പൃഥക്ചകാര തത്തേജശ് ചക്രം വിഷ്ണോര് അകല്പയത് ത്രിശൂലം ചാപി രുദ്രസ്യ വജ്രമിന്ദ്രസ്യ ചാധികമ്
അവൻ ആ തേജസ് വേർതിരിച്ച്, വിഷ്ണുവിന് ചക്രവും, രുദ്രന് ത്രിശൂലവും, ഇന്ദ്രനേക്കാൾ ശക്തമായ വജ്രവും ഉണ്ടാക്കി.
ദൈത്യദാനവസംഹര്തുഃ സഹസ്രകിരണാത്മകമ് രൂപം ചാപ്രതിമം ചക്രേ ത്വഷ്ടാ പദ്ഭ്യാമൃതേ മഹത്
ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും സംഹരിക്കാൻ ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള, അപരിമിതമായ ഒരു രൂപം ത്വഷ്ടാവ് ഉണ്ടാക്കി; കാലുകൾ ഒഴികെ അതു മഹത്തായതായിരുന്നു.
ന ശശാകാഥ തദ്ദ്രഷ്ടും പാദരൂപം രവേഃ പുനഃ അര്ചാസ്വപി തതഃ പാദൌ ന കശ്ചിത്കാരയേത് ക്വചിത്
അവന് വീണ്ടും ആ സൂര്യന്റെ കാലടികളുടെ രൂപം നോക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട്, പ്രതിമകളിലും ആരും ഒരിക്കലും കാലുകൾ രൂപപ്പെടുത്തരുത്.
യഃ കരോതി സ പാപിഷ്ഠാം ഗതിമാപ്നോതി നിന്ദിതാമ് കുഷ്ഠരോഗമവാപ്നോതി ലോകേ ഽസ്മിന്ദുഃഖസംയുതഃ
അത് ചെയ്യുന്നവൻ ഏറ്റവും വലിയ പാപത്തിലേക്ക് വീഴും, നിന്ദിതനായവനാകും, ഈ ലോകത്ത് കുഷ്ഠരോഗം പിടിച്ച് ദുഃഖത്തോടെ ജീവിക്കും.
തസ്മാച്ച ധര്മകാമാര്ഥീ ചിത്രേഷ്വായതനേഷു ച ന ക്വചിത്കാരയേത്പാദൌ ദേവദേവസ്യ ധീമതഃ
അതിനാൽ, ധർമ്മം, ആനന്ദം, സമ്പത്ത് എന്നിവ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, യാതൊരു ക്ഷേത്രത്തിലും ചിത്രത്തിലും, ജ്ഞാനിയായ ദേവദേവന്റെ കാലുകൾ ഒരിക്കലും വരയ്ക്കരുത്.
തതഃ സ ഭഗവാന്ഗത്വാ ഭൂര്ലോകമ് അമരാധിപഃ കാമയാമാസ കാമാര്തോ മുഖ ഏവ ദിവാകരഃ
അതിനുശേഷം, ആ ഭാഗ്യവാൻ, അമരന്മാരുടെ രാജാവ്, ഭൂമിയിലേക്ക് പോയി, ആഗ്രഹത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി, സూర്യന്റെ മുഖം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
അശ്വരൂപേണ മഹതാ തേജസാ ച സമാവൃതഃ സംജ്ഞാ ച മനസാ ക്ഷോഭമ് അഗമദ്ഭയവിഹ്വലാ
വലിയ ഉജ്ജ്വലതയോടെ കുതിരയുടെ രൂപം ധരിച്ച്, സംജ്ഞ മനസ്സിൽ ഭയത്താൽ ഉണർന്നതും ഉത്കണ്ഠയിലായതുമാണ്.
നാസാപുടാഭ്യാമുത്സൃഷ്ടം പരോ ഽയമിതി ശങ്കയാ തദ്രേതസസ് തതോ ജാതാവ് അശ്വിനാവ് ഇതി നിശ്ചിതമ്
അവളുടെ മൂക്കിലൂടെ അതു പുറത്തുവന്നു. മറ്റൊരാളുടേതാണെന്ന സംശയത്തിൽ, ആ വിത്തിൽ നിന്നാണ് അശ്വിനികൾ ജനിച്ചത്.
ദസ്രൌ സുതത്വാത് സംജാതൌ നാസത്യൌ നാസികാഗ്രതഃ ജ്ഞാത്വാ ചിരാച്ച തം ദേവം സംതോഷമ് അഗമത് പരമ്
അവർ ഇരട്ടകളായി ജനിച്ചതിനാൽ ദസ്രൗ എന്ന പേരും, മൂക്കിലൂടെ പിറന്നതിനാൽ നാസത്യൗ എന്ന പേരും ലഭിച്ചു. ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കിയ ദേവൻ അതിയായ സന്തോഷം നേടി.
വിമാനേനാഗമത്സ്വര്ഗം പത്യാ സഹ മുദാന്വിതാ സാവര്ണോ ഽപി മനുര് മേരാവ് അദ്യാപ്യാസ്തേ തപോധനഃ ശനിസ്തപോബലാദാപ ഗ്രഹസാമ്യം തതഃ പുനഃ
അവൾ ഭർത്താവിനോടൊപ്പം ആനന്ദത്തോടെ ദിവ്യരഥത്തിൽ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. സാവർണിമനു ഇന്നും മെരു പർവതത്തിൽ തപസ്സിൽ ലീനനായി ഇരിക്കുന്നു. തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ ശനി ഗ്രഹങ്ങളിൽ സമത്വം നേടി.
യമുനാ തപതീ ചൈവ പുനര്നദ്യൌ ബഭൂവതുഃ വിഷ്ടിര്ഘോരാത്മികാ തദ്വത് കാലത്വേന വ്യവസ്ഥിതാ
യമുനയും തപതിയും വീണ്ടും നദികളായി. ഭയാനക സ്വഭാവമുള്ള വിഷ്ടി കാലമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
മനോര് വൈവസ്വതസ്യാസന് ദശ പുത്രാ മഹാബലാഃ ഇലസ് തു പ്രഥമസ്തേഷാം പുത്രേഷ്ട്യാം സമജായത
വൈവസ്വതമനുവിന് പത്ത് ശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ ആദ്യനായ ഇല, പുത്രകാമനയുള്ള യാഗത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
ഇക്ഷ്വാകുഃ കുശനാഭശ്ച അരിഷ്ടോ ധൃഷ്ട ഏവ ച നരിഷ്യന്തഃ കരൂഷശ്ച ശര്യാതിശ്ച മഹാബലാഃ പൃഷധ്രശ്ചാഥ നാഭാഗഃ സര്വേ തേ ദിവ്യമാനുഷാഃ
ഇക്ഷ്വാകു, കുശനാഭ, അരിഷ്ട, ധൃഷ്ട, നരിഷ്യന്ത, കരൂഷ, ശര്യാതി, പൃഷധ്ര, നാഭാഗൻ—ഇവരെല്ലാം മഹാശക്തിയുള്ള ദിവ്യ-മാനുഷ പുത്രന്മാരായിരുന്നു.
അഭിഷിച്യ മനുഃ പുത്രമ് ഇലം ജ്യേഷ്ഠം സ ധാര്മികഃ ജഗാമ തപസേ ഭൂയഃ സ മഹേന്ദ്രവനാലയമ്
ധാർമ്മികനായ മനു മൂത്ത പുത്രനായ ഇലയെ രാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്തു. പിന്നെ മഹേന്ദ്രവനത്തിലേക്ക് തപസ്സിനായി പോയി.
അഥ ദിഗ്ജയസിദ്ധ്യര്ഥമ് ഇലഃ പ്രായാന്മഹീമ് ഇമാമ് ഭ്രമന്ദ്വീപാനി സര്വാണി ക്ഷ്മാഭൃതഃ സമ്പ്രധര്ഷയന്
പക്ഷവിജയം നേടാൻ ഇല ഈ ഭൂമിയിൽ യാത്രയായി, എല്ലാ ദ്വീപുകളും സഞ്ചരിച്ചു, ദേശാധിപതിമാരെ കീഴടക്കി.
ജഗാമോപവനം ശമ്ഭോര് അശ്വാകൃഷ്ടഃ പ്രതാപവാന് കല്പദ്രുമലതാകീര്ണം നാമ്നാ ശരവണം മഹത്
അവൻ കുതിരകളാൽ വലിച്ചുനടത്തുന്ന രഥത്തിൽ, തേജസ്സോടെ, കല്പവൃക്ഷങ്ങളും ലതകളും നിറഞ്ഞ മഹത്തായ ശരവണമെന്ന ശിവക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി.
രമതേ യത്ര ദേവേശഃ ശമ്ഭുഃ സോമാര്ധശേഖരഃ ഉമയാ സമയസ്തത്ര പുരാ ശരവണേ കൃതഃ
അവിടെ, ദേവന്മാരുടെ അധിപനായ ശംഭു, ചന്ദ്രൻ കിരീടമായി ധരിച്ച്, ഉമയോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് ശരവണത്തിൽ അവിടെ ഒരു ഉടമ്പടി ഉണ്ടായിരുന്നു.
പുംനാമ സത്ത്വം യത്കിംചിദ് ആഗമിഷ്യതി തേ വനേ സ്ത്രീത്വമേഷ്യതി തത്സര്വം ദശയോജനമണ്ഡലേ
നിന്റെ ആ വനത്തിലേക്ക് ഏതു പുരുഷൻ കടന്നാലും, ആ പത്ത് യോജന പ്രദേശം മുഴുവൻ സ്ത്രീയായി മാറും.
അജ്ഞാതസമയോ രാജാ ഇലഃ ശരവണേ പുരാ സ്ത്രീത്വമാപ വിശന്ന് ഏവ വഡബാത്വം ഹയസ്തദാ
ആ ഉടമ്പടി അറിയാതിരുന്ന രാജാവായ ഇല, ഒരിക്കൽ ശരവണത്തിൽ കയറി, അകത്തു കടന്നയുടൻ തന്നെ സ്ത്രീയായി മാറി, പുരുഷഭാവം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
പുരുഷത്വം ഹൃതം സര്വം സ്ത്രീരൂപേ വിസ്മിതോ നൃപഃ ഇലേതി സാഭവന്നാരീ പീനോന്നതഘനസ്തനീ
അവന്റെ മുഴുവൻ പുരുഷത്വവും ഇല്ലാതായി; അത്ഭുതത്തോടെ രാജാവ് സ്ത്രീരൂപം സ്വീകരിച്ചു. ഇനിമുതൽ അവൾ പീനമായ ഉയർന്ന മൃദുലമായ സ്തനങ്ങളോടെ ഒരു സ്ത്രീയായി മാറി.
ഉന്നതശ്രോണിജഘനാ പദ്മപത്ത്രായതേക്ഷണാ പൂര്ണേന്ദുവദനാ തന്വീ വിലാസോല്ലാസിതേക്ഷണാ
ഉയർന്ന കമരവും നിതംബവും, താമരയിലപോലെയുള്ള നീണ്ട കണ്ണുകളും, പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖവും, സുന്ദരമായ സരളമായ ശരീരവും, ചലിച്ചും ഉല്ലാസപൂർവ്വമായും കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് നോക്കുന്നവളുമാണ് അവൾ.
മൂലോന്നതായതഭുജാ നീലകുഞ്ചിതമൂര്ധജാ തനുലോമാ സുദശനാ മൃദുഗമ്ഭീരഭാഷിണീ
തോൾ മുതൽ നീണ്ട കൈകളും ഉയർന്ന ഭംഗിയും, കറുത്ത വളഞ്ഞ മുടിയും, മൃദുവായ ശരീരരോമങ്ങളും, മനോഹരമായ പല്ലുകളും, മൃദുവും ആഴമുള്ളതുമായ വാക്കുകളും അവള്ക്കുണ്ട്.
ശ്യാമഗൌരേണ വര്ണേന ഹംസവാരണഗാമിനീ കാര്മുകഭ്രൂയുഗോപേതാ തനുതാമ്രനഖാങ്കുരാ
കറുത്തും വെളുത്തും കലർന്ന നിറം, ഹംസയുടെയും ആനയുടെയും സുന്ദരമായ നടപ്പും, വില്ലുപോലുള്ള വലിച്ച ക眉ികളും, സരളമായ വിരലുകളിൽ ചെമ്പുനിറത്തിലുള്ള നഖങ്ങൾക്കുമാണ് അവൾക്ക്.
ഭ്രമന്തീ ച വനേ തസ്മിംശ് ചിന്തയാമാസ ഭാമിനീ കോ മേ പിതാഥവാ ഭ്രാതാ കാ മേ മാതാ ഭവേദിഹ
അവൾ ആ വനത്തിൽ അലഞ്ഞു നടക്കുമ്പോൾ, മനോഹരിയായ അവൾ ചിന്തിച്ചു: ആരാണ് എന്റെ അച്ഛൻ അല്ലെങ്കിൽ സഹോദരൻ? ഇവിടെ ആരാണ് എന്റെ അമ്മ?
കസ്യ ഭര്തുരഹം ദത്താ കിയദ്വത്സ്യാമി ഭൂതലേ ചിന്തയന്തീതി ദദൃശേ സോമപുത്രേണ സാങ്ഗനാ
ആർക്ക് ആണ് ഞാൻ ഭാര്യയായി നൽകിയിരിക്കുന്നത്? എത്രകാലം ഞാൻ ഭൂമിയിൽ ഇരിക്കും? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ സോമപുത്രൻ അവളെയും കൂട്ടുകാരെയും കണ്ടു.
ഇലാ രൂപസമാക്ഷിപ്തമനസാ വരവര്ണിനീ ബുധസ്തദാപ്തയേ യത്നമ് അകരോത്കാമപീഡിതഃ
ഇലയുടെ മനസ്സ് അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ആകർഷിതയായി, ഭംഗിയാൽ തിളങ്ങുന്നവളായി, ബുധൻ അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു; ആഗ്രഹത്തിൽ പെടപ്പെട്ട് അവളെ നേടാൻ ശ്രമിച്ചു.
വിശിഷ്ടാകാരവാന്ദണ്ഡീ സകമണ്ഡലുപുസ്തകഃ വേണുദണ്ഡകൃതാനേകപവിത്രകഗണത്രികഃ
പ്രത്യേകമായ രൂപവും, ദണ്ഡവും, കമണ്ഡലവും പുസ്തകവും കൈവശമുള്ളവനും, വേദികകളാൽ നിർമ്മിച്ച പലവിധ പൂണുള്ള പവിത്രങ്ങൾ ധരിച്ചവനും ആയിരുന്നു.
ദ്വിജരൂപഃ ശിഖീ ബ്രഹ്മാ നിഗദന്കര്ണകുണ്ഡലഃ ബടുഭിശ്ചാന്വിതോ യുക്തൈഃ സമിത്പുഷ്പകുശോദകൈഃ
ദ്വിജരൂപത്തിൽ, ശിഖയോടെ, ബ്രഹ്മാവായി, സംസാരിക്കുന്നതും കാതിൽ കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ചവനും, ഇന്ധനം, പൂക്കൾ, ദർഭയും വെള്ളവും കൈവശമുള്ള യോഗ്യരായ ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നതുമാണ്.
കിലാന്വിഷന് വനേ തസ്മിന് നാജുഹാവ സ താമിലാമ് ബഹിര് വനസ്യാന്തരിതഃ കില പാദപമണ്ഡലേ
അവൻ ആ വനത്തിൽ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഇലയെ വിളിച്ചില്ല; വനത്തിനകത്ത് മരങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഒളിച്ചിരുന്നവനായിരുന്നു.
സസംഭ്രമമകസ്മാത്താം സോപാലമ്ഭമിവാവദത് ത്യക്ത്വാഗ്നിഹോത്രശുശ്രൂഷാം ക്വ ഗതാ മന്ദിരാന്മമ
പെട്ടെന്ന് ആശങ്കയോടെ, കുറ്റം പറയുന്നപോലെ അവളോട് പറഞ്ഞു: അഗ്നിഹോത്ര സേവനം ഉപേക്ഷിച്ച്, എന്റെ വീടുനിന്ന് എവിടേക്ക് പോയി നീ?