ഭാര്ഗവാത്പാദഹീനശ്ച വിജ്ഞേയോ വൈ ബൃഹസ്പതിഃ ബൃഹസ്പതേഃ പാദഹീനൌ കേതുവക്രാവുഭൌ സ്മൃതൌ
ഭാർഗവനിൽനിന്ന് നാലിലൊന്ന് കുറവായതാണ് ബൃഹസ്പതി. ബൃഹസ്പതിയിൽനിന്ന് നാലിലൊന്ന് കുറവായാണ് കെതു, വക്രൻ എന്നിവരെയും അറിയപ്പെടുന്നത്.
വിസ്താരമണ്ഡലാഭ്യാം തു പാദഹീനസ്തയോര്ബുധഃ താരാനക്ഷത്രരൂപാണി വപുഷ്മന്തീഹ യാനി വൈ
വ്യാപ്തിയും ചക്രവും കണക്കാക്കി, അവരിൽ ഇരുവരിൽനിന്നും നാലിലൊന്ന് കുറവാണ് ബുധൻ. ഇവിടെ ഉള്ള നക്ഷത്രങ്ങളും താരങ്ങളും എല്ലാം രൂപംകൊണ്ടവയാണ്.
ബുധേന സമരൂപാണി വിസ്താരാന്മണ്ഡലാത്തു വൈ താരാനക്ഷത്രരൂപാണി ഹീനാനി തു പരസ്പരമ്
ബുധനോടു സമാനമായ രൂപങ്ങളാണവ, എന്നാൽ വ്യാപ്തിയും ചക്രവും കണക്കാക്കുമ്പോൾ, താരനക്ഷത്രങ്ങളുടെ രൂപങ്ങൾ പരസ്പരം കുറയുന്നതാണ്.
ശതാനി പഞ്ച ചത്വാരി ത്രീണി ദ്വേ ചൈകമേവ ച സര്വോപരി നിസൃഷ്ടാനി മണ്ഡലാനി തു താരകാഃ
അഞ്ചുനൂറ്, നാലുനൂറ്, മൂന്നുനൂറ്, ഇരുനൂറ്, ഒന്നു നൂറ് — ഇതാണ് എല്ലാംക്കുമേൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന നക്ഷത്രചക്രങ്ങൾ.
യോജനാര്ധപ്രമാണാനി തേഭ്യോ ഹ്രസ്വം ന വിദ്യതേ ഉപരിഷ്ടാത്തു യേ തേഷാം ഗ്രഹാ യേ ക്രൂരസാത്ത്വികാഃ
ഇവയൊന്നൊന്നും അരയോജന വലിപ്പമുള്ളതാണ്; ഇതിൽനിന്ന് ചെറിയതൊന്നുമില്ല. അവയ്ക്കുമേൽ ക്രൂരനും സാത്വികനും ആയ ഗ്രഹങ്ങളുണ്ട്.
സൌരശ്ചാങ്ഗിരസോ വക്രോ വിജ്ഞേയാ മന്ദചാരിണഃ തേഭ്യോ ഽധസ്താത്തു ചത്വാരഃ പുനശ്ചാന്യേ മഹാഗ്രഹാഃ
സൗരൻ, ആംഗിരസൻ, വക്രൻ ഇവരെ മന്ദഗതിയിലുള്ളവരായി അറിയാം. അവയ്ക്കു കീഴിൽ നാലു വലിയ ഗ്രഹങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്.
സോമഃ സൂര്യോ ബുധശ്ചൈവ ഭാര്ഗവശ്ചേതി ശീഘ്രഗാഃ യാവന്തി ചൈവ ഋക്ഷാണി കോട്യസ്താവന്തി താരകാഃ
ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ബുധൻ, ഭൃഗു—ഇവരൊക്കെയും വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരാണ്. എത്ര നക്ഷത്രരാശികളുണ്ടോ, അത്രയേറെ നക്ഷത്രങ്ങളും കോടിക്കണക്കിന് താരങ്ങളും ആകാശത്ത് ഉണ്ട്.
സര്വേഷാം തു ഗ്രഹാണാം വൈ സൂര്യോ ഽധസ്താത്പ്രസര്പതി വിസ്തീര്ണം മണ്ഡലം കൃത്വാ തസ്യോര്ധ്വം ചരതേ ശശീ
എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളിലുമാണ് സൂര്യൻ താഴെ വലുതായ ഒരു വട്ടം വരച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. അതിനുമുകളിൽ ചന്ദ്രൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
നക്ഷത്രമണ്ഡലം ചാപി സോമാദൂര്ധ്വം പ്രസര്പതി നക്ഷത്രേഭ്യോ ബുധശ്ചോര്ധ്വം ബുധാച്ചോര്ധ്വം തു ഭാര്ഗവഃ
ചന്ദ്രനു മുകളിലായി നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വട്ടം സഞ്ചരിക്കുന്നു. നക്ഷത്രങ്ങളെക്കാൾ മുകളിലായി ബുധൻ, ബുധനെക്കാൾ മുകളിലായി ഭൃഗു സഞ്ചരിക്കുന്നു.
വക്രസ്തു ഭാര്ഗവാദൂര്ധ്വം വക്രാദൂര്ധ്വം ബൃഹസ്പതിഃ തസ്മാച്ഛനൈശ്ചരശ്ചോര്ധ്വം ദേവാചാര്യോപരി സ്ഥിതഃ
ഭൃഗുവിന്റെ മുകളിലായി ശനിദോഷം കാണിക്കുന്ന വക്രൻ, വക്രന്റെ മുകളിലായി ബൃഹസ്പതി, അതിനുമുകളിൽ ദേവഗുരുവിനും മുകളിൽ ശനിശ്ചരൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
ശനൈശ്ചരാത്തഥാ ചോര്ധ്വം ജ്ഞേയം സപ്തര്ഷിമണ്ഡലമ് സപ്തര്ഷിഭ്യോ ധ്രുവശ്ചോര്ധ്വം സമസ്തം ത്രിദിവം ധ്രുവേ
ശനിശ്ചരന്റെ മുകളിലായി സപ്തർഷിമണ്ഡലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സപ്തർഷിമാരുടെ മുകളിലായി ധ്രുവതാരം, ധ്രുവനു മുകളിലായി മുഴുവൻ സ്വർഗ്ഗലോകവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ദ്വിഗുണേഷു സഹസ്രേഷു യോജനാനാം ശതേഷു ച ഗ്രഹാന്തരമ് അഥൈകൈകമ് ഊര്ധ്വം നക്ഷത്രമണ്ഡലാത്
രണ്ടായിരം യോജനവും നൂറുകണക്കിന് യോജനങ്ങളും അകലത്തിൽ ഓരോ ഗ്രഹവും നക്ഷത്രമണ്ഡലത്തിന്റെ മുകളിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
താരാഗ്രഹാന്തരാണി സ്യുര് ഉപര്യുപര്യധിഷ്ഠിതമ് ഗ്രഹാശ്ച ചന്ദ്രസൂര്യൌ ച ദിവി ദിവ്യേന തേജസാ
താരങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഇടവേളകൾ ഒന്നിന് മുകളിൽ ഒന്നായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗ്രഹങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ എന്നിവ ആകാശത്ത് ദിവ്യപ്രഭയോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
നക്ഷത്രേഷു ച യുജ്യന്തേ ഗച്ഛന്തോ നിയതക്രമാത് ചന്ദ്രാര്കഗ്രഹനക്ഷത്രാ നീചോച്ചഗൃഹമാശ്രിതാഃ
അവ നിശ്ചിതക്രമത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച് നക്ഷത്രങ്ങളുമായി ചേർന്ന് നിലകൊള്ളുന്നു. ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ—ഇവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ ഭവനങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
സമാഗമേ ച ഭേദേ ച പശ്യന്തി യുഗപത്പ്രജാഃ പരസ്പരം സ്ഥിതാ ഹ്യേവം യുജ്യന്തേ ച പരസ്പരമ്
അവ ചേർന്ന് വരുമ്പോഴും വേർപെടുമ്പോഴും മനുഷ്യർ അവയെ ഒരുമിച്ച് കാണുന്നു. അവ പരസ്പരം ചേർന്ന് അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
അസംകരേണ വിജ്ഞേയസ് തേഷാം യോഗസ്തു വൈ ബുധൈഃ ഇത്യേവം സംനിവേശോ വൈ പൃഥിവ്യാ ജ്യോതിഷാം ച യഃ
പണ്ഡിതർ അവയുടെ യോജനങ്ങൾ ആശയക്കുഴപ്പമില്ലാതെ മനസ്സിലാക്കണം. ഭൂമിയുടെയും ജ്യോതിഷ്കളുടെയും ക്രമീകരണം ഇതാണ്.
ദ്വീപാനാമുദധീനാം ച പര്വതാനാം തഥൈവ ച വര്ഷാണാം ച നദീനാം ച യേ ച തേഷു വസന്തി വൈ
ദ്വീപുകൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, ദേശങ്ങൾ, നദികൾ, അവയിൽ വസിക്കുന്നവർ—ഇവയെക്കുറിച്ചുമാണ് പറയുന്നത്.
ഇത്യേഷോ ഽര്കവശേനൈവ സംനിവേശസ്തു ജ്യോതിഷാമ് ആവര്തഃ സാന്തരോ മധ്യേ സംക്ഷിപ്തശ്ച ധ്രുവാത്തു സ
സൂര്യന്റെ ശക്തിയാൽ ജ്യോതിഷ്കങ്ങളുടെ ഈ ക്രമീകരണം നിലനിൽക്കുന്നു. ഇത് അകത്തളവും, നടുവിൽ ചുരുങ്ങിയതുമായ, ധ്രുവത്തിൽ നിന്ന് സ്ഥിരമായ ഒരു ചക്രംപോലെയാണ്.
സര്വതസ്തേഷു വിസ്തീര്ണോ വൃത്താകാര ഇവോച്ഛ്രിതഃ ലോകസംവ്യവഹാരാര്ഥമ് ഈശ്വരേണ വിനിര്മിതഃ
ഇവയൊക്കെയും വിശാലവും വട്ടാകൃതിയിലും ഉയർന്നതുമായവയാണ്. ലോകം നന്നായി പ്രവർത്തിക്കാനായി ഈശ്വരൻ സൃഷ്ടിച്ചവയാണ്.
കല്പാദൌ ബുദ്ധിപൂര്വം തു സ്ഥാപിതോ ഽസൌ സ്വയമ്ഭുവാ ഇത്യേഷ സംനിവേശോ വൈ സര്വസ്യ ജ്യോതിരാത്മകഃ
കല്പത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ സ്വയംഭൂവായ ദൈവം മുൻകൂട്ടി ആലോചിച്ച് ഇതെല്ലാം സ്ഥാപിച്ചു. പ്രകാശത്തിൽ നിന്നുള്ളവയുടെ ക്രമീകരണം ഇതാണ്.
വൈശ്വരൂപം പ്രധാനസ്യ പരിണാഹോ ഽസ്യ യഃ സ്മൃതഃ തേഷാം ശക്യം ന സംഖ്യാതും യാഥാതഥ്യേന കേനചിത് ഗതാഗതം മനുഷ്യേണ ജ്യോതിഷാം മാംസചക്ഷുഷാ
പ്രധാനതത്വത്തിന്റെ സർവ്വരൂപവും അതിന്റെ വ്യാപ്തിയും ഇതാണ്. അവയുടെ വരവും പോകലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാലും എണ്ണാനാവില്ല; മനുഷ്യന്റെ കണ്മൂലം കൊണ്ട് ജ്യോതിഷ്കങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം കാണാൻ കഴിയില്ല.
കഥം ജഗാമ ഭഗവാന് പുരാരിത്വം മഹേശ്വരഃ ദദാഹ ച കഥം ദേവസ് തന്നോ വിസ്തരതോ വദ
മഹേശ്വരൻ എങ്ങനെ പുരാരിയായി, എങ്ങനെ അവൻ നഗരങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ചു എന്ന് വിശദമായി പറയൂ.
പൃച്ഛാമസ്ത്വാം വയം സര്വേ ബഹുമാനാത്പുനഃ പുനഃ ത്രിപുരം തദ്യഥാ ദുര്ഗം മയമായാവിനിര്മിതമ് ദേവേനൈകേഷുണാ ദഗ്ധം തഥാ നോ വദ മാനദ
നാം എല്ലാവരും വീണ്ടും വീണ്ടും വലിയ ആദരവോടെ ചോദിക്കുന്നു: മായൻ എന്ന അസുരൻ നിർമ്മിച്ച ദുർജ്ജയമായ ത്രിപുരം ദേവൻ എങ്ങനെ ഒരു ബാണത്തിൽ ദഹിപ്പിച്ചു? ദയവായി അതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ പറയൂ.
ശൃണുധ്വം ത്രിപുരം ദേവോ യഥാ ദാരിതവാന് ഭവഃ മയോ നാമ മഹാമായോ മായാനാം ജനകോ ഽസുരഃ
ദേവൻ എങ്ങനെ ത്രിപുരം നശിപ്പിച്ചു എന്ന് കേൾക്കൂ. മായൻ എന്ന മഹാമായാവി, മായകളുടെ പിതാവായ അസുരൻ, അതിന്റെ സ്രഷ്ടാവായിരുന്നു.
നിര്ജിതഃ സ തു സംഗ്രാമേ തതാപ പരമം തപഃ തപസ്യന്തം തു തം വിപ്രാ ദൈത്യാവന്യാവനുഗ്രഹാത്
ആ യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റവൻ അതിവിശേഷമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു. അപ്പോൾ, മഹർഷികളേ, അവൻ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദയയാൽ ദൈത്യർ അവനെ സഹായിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
തസ്യൈവ കൃത്യമുദ്ദിശ്യ തേപതുഃ പരമം തപഃ വിദ്യുന്മാലീ ച ബലവാംസ് താരകാഖ്യശ്ച വീര്യവാന്
അവന്റെ കാര്യത്തിനായി അവരും അതീവ കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു. അവരിൽ ശക്തനായ വിദ്യുന്മാലിയും വീര്യശാലിയായ താരകനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മയതേജഃസമാക്രാന്തൌ തേപതുര്മയപാര്ശ്വഗൌ ലോകാ ഇവ യഥാ മൂര്താസ് ത്രയസ് ത്രയ ഇവാഗ്നയഃ
മായയുടെ ശക്തി നിറഞ്ഞ ഇവർ, മായയുടെ അടുത്ത് നിന്ന്, തപസ്സ് ചെയ്തു. അവർ മൂന്നു ലോകങ്ങൾ പോലെ, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നു അഗ്നികൾ പോലെ, അതിൽ ലയിച്ചുപോയതായി തോന്നിച്ചു.
ലോകത്രയം താപയന്തസ് തേ തേപുര്ദാനവാസ്തപഃ ഹേമന്തേ ജലശയ്യാസു ഗ്രീഷ്മേ പഞ്ചതപേ തഥാ
ദാനവർ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് തപസ്സ് ചെയ്തു. ശീതകാലത്ത് വെള്ളത്തിൽ കിടന്ന്, വേനലിൽ അഞ്ചു തരത്തിലുള്ള ചൂട് സഹിച്ചും അവർ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു.
വര്ഷാസു ച തഥാകാശേ ക്ഷപയന്തസ്തനൂഃ പ്രിയാഃ സേവാനാഃ ഫലമൂലാനി പുഷ്പാണി ച ജലാനി ച
മഴക്കാലത്തും അകശത്ത് തുറന്നിടത്തും അവർ ശരീരം ക്ഷയിപ്പിച്ചു. സേവകരുടെ പ്രിയമായ പഴം, കിഴങ്ങ്, പൂവ്, വെള്ളം എന്നിവയായിരുന്നു അവരുടെ ആഹാരം.
അന്യദാചരിതാഹാരാഃ പങ്കേനാചിതവല്കലാഃ മഗ്നാഃ ശൈവാലപങ്കേഷു വിമലാവിമലേഷു ച
മറ്റു സമയങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്നതൊക്കെ ഭക്ഷ്യമായി സ്വീകരിച്ചു. ചളിയിൽ പുരട്ടിയ വല്കലം ധരിച്ച്, അവർ വൃത്തവും മലിനവുമായ കുളങ്ങളിൽ മുങ്ങി ഇരുന്നു.