ശോഭിതോത്തമപാര്ശ്വം തം ദേവമുത്പലശീര്ഷകമ് തതഃ സമ്മുഖമ് ഉദ്വീക്ഷ്യ വവന്ദേ സ നരാധിപഃ
ഉത്പലമലർപോലെയുള്ള കിരീടം ധരിച്ച ആ ദേവൻ അതിശയമായ ഭംഗിയോടെ തിളങ്ങി. രാജാവ് നേരെ നോക്കി, ഭക്തിപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു.
ജാനുഭ്യാം ശിരസാ ചൈവ ഗത്വാ ഭൂമിം യഥാവിധി നാമ്നാം സഹസ്രേണ തദാ തുഷ്ടാവ മധുസൂദനമ്
മുറപ്രകാരം, കാൽമുട്ടും തലയും നിലത്ത് സ്പർശിച്ച്, ആ രാജാവ് സഹസ്രനാമങ്ങളാൽ മധുസൂദനനെ സ്തുതിച്ചു.
പ്രദക്ഷിണമഥോ ചക്രേ സ തൂത്ഥായ പുനഃ പുനഃ രമ്യമായതനം ദൃഷ്ട്വാ തത്രോവാസാശ്രമേ പുനഃ
പിന്നീട്, വീണ്ടും വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു, ആ മനോഹരമായ ക്ഷേത്രം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു; പിന്നെ ആ ആശ്രമത്തിൽ വീണ്ടും താമസിച്ചു.
ബിലാദ്ബഹിര്ഗുഹാം കാംചിദ് ആശ്രിത്യ സുമനോഹരാമ് തപശ്ചകാര തത്രൈവ പൂജയന്മധുസൂദനമ്
കുഴിയിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കിറങ്ങി, മറ്റൊരു മനോഹരമായ ഗുഹയിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു; അവിടെ മധുസൂദനനെ ആരാധിച്ചു, കഠിനതപസ് അനുഷ്ഠിച്ചു.
നാനാവിധൈസ്തഥാ പുഷ്പൈഃ ഫലമൂലൈഃ സഗോരസൈഃ നിത്യം ത്രിഷവണസ്നായീ വഹ്നിപൂജാപരായണഃ
നാനാവിധ പുഷ്പങ്ങളും പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും പാലുമെടുത്ത്, ദിനത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം സ്നാനം ചെയ്ത്, അഗ്നിപൂജയിൽ മുഴുകി.
ദേവവാപീജലൈഃ കുര്വന് സതതം പ്രാണധാരണമ് സര്വാഹാരപരിത്യാഗം കൃത്വാ തു മനുജേശ്വരഃ
ദൈവതടാകജലം ഉപയോഗിച്ച്, എല്ലായ്പ്പോഴും ശ്വാസനിയന്ത്രണം ചെയ്തു; ആ മനുഷ്യരാജാവ് എല്ലാ ആഹാരവും ഉപേക്ഷിച്ചു.
അനാസ്തൃതഗുഹാശായീ കാലം നയതി പാര്ഥിവഃ ത്യക്താഹാരക്രിയശ്ചൈവ കേവലം തോയതോ നൃപഃ ന തസ്യ ഗ്ലാനിമായാതി ശരീരം ച തദദ്ഭുതമ്
തയാറാക്കാത്ത ഗുഹയിൽ കിടന്ന്, ആ രാജാവ് സമയം കഴിച്ചു; ആഹാരക്രമങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, വെറും വെള്ളം മാത്രം കഴിച്ചു; അവന്റെ ശരീരം ക്ഷീണമൊന്നും കാണിച്ചില്ല—അത് അത്ഭുതകരമായിരുന്നു.
ഏവം സ രാജാ തപസി പ്രസക്തഃ സമ്പൂജയന്ദേവവരം സദൈവ തത്രാശ്രമേ കാലമുവാസ കംചിത് സ്വര്ഗോപമേ ദുഃഖമ് അവിന്ദമാനഃ
ഇങ്ങനെ, രാജാവ് തപസ്സിൽ മുഴുകി, ദൈവത്തെ എപ്പോഴും ആരാധിച്ച്, ആ ആശ്രമത്തിൽ കുറേക്കാലം സ്വർഗ്ഗസുഖം പോലെ ദുഃഖമൊന്നും അനുഭവിക്കാതെ താമസിച്ചു.
സ ത്വാശ്രമപദേ രമ്യേ ത്യക്താഹാരപരിച്ഛദഃ ക്രീഡാവിഹാരം ഗന്ധര്വൈഃ പശ്യന്നപ്സരസാം സഹ
ആ മനോഹരമായ ആശ്രമത്തിൽ, ആഹാരവും വസ്ത്രവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഗാന്ധർവന്മാരും അപ്സരസുമാരും ചേർന്ന് കളിക്കുന്നതും വിനോദിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
കൃത്വാ പുഷ്പോച്ചയം ഭൂരി ഗ്രന്ഥയിത്വാ തഥാ സ്രജഃ അഗ്രം നിവേദ്യ ദേവായ ഗന്ധര്വേഭ്യസ്തദാ ദദൌ
അവൻ ധാരാളം പുഷ്പങ്ങൾ ചൂണ്ടി, അവയിൽ മാലകൾ ചുരണ്ടി, അതിലെ ഏറ്റവും നല്ലത് ദൈവത്തിന് സമർപ്പിച്ചു; ശേഷിച്ചവ ഗാന്ധർവന്മാർക്ക് നൽകി.
പുഷ്പോച്ചയപ്രസക്താനാം ക്രീഡന്തീനാം യഥാസുഖമ് ചേഷ്ടാ നാനാവിധാകാരാഃ പശ്യന്നപി ന പശ്യതി
പുഷ്പങ്ങൾ ചൂണ്ടി, ഇഷ്ടം പോലെ കളിക്കുന്നവരുടെ വിവിധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കണ്ടെങ്കിലും, അവൻ അതിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല.
കാചിത്പുഷ്പോച്ചയേ സക്താ ലതാജാലേന വേഷ്ടിതാ സഖീജനേന സംത്യക്താ കാന്തേനാഭിസമുജ്ഝിതാ
ഒരുത്തി പുഷ്പചൂണ്ടുന്നതിൽ മുഴുകി, വള്ളികൾക്കിടയിൽ കുടുങ്ങി, കൂട്ടുകാരാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു; പ്രിയനാൽ വിട്ടുപോയി.
കാചിത്കമലഗന്ധാഭാ നിഃശ്വാസപവനാഹൃതൈഃ മധുപൈരാകുലമുഖീ കാന്തേന പരിമോചിതാ
മറ്റൊരു യുവതി, താമരപ്പൂവിന്റെ സുഗന്ധം പരത്തിയവൾ, നിശ്വാസത്തിന്റെ കാറ്റിൽ ആകർഷിതരായ തേനീച്ചകളാൽ മുഖം അലമുറയാക്കി; അവളുടെ പ്രിയൻ അവളെ രക്ഷിച്ചു.
മകരന്ദസഭാക്രാന്തനയനാ കാചിദങ്ഗനാ കാന്തനിഃശ്വാസവാതേന നീരജസ്കകൃതേക്ഷണാ
മറ്റൊരു സ്ത്രീയുടെ കണ്ണുകൾ തേനീച്ചകളാൽ മറഞ്ഞു; പ്രിയന്റെ ശ്വാസം കൊണ്ടു അവളുടെ ദൃഷ്ടി മങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
കാചിദ് ഉച്ചീയ പുഷ്പാണി ദദൌ കാന്തസ്യ ഭാമിനീ കാന്തസംഗ്രഥിതൈഃ പുഷ്പൈ രരാജ കൃതശേഖരാ
ഒരു ഭാമ, പുഷ്പങ്ങൾ ചൂണ്ടി, പ്രിയനു നൽകി; പ്രിയൻ ചുരണ്ടിയ പുഷ്പങ്ങളാൽ ശിരസ്സിൽ അലങ്കാരം ധരിച്ച് അവൾ തിളങ്ങി.
ഉച്ചീയ സ്വയമ് ഉദ്ഗ്രഥ്യ കാന്തേന കൃതശേഖരാ കൃതകൃത്യമിവാത്മാനം മേനേ മന്മഥവര്ധിനീ
സ്വയം പുഷ്പങ്ങൾ ചൂണ്ടി ചുരണ്ടി, പ്രിയൻ തലയിൽ അലങ്കാരം വെച്ചു; അതിനാൽ അവൾ തനിക്കു എല്ലാം ലഭിച്ചെന്നു കരുതി, മനസ്സിൽ പ്രേമം വർദ്ധിച്ചു.
അസ്ത്വസ്മിന്ഗഹനേ കുഞ്ജേ വിശിഷ്ടകുസുമാ ലതാ കാചിദേവം രഹോ നീതാ രമണേന രിരംസുനാ
ഈ ഒറ്റപ്പെട്ട തോട്ടത്തിൽ, അത്യന്തം മനോഹരമായ പൂക്കളുള്ള ഒരു വള്ളി, തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവന്റെ ആഗ്രഹത്തോടെ രഹസ്യമായി കൊണ്ടുപോയി.
കാന്തസംനാമിതലതാ കുസുമാനി വിചിന്വതീ സര്വാഭ്യഃ കാചിദാത്മാനം മേനേ സര്വഗുണാധികമ്
പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ ചേർത്തു വളർന്ന വള്ളികളിൽ പൂക്കൾ തിരയുമ്പോൾ, ഒരു സ്ത്രീ എല്ലാവരിലും താനാണ് എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും മികച്ചതെന്ന് കരുതുന്നു.
കാശ്ചിത്പശ്യതി ഭൂപാലം നലിനീഷു പൃഥക്പൃഥക് ക്രീഡമാനാസ്തു ഗന്ധര്വൈര് ദേവരാമാ മനോരമാഃ
ചിലർ, താമരക്കുളങ്ങളിൽ രാജാവിനെ, ഗന്ധർവന്മാരോടും ദൈവീകമായ മനോഹരികളോടും വേർതിരിഞ്ഞ് കളിക്കുന്നതായാണ് കണ്ടത്.
കാചിദ് ആതാഡയത് കാന്തമ് ഉദകേന ശുചിസ്മിതാ താഡ്യമാനാഥ കാന്തേന പ്രീതിം കാചിദുപായയൌ
ഒരു സ്ത്രീ, തെളിഞ്ഞു ചിരിച്ച്, പ്രിയനോട് വെള്ളം തളിച്ചു; അവൻ തിരിച്ചും വെള്ളം തളിച്ചപ്പോൾ അവൾക്ക് അതിയായ സന്തോഷം തോന്നി.
കാന്തം ച താഡയാമാസ ജാതഖേദാ വരാങ്ഗനാ അദൃശ്യത വരാരോഹാ ശ്വാസനൃത്യത്പയോധരാ
കഴിഞ്ഞുപോയ ഒരു മനോഹരിയായ സ്ത്രീ, ക്ഷീണിച്ചവളായി, പ്രിയനോട് വെള്ളം തളിച്ചു; ശ്വാസം കൊണ്ടു നൃത്തം ചെയ്യുന്നവളായി, അവളുടെ മൃദുലമായ രൂപം തെളിഞ്ഞു.
കാന്താമ്ബുതാഡനാകൃഷ്ടകേശപാശനിബന്ധനാ കേശാകുലമുഖീ ഭാതി മധുപൈരിവ പദ്മിനീ
പ്രിയനോടൊപ്പം വെള്ളത്തിൽ കളിച്ചപ്പോൾ വലിച്ചുകീറപ്പെട്ട മുടിയാൽ മുഖം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവൾ, തേൻചൂഷകരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട താമരപൂവുപോലെ തിളങ്ങി.
സ്വചക്ഷുഃസദൃശൈഃ പുഷ്പൈഃ സംഛന്നേ നലിനീവനേ ഛന്നാ കാചിച് ചിരാത്പ്രാപ്താ കാന്തേനാന്വിഷ്യ യത്നതഃ
തന്റെ കണ്ണുപോലെയുള്ള പൂക്കളാൽ താമരക്കുളത്തിൽ മറഞ്ഞിരുന്ന ഒരു സ്ത്രീ, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് പ്രിയൻ ഏറെ തിരഞ്ഞ് കണ്ടെത്തി.
സ്നാതാ ശീതാപദേശേന കാചിത്പ്രാഹാങ്ഗനാ ഭൃശമ് രമണാലിങ്ഗനം ചക്രേ മനോ ഽഭിലഷിതം ചിരമ്
കുളിച്ച് തണുപ്പു അനുഭവിച്ച ഒരു സ്ത്രീ, ആവേശത്തോടെ സംസാരിച്ചു; അവൾ പ്രിയനെ അങ്കലാപ്പിച്ച്, മനസ്സിൽ ഏറെ ആഗ്രഹിച്ച സന്തോഷം നേടി.
ജലാര്ദ്രവസനം സൂക്ഷ്മമ് അങ്ഗലീനം ശുചിസ്മിതാ ധാരയന്തീ ജനം ചക്രേ കാചിത് തത്ര സമന്മഥമ്
നനഞ്ഞ് ശരീരത്തിൽ ചേർന്ന സുതാര്യവസ്ത്രം ധരിച്ച്, തെളിഞ്ഞു ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നവരുടെ മനസ്സിൽ ഒരു സ്ത്രീ കാമാഗ്നി ഉണർത്തി.
കണ്ഠമാല്യഗുണൈഃ കാചിത് കാന്തേന കൃഷ്യതാമ്ഭസി ത്രുട്യത്സ്രഗ്ദാമപതിതം രമണം പ്രാഹസച്ചിരമ്
കഴുത്തിൽ പൂമാലയിട്ട്, പ്രിയൻ വെള്ളത്തിൽ വലിച്ചപ്പോൾ, മാല പൊട്ടി വീണതോടെ അവൾ ദീർഘനേരം ചിരിച്ചു.
കാചിദ്ഭുഗ്നാ സഖീദത്തജാനുദേശേ നഖക്ഷതാ സംഭ്രാന്താ കാന്തശരണം മഗ്നാ കാചിദ്ഗതാ ചിരമ്
വളഞ്ഞ നിലയിൽ, സഖി മുട്ടിൽ നഖം കൊണ്ടു ചൊറിയുമ്പോൾ, ഭയപ്പെട്ട ഒരു സ്ത്രീ പ്രിയന്റെ അടുക്കൽ അഭയം തേടി ദീർഘനേരം അവിടെ നിന്നു.
കാചിത്പൃഷ്ഠകൃതാദിത്യാ കേശനിസ്തോയകാരിണീ ശിലാതലഗതാ ഭര്ത്രാ ദൃഷ്ടാ കാമാര്തചക്ഷുഷാ
മുടിയിൽ വെള്ളം ഒഴിച്ച്, പുറം നനയിച്ച മറ്റൊരു സ്ത്രീ, കല്ലിൽ ഇരുന്നപ്പോൾ ഭർത്താവ് കാമഭാവമുള്ള കണ്ണുകളോടെ അവളെ നോക്കി.
കൃത്തമാല്യം വിലുലിതം സംക്രാന്തകുചകുങ്കുമമ് രതിക്രീഡിതകാന്തേവ രരാജ തത്സരോദകമ്
പൂമാല പൊട്ടി, കവിളിൽ കുങ്കുമം പടർന്ന്, പ്രിയനോടൊപ്പം കാമക്രീഡ ചെയ്തതുപോലെ, ആ തടാകത്തിലെ വെള്ളം തിളങ്ങി.
സുസ്നാതദേവഗന്ധര്വദേവരാമാഗണേന ച പൂജ്യമാനം ച ദദൃശേ ദേവദേവം ജനാര്ദനമ്
നന്നായി കുളിച്ച ദേവഗന്ധർവന്മാരുടെയും ദൈവീക സുന്ദരിമാരുടെയും കൂട്ടത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ജനാർദ്ദനനെ എല്ലാവരും കണ്ടു.