ഇയം വിഹാരവേലാ തേ ഹ്യ് അതിക്രാമതി സാമ്പ്രതമ് ഏഹ്യേഹി പൃഥുസുശ്രോണി സംഭ്രാന്താ കേന ഹേതുനാ
ഇപ്പോൾ നിന്റെ വിനോദസമയമാണ് കടന്നുപോകുന്നത്; വരിക, വരിക, വിശാലനിതംബവളേ, എന്തുകൊണ്ടാണ് നീ ആശങ്കയോടെ, എന്ത് കാരണത്താൽ?
ഇയം സായന്തനീ വേലാ വിഹാരസ്യേഹ വര്തതേ കൃത്വോപലേപനം പുഷ്പൈര് അലംകുരു ഗൃഹം മമ
ഇവിടെ സായാഹ്നവേള വിനോദത്തിനുള്ള സമയമാണ്; ഉണക്കൂട്ട് പുരട്ടി, പൂക്കൾ കൊണ്ട് എന്റെ വീട് അലങ്കരിക്കൂ.
സാ ത്വ് അബ്രവീദ് വിരമൃതാഹം സര്വമേതത്തപോധന ആത്മാനം ത്വാം ച ഭര്താരം കുലം ച വദ മേ ഽനഘ
അവൾ പറഞ്ഞു: മഹാതപസ്സുകാരാ, ഇതൊന്നും എനിക്ക് അറിയില്ല. എനിക്ക് എന്റെ കാര്യം, നീ ഭർത്താവെന്ന കാര്യം, എന്റെ കുടുംബം—ഇവയെല്ലാം പറയൂ, പാപരഹിതനേ.
ബുധഃ പ്രോവാച താം തന്വീമ് ഇലാ ത്വം വരവര്ണിനീ അഹം ച കാമുകോ നാമ ബഹുവിദ്യോ ബുധഃ സ്മൃതഃ
ബുധൻ ആ സരളശരീരിയായവളോട് പറഞ്ഞു: ഇലേ, നീ ഭംഗിയാൽ തിളങ്ങുന്നവളാണ്; ഞാൻ കാമുകൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവനും, ബുധൻ എന്ന പേരിൽ പലകലകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ആണ്.
തേജസ്വിനഃ കുലേ ജാതഃ പിതാ മേ ബ്രാഹ്മണാധിപഃ ഇതി സാ തസ്യ വചനാത് പ്രവിഷ്ടാ ബുധമന്ദിരമ്
മഹാതേജസ്സുള്ള കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, എന്റെ അച്ഛൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ പ്രധാനിയാണ്. ഇങ്ങനെ അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ ബുധന്റെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ചു.
രത്നസ്തമ്ഭസമായുക്തം ദിവ്യമായാവിനിര്മിതമ് ഇലാ കൃതാര്ഥമാത്മാനം മേനേ തദ്ഭവനസ്ഥിതാ
രത്നസ്തംഭങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ദിവ്യമായ മായയാൽ നിർമ്മിച്ച ആ ഭവനത്തിൽ, ഇല അവിടെ താമസിച്ച് തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയെന്ന് കരുതിച്ചു.
അഹോ വൃത്തമഹോ രൂപമ് അഹോ ധനമഹോ കുലമ് മമ ചാസ്യ ച മേ ഭര്തുര് അഹോ ലാവണ്യമ് ഉത്തമമ്
അയ്യോ, എത്ര നല്ല പെരുമാറ്റം, എത്ര സുന്ദരമായ രൂപം, എത്ര സമ്പത്ത്, എത്ര ഉത്കൃഷ്ടമായ കുടുംബം—എന്റെയും ഭർത്താവിന്റെയും! അയ്യോ, എത്ര അതുല്യമായ ആകർഷണം!
രേമേ ച സാ തേന സമമ് അതികാലമിലാ തതഃ സര്വഭോഗമയേ ഗേഹേ യഥേന്ദ്രഭവനേ തഥാ
ഇല അവനോടൊപ്പം വളരെക്കാലം ആനന്ദിച്ചു; എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും നിറഞ്ഞ വീട്ടിൽ, ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിലെപ്പോലെ.
അഥാന്വിഷന്തോ രാജാനം ഭ്രാതരസ് തസ്യ മാനവാഃ ഇക്ഷ്വാകുപ്രമുഖാ ജഗ്മുസ് തദാ ശരവണാന്തികമ്
അപ്പോൾ രാജാവിനെ അന്വേഷിച്ച് മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ, ഇക്ഷ്വാകു മുതലായവർ, ശരവണ എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
തതസ്തേ ദദൃശുഃ സര്വേ വഡബാമ് അഗ്രതഃ സ്ഥിതാമ് രത്നപര്യാണകിരണദീപ്തകായാമ് അനുത്തമാമ്
അവിടെ എല്ലാവരും മുന്നിൽ ഒരു കുതിരയെ കണ്ടു. രത്നംകൊണ്ടുള്ള രഥത്തിന്റെ പ്രകാശം അവളുടെ ശരീരത്തിൽ തെളിഞ്ഞു, അതുല്യമായ സൗന്ദര്യത്തോടെ അവൾ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
പര്യാണപ്രത്യഭിജ്ഞാനാത് സര്വേ വിസ്മയമ് ആഗതാഃ അയം ചന്ദ്രപ്രഭോ നാമ വാജീ തസ്യ മഹാത്മനഃ
രഥത്തെ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ എല്ലാവർക്കും അത്ഭുതം തോന്നി: 'ഇത് ആ മഹാത്മാവിന്റെ ചന്ദ്രപ്രഭ എന്ന പേരുള്ള കുതിരയല്ലേ' എന്നു അവർ പറഞ്ഞു.
അഗമദ് വഡബാരൂപമ് ഉത്തമം കേന ഹേതുനാ തതസ് തു മൈത്രാവരുണിം പപ്രച്ഛുസ്തേ പുരോധസമ്
ഈ ഉത്തമമായ കുതിര എങ്ങനെ വടഭാരൂപം സ്വീകരിച്ചു? എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചത്? എന്നതിനെക്കുറിച്ച് അവർ പുരോഹിതനായ മൈത്രാവരുണിയെ ചോദിച്ചു.
കിമിത്യേതദഭൂച്ചിത്രം വദ യോഗവിദാം വര വസിഷ്ഠശ്ചാബ്രവീത് സര്വം ദൃഷ്ട്വാ തദ്ധ്യാനചക്ഷുഷാ
'ഇത്രയും അത്ഭുതകരമായ സംഭവം എന്താണ്?' എന്ന് അവർ ചോദിച്ചു. 'യോഗജ്ഞന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ദയവായി പറയൂ.' വസിഷ്ഠൻ ധ്യാനദൃഷ്ടിയാൽ എല്ലാം കണ്ടു പറഞ്ഞു.
സമയഃ ശമ്ഭുദയിതാകൃതഃ ശരവണേ പുരാ യഃ പുമാന്പ്രവിശേദ് അത്ര സ നാരീത്വമവാപ്സ്യതി
പണ്ടു ശരവണത്തിൽ ശംഭുവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ ഒരു വാഗ്ദാനം ചെയ്തു: ഇവിടെ പ്രവേശിക്കുന്ന ഏത് പുരുഷനും സ്ത്രീഭാവം പ്രാപിക്കും.
അയമശ്വോ ഽപി നാരീത്വമ് അഗാദ്രാജ്ഞാ സഹൈവ തു പുനഃ പുരുഷതാമേതി യഥാസൌ ധനദോപമഃ
ഈ കുതിരയും രാജാവിനോടൊപ്പം സ്ത്രീയായി മാറി. പിന്നീടു, ധനത്തിന്റെ ദൈവത്തിനെപ്പോലെ, അവൻ വീണ്ടും പുരുഷഭാവം പ്രാപിക്കും.
തഥൈവ യത്നഃ കര്തവ്യശ് ചാരാധ്യൈവ പിനാകിനമ് തതസ്തേ മാനവാ ജഗ്മുര് യത്ര ദേവോ മഹേശ്വരഃ
അതുപോലെ തന്നെ, പിനാകധാരിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച് പരിശ്രമം നടത്തണം. അങ്ങനെ മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ മഹേശ്വരൻ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
തുഷ്ടുവുര് വിവിധൈഃ സ്തോത്രൈഃ പാര്വതീപരമേശ്വരൌ താവ് ഊചതുര് അലങ്ഘ്യോ ഽയം സമയഃ കിംതു സാമ്പ്രതമ്
അവർ പാർവതിയെയും പരമേശ്വരനെയും വിവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ചു. ഇരുവരും പറഞ്ഞു: 'ഈ വാഗ്ദാനം ലംഘിക്കാൻ കഴിയില്ല, എന്നാൽ ഇപ്പോൾ—'
ഇക്ഷ്വാകോരശ്വമേധേന യത്ഫലം സ്യാത്തദാവയോഃ ദത്ത്വാ കിമ്പുരുഷോ വീരഃ സ ഭവിഷ്യത്യസംശയമ്
'ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ അശ്വമേധയാഗത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഇരുവർക്കും നല്കും. അപ്പോൾ ആ വീരനായ കിംപുരുഷൻ സംശയമില്ലാതെ വീണ്ടും പുരുഷനാകും.'
തഥേത്യുക്താസ്തതസ്തേ തു ജഗ്മുര് വൈവസ്വതാത്മജാഃ ഇക്ഷ്വാകോശ്ചാശ്വമേധേന ചേലഃ കിമ്പുരുഷോ ഽഭവത്
അവർക്കിത് സമ്മതിച്ചു, വൈവസ്വതന്റെ പുത്രന്മാർ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ അശ്വമേധയാഗം കൊണ്ട് കിംപുരുഷൻ ചേലനായി.
മാസമേകം പുമാന്വീരഃ സ്ത്രീ ച മാസമഭൂത്പുനഃ ബുധസ്യ ഭവനേ തിഷ്ഠന് നിലോ ഗര്ഭധരോ ഽഭവത്
ഒരു മാസം ആ വീരൻ പുരുഷനായിരുന്നു; മറ്റൊരു മാസം സ്ത്രീയായിരുന്നു. ബുധന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചപ്പോൾ നീല ഗർഭിണിയായി.
അജീജനത്പുത്രമേകമ് അനേകഗുണസംയുതമ് ബുധശ്ചോത്പാദ്യ തം പുത്രം സ്വര്ലോകമ് അഗമത്തതഃ
അവൻ അനേകം ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള ഒരു പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു. ബുധൻ ആ പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചശേഷം സ്വർഗ്ഗലോകത്തേക്ക് പോയി.
ഇലസ്യ നാമ്നാ തദ്വര്ഷമ് ഇലാവൃതമ് അഭൂത്തദാ സോമാര്കവംശയോര് ആദാവ് ഇലോ ഽഭൂന്മനുനന്ദനഃ
ഇലയുടെ പേരിൽ ആ ദേശം ഇലാവൃതം എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. ചന്ദ്രവംശത്തിലും സൂര്യവംശത്തിലും ആദിയിൽ മനുവിന്റെ പുത്രനായ ഇല ജനിച്ചു.
ഏവം പുരൂരവാഃ പുംസോര് അഭവദ് വംശവര്ധനഃ ഇക്ഷ്വാകുര് അര്കവംശസ്യ തഥൈവോക്തസ്തപോധനാഃ
ഇങ്ങനെ പുരൂരവൻ മനുഷ്യവംശത്തിൽ വംശവൃദ്ധിയായി. സൂര്യവംശത്തിൽ ഇക്ഷ്വാകുവും തപസ്സിൽ പ്രശസ്തനായി.
ഇലഃ കിമ്പുരുഷത്വേ ച സുദ്യുമ്ന ഇതി ചോച്യതേ പുനഃ പുത്രത്രയമഭൂത് സുദ്യുമ്നസ്യാപരാജിതമ്
ഇല കിംപുരുഷനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ സുദ്യുമ്നൻ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെട്ടു. പിന്നീട് സുദ്യുമ്നന് മൂന്ന് അജേയരായ പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി.
ഉത്കലോ വൈ ഗഹസ് തദ്വദ് ധരിതാശ്വശ് ച വീര്യവാന് ഉത്കലസ്യോത്കലാ നാമ ഗയസ്യ തു ഗയാ മതാ
ഉത്കലൻ, ഗയൻ, ശക്തിയുള്ള ഹരിതാശ്വൻ—ഉത്കലന്റെ സന്തതികൾ ഉത്കലന്മാർ എന്നും ഗയന്റെ സന്തതികൾ ഗയന്മാർ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
ഹരിതാശ്വസ്യ ദിക്പൂര്വാ വിശ്രുതാ കുരുഭിഃ സഹ പ്രതിഷ്ഠാനേ ഽഭിഷിച്യാഥ സ പുരൂരവസം സുതമ്
ഹരിതാശ്വന്റെ കിഴക്കൻ ദേശം കുറുക്കളോടൊപ്പം പ്രശസ്തമായി. പ്രതിഷ്ഠാനത്തിൽ അവൻ പുരൂരവസിന്റെ ഒരു പുത്രനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
ജഗാമേലാവൃതം ഭോക്തും വര്ഷം ദിവ്യഫലാശനമ് ഇക്ഷ്വാകുര്ജ്യേഷ്ഠദായാദോ മധ്യദേശമവാപ്തവാന്
ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ മൂത്തമകനായി, ലോകങ്ങളുടെ കൂട്ടം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്ന മധ്യദേശം അവന് ലഭിച്ചു. അവിടെ ദൈവികഫലങ്ങളുള്ള ഭക്ഷണം ആസ്വദിച്ചു.
നരിഷ്യന്തസ്യ പുത്രോ ഽഭൂച് ഛുചോ നാമ മഹാബലഃ നാഭാഗസ്യാമ്ബരീഷസ്തു ധൃഷ്ടസ്യ ച സുതത്രയമ്
നരിഷ്യന്തന് ഒരു മഹാബലശാലിയായ പുത്രൻ ഉണ്ടായി, അവനെ ശുചു എന്നു വിളിച്ചു. നാഭാഗന്റെ പുത്രൻ അംബരീഷനും, ധൃഷ്ടന് മൂന്നു പുത്രന്മാരും ഉണ്ടായി.
ധൃതകേതുശ്ചിത്രനാഥോ രണധൃഷ്ടശ്ച വീര്യവാന് ആനര്തോ നാമ ശര്യാതേഃ സുകന്യാ ചൈവ ദാരികാ
ധൃതകേതു, ചിത്രനാഥൻ, വീരനായ രണധൃഷ്ടൻ ഇവർ ധൃഷ്ടന്റെ പുത്രന്മാരാണ്. ശര്യാതിയുടെ പുത്രൻ ആനർത്തനും, അവന്റെ മകൾ സുകന്യയും പ്രസിദ്ധരാണ്.
ആനര്തസ്യാഭവത്പുത്രോ രോചമാനഃ പ്രതാപവാന് ആനര്തോ നാഭ ദേശോ ഽഭൂന് നഗരീ ച കുശസ്ഥലീ
ആനർത്തന്റെ പുത്രൻ ശക്തനായ രോചമാനൻ ആയിരുന്നു. ആ ദേശം ആനർത്തം എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടത്, അവിടത്തെ നഗരം കുശസ്ഥലിയും ആയിരുന്നു.