ശൃങ്ഗവാന് പര്വതശ്രേഷ്ഠഃ പിതൄണാം പ്രതിസംചരഃ ഇത്യേതാനി മയോക്താനി നവവര്ഷാണി ഭാരതേ
പർവ്വതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ ശൃംഗവാൻ, പിതാക്കന്മാരുടെ മടങ്ങിവരവിന്റെ വഴി ആകുന്നു; ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഭാരതത്തിലെ ഒമ്പത് പ്രദേശങ്ങളെ വിവരിച്ചു.
ഭൂതൈരപി നിവിഷ്ടാനി ഗതിമന്തി ധ്രുവാണി ച തേഷാം വൃദ്ധിര്ബഹുവിധാ ദൃശ്യതേ ദേവമാനുഷൈഃ അശക്യാ പരിസംഖ്യാതും ശ്രദ്ധേയാ ച ബുഭൂഷതാ
ഇവിടങ്ങളിൽ ഭൂതങ്ങൾ പോലും വസിക്കുന്നു; ഇവയ്ക്ക് ചലനവും സ്ഥിരതയും ഉണ്ട്. ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും ഇവയുടെ വളർച്ച പലവിധത്തിൽ കാണുന്നു; അവയെ എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയില്ല, അന്വേഷിക്കുന്നവർക്കു വിശ്വസിക്കാവുന്നതാണ്.
ചരിതം ബുധപുത്രസ്യ ജനാര്ദന മയാ ശ്രുതമ് ശ്രുതഃ ശ്രാദ്ധവിധിഃ പുണ്യഃ സര്വപാപപ്രണാശനഃ
ജനാർദ്ദനാ, ബുധന്റെ മകന്റെ കഥയും, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ശ്രാദ്ധവിധിയും ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു.
ധേന്വാഃ പ്രസൂയമാനായാഃ ഫലം ദാനസ്യ മേ ശ്രുതമ് കൃഷ്ണാജിനപ്രദാനം ച വൃഷോത്സര്ഗസ്തഥൈവ ച
കാളയെ പ്രസവിക്കുമ്പോൾ ദാനം ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഫലവും, കൃഷ്ണാജിനം നൽകുന്നതും, കാളയെ വിടുതൽ ചെയ്യുന്നതും ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു.
ശ്രുത്വാ രൂപം നരേന്ദ്രസ്യ ബുധപുത്രസ്യ കേശവ കൌതൂഹലം സമുത്പന്നം തന്മമാചക്ഷ്വ പൃച്ഛതഃ
രാജാവായ ബുധന്റെ മകന്റെ രൂപം ഞാൻ കേട്ടപ്പോൾ, കേശവാ, എനിക്ക് അതിൽ കൗതുകം തോന്നുന്നു; അതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ ദയവായി പറയൂ.
കേന കര്മവിപാകേന സ തു രാജാ പുരൂരവാഃ അവാപ താദൃശം രൂപം സൌഭാഗ്യമപി ചോത്തമമ്
ആ രാജാവ് പുരൂരവസ് ഏത് കര്മ്മഫലത്താൽ ആ രൂപവും അത്ര ഉത്തമമായ ഭാഗ്യവും ലഭിച്ചു?
ദേവാംസ്ത്രിഭുവനശ്രേഷ്ഠാന് ഗന്ധര്വാംശ്ച മനോരമാന് ഉര്വശീ സംമതാ ത്യക്ത്വാ സര്വഭാവേന തം നൃപമ്
ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രിയങ്കരിയായ ഉർവശി, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠരായ ദേവന്മാരെയും ആകർഷകമായ ഗന്ധർവന്മാരെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, തന്റെ മുഴുവൻ മനസ്സോടെ ആ രാജാവിനോടാണ് ചേർന്നത്.
ശൃണു കര്മവിപാകേന യേന രാജാ പുരൂരവാഃ അവാപ താദൃശം രൂപം സൌഭാഗ്യമപി ചോത്തമമ്
രാജാവ് പുരൂരവസ് ഏത് കര്മ്മഫലത്താൽ ആ രൂപവും ഉത്തമമായ ഭാഗ്യവും ലഭിച്ചുവെന്നത് കേൾക്കൂ.
അതീതേ ജന്മനി പുരാ യോ ഽയം രാജാ പുരൂരവാഃ പുരൂരവാ ഇതി ഖ്യാതോ മദ്രദേശാധിപോ ഹി സഃ
മുന്ജന്മത്തിൽ ആ രാജാവ് പുരൂരവസ് എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നു; അവൻ മദ്രദേശത്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്നു.
ചാക്ഷുഷസ്യാന്വയേ രാജാ ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ മനോഃ സ വൈ നൃപഗുണൈര്യുക്തഃ കേവലം രൂപവര്ജിതഃ
ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ വംശത്തിൽ, ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ ഇടവേളയിൽ, ആ രാജാവ് രാജകീയ ഗുണങ്ങൾക്കൊന്നും കുറവില്ലാത്തവനായിരുന്നു, പക്ഷേ സൗന്ദര്യം മാത്രം ഇല്ലായിരുന്നു.
പുരൂരവാ മദ്രപതിഃ കര്മണാ കേന പാര്ഥിവഃ ബഭൂവ കര്മണാ കേന രൂപവാംശ്ചൈവ സൂതജ
മദ്രദേശാധിപനായ പുരൂരവസ് ഏത് കര്മ്മത്താൽ രാജാവായി, ഏത് കര്മ്മത്താൽ സുന്ദരനായി, സാരഥിയുടെ മകനേ, എന്നെ അറിയിക്കൂ.
ദ്വിജഗ്രാമേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ നാമ്നാ ചാസീത്പുരൂരവാഃ നദ്യാഃ കൂലേ മഹാരാജഃ പൂര്വജന്മനി പാര്ഥിവഃ
ദ്വിജന്മാരുടെ ഗ്രാമത്തിൽ പുരൂരവസ് എന്ന പേരിൽ ഒരു പ്രധാന ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ മുന്ജന്മത്തിൽ ഒരു മഹാരാജാവായിരുന്നുവെന്നും നദിയുടെ തീരത്ത് വസിച്ചിരുന്നതുമാണ്.
സ തു മദ്രപതീ രാജാ യസ്തു നാമ്നാ പുരൂരവാഃ തസ്മിഞ്ജന്മന്യസൌ വിപ്രോ ദ്വാദശ്യാം തു സദാനഘ
മദ്രദേശത്തിന്റെ രാജാവായ പുരൂരവസ്, ആ ജന്മത്തിൽ ദ്വാദശി ദിവസം ഒരു ബ്രാഹ്മണനായിരുന്നു, പാപരഹിതനേ.
ഉപോഷ്യ പൂജയാമാസ രാജ്യകാമോ ജനാര്ദനമ് ചകാര സോപവാസശ്ച സ്നാനമ് അഭ്യങ്ഗപൂര്വകമ്
രാജ്യാധികാരം ആഗ്രഹിച്ച്, അവൻ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് ജനാർദ്ദനനെ ആരാധിച്ചു; നിർബന്ധമായ സ്നാനവും അഭ്യംഗവും ചെയ്തുകൊണ്ട് വ്രതം പാലിച്ചു.
ഉപവാസഫലാത്പ്രാപ്തം രാജ്യം മദ്രേഷ്വകണ്ടകമ് ഉപോഷിതസ് തഥാഭ്യങ്ഗാദ് രൂപഹീനോ വ്യജായത
ഉപവാസഫലമായി അവൻ മദ്രദേശത്ത് തടസ്സമില്ലാതെ രാജ്യം നേടി; പക്ഷേ ഉപവാസകാലത്ത് അഭ്യംഗസ്നാനം ചെയ്തതിനാൽ സൗന്ദര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ഉപോഷിതൈര്നരൈസ് തസ്മാത് സ്നാനമ് അഭ്യങ്ഗപൂര്വകമ് വര്ജനീയം പ്രയത്നേന രൂപഘ്നം തത്പരം നൃപ
അതിനാൽ, രാജാവേ, ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവർ അഭ്യംഗസ്നാനം ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം; അതു സൗന്ദര്യം നശിപ്പിക്കുന്നു.
ഏതദ്വഃ കഥിതം സര്വം യദ്വൃത്തം പൂര്വജന്മനി മദ്രേശ്വരത്വചരിതം ശൃണു തസ്യ മഹീപതേഃ
മുന്ജന്മത്തില് നടന്ന സംഭവങ്ങള് എല്ലാം നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞുതന്നു. മദ്രരാജാവിന്റെ ജീവിതകഥ ഇനി ശ്രവിക്കൂ.
തസ്യ രാജഗുണൈഃ സര്വൈഃ സമുപേതസ്യ ഭൂപതേഃ ജനാനുരാഗോ നൈവാസീദ് രൂപഹീനസ്യ തസ്യ വൈ
ആ രാജാവിന് എല്ലാ രാജധർമ്മങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. എങ്കിലും രൂപസൗന്ദര്യം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ജനങ്ങളുടെ സ്നേഹം ലഭിച്ചില്ല.
രൂപകാമഃ സ മദ്രേശസ് തപസേ കൃതനിശ്ചയഃ രാജ്യം മന്ത്രിഗതം കൃത്വാ ജഗാമ ഹിമപര്വതമ്
രൂപം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മദ്രരാജാവ് തപസ്സിന് ഉറച്ച മനസ്സോടെ രാജ്യം മന്ത്രിമാർക്ക് ഏൽപ്പിച്ച്, ഹിമപർവതത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
വ്യവസായദ്വിതീയസ്തു പദ്ഭ്യമ് ഏവ മഹായശാഃ ദ്രഷ്ടും സ തീര്ഥസദനം വിഷയാന്തേ സ്വകേ നദീമ്
ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ, മഹത്വത്തിൽ പ്രശസ്തനായ രാജാവ്, തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ അതിരിൽ ഉള്ള തിരുനദിയെ കാൽനടയായി ദർശിക്കാൻ പോയി.
ഐരാവതീതി വിഖ്യാതാം ദദര്ശാതിമനോരമാമ്
അവൻ അതിശയ മനോഹരമായ, ഐരാവതിയെന്ന പേരിലുള്ള നദിയെ കണ്ടു.
തുഹിനഗിരിഭവാം മഹൌഘവേഗാം തുഹിനഗഭസ്തിസമാനശീതലോദാമ്
ഹിമപർവതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, വലിയ ഒഴുക്കും ഹിമശിഖരത്തിന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ തണുത്തതുമായ വെള്ളം അവിടെ ഒഴുകുന്നു.
തുഹിനസദൃശഹൈമവര്ണപുഞ്ജാം തുഹിനയശാഃ സരിതം ദദര്ശ രാജാ
പൊന്നുപോലും ഹിമപോലും തിളങ്ങുന്ന, ഹിമശിഖരത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലുള്ള ആ നദിയെ രാജാവ് കണ്ടു.
സ ദദര്ശ നദീം പുണ്യാം ദിവ്യാം ഹൈമവതീം ശുഭാമ് ഗന്ധര്വൈശ്ച സമാകീര്ണാം നിത്യം ശക്രേണ സേവിതാമ്
അവൻ ദൈവികവും ശുഭപ്രദവും ആയ, ഹേമവതിയായ പുണ്യനദിയെ കണ്ടു. ഗന്ധർവന്മാരും ദൈവരാജാവായ ഇന്ദ്രനും എപ്പോഴും അവളെ സേവിക്കുന്നു.
സുരേഭമദസംസിക്താം സമന്താത്തു വിരാജിതാമ് മധ്യേന ശക്രചാപാഭാം തസ്മിന്നഹനി സര്വദാ
ദേവഗജങ്ങളുടെ മദം ചിതറുന്നതുപോലും, ചുറ്റും ഭംഗിയായി, നടുവിൽ എപ്പോഴും ഇന്ദ്രധനുസ്സിന്റെ നിറങ്ങൾ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതുമായ ആ നദി അവിടെ ദൃശ്യമായി.
തപസ്വിശരണോപേതാം മഹാബ്രാഹ്മണസേവിതാമ് ദദര്ശ തപനീയാഭാം മഹാരാജഃ പുരൂരവാഃ
തപസ്വിമാർക്ക് ആശ്രയമായും മഹാബ്രാഹ്മണന്മാർ സേവിക്കുന്നതുമായ, പൊന്നുപോലും തിളങ്ങുന്ന ആ നദിയെ മഹാരാജാവ് പുരൂരവസ് കണ്ടു.
സിതഹംസാവലിച്ഛന്നാം കാശചാമരരാജിതാമ് സാഭിഷിക്താമിവ സതാം പശ്യന്പ്രീതിം പരാം യയൌ
വെള്ളഹംസകളുടെ നിരകളാൽ മൂടപ്പെട്ടും, കാശ്മീരി ചാമരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, സന്മാർഗ്ഗികൾക്ക് അഭിഷേകം ചെയ്തതുപോലും ദൃശ്യമായ ആ നദിയെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ അത്യന്തം സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
പുണ്യാം സുശീതലാം ഹൃദ്യാം മനസഃ പ്രീതിവര്ധിനീമ് ക്ഷയവൃദ്ധിയുതാം രമ്യാം സോമമൂര്തിമിവാപരാമ്
പുണ്യവതിയും, തണുപ്പും ഹൃദയസുഖവും നൽകുന്നതുമായ, മനസ്സിന് സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുമായ, കാഴ്ചയിൽ കണക്കില്ലാത്ത സൗന്ദര്യമുള്ളതുമായ, സോമദേവന്റെ മറ്റൊരു രൂപംപോലും ആ നദി ദൃശ്യമായി.
സുശീതശീഘ്രപാനീയാം ദ്വിജസംഘനിഷേവിതാമ് സുതാം ഹിമവതഃ ശ്രേഷ്ഠാം ചഞ്ചദ്വീചിവിരാജിതാമ്
തണുത്തും വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്ന വെള്ളവും, ദ്വിജന്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ സേവിക്കുന്നതുമായ, ഹിമവാന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച പുത്രിയായി, ചലിക്കുന്ന തിരകളാൽ ഭംഗിയാർന്നതുമായ ആ നദി അവിടെ കാണപ്പെട്ടു.
അമൃതസ്വാദുസലിലാം താപസൈരുപശോഭിതാമ് സ്വര്ഗാരോഹണനിഃശ്രേണീം സര്വകല്മഷനാശിനീമ്
അമൃതംപോലും രുചിയുള്ള വെള്ളവും, തപസ്വിമാർ അലങ്കരിക്കുന്നതുമായ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പടിയുപോലും, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമായ ആ നദി അവിടെ ദൃശ്യമായി.