യമുനാ തപതീ ചൈവ പുനര്നദ്യൌ ബഭൂവതുഃ വിഷ്ടിര്ഘോരാത്മികാ തദ്വത് കാലത്വേന വ്യവസ്ഥിതാ
യമുനയും തപതിയും വീണ്ടും നദികളായി. ഭയാനക സ്വഭാവമുള്ള വിഷ്ടി കാലമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
മനോര് വൈവസ്വതസ്യാസന് ദശ പുത്രാ മഹാബലാഃ ഇലസ് തു പ്രഥമസ്തേഷാം പുത്രേഷ്ട്യാം സമജായത
വൈവസ്വതമനുവിന് പത്ത് ശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ ആദ്യനായ ഇല, പുത്രകാമനയുള്ള യാഗത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
ഇക്ഷ്വാകുഃ കുശനാഭശ്ച അരിഷ്ടോ ധൃഷ്ട ഏവ ച നരിഷ്യന്തഃ കരൂഷശ്ച ശര്യാതിശ്ച മഹാബലാഃ പൃഷധ്രശ്ചാഥ നാഭാഗഃ സര്വേ തേ ദിവ്യമാനുഷാഃ
ഇക്ഷ്വാകു, കുശനാഭ, അരിഷ്ട, ധൃഷ്ട, നരിഷ്യന്ത, കരൂഷ, ശര്യാതി, പൃഷധ്ര, നാഭാഗൻ—ഇവരെല്ലാം മഹാശക്തിയുള്ള ദിവ്യ-മാനുഷ പുത്രന്മാരായിരുന്നു.
അഭിഷിച്യ മനുഃ പുത്രമ് ഇലം ജ്യേഷ്ഠം സ ധാര്മികഃ ജഗാമ തപസേ ഭൂയഃ സ മഹേന്ദ്രവനാലയമ്
ധാർമ്മികനായ മനു മൂത്ത പുത്രനായ ഇലയെ രാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്തു. പിന്നെ മഹേന്ദ്രവനത്തിലേക്ക് തപസ്സിനായി പോയി.
അഥ ദിഗ്ജയസിദ്ധ്യര്ഥമ് ഇലഃ പ്രായാന്മഹീമ് ഇമാമ് ഭ്രമന്ദ്വീപാനി സര്വാണി ക്ഷ്മാഭൃതഃ സമ്പ്രധര്ഷയന്
പക്ഷവിജയം നേടാൻ ഇല ഈ ഭൂമിയിൽ യാത്രയായി, എല്ലാ ദ്വീപുകളും സഞ്ചരിച്ചു, ദേശാധിപതിമാരെ കീഴടക്കി.
ജഗാമോപവനം ശമ്ഭോര് അശ്വാകൃഷ്ടഃ പ്രതാപവാന് കല്പദ്രുമലതാകീര്ണം നാമ്നാ ശരവണം മഹത്
അവൻ കുതിരകളാൽ വലിച്ചുനടത്തുന്ന രഥത്തിൽ, തേജസ്സോടെ, കല്പവൃക്ഷങ്ങളും ലതകളും നിറഞ്ഞ മഹത്തായ ശരവണമെന്ന ശിവക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി.
രമതേ യത്ര ദേവേശഃ ശമ്ഭുഃ സോമാര്ധശേഖരഃ ഉമയാ സമയസ്തത്ര പുരാ ശരവണേ കൃതഃ
അവിടെ, ദേവന്മാരുടെ അധിപനായ ശംഭു, ചന്ദ്രൻ കിരീടമായി ധരിച്ച്, ഉമയോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് ശരവണത്തിൽ അവിടെ ഒരു ഉടമ്പടി ഉണ്ടായിരുന്നു.
പുംനാമ സത്ത്വം യത്കിംചിദ് ആഗമിഷ്യതി തേ വനേ സ്ത്രീത്വമേഷ്യതി തത്സര്വം ദശയോജനമണ്ഡലേ
നിന്റെ ആ വനത്തിലേക്ക് ഏതു പുരുഷൻ കടന്നാലും, ആ പത്ത് യോജന പ്രദേശം മുഴുവൻ സ്ത്രീയായി മാറും.
അജ്ഞാതസമയോ രാജാ ഇലഃ ശരവണേ പുരാ സ്ത്രീത്വമാപ വിശന്ന് ഏവ വഡബാത്വം ഹയസ്തദാ
ആ ഉടമ്പടി അറിയാതിരുന്ന രാജാവായ ഇല, ഒരിക്കൽ ശരവണത്തിൽ കയറി, അകത്തു കടന്നയുടൻ തന്നെ സ്ത്രീയായി മാറി, പുരുഷഭാവം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
പുരുഷത്വം ഹൃതം സര്വം സ്ത്രീരൂപേ വിസ്മിതോ നൃപഃ ഇലേതി സാഭവന്നാരീ പീനോന്നതഘനസ്തനീ
അവന്റെ മുഴുവൻ പുരുഷത്വവും ഇല്ലാതായി; അത്ഭുതത്തോടെ രാജാവ് സ്ത്രീരൂപം സ്വീകരിച്ചു. ഇനിമുതൽ അവൾ പീനമായ ഉയർന്ന മൃദുലമായ സ്തനങ്ങളോടെ ഒരു സ്ത്രീയായി മാറി.
ഉന്നതശ്രോണിജഘനാ പദ്മപത്ത്രായതേക്ഷണാ പൂര്ണേന്ദുവദനാ തന്വീ വിലാസോല്ലാസിതേക്ഷണാ
ഉയർന്ന കമരവും നിതംബവും, താമരയിലപോലെയുള്ള നീണ്ട കണ്ണുകളും, പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖവും, സുന്ദരമായ സരളമായ ശരീരവും, ചലിച്ചും ഉല്ലാസപൂർവ്വമായും കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് നോക്കുന്നവളുമാണ് അവൾ.
മൂലോന്നതായതഭുജാ നീലകുഞ്ചിതമൂര്ധജാ തനുലോമാ സുദശനാ മൃദുഗമ്ഭീരഭാഷിണീ
തോൾ മുതൽ നീണ്ട കൈകളും ഉയർന്ന ഭംഗിയും, കറുത്ത വളഞ്ഞ മുടിയും, മൃദുവായ ശരീരരോമങ്ങളും, മനോഹരമായ പല്ലുകളും, മൃദുവും ആഴമുള്ളതുമായ വാക്കുകളും അവള്ക്കുണ്ട്.
ശ്യാമഗൌരേണ വര്ണേന ഹംസവാരണഗാമിനീ കാര്മുകഭ്രൂയുഗോപേതാ തനുതാമ്രനഖാങ്കുരാ
കറുത്തും വെളുത്തും കലർന്ന നിറം, ഹംസയുടെയും ആനയുടെയും സുന്ദരമായ നടപ്പും, വില്ലുപോലുള്ള വലിച്ച ക眉ികളും, സരളമായ വിരലുകളിൽ ചെമ്പുനിറത്തിലുള്ള നഖങ്ങൾക്കുമാണ് അവൾക്ക്.
ഭ്രമന്തീ ച വനേ തസ്മിംശ് ചിന്തയാമാസ ഭാമിനീ കോ മേ പിതാഥവാ ഭ്രാതാ കാ മേ മാതാ ഭവേദിഹ
അവൾ ആ വനത്തിൽ അലഞ്ഞു നടക്കുമ്പോൾ, മനോഹരിയായ അവൾ ചിന്തിച്ചു: ആരാണ് എന്റെ അച്ഛൻ അല്ലെങ്കിൽ സഹോദരൻ? ഇവിടെ ആരാണ് എന്റെ അമ്മ?
കസ്യ ഭര്തുരഹം ദത്താ കിയദ്വത്സ്യാമി ഭൂതലേ ചിന്തയന്തീതി ദദൃശേ സോമപുത്രേണ സാങ്ഗനാ
ആർക്ക് ആണ് ഞാൻ ഭാര്യയായി നൽകിയിരിക്കുന്നത്? എത്രകാലം ഞാൻ ഭൂമിയിൽ ഇരിക്കും? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ സോമപുത്രൻ അവളെയും കൂട്ടുകാരെയും കണ്ടു.
ഇലാ രൂപസമാക്ഷിപ്തമനസാ വരവര്ണിനീ ബുധസ്തദാപ്തയേ യത്നമ് അകരോത്കാമപീഡിതഃ
ഇലയുടെ മനസ്സ് അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ആകർഷിതയായി, ഭംഗിയാൽ തിളങ്ങുന്നവളായി, ബുധൻ അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു; ആഗ്രഹത്തിൽ പെടപ്പെട്ട് അവളെ നേടാൻ ശ്രമിച്ചു.
വിശിഷ്ടാകാരവാന്ദണ്ഡീ സകമണ്ഡലുപുസ്തകഃ വേണുദണ്ഡകൃതാനേകപവിത്രകഗണത്രികഃ
പ്രത്യേകമായ രൂപവും, ദണ്ഡവും, കമണ്ഡലവും പുസ്തകവും കൈവശമുള്ളവനും, വേദികകളാൽ നിർമ്മിച്ച പലവിധ പൂണുള്ള പവിത്രങ്ങൾ ധരിച്ചവനും ആയിരുന്നു.
ദ്വിജരൂപഃ ശിഖീ ബ്രഹ്മാ നിഗദന്കര്ണകുണ്ഡലഃ ബടുഭിശ്ചാന്വിതോ യുക്തൈഃ സമിത്പുഷ്പകുശോദകൈഃ
ദ്വിജരൂപത്തിൽ, ശിഖയോടെ, ബ്രഹ്മാവായി, സംസാരിക്കുന്നതും കാതിൽ കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ചവനും, ഇന്ധനം, പൂക്കൾ, ദർഭയും വെള്ളവും കൈവശമുള്ള യോഗ്യരായ ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നതുമാണ്.
കിലാന്വിഷന് വനേ തസ്മിന് നാജുഹാവ സ താമിലാമ് ബഹിര് വനസ്യാന്തരിതഃ കില പാദപമണ്ഡലേ
അവൻ ആ വനത്തിൽ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഇലയെ വിളിച്ചില്ല; വനത്തിനകത്ത് മരങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഒളിച്ചിരുന്നവനായിരുന്നു.
സസംഭ്രമമകസ്മാത്താം സോപാലമ്ഭമിവാവദത് ത്യക്ത്വാഗ്നിഹോത്രശുശ്രൂഷാം ക്വ ഗതാ മന്ദിരാന്മമ
പെട്ടെന്ന് ആശങ്കയോടെ, കുറ്റം പറയുന്നപോലെ അവളോട് പറഞ്ഞു: അഗ്നിഹോത്ര സേവനം ഉപേക്ഷിച്ച്, എന്റെ വീടുനിന്ന് എവിടേക്ക് പോയി നീ?
ഇയം വിഹാരവേലാ തേ ഹ്യ് അതിക്രാമതി സാമ്പ്രതമ് ഏഹ്യേഹി പൃഥുസുശ്രോണി സംഭ്രാന്താ കേന ഹേതുനാ
ഇപ്പോൾ നിന്റെ വിനോദസമയമാണ് കടന്നുപോകുന്നത്; വരിക, വരിക, വിശാലനിതംബവളേ, എന്തുകൊണ്ടാണ് നീ ആശങ്കയോടെ, എന്ത് കാരണത്താൽ?
ഇയം സായന്തനീ വേലാ വിഹാരസ്യേഹ വര്തതേ കൃത്വോപലേപനം പുഷ്പൈര് അലംകുരു ഗൃഹം മമ
ഇവിടെ സായാഹ്നവേള വിനോദത്തിനുള്ള സമയമാണ്; ഉണക്കൂട്ട് പുരട്ടി, പൂക്കൾ കൊണ്ട് എന്റെ വീട് അലങ്കരിക്കൂ.
സാ ത്വ് അബ്രവീദ് വിരമൃതാഹം സര്വമേതത്തപോധന ആത്മാനം ത്വാം ച ഭര്താരം കുലം ച വദ മേ ഽനഘ
അവൾ പറഞ്ഞു: മഹാതപസ്സുകാരാ, ഇതൊന്നും എനിക്ക് അറിയില്ല. എനിക്ക് എന്റെ കാര്യം, നീ ഭർത്താവെന്ന കാര്യം, എന്റെ കുടുംബം—ഇവയെല്ലാം പറയൂ, പാപരഹിതനേ.
ബുധഃ പ്രോവാച താം തന്വീമ് ഇലാ ത്വം വരവര്ണിനീ അഹം ച കാമുകോ നാമ ബഹുവിദ്യോ ബുധഃ സ്മൃതഃ
ബുധൻ ആ സരളശരീരിയായവളോട് പറഞ്ഞു: ഇലേ, നീ ഭംഗിയാൽ തിളങ്ങുന്നവളാണ്; ഞാൻ കാമുകൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവനും, ബുധൻ എന്ന പേരിൽ പലകലകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ആണ്.
തേജസ്വിനഃ കുലേ ജാതഃ പിതാ മേ ബ്രാഹ്മണാധിപഃ ഇതി സാ തസ്യ വചനാത് പ്രവിഷ്ടാ ബുധമന്ദിരമ്
മഹാതേജസ്സുള്ള കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, എന്റെ അച്ഛൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ പ്രധാനിയാണ്. ഇങ്ങനെ അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ ബുധന്റെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ചു.
രത്നസ്തമ്ഭസമായുക്തം ദിവ്യമായാവിനിര്മിതമ് ഇലാ കൃതാര്ഥമാത്മാനം മേനേ തദ്ഭവനസ്ഥിതാ
രത്നസ്തംഭങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ദിവ്യമായ മായയാൽ നിർമ്മിച്ച ആ ഭവനത്തിൽ, ഇല അവിടെ താമസിച്ച് തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയെന്ന് കരുതിച്ചു.
അഹോ വൃത്തമഹോ രൂപമ് അഹോ ധനമഹോ കുലമ് മമ ചാസ്യ ച മേ ഭര്തുര് അഹോ ലാവണ്യമ് ഉത്തമമ്
അയ്യോ, എത്ര നല്ല പെരുമാറ്റം, എത്ര സുന്ദരമായ രൂപം, എത്ര സമ്പത്ത്, എത്ര ഉത്കൃഷ്ടമായ കുടുംബം—എന്റെയും ഭർത്താവിന്റെയും! അയ്യോ, എത്ര അതുല്യമായ ആകർഷണം!
രേമേ ച സാ തേന സമമ് അതികാലമിലാ തതഃ സര്വഭോഗമയേ ഗേഹേ യഥേന്ദ്രഭവനേ തഥാ
ഇല അവനോടൊപ്പം വളരെക്കാലം ആനന്ദിച്ചു; എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും നിറഞ്ഞ വീട്ടിൽ, ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിലെപ്പോലെ.
അഥാന്വിഷന്തോ രാജാനം ഭ്രാതരസ് തസ്യ മാനവാഃ ഇക്ഷ്വാകുപ്രമുഖാ ജഗ്മുസ് തദാ ശരവണാന്തികമ്
അപ്പോൾ രാജാവിനെ അന്വേഷിച്ച് മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ, ഇക്ഷ്വാകു മുതലായവർ, ശരവണ എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
തതസ്തേ ദദൃശുഃ സര്വേ വഡബാമ് അഗ്രതഃ സ്ഥിതാമ് രത്നപര്യാണകിരണദീപ്തകായാമ് അനുത്തമാമ്
അവിടെ എല്ലാവരും മുന്നിൽ ഒരു കുതിരയെ കണ്ടു. രത്നംകൊണ്ടുള്ള രഥത്തിന്റെ പ്രകാശം അവളുടെ ശരീരത്തിൽ തെളിഞ്ഞു, അതുല്യമായ സൗന്ദര്യത്തോടെ അവൾ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.