പുരൂരവാ മദ്രപതിഃ കര്മണാ കേന പാര്ഥിവഃ ബഭൂവ കര്മണാ കേന രൂപവാംശ്ചൈവ സൂതജ
മദ്രദേശാധിപനായ പുരൂരവസ് ഏത് കര്മ്മത്താൽ രാജാവായി, ഏത് കര്മ്മത്താൽ സുന്ദരനായി, സാരഥിയുടെ മകനേ, എന്നെ അറിയിക്കൂ.
ദ്വിജഗ്രാമേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ നാമ്നാ ചാസീത്പുരൂരവാഃ നദ്യാഃ കൂലേ മഹാരാജഃ പൂര്വജന്മനി പാര്ഥിവഃ
ദ്വിജന്മാരുടെ ഗ്രാമത്തിൽ പുരൂരവസ് എന്ന പേരിൽ ഒരു പ്രധാന ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ മുന്ജന്മത്തിൽ ഒരു മഹാരാജാവായിരുന്നുവെന്നും നദിയുടെ തീരത്ത് വസിച്ചിരുന്നതുമാണ്.
സ തു മദ്രപതീ രാജാ യസ്തു നാമ്നാ പുരൂരവാഃ തസ്മിഞ്ജന്മന്യസൌ വിപ്രോ ദ്വാദശ്യാം തു സദാനഘ
മദ്രദേശത്തിന്റെ രാജാവായ പുരൂരവസ്, ആ ജന്മത്തിൽ ദ്വാദശി ദിവസം ഒരു ബ്രാഹ്മണനായിരുന്നു, പാപരഹിതനേ.
ഉപോഷ്യ പൂജയാമാസ രാജ്യകാമോ ജനാര്ദനമ് ചകാര സോപവാസശ്ച സ്നാനമ് അഭ്യങ്ഗപൂര്വകമ്
രാജ്യാധികാരം ആഗ്രഹിച്ച്, അവൻ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് ജനാർദ്ദനനെ ആരാധിച്ചു; നിർബന്ധമായ സ്നാനവും അഭ്യംഗവും ചെയ്തുകൊണ്ട് വ്രതം പാലിച്ചു.
ഉപവാസഫലാത്പ്രാപ്തം രാജ്യം മദ്രേഷ്വകണ്ടകമ് ഉപോഷിതസ് തഥാഭ്യങ്ഗാദ് രൂപഹീനോ വ്യജായത
ഉപവാസഫലമായി അവൻ മദ്രദേശത്ത് തടസ്സമില്ലാതെ രാജ്യം നേടി; പക്ഷേ ഉപവാസകാലത്ത് അഭ്യംഗസ്നാനം ചെയ്തതിനാൽ സൗന്ദര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ഉപോഷിതൈര്നരൈസ് തസ്മാത് സ്നാനമ് അഭ്യങ്ഗപൂര്വകമ് വര്ജനീയം പ്രയത്നേന രൂപഘ്നം തത്പരം നൃപ
അതിനാൽ, രാജാവേ, ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവർ അഭ്യംഗസ്നാനം ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം; അതു സൗന്ദര്യം നശിപ്പിക്കുന്നു.
ഏതദ്വഃ കഥിതം സര്വം യദ്വൃത്തം പൂര്വജന്മനി മദ്രേശ്വരത്വചരിതം ശൃണു തസ്യ മഹീപതേഃ
മുന്ജന്മത്തില് നടന്ന സംഭവങ്ങള് എല്ലാം നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞുതന്നു. മദ്രരാജാവിന്റെ ജീവിതകഥ ഇനി ശ്രവിക്കൂ.
തസ്യ രാജഗുണൈഃ സര്വൈഃ സമുപേതസ്യ ഭൂപതേഃ ജനാനുരാഗോ നൈവാസീദ് രൂപഹീനസ്യ തസ്യ വൈ
ആ രാജാവിന് എല്ലാ രാജധർമ്മങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. എങ്കിലും രൂപസൗന്ദര്യം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ജനങ്ങളുടെ സ്നേഹം ലഭിച്ചില്ല.
രൂപകാമഃ സ മദ്രേശസ് തപസേ കൃതനിശ്ചയഃ രാജ്യം മന്ത്രിഗതം കൃത്വാ ജഗാമ ഹിമപര്വതമ്
രൂപം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മദ്രരാജാവ് തപസ്സിന് ഉറച്ച മനസ്സോടെ രാജ്യം മന്ത്രിമാർക്ക് ഏൽപ്പിച്ച്, ഹിമപർവതത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
വ്യവസായദ്വിതീയസ്തു പദ്ഭ്യമ് ഏവ മഹായശാഃ ദ്രഷ്ടും സ തീര്ഥസദനം വിഷയാന്തേ സ്വകേ നദീമ്
ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ, മഹത്വത്തിൽ പ്രശസ്തനായ രാജാവ്, തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ അതിരിൽ ഉള്ള തിരുനദിയെ കാൽനടയായി ദർശിക്കാൻ പോയി.
ഐരാവതീതി വിഖ്യാതാം ദദര്ശാതിമനോരമാമ്
അവൻ അതിശയ മനോഹരമായ, ഐരാവതിയെന്ന പേരിലുള്ള നദിയെ കണ്ടു.
തുഹിനഗിരിഭവാം മഹൌഘവേഗാം തുഹിനഗഭസ്തിസമാനശീതലോദാമ്
ഹിമപർവതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, വലിയ ഒഴുക്കും ഹിമശിഖരത്തിന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ തണുത്തതുമായ വെള്ളം അവിടെ ഒഴുകുന്നു.
തുഹിനസദൃശഹൈമവര്ണപുഞ്ജാം തുഹിനയശാഃ സരിതം ദദര്ശ രാജാ
പൊന്നുപോലും ഹിമപോലും തിളങ്ങുന്ന, ഹിമശിഖരത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലുള്ള ആ നദിയെ രാജാവ് കണ്ടു.
സ ദദര്ശ നദീം പുണ്യാം ദിവ്യാം ഹൈമവതീം ശുഭാമ് ഗന്ധര്വൈശ്ച സമാകീര്ണാം നിത്യം ശക്രേണ സേവിതാമ്
അവൻ ദൈവികവും ശുഭപ്രദവും ആയ, ഹേമവതിയായ പുണ്യനദിയെ കണ്ടു. ഗന്ധർവന്മാരും ദൈവരാജാവായ ഇന്ദ്രനും എപ്പോഴും അവളെ സേവിക്കുന്നു.
സുരേഭമദസംസിക്താം സമന്താത്തു വിരാജിതാമ് മധ്യേന ശക്രചാപാഭാം തസ്മിന്നഹനി സര്വദാ
ദേവഗജങ്ങളുടെ മദം ചിതറുന്നതുപോലും, ചുറ്റും ഭംഗിയായി, നടുവിൽ എപ്പോഴും ഇന്ദ്രധനുസ്സിന്റെ നിറങ്ങൾ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതുമായ ആ നദി അവിടെ ദൃശ്യമായി.
തപസ്വിശരണോപേതാം മഹാബ്രാഹ്മണസേവിതാമ് ദദര്ശ തപനീയാഭാം മഹാരാജഃ പുരൂരവാഃ
തപസ്വിമാർക്ക് ആശ്രയമായും മഹാബ്രാഹ്മണന്മാർ സേവിക്കുന്നതുമായ, പൊന്നുപോലും തിളങ്ങുന്ന ആ നദിയെ മഹാരാജാവ് പുരൂരവസ് കണ്ടു.
സിതഹംസാവലിച്ഛന്നാം കാശചാമരരാജിതാമ് സാഭിഷിക്താമിവ സതാം പശ്യന്പ്രീതിം പരാം യയൌ
വെള്ളഹംസകളുടെ നിരകളാൽ മൂടപ്പെട്ടും, കാശ്മീരി ചാമരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, സന്മാർഗ്ഗികൾക്ക് അഭിഷേകം ചെയ്തതുപോലും ദൃശ്യമായ ആ നദിയെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
പുണ്യാം സുശീതലാം ഹൃദ്യാം മനസഃ പ്രീതിവര്ധിനീമ് ക്ഷയവൃദ്ധിയുതാം രമ്യാം സോമമൂര്തിമിവാപരാമ്
പുണ്യവതിയും, തണുപ്പും ഹൃദയസുഖവും നൽകുന്നതുമായ, മനസ്സിന് സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുമായ, കാഴ്ചയിൽ കണക്കില്ലാത്ത സൗന്ദര്യമുള്ളതുമായ, സോമദേവന്റെ മറ്റൊരു രൂപംപോലും ആ നദി ദൃശ്യമായി.
സുശീതശീഘ്രപാനീയാം ദ്വിജസംഘനിഷേവിതാമ് സുതാം ഹിമവതഃ ശ്രേഷ്ഠാം ചഞ്ചദ്വീചിവിരാജിതാമ്
തണുത്തും വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്ന വെള്ളവും, ദ്വിജന്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ സേവിക്കുന്നതുമായ, ഹിമവാന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച പുത്രിയായി, ചലിക്കുന്ന തിരകളാൽ ഭംഗിയാർന്നതുമായ ആ നദി അവിടെ കാണപ്പെട്ടു.
അമൃതസ്വാദുസലിലാം താപസൈരുപശോഭിതാമ് സ്വര്ഗാരോഹണനിഃശ്രേണീം സര്വകല്മഷനാശിനീമ്
അമൃതംപോലും രുചിയുള്ള വെള്ളവും, തപസ്വിമാർ അലങ്കരിക്കുന്നതുമായ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പടിയുപോലും, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമായ ആ നദി അവിടെ ദൃശ്യമായി.
അഗ്ര്യാം സമുദ്രമഹിഷീം മഹര്ഷിഗണസേവിതാമ് സര്വലോകസ്യ ചൌത്സുക്യകാരിണീം സുമനോഹരാമ്
സകല നദികളിലും പ്രധാനമായും, സമുദ്രത്തിന്റെ രാജ്ഞിയായി, മഹർഷിമാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ സേവിക്കുന്നതുമായ, സകല ലോകത്തെയും ആകർഷിക്കുന്നതുമായ മനോഹരിയായ ആ നദി അവിടെ കാണപ്പെട്ടു.
ഹിതാം സര്വസ്യ ലോകസ്യ നാകമാര്ഗപ്രദായികാമ് ഗോകുലാകുലതീരാന്താം രമ്യാം ശൈവാലവര്ജിതാമ്
സകല ജനങ്ങൾക്കും ഉപകാരപ്രദമായും, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴി നൽകുന്നതുമായ, പശുക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ തീരത്ത് നിറഞ്ഞതുമായ, ശൈവലമില്ലാത്ത മനോഹരമായ ആ നദി അവിടെ ദൃശ്യമായി.
ഹംസസാരസസംഘുഷ്ടാം ജലജൈരുപശോഭിതാമ് ആവര്തനാഭിഗമ്ഭീരാം ദ്വീപോരുജഘനസ്ഥലീമ്
ഹംസകളും സാരസകളും കൂട്ടമായി ശബ്ദിക്കുന്നതും, ജലപുഷ്പങ്ങൾ അലങ്കരിക്കുന്നതുമായ, ആഴമുള്ള തിരയൊഴുക്കുകളും, ദ്വീപിന്റെ കവിളുപോലുള്ള തീരങ്ങളും ഉള്ള ആ നദി അവിടെ കാണപ്പെട്ടു.
നീലനീരജനേത്രാഭാമ് ഉത്ഫുല്ലകമലാനനാമ് ഹിമാഭഫേനവസനാം ചക്രവാകാധരാം ശുഭാമ് ബലാകാപങ്ക്തിദശനാം ചലന്മത്സ്യാവലിഭ്രുവമ്
നീലനിറം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളും, പുഷ്പിച്ച താമരപോലുള്ള മുഖങ്ങളും, ഹിമത്തിന്റെ നുരയാൽ വസ്ത്രം ധരിച്ചതും, ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞതും, ബലാകകളുടെ നിരകൾ അലങ്കരിച്ചതും, ചലിക്കുന്ന മീൻവരികൾ ക眉പോലുള്ളതുമായ ആ മനോഹരമായ നദി അവിടെ ദൃശ്യമായി.
സ്വജലോദ്ഭൂതമാതംഗരമ്യകുമ്ഭപയോധരാമ് ഹംസനൂപുരസംഘുഷ്ടാം മൃണാലവലയാവലീമ്
സ്വജലത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആനയുടെ കുമ്പംപോലെയുള്ള ഉരുണ്ട മുലകളും, ഹംസയുടെ നൂപ്പുരയുടെ മണികൂതലികൾ മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദവും, താമരത്തണ്ടുകളുടെ വളകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ അവളെക്കുറിച്ചാണ് പറയുന്നത്.
തസ്യാം രൂപമദോന്മത്താ ഗന്ധര്വാനുഗതാഃ സദാ മധ്യാഹ്നസമയേ രാജന് ക്രീഡന്ത്യപ്സരസാം ഗണാഃ
അവിടെ, സുന്ദരതയിൽ മയങ്ങിയ അപ്പ്സരസ്മാരുടെ കൂട്ടം, ഗന്ധർവന്മാരോടൊപ്പം, രാജാവേ, എല്ലായ്പ്പോഴും ഉച്ചവേളയിൽ സന്തോഷത്തോടെ കളിക്കുന്നു.
താമ് അപ്സരോവിനിര്മുക്തം വഹന്തീം കുങ്കുമം ശുഭമ് സ്വതീരദ്രുമസമ്ഭൂതനാനാവര്ണസുഗന്ധിനീമ്
അപ്പ്സരസ്മാരിൽ നിന്നു ഒഴുകിയ ശുദ്ധമായ കുങ്കുമം, അവളുടെ തീരത്തുള്ള മരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിവിധ നിറങ്ങളുടെയും സുഗന്ധങ്ങളുടെയും പൂക്കൾ ചേർന്ന സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതായും അവൾ അതിനെ ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു.
തരംഗവ്രാതസംക്രാന്തസൂര്യമണ്ഡലദുര്ദൃശമ് സുരേഭജനിതാഘാതവികൂലദ്വയഭൂഷിതാമ്
അവളുടെ തിരകൾ കൂട്ടമായി ചേരുമ്പോൾ സൂര്യന്റെ വട്ടം കാണാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; ദേവന്മാരുടെ ഉത്സവങ്ങളുടെ ഉല്ലാസം അവളെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
ശക്രേഭഗണ്ഡസലിലൈര് ദേവസ്ത്രീകുചചന്ദനൈഃ സംയുതം സലിലം തസ്യാഃ ഷട്പദൈര് ഉപസേവ്യതേ
ഇന്ദ്രന്റെ കിണർജലവും ദേവസ്ത്രീകളുടെ കുചങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ചന്ദനവും കലർന്ന അവളുടെ വെള്ളം, തേൻചീറ്റികൾ ആസ്വദിക്കുന്നു.
തസ്യാസ്തീരഭവാ വൃക്ഷാഃ സുഗന്ധകുസുമാഞ്ചിതാഃ തഥാപകൃഷ്ടസംഭ്രാന്തഭ്രമരസ്തനിതാകുലാഃ
അവളുടെ തീരത്ത് സുഗന്ധമുള്ള പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മരങ്ങൾ വളരുന്നു; അവിടെ, ഉല്ലാസത്തോടെ പറക്കുന്ന തേൻചീറ്റികളുടെ ഗുഞ്ചലികൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.