രത്നാചിതാനി ശോഭന്തേ പുരാണ്യമരവിദ്വിഷാമ് പ്രാസാദശതജുഷ്ടാനി കൂടാഗാരോത്കടാനി ച
ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളുടെ നഗരങ്ങൾ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, നൂറുകണക്കിന് കൊട്ടാരങ്ങളും ഉയർന്ന മന്ദിരങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു.
സര്വേഷാം കാമഗാനി സ്യുഃ സര്വലോകാതിഗാനി ച സോദ്യാനവാപീകൂപാനി സപദ്മസരവന്തി ച
അവയെല്ലാം ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊക്കെയും ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളായിരുന്നു, എല്ലായിടത്തേക്കാളും ശ്രേഷ്ഠം. ഉദ്യാനങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ, കിണറുകൾ, താമര നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങൾ ഇവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അശോകവനഭൂതാനി കോകിലാരുതവന്തി ച ചിത്രശാലാവിശാലാനി ചതുഃശാലോത്തമാനി ച
അശോകവനംപോലെയുള്ള തോട്ടങ്ങൾ, കുയിലിന്റെ രാവുകൾ മുഴങ്ങുന്നവ, മനോഹരമായ ഹാളുകളും, നാലു തൂണുകളുള്ള ഉന്നതമായ മന്ദിരങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
സപ്താഷ്ടദശഭൌമാനി സത്കൃതാനി മയേന ച ബഹുധ്വജപതാകാനി സ്രഗ്ദാമാലംകൃതാനി ച
ഏഴു നിലയും എട്ട് നിലയും പത്ത് നിലയും ഉള്ള ഭവനങ്ങൾ മയൻ മനോഹരമായി പണിതു. ധ്വജങ്ങളും പതാകകളും പുഷ്പമാലകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
കിങ്കിണീജാലശബ്ദാനി ഗന്ധവന്തി മഹാന്തി ച സുസംയുക്തോപലിപ്താനി പുഷ്പനൈവേദ്യവന്തി ച
കിങ്കിണികൾ മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം, സുഗന്ധങ്ങൾ, മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചും പൂക്കളും ഭോജനവും അർപ്പിച്ചും ഒരുക്കിയ സ്ഥലങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
യജ്ഞധൂമാന്ധകാരാണി സംപൂര്ണകലശാനി ച ഗഗനാവരണാഭാനി ഹംസപങ്ക്തിനിഭാനി ച
യജ്ഞത്തിന്റെ പുകകൊണ്ട് ഇരുണ്ട സ്ഥലങ്ങൾ, നിറഞ്ഞ കലശങ്ങൾ, ആകാശംപോലെയുള്ള മറകൾ, ഹംസകളുടെ നിരപോലെയുള്ള ഭംഗി അവിടെ കാണാം.
പങ്ക്തീകൃതാനി രാജന്തേ ഗൃഹാണി ത്രിപുരേ പുരേ മുക്താകലാപൈര്ലമ്ബദ്ഭിര് ഹസന്തീവ ശശിശ്രിയമ്
ത്രിപുര നഗരത്തിലെ വീടുകൾ നിരയായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു. മുത്തുമാലകൾ തൂങ്ങി, ചന്ദ്രന്റെ ഭംഗിയിൽപോലെ ചിരിച്ചുപോലെയാണ് അവയുടെ ഭാവം.
മല്ലികാജാതിപുഷ്പാദ്യൈര് ഗന്ധധൂപാധിവാസിതൈഃ പഞ്ചേന്ദ്രിയസുഖൈര്നിത്യം സമൈഃ സത്പുരുഷൈരിവ
മല്ലിക, ജാതിപൂവ് എന്നിവയുടെ സുഗന്ധം, ധൂപം, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും ആനന്ദം നൽകുന്ന സൗകര്യങ്ങൾ, നല്ലവരോടൊപ്പം കഴിയുന്നപോലെ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ഹേമരാജതലോഹാദ്യമണിരത്നാഞ്ജനാങ്കിതാഃ പ്രാകാരാസ്ത്രിപുരേ തസ്മിന് ഗിരിപ്രാകാരസംനിഭാഃ
ആ ത്രിപുരയുടെ മതിലുകൾ പൊന്നും വെള്ളിയും താമ്രവും വിലയേറിയ രത്നങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതായിരുന്നു. അവ പർവതങ്ങളുടെ മതിലുകളെപ്പോലെയായിരുന്നു.
ഏകൈകസ്മിന്പുരേ തസ്മിന് ഗോപുരാണാം ശതം ശതമ് സപതാകാധ്വജവതാം ദൃശ്യന്തേ ഗിരിശൃങ്ഗവത്
ഓരോ നഗരത്തിലും നൂറുകണക്കിന് ഗോപുരങ്ങൾ പതാകകളും കൊടികളും കെട്ടിയതായി കാണാമായിരുന്നു. അവ പർവതശൃംഗങ്ങളെപ്പോലെയായിരുന്നു.
നൂപുരാരാവരമ്യാണി ത്രിപുരേ തത്പുരാണ്യപി സ്വര്ഗാതിരിക്തശ്രീകാണി തത്ര കന്യാപുരാണി ച
ത്രിപുരയിലെ നഗരങ്ങൾ കാൽക്കിണ്ണികളുടെ ശബ്ദത്തിൽ ആനന്ദകരമായിരുന്നു. അവിടത്തെ ഭംഗി സ്വർഗ്ഗത്തേക്കാൾ കൂടുതലായിരുന്നു. അവിടെ കന്യകളുടെ നഗരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആരാമൈശ്ച വിഹാരൈശ്ച തഡാഗവടചത്വരൈഃ സരോഭിശ്ച സരിദ്ഭിശ്ച വനൈശ്ചോപവനൈരപി
തോട്ടങ്ങൾ, വിനോദഭൂമികൾ, കുളങ്ങൾ, ആൽമരക്കളരികൾ, തടാകങ്ങൾ, നദികൾ, കാടുകൾ, പൂങ്കാവുകൾ എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദിവ്യഭോഗോപഭോഗാനി നാനാരത്നയുതാനി ച പുഷ്പോത്കരൈശ്ച സുഭഗാസ് ത്രിപുരസ്യോപനിര്ഗമാഃ പരിഖാശതഗമ്ഭീരാഃ കൃതാ മായാനിവാരണൈഃ
ദിവ്യസുഖങ്ങളും ആസ്വാദ്യങ്ങളും, വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവയും, പൂക്കളുടെ കൂമ്പാരങ്ങളാൽ മനോഹരമായവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ത്രിപുരയുടെ പുറകുവാതിലുകൾ നൂറുകണക്കിന് ആഴമുള്ള കിണറുകൾ കൊണ്ടും മായാജാലം നിറഞ്ഞ പ്രതിരോധങ്ങൾ കൊണ്ടും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
നിശമ്യ തദ്ദുര്ഗവിധാനമുത്തമം കൃതം മയേനാദ്ഭുതവീര്യകര്മണാ ദിതേഃ സുതാ ദൈവതരാജവൈരിണഃ സഹസ്രശഃ പ്രാപുരനന്തവിക്രമാഃ
മയൻ അത്ഭുതകരമായ കഴിവോടെ പണിത ആ അതുല്യമായ കോട്ടയുടെ വിവരം കേട്ട ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ, ദേവന്മാരുടെയും രാജാക്കന്മാരുടെയും ശത്രുക്കളായ അവർ, അനന്തമായ വീര്യശാലികളായി ആയിരക്കണക്കിന് പേർ അവിടെ എത്തി.
തദാസുരൈര്ദര്പിതവൈരിമര്ദനൈര് ജനാര്ദനൈഃ ശൈലകരീന്ദ്രസംനിഭൈഃ ബഭൂവ പൂര്ണം ത്രിപുരം തഥാ പുരാ യഥാമ്ബരം ഭൂരിജലൈര് ജലപ്രദൈഃ
അപ്പോൾ, ശത്രുക്കളെ അഹങ്കാരത്തോടെ കീഴടക്കുന്ന അസുരന്മാർ, പർവതയാനകളെപ്പോലെ ത്രിപുരയെ നിറച്ചു. മഴയുള്ള മേഘങ്ങൾ ആകാശം വെള്ളംകൊണ്ട് നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു അത്.
നിര്മിതേ ത്രിപുരേ ദുര്ഗേ മയേനാസുരശില്പിനാ തദ്ദുര്ഗം ദുര്ഗതാം പ്രാപ ബദ്ധവൈരൈഃ സുരാസുരൈഃ
മയൻ എന്ന അസുര ശില്പി ത്രിപുരയുടെ കോട്ട പണിതപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും വൈരാഗ്രസ്തരായവർക്ക് ആ കോട്ട അഭയസ്ഥലമായി മാറി.
സകലത്രാഃ സപുത്രാശ്ച ശസ്ത്രവന്തോ ഽന്തകോപമാഃ മയാദിഷ്ടാനി വിവിശുര് ഗൃഹാണി ഹൃഷിതാശ്ച തേ
ഭാര്യകളും മക്കളും കൂടെ, ആയുധധാരികളായി, യമനെപ്പോലെയുള്ള ഭയാനകരായി, മയന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവർ ആ വീടുകളിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവർ അതിൽ സന്തോഷിച്ചു.
സിംഹാ വനമിവാനേകേ മകരാ ഇവ സാഗരമ് രോഷൈശ്ചൈവാതിപാരുഷ്യൈഃ ശരീരമിവ സംഹതൈഃ
പല സിംഹങ്ങൾ കാട്ടിൽ എങ്ങിനെയോ, മകരങ്ങൾ സമുദ്രത്തിൽ എങ്ങിനെയോ, അതുപോലെ അതി ക്രൂരതയിലും കോപത്തിലും, അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ കൂട്ടത്തോടെ ഒന്നിച്ചു.
തദ്വദ്ബലിഭിരധ്യസ്തം തത്പുരം ദേവതാരിഭിഃ ത്രിപുരം സംകുലം ജാതം ദൈത്യകോടിശതാകുലമ്
അങ്ങനെ, ദേവതകളുടെ ശക്തിയുള്ള ശത്രുക്കൾ ആ നഗരത്തിൽ വസിച്ചു. ത്രിപുര ദൈത്യരായ കോടികൾകൊണ്ട് നിറഞ്ഞു.
സുതലാദപി നിഷ്പത്യ പാതാലാദ്ദാനവാലയാത് ഉപതസ്ഥുഃ പയോദാഭാ യേ ച ഗിര്യുപജീവിനഃ
സുതലത്തിൽ നിന്നും പാതാളത്തിലെ ദാനവാലയത്തിൽ നിന്നും, പർവതങ്ങൾക്കരികിൽ ജീവിക്കുന്നവരും, മേഘങ്ങളെപ്പോലെ അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.
യോ യം പ്രാര്ഥയതേ കാമം സമ്പ്രാപ്തസ്ത്രിപുരാശ്രയാത് തസ്യ തസ്യ മയസ്തത്ര മായയാ വിദധാതി സഃ
ത്രിപുരയിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്താണെങ്കിലും, മയൻ തന്റെ മായാജാലം കൊണ്ട് അതു ഓരോരുത്തർക്കും നല്കി.
സചന്ദ്രേഷു പ്രദോഷേഷു സാമ്ബുജേഷു സരഃസു ച ആരാമേഷു സചൂതേഷു തപോധനവനേഷു ച
ചന്ദ്രൻ തെളിയുന്ന സന്ധ്യാസമയങ്ങളിൽ, കുളങ്ങളിലെ താമരക്കളിൽ, മാവുകൾ നിറഞ്ഞ തോട്ടങ്ങളിലും, തപസ്സുകാരുടെ കാടുകളിലും അവർക്കു സുഖം അനുഭവിക്കാമായിരുന്നു.
സ്വങ്ഗാശ്ചന്ദനദിഗ്ധാങ്ഗാം മാതംഗാഃ സമദാ ഇവ മൃഷ്ടാഭരണവസ്ത്രാശ്ച മൃഷ്ടസ്രഗനുലേപനാഃ
സ്വന്തം ശരീരം ചന്ദനത്താൽ പുരട്ടി, മദം നിറഞ്ഞ ആനകൾ പോലെ, മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച്, മനോഹരമായ പുഷ്പമാലകളും സുഗന്ധങ്ങളുമിട്ട് അവർ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
പ്രിയാഭിഃ പ്രിയക്രാമാഭിര് ഹാവഭാവപ്രസൂതിഭിഃ നാരീഭിഃ സതതം രേമുര് മുദിതാശ്ചൈവ ദാനവാഃ
പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീകളോടൊപ്പം, ഇഷ്ടം വരുത്തുന്ന പ്രവർത്തികളിലും ഭാവങ്ങളിലും നിപുണരായവരുമായി, ദാനവർ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ ആനന്ദിച്ചു.
മയേന നിര്മിതേ സ്ഥാനേ മോദമാനാ മഹാസുരാഃ അര്ഥേ ധര്മേ ച കാമേ ച നിദധുസ്തേ മതീഃ സ്വയമ്
മയൻ പണിത ആ സ്ഥലത്ത്, മഹാസുരന്മാർ ആനന്ദത്തോടെ സ്വയം ധനം, ധർമ്മം, കാമം എന്നിവയിൽ മനസ്സു നിക്ഷേപിച്ചു.
തേഷാം ത്രിപുരയുക്താനാം ത്രിപുരേ ത്രിദശാരിണാമ് വ്രജതി സ്മ സുഖം കാലഃ സ്വര്ഗസ്ഥാനാം യഥാ തഥാ
ത്രിപുരയിൽ ചേർന്ന ദേവശത്രുക്കൾക്ക്, അവിടെ കാലം സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്ക് എങ്ങിനെയോ അതുപോലെ സന്തോഷത്തോടെ കടന്നു പോയി.
ശുശ്രൂഷന്തേ പിതൄന്പുത്രാഃ പത്ന്യശ്ചാപി പതീംസ്തഥാ വിമുക്തകലഹാശ്ചാപി പ്രീതയഃ പ്രചുരാഭവന്
മക്കള് അച്ഛന്മാരെ സേവിച്ചു, ഭാര്യകള് ഭര്ത്താക്കന്മാരെ ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു. വഴക്കുകളൊന്നുമില്ലാതെ സ്നേഹം നിറഞ്ഞു നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
നാധര്മസ്ത്രിപുരസ്ഥാനാം ബാധതേ വീര്യവാനപി അര്ചയന്തോ ദിതേഃ പുത്രാസ് ത്രിപുരായതനേ ഹരമ്
ത്രിപുരവാസികളെ അന്യായം പോലും ബാധിച്ചില്ല, ശക്തരായവരെപ്പോലും. ദിതിയുടെ മക്കള് ത്രിപുരയിലെ ക്ഷേത്രത്തില് ഹരനെ ആരാധിച്ചു.
പുണ്യാഹശബ്ദാനുച്ചേരുര് ആശീര്വാദാംശ്ച വേദഗാന് സ്വനൂപുരരവോന്മിശ്രാന് വേണുവീണാരവാനപി
പുണ്യദിനം വിളിച്ചുപറയുന്ന ശബ്ദങ്ങളും, ആശീർവാദങ്ങളും, വേദപാരായണവും, കാൽക്കിണ്ണികളുടെ മണിയും, വംശവും വീണയുടെ ശബ്ദവും ഒരുമിച്ച് മുഴങ്ങി.
ഹാസശ്ച വരനാരീണാം ചിത്തവ്യാകുലകാരകഃ ത്രിപുരേ ദാനവേന്ദ്രാണാം രമതാം ശ്രൂയതേ സദാ
അവിടത്തെ മനോഹരിയായ സ്ത്രീകളുടെ ചിരി ഹൃദയം ഉണർത്തുന്നതായിരുന്നു; ദാനവരാജാക്കന്മാർക്ക് ത്രിപുരയിൽ എപ്പോഴും ആനന്ദം പകരുന്നതായി അത് കേൾക്കാമായിരുന്നു.