാ തസ്യ പ്രവര്തതേ
അത് മത്സ്യവും വെള്ളവും പോലെ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്നു; എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ചൈതന്യത്താൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു, ഗുണങ്ങളായി, കാരണഫലബന്ധത്തിൽ, അങ്ങനെ അതു മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
വിഷയോ വിഷയിത്വം ച തദാ ഹ്യര്ഥപദാത്മകൌ കാലേന പ്രാപണീയേന ഭേദാശ്ച കാരണാത്മകാഃ
വിഷയം എന്നതും അതിന്റെ അനുഭവിക്കുന്നവനും അർത്ഥവും പദവും അടിസ്ഥാനമാക്കി നിലനിൽക്കുന്നു; സമയത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ, കാരണസ്വഭാവത്തിൽ നിന്നാണ് വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.
സാംസിദ്ധികാസ്തദാ വൃത്താഃ ക്രമേണ മഹദാദയഃ മഹതോ ഽസാവഹംകാരസ് തസ്മാദ്ഭൂതേന്ദ്രിയാണി ച
അപ്പോൾ സ്വാഭാവികമായുള്ള മഹത്താദികൾ ക്രമമായി ഉദിക്കുന്നു; മഹത്ത് എന്നതിൽ നിന്ന് അഹംഭാവം, അതിൽ നിന്ന് ഭൂതങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഉത്ഭവിക്കുന്നു.
ഭൂതഭേദാശ്ച ഭൂതേഭ്യോ ജജ്ഞിരേ തു പരസ്പരമ് സംസിദ്ധികാരണം കാര്യം സദ്യ ഏവ വിവര്തതേ
ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്ന് തന്നെ വിവിധത്വങ്ങൾ പരസ്പരം ഉത്ഭവിക്കുന്നു; സ്വാഭാവികമായ കാരണഫലങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ പ്രകടമാകുന്നു.
യഥോല്മുകാത്തു വിടപാ ഏകകാലാദ്ഭവന്തി ഹി തഥാ പ്രവൃത്താഃ ക്ഷേത്രജ്ഞാഃ കാലേനൈകേന കാരണാത്
ഒരു കട്ടിവെള്ളിയിൽ നിന്ന് ഒരുമിച്ച് കൊമ്പുകൾ പുറപ്പെടുന്നതുപോലെ, കാരണത്തിൽ നിന്ന് ഒരേ സമയത്ത് ക്ഷേത്രജ്ഞന്മാർ ഉദിക്കുന്നു.
യഥാന്ധകാരേ ഖദ്യോതഃ സഹസാ സമ്പ്രദൃശ്യതേ തഥാ നിവൃത്തോ ഹ്യവ്യക്തഃ ഖദ്യോത ഇവ സംജ്വലന്
അന്ധകാരത്തിൽ പെട്ടെന്ന് ഒരു മിണ്ടിപ്പുഴു കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, അവ്യക്തം പിന്മാറുമ്പോൾ മിണ്ടിപ്പുഴുവിനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സ മഹാത്മാ ശരീരസ്ഥസ് തത്രൈവേഹ പ്രവര്തതേ മഹതസ്തമസഃ പാരേ വൈലക്ഷണ്യാദ്വിഭാവ്യതേ
ആ മഹാത്മാവ് ശരീരത്തിൽ പാർക്കുന്നു, അവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; മഹത്തായ അന്ധകാരത്തിന് അപ്പുറത്ത്, വ്യത്യാസം കൊണ്ടാണ് അവൻ തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നത്.
തത്രൈവ സംസ്ഥിതോ വിദ്വാംസ് തപസോ ഽന്ത ഇതി ശ്രുതമ് ബുദ്ധിര്വിവര്ധതസ്തസ്യ പ്രാദുര്ഭൂതാ ചതുര്വിധാ
അവിടെ തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ജ്ഞാനി, തപസ്സിന്റെ അവസാനം എത്തുന്നു എന്ന് കേൾക്കപ്പെടുന്നു; അവന്റെ ബുദ്ധി വളരുമ്പോൾ, നാലുവിധത്തിലുള്ളത് അവനിൽ ഉദിക്കുന്നു.
ജ്ഞാനം വൈരാഗ്യമൈശ്വര്യം ധര്മശ്ചേതി ചതുഷ്ടയമ് സാംസിദ്ധികാന്യഥൈതാനി അപ്രതീതാനി തസ്യ വൈ
ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം, ഐശ്വര്യം, ധർമ്മം — ഈ നാലും സ്വാഭാവികമാണ്; എന്നാൽ അവയെ അവൻ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.
മഹാത്മനഃ ശരീരസ്യ ചൈതന്യാത്സിദ്ധിരുച്യതേ പുരി ശേതേ യതഃ പൂര്വം ക്ഷേത്രജ്ഞാനം തഥാപി ച
മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരത്തിലെ ചൈതന്യത്തിൽ നിന്നാണ് സിദ്ധി ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് പറയുന്നു; അവൻ നഗരത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു, മുമ്പ് ക്ഷേത്രജ്ഞൻ ആയതുപോലെ.
പുരേ ശയനാത്പുരുഷോ ജ്ഞാനാത്ക്ഷേത്രജ്ഞ ഉച്യതേ യസ്മാദ്ധര്മാത്പ്രസൂതേ ഹി തസ്മാദ്വൈ ധാര്മികസ്തു സഃ
നഗരത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതിനാൽ, ജ്ഞാനത്തിലൂടെ അവനെ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു; അവനിൽ നിന്ന് ധർമ്മം ഉത്ഭവിക്കുന്നതിനാൽ, അവൻ ധാർമികനാണ്.
സാംസിദ്ധികേ ശരീരേ ച ബുദ്ധ്യാവ്യക്തസ്തു ചേതനഃ ഏവം വിവൃത്തഃ ക്ഷേത്രജ്ഞഃ ക്ഷേത്രം ഹ്യനഭിസംധിതഃ
സ്വാഭാവികമായ ശരീരത്തിൽ, അവ്യക്തം ബുദ്ധിയിലൂടെ ചൈതന്യമാകുന്നു; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ പ്രകടമാകുന്നു, ക്ഷേത്രം ഉദ്ദേശമില്ലാതെ.
നിവൃത്തിസമകാലേ തു പുരാണം തദചേതനമ് ക്ഷേത്രജ്ഞേന പരിജ്ഞാതം ഭോഗ്യോ ഽയം വിഷയോ മമ
പിന്മാറ്റം സംഭവിക്കുമ്പോൾ, പുരാതനൻ ചൈതന്യമില്ലാതാകുന്നു; ക്ഷേത്രജ്ഞൻ അതിനെ തിരിച്ചറിയുന്നു, ഈ വിഷയം എന്റെ അനുഭവത്തിനാണ്.