സ്ഥാനാന്യേതാനി തിഷ്ഠന്തി യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ് മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു ദേവസ്ഥാനാനി താനി വൈ
ഈ സ്ഥാനങ്ങൾ സൃഷ്ടിയുടെ പ്രളയം വരെയും നിലനിൽക്കും; എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും ഇവയാണ് ദൈവിക സ്ഥാനങ്ങൾ.
അഭിമാനേന തിഷ്ഠന്തി താനി ദേവാഃ പുനഃ പുനഃ അതീതാസ്തു സഹാതീതൈര് ഭാവ്യാ ഭാവ്യൈഃ സുരൈഃ സഹ
ദേവതകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും തങ്ങളെന്ന തിരിച്ചറിവോടെ ഈ സ്ഥാനങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു; കഴിഞ്ഞവർ കഴിഞ്ഞവരോടൊപ്പം, വരാനിരിക്കുന്നവർ വരാനിരിക്കുന്നവരോടൊപ്പം കൂടിയാണ്.
വര്തന്തേ വര്തമാനൈശ്ച സുരൈഃ സാര്ധം തു സ്ഥാനിനഃ സൂര്യോ ദേവോ വിവസ്വാംശ്ച അഷ്ടമസ്ത്വദിതേഃ സുതഃ
സ്ഥലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവർ ഇപ്പോഴുള്ള ദേവതകളോടൊപ്പം തുടരുന്നു; സൂര്യദേവൻ, വിവസ്വാൻ, ആദിതിയുടെ എട്ടാമത്തെ മകനാണ്.
ദ്യുതിമാന്ധര്മയുക്തശ്ച സോമോ ദേവോ വസുഃ സ്മൃതഃ ശുക്രോ ദൈത്യസ്തു വിജ്ഞേയോ ഭാര്ഗവോ ഽസുരയാജകഃ
പ്രകാശവും ധർമ്മവും നിറഞ്ഞ ചന്ദ്രദേവൻ വസുവായി അറിയപ്പെടുന്നു; ശുക്രൻ ദൈത്യനും ഭാർഗവനും അസുരരുടെ യാജകനുമാണ്.
ബൃഹസ്പതിര് ബൃഹത്തേജാ ദേവാചാര്യോ ഽങ്ഗിരഃസുതഃ ബുധോ മനോഹരശ്ചൈവ ശശിപുത്രസ്തു സ സ്മൃതഃ
ബൃഹസ്പതി മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ളവനും ദേവതകളുടെ ഗുരുവും അങ്ഗിരസിന്റെ മകനുമാണ്; മനോഹരനായ ബുധൻ ചന്ദ്രന്റെ മകനായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ശനൈശ്ചരോ വിരൂപശ്ച സംജ്ഞാപുത്രോ വിവസ്വതഃ അഗ്നിര്വികേശ്യാം ജജ്ഞേ തു യുവാസൌ ലോഹിതാധിപഃ
ശനിശ്ചരൻ വിരൂപനും സംജ്ഞയും വിവസ്വാനും മകനുമാണ്; അഗ്നി വികേശിയിൽ ജനിച്ചു, യുവാവായ ലോഹിതന്റെ അധിപനാണ്.
നക്ഷത്രനാമ്ന്യഃ ക്ഷേത്രേഷു ദാക്ഷായണ്യഃ സുതാഃ സ്മൃതാഃ സ്വര്ഭാനുഃ സിംഹികാപുത്രോ ഭൂതസംസാധനോ ഽസുരഃ
നക്ഷത്രങ്ങളെന്ന പേരിലുള്ള ദക്ഷയുടെ പുത്രിമാർ തങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; സ്വർഭാനു, സിംഹികയുടെ മകൻ, ജീവികളെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്ന അസുരനാണ്.
ചന്ദ്രാര്കഗ്രഹനക്ഷത്രേഷ്വ് അഭിമാനീ പ്രകീര്തിതഃ സ്ഥാനാന്യേതാനി ചോക്താനി സ്ഥാനിന്യശ്ചൈവ ദേവതാഃ
ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നിവയിൽ പ്രധാന ദേവതകളാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്; ഈ സ്ഥാനങ്ങളും അവയിൽ വസിക്കുന്ന ദേവതകളും ഇതുവരെ വിവരിക്കപ്പെട്ടു.
ശുക്ലമഗ്നിസമം ദിവ്യം സഹസ്രാംശോര്വിവസ്വതഃ സഹസ്രാംശുത്വിഷഃ സ്ഥാനമ് അമ്മയം തൈജസം തഥാ
വെളുത്ത നിറത്തിൽ, അഗ്നിയെപ്പോലെ ദിവ്യമായത്, ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള വിവസ്വാന്റെ സ്ഥാനം അതുപോലെ ആയിരം കിരണങ്ങളോടുകൂടിയതും അളക്കാൻ കഴിയാത്തതും വെളിച്ചത്തിൽനിന്ന് രൂപം കൊണ്ടതുമാണ്.
ആശാസ്ഥാനം മനോജ്ഞസ്യ രവിരശ്മിഗൃഹേ സ്ഥിതമ് ശുക്രഃ ഷോഡശരശ്മിസ്തു യസ്തു ദേവോ ഹ്യപോമയഃ
ദിശകളുടെ മനോഹരമായ വാസസ്ഥലം രവിയുടെ കിരണങ്ങളുടെ ഭവനത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പതിനാറു കിരണങ്ങളുള്ള ശുക്രൻ ജലത്തിൽ നിന്നുള്ള ദേവനാണ്.
ലോഹിതോ നവരശ്മിസ്തു സ്ഥാനമാപ്യം തു തസ്യ വൈ ബൃഹദ്ദ്വാദശരശ്മീകം ഹരിദ്രാഭം തു വേധസഃ
ഒമ്പത് കിരണങ്ങളുള്ള ചുവപ്പുനിറമുള്ളതായാണ് അവന്റെ ജലവാസം. ബ്രഹ്മാവിന്റെ വലിയതും പന്ത്രണ്ടു കിരണങ്ങളുള്ളതും മഞ്ഞ നിറമുള്ളതുമാണ്.
അഷ്ടരശ്മിശനേസ്തത്തു കൃഷ്ണം വൃദ്ധമയസ്മയമ് സ്വര്ഭാനോസ്ത്വായസം സ്ഥാനം ഭൂതസംതാപനാലയമ്
എട്ട് കിരണങ്ങളുള്ള ശനിയുടെ വാസസ്ഥലം കറുപ്പും പഴക്കമുള്ള ഇരുമ്പുപോലെയും ആണ്. സ്വർഭാനുവിന്റെ സ്ഥാനം ഇരുമ്പുപോലെയും, ജീവികൾക്ക് വേദനയുള്ള സ്ഥലവുമാണ്.
സുകൃതാമ് ആശ്രയാസ്താരാ രശ്മയസ്തു ഹിരണ്മയാഃ താരണാത്താരകാ ഹ്യേതാഃ ശുക്ലത്വാച്ചൈവ താരകാഃ
സദാചാരമുള്ളവരുടെ ആശ്രയമാണ് നക്ഷത്രങ്ങൾ, അവയുടെ കിരണങ്ങൾ പൊന്നുപോലെയാണ്. ആകാശം കടക്കുന്നതും വെളുപ്പുമൂലവും അവയെ നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
നവയോജനസാഹസ്രോ വിഷ്കമ്ഭഃ സവിതുഃ സ്മൃതഃ മണ്ഡലം ത്രിഗുണം ചാസ്യ വിസ്താരോ ഭാസ്കരസ്യ തു
സൂര്യന്റെ വ്യാപ്തി ഒൻപതിനായിരം യോജനമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അതിന്റെ ചക്രം അതിന്റെ വീതിയുടെ മൂന്നിരട്ടിയാണ്, അതുപോലെ ഭാസ്കരന്റെ വ്യാപ്തിയും.
ദ്വിഗുണഃ സൂര്യവിസ്താരാദ് വിസ്താരഃ ശശിനഃ സ്മൃതഃ ത്രിഗുണം മണ്ഡലം ചാസ്യ വൈപുല്യാച്ഛശിനഃ സ്മൃതമ്
ചന്ദ്രന്റെ വ്യാപ്തി സൂര്യനേക്കാൾ ഇരട്ടയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ ചക്രം അതിന്റെ വീതിയുടെ മൂന്നു ഇരട്ടിയാണെന്ന്, അതിന്റെ പൂർണ്ണത മൂലമാണ്.
സര്വോപരി നിസൃഷ്ടാനി മണ്ഡലാനി തു താരകാഃ യോജനാര്ധപ്രമാണാനി താഭ്യോ ഽന്യാനി ഗണാനി തു
എല്ലാംക്കുമേൽ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ചക്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ഓരോന്നും അരയോജന വലിപ്പമുള്ളതാണ്. അവയ്ക്കപ്പുറം മറ്റു കൂട്ടങ്ങൾ ഉണ്ട്.
തുല്യോ ഭൂത്വാ തു സ്വര്ഭാനുസ് തദധസ്താത്പ്രസര്പതി ഉദ്ധൂത്യ പാര്ഥിവീം ഛായാം നിര്മിതാം മണ്ഡലാകൃതിമ്
സമമായ് സ്വർഭാനു അവയുടെ കീഴിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു, ഭൂമിയിലെ വട്ടംപോലെയുള്ള നിഴൽ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതം സ്ഥാനം തൃതീയം തു തമോമയമ് ആദിത്യാത്സ തു നിഷ്ക്രമ്യ സോമം ഗച്ഛതി പര്വസു
ബ്രഹ്മാവു സൃഷ്ടിച്ച മൂന്നാമത്തെ സ്ഥലം ഇരുണ്ടതാണു. സൂര്യനിൽനിന്ന് പുറത്ത് ചെന്നു, പര്വകാലങ്ങളിൽ ചന്ദ്രനിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
ആദിത്യമേതി സോമാച്ച പുനഃ സൌരേഷു പര്വസു സ്വഭാസാ തുദതേ യസ്മാത് സ്വര്ഭാനുരിതി സ സ്മൃതഃ
ചന്ദ്രനിൽനിന്ന് വീണ്ടും സൂര്യനിലേക്കാണ് അവൻ സൗരപര്വങ്ങളിൽ പോകുന്നത്. തന്റെ പ്രകാശംകൊണ്ട് തട്ടുന്നതുകൊണ്ടാണ് സ്വർഭാനു എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.
ചന്ദ്രതഃ ഷോഡശോ ഭാഗോ ഭാര്ഗവസ്യ വിധീയതേ വിഷ്കമ്ഭാന്മണ്ഡലാച്ചൈവ യോജനാനാം തു സ സ്മൃതഃ
ചന്ദ്രനിൽനിന്ന് പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം ഭാർഗവനു നല്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വ്യാപ്തിയും ചക്രവും കണക്കാക്കി യോജനകളിൽ ഇതു നിർണ്ണയിക്കുന്നു.
ഭാര്ഗവാത്പാദഹീനശ്ച വിജ്ഞേയോ വൈ ബൃഹസ്പതിഃ ബൃഹസ്പതേഃ പാദഹീനൌ കേതുവക്രാവുഭൌ സ്മൃതൌ
ഭാർഗവനിൽനിന്ന് നാലിലൊന്ന് കുറവായതാണ് ബൃഹസ്പതി. ബൃഹസ്പതിയിൽനിന്ന് നാലിലൊന്ന് കുറവായാണ് കെതു, വക്രൻ എന്നിവരെയും അറിയപ്പെടുന്നത്.
വിസ്താരമണ്ഡലാഭ്യാം തു പാദഹീനസ്തയോര്ബുധഃ താരാനക്ഷത്രരൂപാണി വപുഷ്മന്തീഹ യാനി വൈ
വ്യാപ്തിയും ചക്രവും കണക്കാക്കി, അവരിൽ ഇരുവരിൽനിന്നും നാലിലൊന്ന് കുറവാണ് ബുധൻ. ഇവിടെ ഉള്ള നക്ഷത്രങ്ങളും താരങ്ങളും എല്ലാം രൂപംകൊണ്ടവയാണ്.
ബുധേന സമരൂപാണി വിസ്താരാന്മണ്ഡലാത്തു വൈ താരാനക്ഷത്രരൂപാണി ഹീനാനി തു പരസ്പരമ്
ബുധനോടു സമാനമായ രൂപങ്ങളാണവ, എന്നാൽ വ്യാപ്തിയും ചക്രവും കണക്കാക്കുമ്പോൾ, താരനക്ഷത്രങ്ങളുടെ രൂപങ്ങൾ പരസ്പരം കുറയുന്നതാണ്.
ശതാനി പഞ്ച ചത്വാരി ത്രീണി ദ്വേ ചൈകമേവ ച സര്വോപരി നിസൃഷ്ടാനി മണ്ഡലാനി തു താരകാഃ
അഞ്ചുനൂറ്, നാലുനൂറ്, മൂന്നുനൂറ്, ഇരുനൂറ്, ഒന്നു നൂറ് — ഇതാണ് എല്ലാംക്കുമേൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന നക്ഷത്രചക്രങ്ങൾ.
യോജനാര്ധപ്രമാണാനി തേഭ്യോ ഹ്രസ്വം ന വിദ്യതേ ഉപരിഷ്ടാത്തു യേ തേഷാം ഗ്രഹാ യേ ക്രൂരസാത്ത്വികാഃ
ഇവയൊന്നൊന്നും അരയോജന വലിപ്പമുള്ളതാണ്; ഇതിൽനിന്ന് ചെറിയതൊന്നുമില്ല. അവയ്ക്കുമേൽ ക്രൂരനും സാത്വികനും ആയ ഗ്രഹങ്ങളുണ്ട്.
സൌരശ്ചാങ്ഗിരസോ വക്രോ വിജ്ഞേയാ മന്ദചാരിണഃ തേഭ്യോ ഽധസ്താത്തു ചത്വാരഃ പുനശ്ചാന്യേ മഹാഗ്രഹാഃ
സൗരൻ, ആംഗിരസൻ, വക്രൻ ഇവരെ മന്ദഗതിയിലുള്ളവരായി അറിയാം. അവയ്ക്കു കീഴിൽ നാലു വലിയ ഗ്രഹങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്.
സോമഃ സൂര്യോ ബുധശ്ചൈവ ഭാര്ഗവശ്ചേതി ശീഘ്രഗാഃ യാവന്തി ചൈവ ഋക്ഷാണി കോട്യസ്താവന്തി താരകാഃ
ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ബുധൻ, ഭൃഗു—ഇവരൊക്കെയും വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരാണ്. എത്ര നക്ഷത്രരാശികളുണ്ടോ, അത്രയേറെ നക്ഷത്രങ്ങളും കോടിക്കണക്കിന് താരങ്ങളും ആകാശത്ത് ഉണ്ട്.
സര്വേഷാം തു ഗ്രഹാണാം വൈ സൂര്യോ ഽധസ്താത്പ്രസര്പതി വിസ്തീര്ണം മണ്ഡലം കൃത്വാ തസ്യോര്ധ്വം ചരതേ ശശീ
എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളിലുമാണ് സൂര്യൻ താഴെ വലുതായ ഒരു വട്ടം വരച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. അതിനുമുകളിൽ ചന്ദ്രൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
നക്ഷത്രമണ്ഡലം ചാപി സോമാദൂര്ധ്വം പ്രസര്പതി നക്ഷത്രേഭ്യോ ബുധശ്ചോര്ധ്വം ബുധാച്ചോര്ധ്വം തു ഭാര്ഗവഃ
ചന്ദ്രനു മുകളിലായി നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വട്ടം സഞ്ചരിക്കുന്നു. നക്ഷത്രങ്ങളെക്കാൾ മുകളിലായി ബുധൻ, ബുധനെക്കാൾ മുകളിലായി ഭൃഗു സഞ്ചരിക്കുന്നു.
വക്രസ്തു ഭാര്ഗവാദൂര്ധ്വം വക്രാദൂര്ധ്വം ബൃഹസ്പതിഃ തസ്മാച്ഛനൈശ്ചരശ്ചോര്ധ്വം ദേവാചാര്യോപരി സ്ഥിതഃ
ഭൃഗുവിന്റെ മുകളിലായി ശനിദോഷം കാണിക്കുന്ന വക്രൻ, വക്രന്റെ മുകളിലായി ബൃഹസ്പതി, അതിനുമുകളിൽ ദേവഗുരുവിനും മുകളിൽ ശനിശ്ചരൻ നിലകൊള്ളുന്നു.