ഏതേ യുഗസ്വഭാവാ വഃ പരിക്രാന്താ യഥാക്രമമ് മന്വന്തരാണി യാന്യസ്മിന് കല്പേ വക്ഷ്യാമി താനി ച
ഈ യുഗങ്ങളുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ നിങ്ങൾക്കായി ക്രമത്തിൽ കഴിഞ്ഞു; ഈ കല്പത്തിൽ ഞാൻ പറയുന്ന മന്വന്തരങ്ങളും അതുപോലെയാണ്.
മന്വന്തരാണി യാനി സ്യുഃ കല്പേ കല്പേ ചതുര്ദശ വ്യതീതാനാഗതാനി സ്യുര് യാനി മന്വന്തരേഷ്വിഹ
ഓരോ കല്പത്തിലും പതിനാലു മന്വന്തരങ്ങൾ ഉണ്ടാകും; കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ അവ ഇവിടെയുള്ള മന്വന്തരങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാച്ച സ്ഥിതിം വക്ഷ്യേ യുഗേ യുഗേ തസ്മിന്യുഗേ ച സമ്ഭൂതിര് യാസാം യാവച്ച ജീവിതമ്
ഓരോ യുഗത്തിലും ജീവികളുടെ നിലയും, ആ യുഗത്തിൽ അവയുടെ ഉത്ഭവവും ആയുസ്സും ഞാൻ ക്രമമായി വിശദമായി പറയാം.
യുഗമാത്രം തു ജീവന്തി ന്യൂനം തത്സ്യാദ്ദ്വയേന ച ചതുര്ദശസു താവന്തോ ജ്ഞേയാ മന്വന്തരേഷ്വിഹ
അവരുടെയായുസ്സ് ഒരു യുഗം മാത്രം, അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ രണ്ട് കുറവാണ്; ഈ പതിനാലു മന്വന്തരങ്ങളിലും അത്രയേ ഉള്ളൂവെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
മനുഷ്യാണാം പശൂനാം ച പക്ഷിണാം സ്ഥാവരൈഃ സഹ തേഷാമായുരുപക്രാന്തം യുഗധര്മേഷു സര്വശഃ
മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ചലനശേഷിയില്ലാത്തവകളും ഉൾപ്പെടെ അവയുടെ ആയുസ്സ് മുഴുവൻ യുഗങ്ങളുടെ നിയമങ്ങൾ പ്രകാരമാണ്.
തഥൈവായുഃ പരിക്രാന്തം യുഗധര്മേഷു സര്വശഃ അസ്ഥിതിം ച കലൌ ദൃഷ്ട്വാ ഭൂതാനാമായുഷശ്ച വൈ
അങ്ങനെ തന്നെ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആയുസ്സ് യുഗത്തിന്റെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ചാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് ഇപ്പോഴത്തെ യുഗത്തിൽ അത് വ്യക്തമാണ്.
പരമായുഃ ശതം ത്വേതന് മാനുഷാണാം കലൌ സ്മൃതമ് ദേവാസുരമനുഷ്യാശ്ച യക്ഷഗന്ധര്വരാക്ഷസാഃ
കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യരുടെ പരമമായ ആയുസ്സ് നൂറു വർഷം എന്നാണു പറയുന്നത്; ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യർ, യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ—
പരിണാഹോച്ഛ്രയേ തുല്യാ ജായന്തേ ഹ കൃതേ യുഗേ ഷണ്ണവത്യങ്ഗുലോത്സേധോ ഹ്യ് അഷ്ടാനാം ദേവയോനിനാമ്
വികസനത്തിന്റെ ഉച്ചത്തിൽ, അവർ കൃതയുഗത്തിൽ ഒരുപോലെയാണ്; എട്ട് ദൈവവംശജരുടെ ഉയരം തൊണ്ണൂറാറ് ആംഗുലാണ്.
നവാങ്ഗുലപ്രമാണേന നിഷ്പന്നേന തഥാഷ്ടകമ് ഏതത്സ്വാഭാവികം തേഷാം പ്രമാണമധികുര്വതാമ്
ഒൻപത് ആംഗുലം അളവിൽ എട്ട് വർഗ്ഗങ്ങളും അങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നു; ഇവർക്ക് സ്വാഭാവികമായ അളവാണ് ഇത്, കൂടുതൽ വലിപ്പം നേടുന്നവർക്കു.
മനുഷ്യാ വര്തമാനാസ്തു യുഗസംധ്യാംശകേഷ്വിഹ ദേവാസുരപ്രമാണം തു സപ്തസപ്താങ്ഗുലം ക്രമാത്
ഇപ്പോൾ നിലനിൽക്കുന്ന മനുഷ്യർ യുഗങ്ങളുടെ സംധിക്കാലങ്ങളിൽ ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും അളവാണ്; അതായത്, ഏഴു ഏഴു ആംഗുലം വീതം ക്രമത്തിൽ.
ചതുരശീതികൈശ്ചൈവ കലിജൈരങ്ഗുലൈഃ സ്മൃതമ് ആ പാദതലമസ്തകോ നവതാലോ ഭവേത്തു യഃ
കലിയുഗത്തിൽ കാലിന്റെ താളം മുതൽ തലവരെയുളള അളവ് തൊണ്ണൂറ്റിനാലു അങ്ങുലം ആണെന്ന് പറയുന്നു.
സംഹൃത്യാജാനുബാഹുശ്ച ദൈവതൈരഭിപൂജ്യതേ ഗവാം ച ഹസ്തിനാം ചൈവ മഹിഷസ്ഥാവരാത്മനാമ്
മുട്ടിനേടുന്ന കൈകൾ അടുക്കുമ്പോൾ, അത്തരം രൂപം ദേവന്മാരാൽ പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; പശുക്കൾക്കും ആനകൾക്കും മഹിഷികൾക്കും നിലനിൽക്കുന്ന ജീവികൾക്കും അങ്ങനെ തന്നെ.
ക്രമേണൈതേന വിജ്ഞേയേ ഹ്രാസവൃദ്ധീ യുഗേ യുഗേ ഷട്സപ്തത്യങ്ഗുലോത്സേധഃ പശുര് ആകകുദോ ഭവേത്
പ്രതിയുഗത്തെയും വർദ്ധനവും കുറവും ഇതുപോലെ മനസ്സിലാക്കണം; ആകകുട എന്ന മൃഗത്തിന്റെ ഉയരം എഴുപത്താറ് അങ്ങുലം ആണ്.
അങ്ഗുലാനാമഷ്ടശതമ് ഉത്സേധോ ഹസ്തിനാം സ്മൃതഃ അങ്ഗുലാനാം സഹസ്രം തു ദ്വിചത്വാരിംശദങ്ഗുലമ്
ആനകളുടെ ഉയരം നൂറൊമ്പത് അങ്ങുലം ആണെന്ന് പറയുന്നു; അവയ്ക്ക് ആയിരത്തിരുപത്തിരണ്ട് അങ്ങുലം വരെ ഉയരം ഉണ്ടാകാം.
ശതാര്ധമങ്ഗുലാനാം തു ഹ്യ് ഉത്സേധഃ ശാഖിനാം പരഃ മാനുഷസ്യ ശരീരസ്യ സംനിവേശസ്തു യാദൃശഃ
മരങ്ങളുടെ പരമാവധി ഉയരം നൂറിനും അമ്പതിനും അങ്ങുലം ആകുന്നു; മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ ഘടന അതുപോലെയാണ്.
തല്ലക്ഷണം തു ദേവാനാം ദൃശ്യതേ ഽന്വയദര്ശനാത് ബുദ്ധ്യാതിശയസംയുക്തോ ദേവാനാം കായ ഉച്യതേ
ഇത്തരം ലക്ഷണം ദേവന്മാരുടെ വംശത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു; ദേവന്മാരുടെ ശരീരം അത്യന്തം ബുദ്ധിയുള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു.
തഥാ നാതിശയശ്ചൈവ മാനുഷഃ കായ ഉച്യതേ ഇത്യേവ ഹി പരിക്രാന്താ ഭാവാ യേ ദിവ്യമാനുഷാഃ
ഇത്തരം അതിശയങ്ങൾ മനുഷ്യശരീരത്തിൽ ഇല്ലെന്ന് പറയുന്നു; ദൈവീകമോ മാനുഷമോ സ്വഭാവമുള്ളവർ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
പശൂനാം പക്ഷിണാം ചൈവ സ്ഥാവരാണാം ച സര്വശഃ ഗാവോ ഽജാശ്വാശ്ച വിജ്ഞേയാ ഹസ്തിനഃ പക്ഷിണോ മൃഗാഃ
എല്ലാ മൃഗങ്ങളിലും പക്ഷികളിലും നിലനിൽക്കുന്ന ജീവികളിലും പശുക്കൾ, ആടുകൾ, കുതിരകൾ, ആനകൾ, പക്ഷികൾ, മാൻ എന്നിവ മനസ്സിലാക്കണം.
ഉപയുക്താഃ ക്രിയാസ്വേതേ യജ്ഞിയാസ്ത്വിഹ സര്വശഃ യഥാക്രമോപഭോഗാശ്ച ദേവാനാം പശുമൂര്തയഃ
ഇവയെല്ലാം യാഗങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു; ഇവ ദേവന്മാർക്ക് യഥാക്രമം അനുഭവിക്കാവുന്ന രൂപങ്ങളാണ്.
തേഷാം രൂപാനുരൂപൈശ്ച പ്രമാണൈഃ സ്ഥിരജങ്ഗമാഃ മനോജ്ഞൈസ്തത്ര തൈര്ഭോഗൈഃ സുഖിനോ ഹ്യുപപേദിരേ
സ്ഥാവരജംഗമജീവികളുടെ രൂപത്തിനും അളവിനും അനുസരിച്ച്, ആനന്ദകരമായ അനുഭവങ്ങൾകൊണ്ട് അവർ സന്തോഷം നേടി.
അഥ ശിഷ്ടാന്പ്രവക്ഷ്യാമി സാധൂനഥ തതശ്ച വൈ ബ്രാഹ്മണാഃ ശ്രുതിശബ്ദാശ്ച ദേവാനാം പശുമൂര്തയഃ സംയുജ്യ ബ്രഹ്മണാ ഹ്യന്തസ് തേന സന്തഃ പ്രചക്ഷതേ
ഇനി ശേഷിച്ച സദാചാരികളും, ബ്രാഹ്മണന്മാരും, ശ്രുതിശബ്ദങ്ങളും, ദേവന്മാരുടെ മൃഗരൂപങ്ങൾ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് സന്മാർഗ്ഗികൾ പറയുന്നു.
സാമാന്യേഷു ച ധര്മേഷു തഥാ വൈശിഷികേഷു ച ബ്രഹ്മക്ഷത്രവിശോ യുക്താഃ ശ്രൌതസ്മാര്തേന കര്മണാ
സാമാന്യവും പ്രത്യേകവുമായ കര്മ്മങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ എന്നിവർ ശ്രൗതവും സ്മാര്ത്തവുമായ കര്മ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വര്ണാശ്രമേഷു യുക്തസ്യ സുഖോദര്കസ്യ സ്വര്ഗതൌ ശ്രൌതസ്മാര്തോ ഹി യോ ധര്മോ ജ്ഞാനധര്മഃ സ ഉച്യതേ
വർണ്ണാശ്രമങ്ങളിൽ ഉറപ്പുള്ളവനും, ആനന്ദവും സ്വർഗ്ഗവും ലക്ഷ്യമുള്ളവനും, ശ്രൗതവും സ്മാര്ത്തവുമായ ധർമ്മം ജ്ഞാനധർമ്മം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
ദിവ്യാനാം സാധനാത്സാധുര് ബ്രഹ്മചാരീ ഗുരോര്ഹിതഃ കാരണാത്സാധനാച്ചൈവ ഗൃഹസ്ഥഃ സാധുരുച്യതേ
ദൈവീകസാധനങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ സദാചാരിയാണ്; ഗുരുവിന് സമർപ്പിതനായ ബ്രഹ്മചാരി സദാചാരിയാണ്; ഉദ്ദേശവും വഴികളും കൊണ്ടു ഗൃഹസ്ഥനും സദാചാരിയാണെന്ന് പറയുന്നു.
തപസശ്ച തഥാരണ്യേ സാധുര്വൈഖാനസഃ സ്മൃതഃ യതമാനോ യതിഃ സാധുഃ സ്മൃതോ യോഗസ്യ സാധനാത്
കാടിൽ തപസ്സു ചെയ്യുന്ന വൈഖാനസൻ സദാചാരിയാണെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു; യോഗസാധനത്തിലൂടെ പരിശ്രമിക്കുന്ന യതി സദാചാരിയാണെന്ന് പറയുന്നു.
ധര്മോ ധര്മഗതിഃ പ്രോക്തഃ ശബ്ദോ ഹ്യേഷ ക്രിയാത്മകഃ കുശലാകുശലൌ ചൈവ ധര്മാധര്മൌ ബ്രവീത്പ്രഭുഃ
ധർമ്മം എന്നത് നല്ലതിന്റെ വഴി ആണെന്ന് പറയുന്നു; ഈ പദം കര്മ്മത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളതാണ്; ദൈവം നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള കര്മ്മങ്ങളെ ധർമ്മവും അധർമ്മവും എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
അഥ ദേവാശ്ച പിതര ഋഷയശ്ചൈവ മാനുഷാഃ അയം ധര്മോ ഹ്യയം നേതി ബ്രുവതേ മൌനമൂര്തിനാ
ദേവന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ, ഋഷികൾ, മനുഷ്യർ എന്നിവർ, 'ഇതാണ് ധർമ്മം, ഇതല്ല' എന്ന് മൗനരൂപത്തിൽ പറയുന്നു.
ധര്മേതി ധാരണേ ധാതുര് മഹത്ത്വേ ചൈവ ഉച്യതേ ആധാരണേ മഹത്ത്വേ വാ ധര്മഃ സ തു നിരുച്യതേ
'ധർമ്മം' എന്നതിലെ 'ധൃ' എന്ന ധാതു ധാരണം ചെയ്യുക എന്നർത്ഥവും മഹത്ത്വം എന്നർത്ഥവും ഉണ്ട്; അതുകൊണ്ട് തന്നെ ധർമ്മം എന്നത് ധാരണം ചെയ്യുന്നതോ മഹത്തായതോ എന്നാണ് വിശദീകരിക്കുന്നത്.
തത്രേഷ്ടപ്രാപകോ ധര്മ ആചാര്യൈരുപദിശ്യതേ അധര്മശ്ചാനിഷ്ടഫല ആചാര്യൈര്നോപദിശ്യതേ
അവിടെ, ആചാര്യന്മാർ നല്ല ഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന ധർമ്മം പഠിപ്പിക്കുന്നു; ദുർഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന അധർമ്മം അവർ പഠിപ്പിക്കാറില്ല.
വൃദ്ധാശ്ചാലോലുപാശ്ചൈവ ആത്മവന്തോ ഹ്യദാമ്ഭികാഃ സമ്യഗ്വിനീതാ മൃദവസ് താനാചാര്യാന്പ്രചക്ഷതേ
വയസ്സായവരും, ലാലസയില്ലാത്തവരും, ആത്മസംയമനം ഉള്ളവരും, കപടമില്ലാത്തവരും, നല്ല രീതിയിൽ ശിക്ഷണം ലഭിച്ചവരും, വിനയമുള്ളവരും, സൌമ്യരായവരുമാണ് ആചാര്യന്മാർ എന്ന് പറയുന്നത്.