ഉത്തരേണ പ്രവക്ഷ്യാമി ആദിത്യസ്യ മഹാത്മനഃ തീര്ഥം നിരഞ്ജനം നാമ യത്ര ദേവാഃ സവാസവാഃ
വടക്കോട്ട് മഹാത്മാവായ ആദിത്യന്റെ നിരഞ്ജനം എന്ന തീര്ത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് ഞാന് പറയും; അവിടെ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും കൂടെ വസിക്കുന്നു.
ഉപാസതേ സ്മ സംധ്യാം യേ ത്രികാലം ഹി യുധിഷ്ഠിര ദേവാഃ സേവന്തി തത്തീര്ഥം യേ ചാന്യേ വിബുധാ ജനാഃ
യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, ദിവസത്തില് മൂന്നു പ്രാവശ്യം സന്ധ്യാ ഉപാസന ചെയ്യുന്നവര് അവിടെ ആരാധിക്കുന്നു; ദേവന്മാരും മറ്റു ജ്ഞാനികളും ആ തീര്ത്ഥത്തെ സേവിക്കുന്നു.
ശ്രദ്ദധാനപരോ ഭൂത്വാ കുരു തീര്ഥാഭിഷേചനമ് അന്യേ ച ബഹവസ്തീര്ഥാഃ സര്വപാപഹരാഃ സ്മൃതാഃ തേഷു സ്നാത്വാ ദിവം യാന്തി യേ മൃതാസ്തേ ഽപുനര്ഭവാഃ
വിശ്വാസത്തോടെ തീര്ത്ഥങ്ങളില് കുളിക്കുക; അനേകം തീര്ത്ഥങ്ങള് എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നതായി അറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ കുളിച്ച് മരിക്കുന്നവര് സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, വീണ്ടും ജന്മം ഉണ്ടാവില്ല.
ഗങ്ഗാ ച യമുനാ ചൈവ ഉഭേ തുല്യഫലേ സ്മൃതേ കേവലം ജ്യേഷ്ഠഭാവേന ഗങ്ഗാ സര്വത്ര പൂജ്യതേ
ഗംഗയും യമുനയും ഫലത്തില് ഒരുപോലെ എന്നാണു പറയുന്നത്; മൂത്തതിന്റെ നിലയില് മാത്രമാണ് ഗംഗയെ എല്ലായിടത്തും ആരാധിക്കുന്നത്.
ഏവം കുരുഷ്വ കൌന്തേയ സര്വതീര്ഥാഭിഷേചനമ് യാവജ്ജീവകൃതം പാപം തത്ക്ഷണാദേവ നശ്യതി
കൗന്തേയാ, നീ ഇങ്ങനെ എല്ലാ തീര്ത്ഥങ്ങളിലും കുളി; ജീവന് മുഴുവന് ചെയ്ത പാപങ്ങള് അതേ സമയം തന്നെ നശിക്കും.
യസ്ത്വിമം കല്യ ഉത്ഥായ പഠതേ ച ശൃണോതി ച മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യഃ സ്വര്ഗലോകം സ ഗച്ഛതി
ആര്കെങ്കിലും രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് ഇത് വായിച്ചോ കേട്ടോ ചെയ്താല് എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും, സ്വര്ഗലോകത്തേക്ക് പോകും.
ശ്രുതം മേ ബ്രഹ്മണാ പ്രോക്തം പുരാണേ ബ്രഹ്മസമ്ഭവേ തീര്ഥാനാം തു സഹസ്രാണി ശതാനി നിയുതാനി ച സര്വേ പുണ്യാഃ പവിത്രാശ്ച ഗതിശ്ച പരമാ സ്മൃതാ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുരാണത്തില് ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞത് ഞാന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്: ആയിരക്കണക്കിന്, നൂറുകണക്കിന്, ലക്ഷക്കണക്കിന് തീര്ത്ഥങ്ങള് ഉണ്ട്; അവയെല്ലാം പുണ്യമുള്ളതും വിശുദ്ധവുമായതും പരമഗതിയിലേക്ക് നയിക്കുന്നതുമാണ്.
സോമതീര്ഥം മഹാപുണ്യം മഹാപാതകനാശനമ് സ്നാനമാത്രേണ രാജേന്ദ്ര പുരുഷാംസ്താരയേച്ഛതമ് തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന തത്ര സ്നാനം സമാചരേത്
സോമതീര്ത്ഥം മഹാപുണ്യവും വലിയ പാപങ്ങള് നീക്കുന്നതുമാണ്; അവിടെ കുളിച്ചാല് നൂറുകണക്കിന് ആളുകളെ രക്ഷിക്കും. അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ശ്രമത്തോടും അവിടെ കുളിക്കണം.
പൃഥിവ്യാം നൈമിഷം പുണ്യമ് അന്തരിക്ഷേ ച പുഷ്കരമ് ത്രയാണാമപി ലോകാനാം കുരുക്ഷേത്രം വിശിഷ്യതേ
ഭൂമിയില് നൈമിഷം പുണ്യമാണ്, ആകാശത്തില് പുഷ്കരം; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും കുരുക്ഷേത്രം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
സര്വാണി താനി സംത്യജ്യ കഥമേകം പ്രശംസസി അപ്രമാണം തു തത്രോക്തമ് അശ്രദ്ധേയമനുത്തമമ്
അവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് നീ എങ്ങനെ ഒറ്റത്തീര്ത്ഥത്തെ മാത്രം പ്രശംസിക്കുന്നു? അവിടെ പറയുന്നതിന് അളവ് ഇല്ല, വിശ്വസിക്കാനാവാത്തതും അതിലധികം ഉന്നതവുമാണ്.
ഗതിം ച പരമാം ദിവ്യാം ഭോഗാംശ്ചൈവ യഥേപ്സിതാന് കിമര്ഥമല്പയോഗേന ബഹു ധര്മം പ്രശംസസി ഏതന്മേ സംശയം ബ്രൂഹി യഥാദൃഷ്ടം യഥാശ്രുതമ്
പരമദൈവികമായ ഗതിയും ഇഷ്ടാനുസൃതമായ അനുഭവങ്ങളും — കുറച്ച് ശ്രമത്തില് എങ്ങനെ ഇത്രയും ധര്മം പ്രശംസിക്കുന്നു? ഞാന് സംശയിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് നീ കണ്ടതുപോലെയും കേട്ടതുപോലെയും പറയൂ.
അശ്രദ്ധേയം ന വക്തവ്യം പ്രത്യക്ഷമപി യദ്ഭവേത് നരസ്യാശ്രദ്ദധാനസ്യ പാപോപഹതചേതസഃ
വിശ്വാസമില്ലാത്തത് പറയരുത്, അത് നേരിട്ട് കാണിച്ചാലും; വിശ്വാസമില്ലാത്തവനും പാപം നിറഞ്ഞ മനസ്സുള്ളവനും അത്തരം കാര്യങ്ങള് പറയരുത്.
അശ്രദ്ദധാനോ ഹ്യശുചിര് ദുര്മതിസ്ത്യക്തമങ്ഗലഃ ഏതേ പാതകിനഃ സര്വേ തേനേദം ഭാഷിതം ത്വയാ
വിശ്വാസമില്ലാത്തവനും അശുദ്ധനും ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനും ഭാഗ്യം വിട്ടുപോയവനും — ഇവര് എല്ലാം പാപികളാണ്; അതുകൊണ്ടാണ് നീ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത്.
ശൃണു പ്രയാഗമാഹാത്മ്യം യഥാദൃഷ്ടം യഥാശ്രുതമ് പ്രത്യക്ഷം ച പരോക്ഷം ച യഥാന്യസ്തം ഭവിഷ്യതി
പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാന് കണ്ടതുപോലെയും കേട്ടതുപോലെയും, നേരിട്ടും പരോക്ഷമായും, എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവോ അങ്ങനെ പറയാം, കേള്ക്കൂ.
യഥൈവാന്യദദൃഷ്ടം ച യഥാദൃഷ്ടം യഥാശ്രുതമ് ശാസ്ത്രം പ്രമാണം കൃത്വാ ച യുജ്യതേ യോഗമാത്മനഃ
യഥാ കണ്ടതുപോലെയും, കാണാത്തതുപോലെയും, കേട്ടതുപോലെയും, ശാസ്ത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ആത്മാവിനെ യോഗത്തിലേക്ക് ഏകീകരിക്കണം.
ക്ലിശ്യതേ ചാപരസ്തത്ര നൈവ യോഗമവാപ്നുയാത് ജന്മാന്തരസഹസ്രേഭ്യോ യോഗോ ലഭ്യേത മാനവൈഃ
അവിടെ മറ്റൊരാൾ എത്രയോ ശ്രമിച്ചാലും യോഗം നേടാൻ കഴിയില്ല; ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷവും മനുഷ്യർക്ക് യോഗം പ്രാപിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
യഥാ യോഗസഹസ്രേണ യോഗോ ലഭ്യേത മാനവൈഃ യസ്തു സര്വാണി രത്നാനി ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി
ആയിരം പ്രാവശ്യം യോഗം അഭ്യസിച്ചിട്ടു മനുഷ്യർക്ക് യോഗം ലഭിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാ രത്നങ്ങളും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നവനും—
തേന ദാനേന ദത്തേന യോഗം നാഭ്യേതി മാനവഃ പ്രയാഗേ തു മൃതസ്യേദം സര്വം ഭവതി നാന്യഥാ
അങ്ങനെയൊരു ദാനത്തിലൂടെ മനുഷ്യൻക്ക് യോഗം ലഭിക്കില്ല; പക്ഷേ പ്രയാഗത്തിൽ മരിച്ചാൽ ഇതെല്ലാം ലഭിക്കും, വേറൊന്നും വഴി ഇല്ല.
പ്രധാനഹേതും വക്ഷ്യാമി ശ്രദ്ദധത്സ്വ ച ഭാരത യഥാ സര്വേഷു ഭൂതേഷു ബ്രഹ്മ സര്വത്ര ദൃശ്യതേ
പ്രധാനകാരണം ഞാൻ പറയും, വിശ്വാസത്തോടെ കേൾക്കു ഭാരത; എല്ലാ ജീവികളിലും ബ്രഹ്മം എങ്ങും എങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നു എന്ന്.
ബ്രാഹ്മണേ വാസ്തി യത്കിംചിദ് അബ്രാഹ്മമ് ഇതി വോച്യതേ ഏവം സര്വേഷു ഭൂതേഷു ബ്രഹ്മ സര്വത്ര പൂജ്യതേ
ബ്രാഹ്മണനിൽ എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ അതു ബ്രഹ്മമല്ലെന്ന് പറഞ്ഞാലും, അതുപോലെ എല്ലാ ജീവികളിലും ബ്രഹ്മം എവിടെയും ആരാധിക്കപ്പെടണം.
തഥാ സര്വേഷു ലോകേഷു പ്രയാഗം പൂജയേദ്ബുധഃ പൂജ്യതേ തീര്ഥരാജസ്തു സത്യമേവ യുധിഷ്ഠിര
അങ്ങനെ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും പ്രയാഗത്തെ ജ്ഞാനികൾ ആരാധിക്കണം; യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, തീർത്ഥങ്ങളുടെ രാജാവായ പ്രയാഗം സത്യമായും വന്ദനീയമാണ്.
ബ്രഹ്മാപി സ്മരതേ നിത്യം പ്രയാഗം തീര്ഥമുത്തമമ് തീര്ഥരാജമ് അനുപ്രാപ്യ ന ചാന്യത്കിംചിദര്ഹതി
ബ്രഹ്മാവും എന്നും പ്രയാഗം എന്ന ഉത്തമതീർത്ഥം ഓർക്കുന്നു; തീർത്ഥരാജം പ്രാപിച്ചാൽ മറ്റൊന്നും പ്രാധാന്യമില്ല.
കോ ഹി ദേവത്വമാസാദ്യ മനുഷ്യത്വം ചികീര്ഷതി അനേനൈവോപമാനേന ത്വം ജ്ഞാസ്യസി യുധിഷ്ഠിര യഥാ പുണ്യതമം ചാസ്തി തഥൈവ കഥിതം മയാ
ദൈവത്വം നേടിയവൻ ആരാണ് വീണ്ടും മനുഷ്യരായി ജനിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുക? ഇതുപോലെയുള്ള ഉപമയിലൂടെ, ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളത് ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ നീ മനസ്സിലാക്കും, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ.
ശ്രുതം ചേദം ത്വയാ പ്രോക്തം വിസ്മിതോ ഽഹം പുനഃ പുനഃ കഥം യോഗേന തത്പ്രാപ്തിഃ സ്വര്ഗവാസസ്തു കര്മണാ
ഇത് നീ കേട്ടു മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്; ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും അത്ഭുതപ്പെടുന്നു—യോഗത്തിലൂടെ ആ പ്രാപ്തി എങ്ങനെയാണ്, പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വർഗവാസം എങ്ങനെയാണ്?
ദാതാ വൈ ലഭതേ ഭോഗാന് ഗാം ച യത്കര്മണഃ ഫലമ് താനി കര്മാണി പൃച്ഛാമി പുനസ്തൈഃ പ്രാപ്യതേ മഹീ
ദാനി ആനന്ദങ്ങളും, കാളയുടെയും മറ്റും ഫലവും നേടുന്നു; ആ പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് ഭൂമി ലഭിക്കുമോ എന്നതും ഞാൻ വീണ്ടും ചോദിക്കുന്നു.
ശൃണു രാജന്മഹാബാഹോ യഥോക്തകരണം മഹീമ് ഗാമഗ്നിം ബ്രാഹ്മണം ശാസ്ത്രം കാഞ്ചനം സലിലം സ്ത്രിയഃ
രാജാവേ, മഹാബാഹുവേ, നിർദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം ഭൂമി, പശു, അഗ്നി, ബ്രാഹ്മണൻ, ശാസ്ത്രം, പൊന്നു, വെള്ളം, സ്ത്രീകൾ—എങ്ങനെ ലഭിക്കും എന്ന് കേൾക്കു.
മാതരം പിതരം ചൈവ യേ നിന്ദന്തി നരാധമാഃ ന തേഷാമൂര്ധ്വഗമനമ് ഇദമാഹ പ്രജാപതിഃ
തമ്മിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരായ മനുഷ്യർ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും അപമാനിക്കുന്നവർ; അവർക്കു മേലോട്ടു പോകാൻ അവസരം ഇല്ലെന്ന് പ്രജാപതി പറയുന്നു.
ഏവം യോഗസ്യ സമ്പ്രാപ്തിസ്ഥാനം പരമദുര്ലഭമ് ഗച്ഛന്തി നരകം ഘോരം യേ നരാഃ പാപകര്മിണഃ
അങ്ങനെ, യോഗം നേടുന്നത് വളരെ ദുർലഭമായ സ്ഥാനം ആണ്; പാപപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവർ ഭയങ്കരമായ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഹസ്ത്യശ്വം ഗാമ് അനഡ്വാഹം മണിമുക്താദികാഞ്ചനമ് പരോക്ഷം ഹരതേ യസ്തു പശ്ചാദ്ദാനം പ്രയച്ഛതി
ആന, കുതിര, പശു, കാളവണ്ടി, രത്നങ്ങൾ, മുത്ത്, പൊന്നു തുടങ്ങിയവ രഹസ്യമായി മോഷ്ടിച്ച് പിന്നെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
ന തേ ഗച്ഛന്തി വൈ സ്വര്ഗം ദാതാരോ യത്ര ഭോഗിനഃ അനേനകര്മണാ യുക്താഃ പച്യന്തേ നരകേ പുനഃ
അവർ സ്വർഗത്തിൽ പോകുന്നില്ല, അവിടെ ആനന്ദിക്കുന്നവർ ദാനികൾ മാത്രമാണ്; ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവർ വീണ്ടും നരകത്തിൽ പാകപ്പെടുന്നു.