വസന്തേ ചൈവ ഗ്രീഷ്മേ ച ശനൈഃ സംതപതേ ത്രിഭിഃ വര്ഷാസു ച ശരദ്യേവം ചതുര്ഭിഃ സംപ്രവര്ഷതി
വസന്തത്തിലും ഗ്രീഷ്മത്തിലും സൂര്യൻ മൂന്നു കിരണങ്ങളാൽ ക്രമേണ ചൂട് നൽകുന്നു. മഴക്കാലത്തും ശരത്കാലത്തും നാലു കിരണങ്ങളാൽ മഴ പെയ്യുന്നു.
ഹേമന്തേ ശിശിരേ ചൈവ ഹിമോത്സര്ഗസ് ത്രിഭിഃ പുനഃ ഓഷധീഷു ബലം ധത്തേ സുധാം ച സ്വധയാ പുനഃ
ഹേമന്തത്തിലും ശിശിരത്തിലും വീണ്ടും മൂന്നു കിരണങ്ങളാൽ തണുപ്പ് പുറത്ത് വരുന്നു. ഔഷധികൾക്ക് ശക്തിയും, അമൃതവും സ്വധയും വീണ്ടും ലഭിക്കുന്നു.
സൂര്യോ ഽമരത്വമമൃതേ ത്രയസ് ത്രിഷു നിയച്ഛതി ഏവം രശ്മിസഹസ്രം തു സൌരം ലോകാര്ഥസാധകമ്
സൂര്യൻ മൂന്നു കിരണങ്ങളാൽ മൂന്നു കാലങ്ങളിൽ അമൃതം നൽകി അമരത്വം നൽകുന്നു. ഇങ്ങനെ ആയിരം സൂര്യകിരണങ്ങൾ ലോകത്തിന്റെ കാര്യങ്ങൾ സാധിപ്പിക്കുന്നു.
ഭിദ്യതേ ഋതുമാസാദ്യ സഹസ്രം ബഹുധാ പുനഃ ഇത്യേവം മണ്ഡലം ശുക്ലം ഭാസ്വരം ലോകസംജ്ഞിതമ്
കാലങ്ങളെയും മാസങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ച് ഈ ആയിരം കിരണങ്ങൾ പലവിധത്തിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ ഈ പ്രകാശമുള്ള വൃത്തം ലോകം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
നക്ഷത്രഗ്രഹസോമാനാം പ്രതിഷ്ഠാ യോനിരേവ ച ചന്ദ്ര ഋക്ഷഗ്രഹാഃ സര്വേ വിജ്ഞേയാഃ സൂര്യസമ്ഭവാഃ
നക്ഷത്രങ്ങൾക്കും ഗ്രഹങ്ങൾക്കും ചന്ദ്രനുമുള്ള അടിസ്ഥാനവും ഉദ്ഭവവും ഇതാണ്. എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും സൂര്യനിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
സുഷുമ്നാ സൂര്യരശ്മിര്യാ ക്ഷീണം ശശിനമേധതേ ഹരികേശഃ പുരസ്താത്തു യോ വൈ നക്ഷത്രയോനികൃത്
സുഷുമ്ന എന്നത് സൂര്യന്റെ കിരണമാണ്, അതിലൂടെ ക്ഷീണിച്ച ചന്ദ്രൻ വീണ്ടും വലുതാകുന്നു. ഹരികേശൻ മുന്നിൽ ഉണ്ട്, അവൻ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ദക്ഷിണേ വിശ്വകര്മാ തു രശ്മിരാപ്യായയദ്ബുധമ് വിശ്വാവസുശ്ച യഃ പശ്ചാച് ഛുക്രയോനിശ്ച സ സ്മൃതഃ
തെക്കോട്ട് വിഷ്വകർമ്മൻ എന്ന കിരണം ബുധനെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു. പശ്ചിമത്ത് വിശ്വാവസു ഉണ്ട്, അവൻ ശുക്രന്റെ ഉദ്ഭവം എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
സംവര്ധനസ്തു യോ രശ്മിഃ സ യോനിര്ലോഹിതസ്യ ച ഷഷ്ഠസ്തു ഹ്യശ്വഭൂ രശ്മിര് യോനിഃ സ ഹി ബൃഹസ്പതേഃ
സംവർധന എന്ന കിരണം ചൊവ്വയുടെ ഉദ്ഭവമാണ്. ആറാമത്തേതായ അശ്വഭൂ എന്ന കിരണം ഗുരുവിന്റെ ഉദ്ഭവം ആകുന്നു.
ശനൈശ്ചരം പുനശ്ചാപി രശ്മിരാപ്യായതേ സുരാട് ന ക്ഷീയതേ യതസ്താനി തസ്മാന്നക്ഷത്രതാ സ്മൃതാ
ശനിയെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന കിരണം സുരാട് എന്നു വിളിക്കുന്നു. അത് ക്ഷയിക്കാത്തതിനാൽ അവയെ നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നു പറയുന്നു.
ക്ഷേത്രാണ്യേതാനി വൈ സൂര്യമ് ആപതന്തി ഗഭസ്തിഭിഃ ക്ഷേത്രാണി തേഷാമാദത്തേ സൂര്യോ നക്ഷത്രതാ തതഃ
ഈ സ്ഥലങ്ങൾ സൂര്യനെ കിരണങ്ങളാൽ സമീപിക്കുന്നു. സൂര്യൻ അവയെ സ്വീകരിക്കുന്നു, അതുകൊണ്ടാണ് അവയെ നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
അസ്മാല്ലോകാദമും ലോകം തീര്ണാനാം സുകൃതാത്മനാമ് താരണാത്താരകാ ഹ്യേതാഃ ശുക്ലത്വാച്ചൈവ ശുക്ലികാഃ
ഈ ലോകത്തിൽ നിന്ന് അ ലോകത്തേക്ക് കടന്ന, സത്പുരുഷന്മാരായ ആത്മാക്കൾക്ക് 'താരക' എന്ന പേരാണ് നൽകുന്നത്, കാരണം അവർ മറ്റുള്ളവരെയും കടത്തുന്നു. അവരുടെ വെളുപ്പിന്റെ കാരണത്താൽ അവരെ 'ശുക്ലിക' എന്നും വിളിക്കുന്നു.
ദിവ്യാനാം പാര്ഥിവാനാം ച വംശാനാം ചൈവ സര്വശഃ തപനസ്തേജസോ യോഗാദ് ആദിത്യ ഇതി ഗദ്യതേ
ദൈവികരും ഭൂമിയിലെവരും വംശജന്മാരുമൊക്കെയും തമ്മിൽ, കത്തുന്ന താപത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ചേർന്നതിനാൽ സൂര്യനാണ് ആ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
സ്രവതിഃ സ്യന്ദനാര്ഥേ ച ധാതുരേഷ നിഗദ്യതേ സ്രവണാത്തേജസശ്ചൈവ തേനാസൌ സവിതാ സ്മൃതഃ
'സ്രവതി' എന്നത് ഒഴുകലിനെയും സഞ്ചാരത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്ന വേരാണ്. tejas-ന്റെ ഒഴുക്കും പ്രകാശവും കൊണ്ടാണ് അവനെ 'സവിതാ' എന്നു ഓർക്കുന്നത്.
ബഹ്വര്ഥശ്ചന്ദ ഇത്യേഷ പ്രധാനോ ധാതുരുച്യതേ ശുക്ലത്വേ ഹ്യമൃതത്വേ ച ശീതത്വേ ഹ്ലാദനേ ഽപി ച
'ചന്ദ' എന്ന വേരിന് പല അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്; വെളുപ്പിലും അമൃതതയിലും തണുപ്പിലും സന്തോഷത്തിലും ഇത് പ്രധാനമാണ്.
സൂര്യാചന്ദ്രമസോര്ദിവ്യേ മണ്ഡലേ ഭാസ്വരേ ഖഗേ ജലതേജോമയേ ശുക്ലേ വൃത്തകുമ്ഭനിഭേ ശുഭേ
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ആകാശത്ത് പ്രകാശിക്കുന്ന ദിവ്യമായ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള, വെള്ളവും പ്രകാശവും നിറഞ്ഞ, വെളുത്തും മനോഹരവുമായ മണ്ഡലങ്ങളിൽ അവർ വസിക്കുന്നു.
വസന്തി കര്മദേവാസ്തു സ്ഥാനാന്യേതാനി സര്വശഃ മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു ഋഷിസൂര്യഗ്രഹാദയഃ
കർമദേവന്മാർ ഈ എല്ലാ സ്ഥാനങ്ങളിലും വസിക്കുന്നു; എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും ഋഷിമാർ, സൂര്യൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ മുതലായവരും അങ്ങനെ തന്നെ.
താനി ദേവഗൃഹാണി സ്യുഃ സ്ഥാനാഖ്യാനി ഭവന്തി ഹി സൌരം സൂര്യോ ഽവിശത്സ്ഥാനം സൌമ്യം സോമസ്തഥൈവ ച
ഇവയാണ് ദേവതകളുടെ വീടുകൾ, സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്; സൂര്യൻ സൂര്യസ്ഥാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു, ചന്ദ്രനും അതുപോലെ ചന്ദ്രസ്ഥാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ശൌക്രം ശുക്രോ ഽവിശത്സ്ഥാനം ഷോഡശാരം പ്രഭാസ്വരമ് ബൃഹസ്പതിര്ബൃഹത്ത്വം ച ലോഹിതം ചാപി ലോഹിതഃ
ശുക്രൻ ശുക്രസ്ഥാനമായ പ്രകാശമുള്ള പതിനാറു അറ്റങ്ങളുള്ള സ്ഥലത്ത് പ്രവേശിച്ചു; ബൃഹസ്പതി വിശാലമായ സ്ഥലത്തും, ലോഹിതൻ ചുവപ്പുനിറമുള്ള സ്ഥലത്തും പ്രവേശിച്ചു.
ശനൈശ്ചരോ ഽവിശത്സ്ഥാനമ് ഏവം ശാനൈശ്ചരം തഥാ ബുധോ ഽപി വൈ ബുധസ്ഥാനം ഭാനും സ്വര്ഭാനുരേവ ച
ശനിശ്ചരൻ ശനിശ്ചരസ്ഥാനത്തും, ബുധനും ബുധസ്ഥാനത്തും പ്രവേശിച്ചു; ഭാനുവും സ്വർഭാനുവും തങ്ങളുടെ താന്താന്റെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു.
നക്ഷത്രാണി ച സര്വാണി നാക്ഷത്രാണ്യാവിശന്തി ച ജ്യോതീംഷി സുകൃതാമ് ഏതേ ജ്ഞേയാ ദേവഗൃഹാസ്തു വൈ
എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും നക്ഷത്രമല്ലാത്തവയും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു; ഈ പ്രകാശമുള്ള സത്പുരുഷന്മാരാണ് ദേവതകളുടെ വീടുകൾ എന്ന് അറിയേണ്ടത്.
സ്ഥാനാന്യേതാനി തിഷ്ഠന്തി യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ് മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു ദേവസ്ഥാനാനി താനി വൈ
ഈ സ്ഥാനങ്ങൾ സൃഷ്ടിയുടെ പ്രളയം വരെയും നിലനിൽക്കും; എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും ഇവയാണ് ദൈവിക സ്ഥാനങ്ങൾ.
അഭിമാനേന തിഷ്ഠന്തി താനി ദേവാഃ പുനഃ പുനഃ അതീതാസ്തു സഹാതീതൈര് ഭാവ്യാ ഭാവ്യൈഃ സുരൈഃ സഹ
ദേവതകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും തങ്ങളെന്ന തിരിച്ചറിവോടെ ഈ സ്ഥാനങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു; കഴിഞ്ഞവർ കഴിഞ്ഞവരോടൊപ്പം, വരാനിരിക്കുന്നവർ വരാനിരിക്കുന്നവരോടൊപ്പം കൂടിയാണ്.
വര്തന്തേ വര്തമാനൈശ്ച സുരൈഃ സാര്ധം തു സ്ഥാനിനഃ സൂര്യോ ദേവോ വിവസ്വാംശ്ച അഷ്ടമസ്ത്വദിതേഃ സുതഃ
സ്ഥലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവർ ഇപ്പോഴുള്ള ദേവതകളോടൊപ്പം തുടരുന്നു; സൂര്യദേവൻ, വിവസ്വാൻ, ആദിതിയുടെ എട്ടാമത്തെ മകനാണ്.
ദ്യുതിമാന്ധര്മയുക്തശ്ച സോമോ ദേവോ വസുഃ സ്മൃതഃ ശുക്രോ ദൈത്യസ്തു വിജ്ഞേയോ ഭാര്ഗവോ ഽസുരയാജകഃ
പ്രകാശവും ധർമ്മവും നിറഞ്ഞ ചന്ദ്രദേവൻ വസുവായി അറിയപ്പെടുന്നു; ശുക്രൻ ദൈത്യനും ഭാർഗവനും അസുരരുടെ യാജകനുമാണ്.
ബൃഹസ്പതിര് ബൃഹത്തേജാ ദേവാചാര്യോ ഽങ്ഗിരഃസുതഃ ബുധോ മനോഹരശ്ചൈവ ശശിപുത്രസ്തു സ സ്മൃതഃ
ബൃഹസ്പതി മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ളവനും ദേവതകളുടെ ഗുരുവും അങ്ഗിരസിന്റെ മകനുമാണ്; മനോഹരനായ ബുധൻ ചന്ദ്രന്റെ മകനായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ശനൈശ്ചരോ വിരൂപശ്ച സംജ്ഞാപുത്രോ വിവസ്വതഃ അഗ്നിര്വികേശ്യാം ജജ്ഞേ തു യുവാസൌ ലോഹിതാധിപഃ
ശനിശ്ചരൻ വിരൂപനും സംജ്ഞയും വിവസ്വാനും മകനുമാണ്; അഗ്നി വികേശിയിൽ ജനിച്ചു, യുവാവായ ലോഹിതന്റെ അധിപനാണ്.
നക്ഷത്രനാമ്ന്യഃ ക്ഷേത്രേഷു ദാക്ഷായണ്യഃ സുതാഃ സ്മൃതാഃ സ്വര്ഭാനുഃ സിംഹികാപുത്രോ ഭൂതസംസാധനോ ഽസുരഃ
നക്ഷത്രങ്ങളെന്ന പേരിലുള്ള ദക്ഷയുടെ പുത്രിമാർ തങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; സ്വർഭാനു, സിംഹികയുടെ മകൻ, ജീവികളെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്ന അസുരനാണ്.
ചന്ദ്രാര്കഗ്രഹനക്ഷത്രേഷ്വ് അഭിമാനീ പ്രകീര്തിതഃ സ്ഥാനാന്യേതാനി ചോക്താനി സ്ഥാനിന്യശ്ചൈവ ദേവതാഃ
ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നിവയിൽ പ്രധാന ദേവതകളാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്; ഈ സ്ഥാനങ്ങളും അവയിൽ വസിക്കുന്ന ദേവതകളും ഇതുവരെ വിവരിക്കപ്പെട്ടു.
ശുക്ലമഗ്നിസമം ദിവ്യം സഹസ്രാംശോര്വിവസ്വതഃ സഹസ്രാംശുത്വിഷഃ സ്ഥാനമ് അമ്മയം തൈജസം തഥാ
വെളുത്ത നിറത്തിൽ, അഗ്നിയെപ്പോലെ ദിവ്യമായത്, ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള വിവസ്വാന്റെ സ്ഥാനം അതുപോലെ ആയിരം കിരണങ്ങളോടുകൂടിയതും അളക്കാൻ കഴിയാത്തതും വെളിച്ചത്തിൽനിന്ന് രൂപം കൊണ്ടതുമാണ്.
ആശാസ്ഥാനം മനോജ്ഞസ്യ രവിരശ്മിഗൃഹേ സ്ഥിതമ് ശുക്രഃ ഷോഡശരശ്മിസ്തു യസ്തു ദേവോ ഹ്യപോമയഃ
ദിശകളുടെ മനോഹരമായ വാസസ്ഥലം രവിയുടെ കിരണങ്ങളുടെ ഭവനത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പതിനാറു കിരണങ്ങളുള്ള ശുക്രൻ ജലത്തിൽ നിന്നുള്ള ദേവനാണ്.