ലോഹിതോ നവരശ്മിസ്തു സ്ഥാനമാപ്യം തു തസ്യ വൈ ബൃഹദ്ദ്വാദശരശ്മീകം ഹരിദ്രാഭം തു വേധസഃ
ഒമ്പത് കിരണങ്ങളുള്ള ചുവപ്പുനിറമുള്ളതായാണ് അവന്റെ ജലവാസം. ബ്രഹ്മാവിന്റെ വലിയതും പന്ത്രണ്ടു കിരണങ്ങളുള്ളതും മഞ്ഞ നിറമുള്ളതുമാണ്.
അഷ്ടരശ്മിശനേസ്തത്തു കൃഷ്ണം വൃദ്ധമയസ്മയമ് സ്വര്ഭാനോസ്ത്വായസം സ്ഥാനം ഭൂതസംതാപനാലയമ്
എട്ട് കിരണങ്ങളുള്ള ശനിയുടെ വാസസ്ഥലം കറുപ്പും പഴക്കമുള്ള ഇരുമ്പുപോലെയും ആണ്. സ്വർഭാനുവിന്റെ സ്ഥാനം ഇരുമ്പുപോലെയും, ജീവികൾക്ക് വേദനയുള്ള സ്ഥലവുമാണ്.
സുകൃതാമ് ആശ്രയാസ്താരാ രശ്മയസ്തു ഹിരണ്മയാഃ താരണാത്താരകാ ഹ്യേതാഃ ശുക്ലത്വാച്ചൈവ താരകാഃ
സദാചാരമുള്ളവരുടെ ആശ്രയമാണ് നക്ഷത്രങ്ങൾ, അവയുടെ കിരണങ്ങൾ പൊന്നുപോലെയാണ്. ആകാശം കടക്കുന്നതും വെളുപ്പുമൂലവും അവയെ നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
നവയോജനസാഹസ്രോ വിഷ്കമ്ഭഃ സവിതുഃ സ്മൃതഃ മണ്ഡലം ത്രിഗുണം ചാസ്യ വിസ്താരോ ഭാസ്കരസ്യ തു
സൂര്യന്റെ വ്യാപ്തി ഒൻപതിനായിരം യോജനമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അതിന്റെ ചക്രം അതിന്റെ വീതിയുടെ മൂന്നിരട്ടിയാണ്, അതുപോലെ ഭാസ്കരന്റെ വ്യാപ്തിയും.
ദ്വിഗുണഃ സൂര്യവിസ്താരാദ് വിസ്താരഃ ശശിനഃ സ്മൃതഃ ത്രിഗുണം മണ്ഡലം ചാസ്യ വൈപുല്യാച്ഛശിനഃ സ്മൃതമ്
ചന്ദ്രന്റെ വ്യാപ്തി സൂര്യനേക്കാൾ ഇരട്ടയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ ചക്രം അതിന്റെ വീതിയുടെ മൂന്നു ഇരട്ടിയാണെന്ന്, അതിന്റെ പൂർണ്ണത മൂലമാണ്.
സര്വോപരി നിസൃഷ്ടാനി മണ്ഡലാനി തു താരകാഃ യോജനാര്ധപ്രമാണാനി താഭ്യോ ഽന്യാനി ഗണാനി തു
എല്ലാംക്കുമേൽ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ചക്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ഓരോന്നും അരയോജന വലിപ്പമുള്ളതാണ്. അവയ്ക്കപ്പുറം മറ്റു കൂട്ടങ്ങൾ ഉണ്ട്.
തുല്യോ ഭൂത്വാ തു സ്വര്ഭാനുസ് തദധസ്താത്പ്രസര്പതി ഉദ്ധൂത്യ പാര്ഥിവീം ഛായാം നിര്മിതാം മണ്ഡലാകൃതിമ്
സമമായ് സ്വർഭാനു അവയുടെ കീഴിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു, ഭൂമിയിലെ വട്ടംപോലെയുള്ള നിഴൽ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതം സ്ഥാനം തൃതീയം തു തമോമയമ് ആദിത്യാത്സ തു നിഷ്ക്രമ്യ സോമം ഗച്ഛതി പര്വസു
ബ്രഹ്മാവു സൃഷ്ടിച്ച മൂന്നാമത്തെ സ്ഥലം ഇരുണ്ടതാണു. സൂര്യനിൽനിന്ന് പുറത്ത് ചെന്നു, പര്വകാലങ്ങളിൽ ചന്ദ്രനിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
ആദിത്യമേതി സോമാച്ച പുനഃ സൌരേഷു പര്വസു സ്വഭാസാ തുദതേ യസ്മാത് സ്വര്ഭാനുരിതി സ സ്മൃതഃ
ചന്ദ്രനിൽനിന്ന് വീണ്ടും സൂര്യനിലേക്കാണ് അവൻ സൗരപര്വങ്ങളിൽ പോകുന്നത്. തന്റെ പ്രകാശംകൊണ്ട് തട്ടുന്നതുകൊണ്ടാണ് സ്വർഭാനു എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.
ചന്ദ്രതഃ ഷോഡശോ ഭാഗോ ഭാര്ഗവസ്യ വിധീയതേ വിഷ്കമ്ഭാന്മണ്ഡലാച്ചൈവ യോജനാനാം തു സ സ്മൃതഃ
ചന്ദ്രനിൽനിന്ന് പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം ഭാർഗവനു നല്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വ്യാപ്തിയും ചക്രവും കണക്കാക്കി യോജനകളിൽ ഇതു നിർണ്ണയിക്കുന്നു.
ഭാര്ഗവാത്പാദഹീനശ്ച വിജ്ഞേയോ വൈ ബൃഹസ്പതിഃ ബൃഹസ്പതേഃ പാദഹീനൌ കേതുവക്രാവുഭൌ സ്മൃതൌ
ഭാർഗവനിൽനിന്ന് നാലിലൊന്ന് കുറവായതാണ് ബൃഹസ്പതി. ബൃഹസ്പതിയിൽനിന്ന് നാലിലൊന്ന് കുറവായാണ് കെതു, വക്രൻ എന്നിവരെയും അറിയപ്പെടുന്നത്.
വിസ്താരമണ്ഡലാഭ്യാം തു പാദഹീനസ്തയോര്ബുധഃ താരാനക്ഷത്രരൂപാണി വപുഷ്മന്തീഹ യാനി വൈ
വ്യാപ്തിയും ചക്രവും കണക്കാക്കി, അവരിൽ ഇരുവരിൽനിന്നും നാലിലൊന്ന് കുറവാണ് ബുധൻ. ഇവിടെ ഉള്ള നക്ഷത്രങ്ങളും താരങ്ങളും എല്ലാം രൂപംകൊണ്ടവയാണ്.
ബുധേന സമരൂപാണി വിസ്താരാന്മണ്ഡലാത്തു വൈ താരാനക്ഷത്രരൂപാണി ഹീനാനി തു പരസ്പരമ്
ബുധനോടു സമാനമായ രൂപങ്ങളാണവ, എന്നാൽ വ്യാപ്തിയും ചക്രവും കണക്കാക്കുമ്പോൾ, താരനക്ഷത്രങ്ങളുടെ രൂപങ്ങൾ പരസ്പരം കുറയുന്നതാണ്.
ശതാനി പഞ്ച ചത്വാരി ത്രീണി ദ്വേ ചൈകമേവ ച സര്വോപരി നിസൃഷ്ടാനി മണ്ഡലാനി തു താരകാഃ
അഞ്ചുനൂറ്, നാലുനൂറ്, മൂന്നുനൂറ്, ഇരുനൂറ്, ഒന്നു നൂറ് — ഇതാണ് എല്ലാംക്കുമേൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന നക്ഷത്രചക്രങ്ങൾ.
യോജനാര്ധപ്രമാണാനി തേഭ്യോ ഹ്രസ്വം ന വിദ്യതേ ഉപരിഷ്ടാത്തു യേ തേഷാം ഗ്രഹാ യേ ക്രൂരസാത്ത്വികാഃ
ഇവയൊന്നൊന്നും അരയോജന വലിപ്പമുള്ളതാണ്; ഇതിൽനിന്ന് ചെറിയതൊന്നുമില്ല. അവയ്ക്കുമേൽ ക്രൂരനും സാത്വികനും ആയ ഗ്രഹങ്ങളുണ്ട്.
സൌരശ്ചാങ്ഗിരസോ വക്രോ വിജ്ഞേയാ മന്ദചാരിണഃ തേഭ്യോ ഽധസ്താത്തു ചത്വാരഃ പുനശ്ചാന്യേ മഹാഗ്രഹാഃ
സൗരൻ, ആംഗിരസൻ, വക്രൻ ഇവരെ മന്ദഗതിയിലുള്ളവരായി അറിയാം. അവയ്ക്കു കീഴിൽ നാലു വലിയ ഗ്രഹങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്.
സോമഃ സൂര്യോ ബുധശ്ചൈവ ഭാര്ഗവശ്ചേതി ശീഘ്രഗാഃ യാവന്തി ചൈവ ഋക്ഷാണി കോട്യസ്താവന്തി താരകാഃ
ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ബുധൻ, ഭൃഗു—ഇവരൊക്കെയും വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരാണ്. എത്ര നക്ഷത്രരാശികളുണ്ടോ, അത്രയേറെ നക്ഷത്രങ്ങളും കോടിക്കണക്കിന് താരങ്ങളും ആകാശത്ത് ഉണ്ട്.
സര്വേഷാം തു ഗ്രഹാണാം വൈ സൂര്യോ ഽധസ്താത്പ്രസര്പതി വിസ്തീര്ണം മണ്ഡലം കൃത്വാ തസ്യോര്ധ്വം ചരതേ ശശീ
എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളിലുമാണ് സൂര്യൻ താഴെ വലുതായ ഒരു വട്ടം വരച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. അതിനുമുകളിൽ ചന്ദ്രൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
നക്ഷത്രമണ്ഡലം ചാപി സോമാദൂര്ധ്വം പ്രസര്പതി നക്ഷത്രേഭ്യോ ബുധശ്ചോര്ധ്വം ബുധാച്ചോര്ധ്വം തു ഭാര്ഗവഃ
ചന്ദ്രനു മുകളിലായി നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വട്ടം സഞ്ചരിക്കുന്നു. നക്ഷത്രങ്ങളെക്കാൾ മുകളിലായി ബുധൻ, ബുധനെക്കാൾ മുകളിലായി ഭൃഗു സഞ്ചരിക്കുന്നു.
വക്രസ്തു ഭാര്ഗവാദൂര്ധ്വം വക്രാദൂര്ധ്വം ബൃഹസ്പതിഃ തസ്മാച്ഛനൈശ്ചരശ്ചോര്ധ്വം ദേവാചാര്യോപരി സ്ഥിതഃ
ഭൃഗുവിന്റെ മുകളിലായി ശനിദോഷം കാണിക്കുന്ന വക്രൻ, വക്രന്റെ മുകളിലായി ബൃഹസ്പതി, അതിനുമുകളിൽ ദേവഗുരുവിനും മുകളിൽ ശനിശ്ചരൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
ശനൈശ്ചരാത്തഥാ ചോര്ധ്വം ജ്ഞേയം സപ്തര്ഷിമണ്ഡലമ് സപ്തര്ഷിഭ്യോ ധ്രുവശ്ചോര്ധ്വം സമസ്തം ത്രിദിവം ധ്രുവേ
ശനിശ്ചരന്റെ മുകളിലായി സപ്തർഷിമണ്ഡലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. സപ്തർഷിമാരുടെ മുകളിലായി ധ്രുവതാരം, ധ്രുവനു മുകളിലായി മുഴുവൻ സ്വർഗ്ഗലോകവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ദ്വിഗുണേഷു സഹസ്രേഷു യോജനാനാം ശതേഷു ച ഗ്രഹാന്തരമ് അഥൈകൈകമ് ഊര്ധ്വം നക്ഷത്രമണ്ഡലാത്
രണ്ടായിരം യോജനവും നൂറുകണക്കിന് യോജനങ്ങളും അകലത്തിൽ ഓരോ ഗ്രഹവും നക്ഷത്രമണ്ഡലത്തിന്റെ മുകളിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
താരാഗ്രഹാന്തരാണി സ്യുര് ഉപര്യുപര്യധിഷ്ഠിതമ് ഗ്രഹാശ്ച ചന്ദ്രസൂര്യൌ ച ദിവി ദിവ്യേന തേജസാ
താരങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഇടവേളകൾ ഒന്നിന് മുകളിൽ ഒന്നായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗ്രഹങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ എന്നിവ ആകാശത്ത് ദിവ്യപ്രഭയോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
നക്ഷത്രേഷു ച യുജ്യന്തേ ഗച്ഛന്തോ നിയതക്രമാത് ചന്ദ്രാര്കഗ്രഹനക്ഷത്രാ നീചോച്ചഗൃഹമാശ്രിതാഃ
അവ നിശ്ചിതക്രമത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച് നക്ഷത്രങ്ങളുമായി ചേർന്ന് നിലകൊള്ളുന്നു. ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ—ഇവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ ഭവനങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
സമാഗമേ ച ഭേദേ ച പശ്യന്തി യുഗപത്പ്രജാഃ പരസ്പരം സ്ഥിതാ ഹ്യേവം യുജ്യന്തേ ച പരസ്പരമ്
അവ ചേർന്ന് വരുമ്പോഴും വേർപെടുമ്പോഴും മനുഷ്യർ അവയെ ഒരുമിച്ച് കാണുന്നു. അവ പരസ്പരം ചേർന്ന് അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
അസംകരേണ വിജ്ഞേയസ് തേഷാം യോഗസ്തു വൈ ബുധൈഃ ഇത്യേവം സംനിവേശോ വൈ പൃഥിവ്യാ ജ്യോതിഷാം ച യഃ
പണ്ഡിതർ അവയുടെ യോജനങ്ങൾ ആശയക്കുഴപ്പമില്ലാതെ മനസ്സിലാക്കണം. ഭൂമിയുടെയും ജ്യോതിഷ്കളുടെയും ക്രമീകരണം ഇതാണ്.
ദ്വീപാനാമുദധീനാം ച പര്വതാനാം തഥൈവ ച വര്ഷാണാം ച നദീനാം ച യേ ച തേഷു വസന്തി വൈ
ദ്വീപുകൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, ദേശങ്ങൾ, നദികൾ, അവയിൽ വസിക്കുന്നവർ—ഇവയെക്കുറിച്ചുമാണ് പറയുന്നത്.
ഇത്യേഷോ ഽര്കവശേനൈവ സംനിവേശസ്തു ജ്യോതിഷാമ് ആവര്തഃ സാന്തരോ മധ്യേ സംക്ഷിപ്തശ്ച ധ്രുവാത്തു സ
സൂര്യന്റെ ശക്തിയാൽ ജ്യോതിഷ്കങ്ങളുടെ ഈ ക്രമീകരണം നിലനിൽക്കുന്നു. ഇത് അകത്തളവും, നടുവിൽ ചുരുങ്ങിയതുമായ, ധ്രുവത്തിൽ നിന്ന് സ്ഥിരമായ ഒരു ചക്രംപോലെയാണ്.
സര്വതസ്തേഷു വിസ്തീര്ണോ വൃത്താകാര ഇവോച്ഛ്രിതഃ ലോകസംവ്യവഹാരാര്ഥമ് ഈശ്വരേണ വിനിര്മിതഃ
ഇവയൊക്കെയും വിശാലവും വട്ടാകൃതിയിലും ഉയർന്നതുമായവയാണ്. ലോകം നന്നായി പ്രവർത്തിക്കാനായി ഈശ്വരൻ സൃഷ്ടിച്ചവയാണ്.
കല്പാദൌ ബുദ്ധിപൂര്വം തു സ്ഥാപിതോ ഽസൌ സ്വയമ്ഭുവാ ഇത്യേഷ സംനിവേശോ വൈ സര്വസ്യ ജ്യോതിരാത്മകഃ
കല്പത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ സ്വയംഭൂവായ ദൈവം മുൻകൂട്ടി ആലോചിച്ച് ഇതെല്ലാം സ്ഥാപിച്ചു. പ്രകാശത്തിൽ നിന്നുള്ളവയുടെ ക്രമീകരണം ഇതാണ്.