അഗ്നേര്ദശഗുണോ വായുര് ധാരയഞ്ജ്യോതിരാസ്ഥിതഃ തിര്യക്ച മണ്ഡലോ വായുര് ഭൂതാന്യാവേഷ്ട്യ ധാരയന്
അഗ്നിയെക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലിയ വായു പ്രകാശതത്വത്തെ നിലനിർത്തുന്നു; വായു വട്ടമായും കിഴിവായും എല്ലാ ഭൂതങ്ങളെയും ചുറ്റി നിലനിൽക്കുന്നു.
ദശാധികം തഥാകാശം വായോര്ഭൂതാന്യധാരയത് ഭൂതാദിര്ധാരയന്വ്യോമ തസ്മാദ്ദശഗുണസ്തു വൈ
വായുവിനെക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലിയ ആകാശം ഭൂതങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്നു; ആകാശത്തെ അതിന്റെ മൂലതത്വം നിലനിർത്തുന്നു, അതും പത്ത് മടങ്ങ് വലിയതാണു.
ഭൂതാദിതോ ദശഗുണം മഹദ്ഭൂതാന്യധാരയത് മഹത്തത്ത്വം ഹ്യനന്തേന അവ്യക്തേന തു ധാര്യതേ
മൂലതത്വത്തെക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലിയ മഹത്തത്വം ഭൂതങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്നു; മഹത്തത്വം അനന്തമായ അവ്യക്തത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ആധാരാധേയഭാവേന വികാരാസ്തേ വികാരിണാമ് പൃഥ്വ്യാദയോ വികാരാസ്തേ പരിച്ഛിന്നാഃ പരസ്പരമ്
ആധാരവും ആശ്രിതവും എന്ന ബന്ധത്തിൽ, മാറ്റങ്ങൾ മാറ്റം വരുത്തുന്നവയിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; ഭൂമി മുതലായവ പരസ്പരം പരിമിതമായ മാറ്റങ്ങളാണ്.
പരസ്പരാധികാശ്ചൈവ പ്രവിഷ്ടാശ്ച പരസ്പരമ് ഏവം പരസ്പരോത്പന്നാ ധാര്യന്തേ ച പരസ്പരമ്
അവ പരസ്പരം കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ളവയും, പരസ്പരം ഇടകലർന്നവയുമാണ്; അങ്ങനെ പരസ്പരം ഉത്ഭവിച്ച്, പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.
യസ്മാത്പ്രവിഷ്ടാസ്തേ ഽന്യോന്യം തസ്മാത്തേ സ്ഥിരതാം ഗതാഃ ആസംസ്തേ ഹ്യവിശേഷാശ്ച വിശേഷാ അന്യവേശനാത്
അവ പരസ്പരം ഇടകലരുന്നതിനാൽ അവയ്ക്ക് സ്ഥിരത ലഭിക്കുന്നു; വ്യത്യാസമില്ലാത്തവ അവിടെയുണ്ട്, വ്യത്യാസങ്ങൾ പരസ്പരം ഇടകലരുന്നതിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
പൃഥ്വ്യാദയസ്തു വായ്വന്താഃ പരിച്ഛിന്നാസ്തു തത്ര തേ ഭൂതേഭ്യഃ പരതസ് തേഭ്യോ ഹ്യ് അലോകഃ സര്വതഃ സ്മൃതഃ
ഭൂമി മുതലായവ വായുവിൽ അവസാനിക്കുന്നു, അവിടം അവ പരിമിതമാണ്; ഭൂതങ്ങളെക്കാൾ അപ്പുറം എല്ലായിടത്തും അന്ധകാരമാണ് എന്നും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
തഥാ ഹ്യാലോക ആകാശേ പരിച്ഛിന്നാനി സര്വശഃ പാത്രേ മഹതി പാത്രാണി യഥാ ഹ്യന്തര്ഗതാനി ച
അങ്ങനെ തന്നെ, ആകാശത്തിൽ വെളിച്ചം മുഴുവൻ പരിമിതമാണ്; വലിയ ഒരു പാത്രത്തിനകത്ത് ചെറിയ പാത്രങ്ങൾ ഉള്ളതുപോലെ.
ഭവന്ത്യന്യോന്യഹീനാനി പരസ്പരസമാശ്രയാത് തഥാ ഹ്യാലോക ആകാശേ ഭേദാസ്ത്വന്തര്ഗതാഗതാഃ
അവയ്ക്ക് പരസ്പരം കുറവാണെങ്കിലും, പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്; അങ്ങനെ ആകാശത്തിലെ വെളിച്ചത്തിന് അകത്തും പുറത്തും വിഭജനം ഉണ്ട്.
കൃതാന്യേതാനി തത്ത്വാനി അന്യോന്യസ്യാധികാനി ച യാവദേതാനി തത്ത്വാനി താവദുത്പത്തിരുച്യതേ
ഈ തത്വങ്ങൾ ഓരോന്നും മറ്റൊന്നിനെക്കാൾ വലിയവയായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഈ തത്വങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം സൃഷ്ടി നിലനിൽക്കുന്നു.
ജന്തൂനാമിഹ സംസ്കാരോ ഭൂതേഷ്വന്തര്ഗതേഷു വൈ പ്രത്യാഖ്യായേഹ ഭൂതാനി കാര്യോത്പത്തിര് ന വിദ്യതേ
ഇവിടെ ജീവികളുടെ രൂപീകരണം ഭൂതങ്ങളിലാണു നടക്കുന്നത്; ഭൂതങ്ങളെ നിഷേധിച്ചാൽ ഫലങ്ങളുടെ ഉത്പത്തി ഉണ്ടാകില്ല.
തസ്മാത്പരിമിതാ ഭേദാഃ സ്മൃതാഃ കാര്യാത്മകാസ്തു വൈ തേ കാരണാത്മകാശ്ചൈവ സ്യുര്ഭേദാ മഹദാദയഃ
അതുകൊണ്ട്, പരിധിയുള്ള വിഭജനം ഫലസ്വഭാവമുള്ളതായാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്; മഹത്തത്വം മുതലായവയുടെ വിഭജനം കാരണസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്.
ഇത്യേവം സംനിവേശോ ഽയം പൃഥ്വ്യാക്രാന്തസ്തു ഭാഗശഃ സപ്തദ്വീപസമുദ്രാണാം യാഥാതഥ്യേന വൈ മയാ
ഇങ്ങനെ, ഭൂമി ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും, ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും എങ്ങനെ ഉള്ളതെന്നും ഞാൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ വിവരിച്ചു.
വിസ്താരാന്മണ്ഡലാച്ചൈവ പ്രസംഖ്യാനേന ചൈവ ഹി വിശ്വരൂപം പ്രധാനസ്യ പരിമാണൈകദേശിനഃ
അവയുടെ വിസ്തൃതി, വട്ടാകൃതിയും എണ്ണവും പ്രകാരം, പ്രധാനത്തിന്റെ വിശ്വരൂപം, അതിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തിന്റെ അളവ് എന്നിവയും വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു.
ഏതാവത്സംനിവേശസ്തു മയാ സമ്യക്പ്രകാശിതഃ ഏതാവദേവ ശ്രോതവ്യം സംനിവേശസ്യ പാര്ഥിവ
ഇതുവരെ ഞാൻ ഈ ക്രമീകരണം നന്നായി വിശദീകരിച്ചു. ഇത്രയേ ഉള്ളൂ ഈ ക്രമീകരണം കുറിച്ച് കേൾക്കേണ്ടത്, രാജാവേ.
അത ഊര്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി സൂര്യചന്ദ്രമസോര്ഗതിമ് സൂര്യാചന്ദ്രമസാവേതൌ ഭ്രാജന്തൌ യാവദേവ തു
ഇനി ഞാൻ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും എങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്ന് പറയാം. സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പ്രകാശിക്കുന്നിടത്തോളം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും.
സപ്തദ്വീപസമുദ്രാണാം ദ്വീപാനാം ഭാതി വിസ്തരഃ വിസ്തരാര്ധം പൃഥിവ്യാസ്തു ഭവേദന്യത്ര ബാഹ്യതഃ
ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ദ്വീപുകളുടെ വ്യാപ്തിയും തെളിഞ്ഞ് കാണുന്നു. ഇതിന് പുറത്തു ഭൂമിയുടെ പാതി വ്യാപ്തി ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.
പര്യാസപരിമാണം ച ചന്ദ്രാദിത്യൌ പ്രകാശതഃ പര്യാസപാരിമാണ്യാത്തു ബുധൈസ്തുല്യം ദിവഃ സ്മൃതമ്
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അവരുടെ ചുറ്റളവു കാണിക്കുന്നു. പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നത് പോലെ, ആകാശത്തിന്റെ ചുറ്റളവും വ്യാപ്തിയും അതിനോടു തുല്യമാണ്.
ത്രീംല്ലോകാന്പ്രതി സാമാന്യാത് സൂര്യോ യാത്യവിലമ്ബതഃ അചിരാത്തു പ്രകാശേന അവനാത്തു രവിഃ സ്മൃതഃ
സൂര്യൻ തന്റെ പ്രകാശത്തോടെ മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും വൈകാതെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതിന്റെ പ്രകാശവും താഴെ എത്തുന്നതും കൊണ്ടാണ് അതിനെ രവി എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ഭൂയോ ഭൂയഃ പ്രവക്ഷ്യാമി പ്രമാണം ചന്ദ്രസൂര്യയോഃ മഹിതത്വാന്മഹച്ഛബ്ദോ ഹ്യ് അസ്മിന്നര്ഥേ നിഗദ്യതേ
ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ചന്ദ്രനും സൂര്യനും എത്ര വലിയവയാണെന്ന് പറയും. അവയുടെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ് ഇവിടെയിത് 'വലിയത്' എന്നത് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
അസ്യ ഭാരതവര്ഷസ്യ വിഷ്കമ്ഭാത്തുല്യവിസ്തൃതമ് മണ്ഡലം ഭാസ്കരസ്യാഥ യോജനൈസ്തന്നിബോധത
ഈ ഭാരതഭൂമിയുടെ വീതി എത്രയോ അത്രയേ വലിയതാണ് സൂര്യന്റെ വട്ടം. അതിന്റെ അളവ് യോജനകളിൽ ഞാൻ പറയാം.
നവയോജനസാഹസ്രോ വിസ്താരോ മണ്ഡലസ്യ തു വിസ്താരാത്ത്രിഗുണശ്ചാപി പരിണാഹോ ഽത്ര മണ്ഡലേ
സൂര്യന്റെ വട്ടത്തിന്റെ വീതി ഒൻപതു ആയിരം യോജനമാണ്. അതിന്റെ ചുറ്റളവ് അതിന്റെ വീതിയുടെ മൂന്നിരട്ടിയാണ്.
വിഷ്കമ്ഭാന്മണ്ഡലാച്ചൈവ ഭാസ്കരാദ്ദ്വിഗുണഃ ശശീ അതഃ പൃഥിവ്യാ വക്ഷ്യാമി പ്രമാണം യോജനൈഃ പുനഃ
വീതി, വട്ടം എന്നിവ നോക്കുമ്പോൾ, ചന്ദ്രൻ സൂര്യനേക്കാൾ ഇരട്ടിയാണെന്ന് പറയുന്നു. ഇനി ഞാൻ ഭൂമിയുടെ അളവ് യോജനകളിൽ വീണ്ടും പറയും.
സപ്തദ്വീപസമുദ്രായാ വിസ്താരോ മണ്ഡലസ്യ തു ഇത്യേതദിഹ സംഖ്യാതം പുരാണേ പരിമാണതഃ
ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ചേർന്ന വട്ടത്തിന്റെ വ്യാപ്തി, ഇതാണ് പുരാണത്തിൽ അളവു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
തദ്വക്ഷ്യാമി പ്രസംഖ്യായ സാമ്പ്രതം ചാഭിമാനിഭിഃ അഭിമാനിനോ ഹ്യതീതാ യേ തുല്യാസ്തേ സാമ്പ്രതൈസ്ത്വിഹ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ആ എണ്ണിപ്പറയൽ വിശദീകരിക്കും, അഭിമാനമുള്ളവർ എങ്ങനെ എണ്ണിയതോ അതുപോലെ. പഴയകാലത്തിലെ അഭിമാനികൾ ഇപ്പോഴുള്ളവരോട് തുല്യരാണ്.
ദേവാദേവൈര് അതീതാസ്തു രൂപൈര്നാമഭിരേവ ച തസ്മാദ്വൈ സാമ്പ്രതൈര്ദേവൈര് വക്ഷ്യാമി വസുധാതലമ്
പഴയ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും രൂപത്തിലും പേരിലും മാത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇപ്പോഴത്തെ ദേവന്മാരുടെ പ്രകാരം ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം പറയുന്നത്.
ദിവ്യസ്യ സംനിവേശോ വൈ സാമ്പ്രതൈരേവ കൃത്സ്നശഃ ശതാര്ധകോടിവിസ്താരാ പൃഥിവീ കൃത്സ്നശഃ സ്മൃതാ
ദൈവിക ക്രമീകരണം ഇപ്പോഴത്തെ പ്രകാരം പൂർണ്ണമായും നടപ്പിലാണ്. ഭൂമി മുഴുവനും ഒരു നൂറ് അമ്പത് കോടി വ്യാപ്തിയാണെന്ന് പറയുന്നു.
തസ്യാശ്ചാര്ധപ്രമാണം ച മേരോശ്ചൈവോത്തരോത്തരമ് മേരോര്മധ്യേ പ്രതിദിശം കോടിരേകാ തു സാ സ്മൃതാ
അത് പകുതി അളവാണ് മേറുവിനും. മേറുവിന്റെ നടുവിൽ നിന്ന് ഓരോ ദിശയിലേക്കും ഒരു കോടി എന്നാണു പറയുന്നത്.
തഥാ ശതസഹസ്രാണാമ് ഏകോനനവതിം പുനഃ പഞ്ചാശച്ച സഹസ്രാണി പൃഥിവ്യര്ധസ്യ വിസ്തരഃ
അത് പോലെ, ഒൻപതു തൊണ്ണൂറ്റി ഒന്ന് ലക്ഷവും അമ്പതു ആയിരവും ചേർന്നതാണു ഭൂമിയുടെ പകുതി വ്യാപ്തി.
പൃഥിവ്യാ വിസ്തരം കൃത്യം യോജനൈസ്തം നിബോധത തിസ്രഃ കോട്യസ്തു വിസ്താരാത് സംഖ്യാതാസ്തു ചതുര്ദിശമ്
ഭൂമിയുടെ വ്യാപ്തി യോജനകളിൽ എത്രയാണെന്ന് കേൾക്കൂ. നാലു ദിശയിലുമാണ് മൂന്ന് കോടി വീതം എണ്ണപ്പെടുന്നത്.