വൈശ്വരൂപം പ്രധാനസ്യ പരിണാഹോ ഽസ്യ യഃ സ്മൃതഃ തേഷാം ശക്യം ന സംഖ്യാതും യാഥാതഥ്യേന കേനചിത് ഗതാഗതം മനുഷ്യേണ ജ്യോതിഷാം മാംസചക്ഷുഷാ
പ്രധാനതത്വത്തിന്റെ സർവ്വരൂപവും അതിന്റെ വ്യാപ്തിയും ഇതാണ്. അവയുടെ വരവും പോകലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാലും എണ്ണാനാവില്ല; മനുഷ്യന്റെ കണ്മൂലം കൊണ്ട് ജ്യോതിഷ്കങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം കാണാൻ കഴിയില്ല.
കഥം ജഗാമ ഭഗവാന് പുരാരിത്വം മഹേശ്വരഃ ദദാഹ ച കഥം ദേവസ് തന്നോ വിസ്തരതോ വദ
മഹേശ്വരൻ എങ്ങനെ പുരാരിയായി, എങ്ങനെ അവൻ നഗരങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ചു എന്ന് വിശദമായി പറയൂ.
പൃച്ഛാമസ്ത്വാം വയം സര്വേ ബഹുമാനാത്പുനഃ പുനഃ ത്രിപുരം തദ്യഥാ ദുര്ഗം മയമായാവിനിര്മിതമ് ദേവേനൈകേഷുണാ ദഗ്ധം തഥാ നോ വദ മാനദ
നാം എല്ലാവരും വീണ്ടും വീണ്ടും വലിയ ആദരവോടെ ചോദിക്കുന്നു: മായൻ എന്ന അസുരൻ നിർമ്മിച്ച ദുർജ്ജയമായ ത്രിപുരം ദേവൻ എങ്ങനെ ഒരു ബാണത്തിൽ ദഹിപ്പിച്ചു? ദയവായി അതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ പറയൂ.
ശൃണുധ്വം ത്രിപുരം ദേവോ യഥാ ദാരിതവാന് ഭവഃ മയോ നാമ മഹാമായോ മായാനാം ജനകോ ഽസുരഃ
ദേവൻ എങ്ങനെ ത്രിപുരം നശിപ്പിച്ചു എന്ന് കേൾക്കൂ. മായൻ എന്ന മഹാമായാവി, മായകളുടെ പിതാവായ അസുരൻ, അതിന്റെ സ്രഷ്ടാവായിരുന്നു.
നിര്ജിതഃ സ തു സംഗ്രാമേ തതാപ പരമം തപഃ തപസ്യന്തം തു തം വിപ്രാ ദൈത്യാവന്യാവനുഗ്രഹാത്
ആ യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റവൻ അതിവിശേഷമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു. അപ്പോൾ, മഹർഷികളേ, അവൻ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദയയാൽ ദൈത്യർ അവനെ സഹായിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
തസ്യൈവ കൃത്യമുദ്ദിശ്യ തേപതുഃ പരമം തപഃ വിദ്യുന്മാലീ ച ബലവാംസ് താരകാഖ്യശ്ച വീര്യവാന്
അവന്റെ കാര്യത്തിനായി അവരും അതീവ കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു. അവരിൽ ശക്തനായ വിദ്യുന്മാലിയും വീര്യശാലിയായ താരകനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മയതേജഃസമാക്രാന്തൌ തേപതുര്മയപാര്ശ്വഗൌ ലോകാ ഇവ യഥാ മൂര്താസ് ത്രയസ് ത്രയ ഇവാഗ്നയഃ
മായയുടെ ശക്തി നിറഞ്ഞ ഇവർ, മായയുടെ അടുത്ത് നിന്ന്, തപസ്സ് ചെയ്തു. അവർ മൂന്നു ലോകങ്ങൾ പോലെ, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നു അഗ്നികൾ പോലെ, അതിൽ ലയിച്ചുപോയതായി തോന്നിച്ചു.
ലോകത്രയം താപയന്തസ് തേ തേപുര്ദാനവാസ്തപഃ ഹേമന്തേ ജലശയ്യാസു ഗ്രീഷ്മേ പഞ്ചതപേ തഥാ
ദാനവർ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് തപസ്സ് ചെയ്തു. ശീതകാലത്ത് വെള്ളത്തിൽ കിടന്ന്, വേനലിൽ അഞ്ചു തരത്തിലുള്ള ചൂട് സഹിച്ചും അവർ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു.
വര്ഷാസു ച തഥാകാശേ ക്ഷപയന്തസ്തനൂഃ പ്രിയാഃ സേവാനാഃ ഫലമൂലാനി പുഷ്പാണി ച ജലാനി ച
മഴക്കാലത്തും അകശത്ത് തുറന്നിടത്തും അവർ ശരീരം ക്ഷയിപ്പിച്ചു. സേവകരുടെ പ്രിയമായ പഴം, കിഴങ്ങ്, പൂവ്, വെള്ളം എന്നിവയായിരുന്നു അവരുടെ ആഹാരം.
അന്യദാചരിതാഹാരാഃ പങ്കേനാചിതവല്കലാഃ മഗ്നാഃ ശൈവാലപങ്കേഷു വിമലാവിമലേഷു ച
മറ്റു സമയങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്നതൊക്കെ ഭക്ഷ്യമായി സ്വീകരിച്ചു. ചളിയിൽ പുരട്ടിയ വല്കലം ധരിച്ച്, അവർ വൃത്തവും മലിനവുമായ കുളങ്ങളിൽ മുങ്ങി ഇരുന്നു.
നിര്മാംസാശ്ച തതോ ജാതാഃ കൃശാ ധമനിസംതതാഃ തേഷാം തപഃപ്രഭാവേന പ്രഭാവവിധുതം യഥാ
അങ്ങനെ അവർ മാംസം ഇല്ലാത്തവരായി, ക്ഷീണിച്ചവരായി, നരങ്ങൾ തെളിഞ്ഞവരായി മാറി. അവരുടെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ, പ്രകാശം അകന്നുപോയതുപോലെയായി.
നിഷ്പ്രഭം തു ജഗത്സര്വം മന്ദമേവാഭിഭാഷിതമ് ദഹ്യമാനേഷു ലോകേഷു തൈസ്ത്രിഭിര്ദാനവാഗ്നിഭിഃ
അവരുടെ തപസ്സിന്റെ അഗ്നിയിൽ ലോകങ്ങൾ ദഹിക്കുമ്പോൾ, മുഴുവൻ ലോകവും മങ്ങിപ്പോയി, വാക്കുകൾ പോലും ക്ഷീണിച്ചു.
തേഷാമഗ്രേ ജഗദ്ബന്ധുഃ പ്രാദുര്ഭൂതഃ പിതാമഹഃ തതഃ സാഹസകര്താരഃ പ്രാഹുസ്തേ സഹസാഗതമ്
അവരുടെ മുന്നിൽ ലോകത്തിന്റെ പിതാവായ പിതാമഹൻ പ്രത്യക്ഷനായി. അപ്പോൾ ആ വീരന്മാർ, പെട്ടെന്ന് വന്ന അവനെ കണ്ടു, അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു.
സ്വകം പിതാമഹം ദൈത്യാസ് തം വൈ തുഷ്ടുവുരേവ ച അഥ താന്ദാനവാന്ബ്രഹ്മാ തപസാ തപനപ്രഭാന്
ദൈത്യർ അവരുടെ സ്വന്തം പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനെ സ്തുതിച്ചു. പിന്നെ, തപസ്സിന്റെ താപത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ദാനവരെ കണ്ട ബ്രഹ്മാവ്,
ഉവാച ഹര്ഷപൂര്ണാക്ഷോ ഹര്ഷപൂര്ണമുഖസ്തദാ വരദോ ഽഹം ഹി വോ വത്സാസ് തപസ്തോഷിത ആഗതഃ
ആനന്ദം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളും മുഖവും കൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'കുഞ്ഞുങ്ങളേ, നിങ്ങളുടെ തപസ്സിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് വരം നൽകാൻ ഞാൻ തയ്യാറാണ്.'
വ്രിയതാമ് ഈപ്സിതം യച്ച സാഭിലാഷം തദുച്യതാമ് ഇത്യേവമുച്യമാനാസ്തു പ്രതിപന്നം പിതാമഹമ്
'നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതും മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതും ചോദിക്കൂ.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവർ പിതാമഹന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു.
വിശ്വകര്മാ മയഃ പ്രാഹ പ്രഹര്ഷോത്ഫുല്ലലോചനഃ ദേവ ദൈത്യാഃ പുരാ ദേവൈഃ സംഗ്രാമേ താരകാമയേ
വിശ്വകർമ്മയായ മായ, ആനന്ദത്തിൽ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞ് പറഞ്ഞു: 'ദേവനേ, മുമ്പ് ദൈത്യർ, താരകയുദ്ധത്തിൽ, ദേവന്മാരാൽ തോറ്റുപോയി.'
നിര്ജിതാസ്താഡിതാശ്ചൈവ ഹതാശ്ചാപ്യായുധൈരപി ദേവൈര്വൈരാനുബന്ധാച്ച ധാവന്തോ ഭയവേപിതാഃ
'അവർ അടിയറവു വാങ്ങി, ആയുധങ്ങൾകൊണ്ടു കൊല്ലപ്പെട്ടും, വൈരത്തിന്റെ കാരണം ഭയത്തോടെ ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.'
ശരണം നൈവ ജാനീമഃ ശര്മ വാ ശരണാര്ഥിനഃ സോ ഽഹം തപഃപ്രഭാവേന തവ ഭക്ത്യാ തഥൈവ ച
'ശരണം തേടിയവരായ ഞങ്ങൾക്കു എവിടെയും അഭയം കിട്ടിയില്ല. ദൈവമേ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാലും, നിങ്ങളുടെ ഭക്തിയാലും ഞാൻ—'
ഇച്ഛാമി കര്തും തദ്ദുര്ഗം യദ്ദേവൈരപി ദുസ്തരമ് തസ്മിംശ്ച ത്രിപുരേ ദുര്ഗേ മത്കൃതേ കൃതിനാം വര
'ദേവന്മാർക്കു പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു കോട്ട നിർമ്മിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആ ത്രിപുരനഗരത്തിൽ, ദാനവരുടെ ഭാവിയിൽ, എന്റെ കാരണത്താൽ—'
ഭൂമ്യാനാം ജലജാനാം ച ശാപാനാം മുനിതേജസാമ് ദേവപ്രഹരണാനാം ച ദേവാനാം ച പ്രജാപതേഃ
'ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചവർക്കും, ജലത്തിൽ ജനിച്ചവർക്കും, മുനികളുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ശാപങ്ങൾക്കും, ദേവരുടെ ആയുധങ്ങൾക്കും, ദേവന്മാർക്കു തന്നെ, പ്രജാപതിയായ ദൈവമേ, അതു അതിക്രമിക്കാൻ കഴിയരുത്.'
അലങ്ഘനീയം ഭവതു ത്രിപുരം യദി തേ പ്രിയമ് വിശ്വകര്മാ ഇതീവോക്തഃ സ തദാ വിശ്വകര്മണാ
'ത്രിപുരം ആരും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്തതായിരിക്കട്ടെ, നിങ്ങൾക്കു ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ.' ഇങ്ങനെ വിശ്വകർമ്മാ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അദ്ദേഹം അപ്പോൾ—'
ഉവാച പ്രഹസന്വാക്യം മയം ദൈത്യഗണാധിപമ് സര്വാമരത്വം നൈവാസ്തി അസദ്വൃത്തസ്യ ദാനവ
അവൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മായനോടു പറഞ്ഞു: ദുഷ്ടപ്രവൃത്തിയുള്ളവനു അമരത്വം ലഭിക്കില്ല, ദാനവനേ.
തസ്മാദ്ദുര്ഗവിധാനം ഹി ക്ഷണാദപി വിധീയതാമ് പിതാമഹവചഃ ശ്രുത്വാ തദൈവം ദാനവോ മയഃ
അതിനാൽ, ഉടൻ ഒരു കോട്ട പണിയാൻ തുടങ്ങണം; പിതാമഹന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മായൻ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു.
പ്രാഞ്ജലിഃ പുനരപ്യാഹ ബ്രഹ്മാണം പദ്മസമ്ഭവമ് യസ്തദേകേഷുണാ ദുര്ഗം സകൃന്മുക്തേന നിര്ദഹേത്
കൈകൂപ്പി വീണ്ടും കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിനോടു മായൻ പറഞ്ഞു: ഒരാൾ ഒരു അമ്പ് മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ കോട്ട നശിപ്പിച്ചാൽ—
സമം സ സംയുഗേ ഹന്യാദ് അവധ്യം ശേഷതോ ഭവേത് ഏവമസ്ത്വിതി ചാപ്യുക്ത്വാ മയം ദേവഃ പിതാമഹഃ
യുദ്ധത്തിൽ അവൻ എല്ലാവരെയും തുല്യമായി കൊല്ലട്ടെ; ശേഷിക്കുന്നവർക്ക് മരണം സംഭവിക്കരുത്. അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ എന്ന് ദേവനായ പിതാമഹൻ മായനോടു പറഞ്ഞു.
സ്വപ്നേ ലബ്ധോ യഥാര്ഥോ വൈ തത്രൈവാദര്ശനം യയൌ ഗതേ പിതാമഹേ ദൈത്യാ ഗതാ മയരവിപ്രഭാഃ
സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ടതുപോലെ ആ ദർശനം അപ്രത്യക്ഷമായി; പിതാമഹൻ പോയപ്പോൾ, മായനെ നായകനാക്കി ദാനവന്മാർ അവിടം വിട്ടുപോയി.
വരദാനാദ്വിരേജുസ്തേ തപസാ ച മഹാബലാഃ സ മയസ്തു മഹാബുദ്ധിര് ദാനവോ വൃഷസത്തമഃ
വരപ്രദാനം ലഭിച്ചതിൽ അവർ സന്തോഷിച്ചു, തങ്ങളുടെ വലിയ തപസ്സിലും; എന്നാൽ മഹാബുദ്ധിയുള്ള ദാനവനായ മായൻ അവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു.
ദുര്ഗം വ്യവസിതഃ കര്തുമ് ഇതി ചാചിന്തയത്തദാ കഥം നാമ ഭവേദ്ദുര്ഗം തന്മയാ ത്രിപുരം കൃതമ്
കോട്ട പണിയാൻ തീരുമാനിച്ച മായൻ അപ്പോൾ ചിന്തിച്ചു: എങ്ങനെ ഞാൻ ഇതുപോലൊരു കോട്ട പണിയാം? ത്രിപുരം ഞാൻ തന്നെ പണിതല്ലോ.
വത്സ്യതേ തത്പുരം ദിവ്യം മത്തോ നാന്യൈര്ന സംശയഃ യഥാചൈകേഷുണാ തേന തത്പുരം ന ഹി ഹന്യതേ
ആ ദിവ്യനഗരം ഞാൻ മാത്രം വസിക്കും, മറ്റാർക്കും കഴിയില്ല, സംശയമില്ല; ഒറ്റ അമ്പിനാൽ ആ നഗരം നശിപ്പിക്കാനാവില്ല, അതുപോലെയാകും.