ആകാശമൂഷ്മണാ തപ്തം ഭവിഷ്യതി പരംതപ തതഃ സദേവനക്ഷത്രം ജഗദ്യാസ്യതി സംക്ഷയമ്
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, ആകാശം അത്യന്തം ചൂടാകും. പിന്നെ ദേവന്മാരും നക്ഷത്രങ്ങളും സഹിതം ലോകം മുഴുവൻ നശിക്കും.
സംവര്തോ ഭീമനാദശ്ച ദ്രോണശ്ചണ്ഡോ ബലാഹകഃ വിദ്യുത്പതാകഃ ശോണസ്തു സപ്തൈതേ ലയവാരിദാഃ
സംവർത്തം, ഭീമനാദം, ദ്രോണം, ചണ്ഡൻ, ബലാഹകം, വിദ്യുത്പതാക, ശോണം — ഇവയാണ് ലയകാലത്തിലെ ഏഴു മേഘങ്ങൾ.
അഗ്നിപ്രസ്വേദസമ്ഭൂതാഃ പ്ലാവയിഷ്യന്തി മേദിനീമ് സമുദ്രാഃ ക്ഷോഭമാഗത്യ ചൈകത്വേന വ്യവസ്ഥിതാഃ
അഗ്നിയുടെ ചൂടിൽ നിന്നു പിറന്ന ഈ മേഘങ്ങൾ ഭൂമിയെ വെള്ളത്തിൽ മുക്കും. സമുദ്രങ്ങൾ ഉണർന്ന് ഒറ്റയൊരായിരിക്കും.
ഏതദേകാര്ണവം സര്വം കരിഷ്യന്തി ജഗത്ത്രയമ് വേദനാവമിമാം ഗൃഹ്യ സത്ത്വബീജാനി സര്വശഃ
അവ ലോകത്രയവും ഒറ്റ സമുദ്രമാക്കും. വേദങ്ങളെയും എല്ലാ ജീവികളുടെ വിത്തുകളെയും ഒരുമിച്ച് കപ്പലിൽ എടുക്കും.
ആരോപ്യ രജ്ജുയോഗേന മത്പ്രദത്തേന സുവ്രത സംയമ്യ നാവം മച്ഛൃങ്ഗേ മത്സ്യഭാവാഭിരക്ഷിതഃ
സുഭ്രതാ, ഞാൻ നിനക്ക് നൽകിയ കയറുപയോഗിച്ച് കപ്പൽ എന്റെ കൊമ്പിൽ ഉറപ്പിച്ച്, മീനാകൃതിയായ എന്നാൽ സംരക്ഷിതനായി നീ കപ്പലിൽ ഇരിക്കും.
ഏകഃ സ്ഥാസ്യസി ദേവേഷു ദഗ്ധേഷ്വപി പരംതപ സോമസൂര്യാവഹം ബ്രഹ്മാ ചതുര്ലോകസമന്വിതഃ
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, ദേവന്മാർ കത്തിപ്പോയാലും നീ മാത്രമേ അവരിൽ ശേഷിക്കൂ. ചന്ദ്രനും സൂര്യനും വഹിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാവും നാലു ലോകങ്ങളും കൂടെ നിന്നോടൊപ്പം ഉണ്ടാകും.
നര്മദാ ച നദീ പുണ്യാ മാര്കണ്ഡേയോ മഹാനൃഷിഃ ഭവോ വേദാഃ പുരാണാനി വിദ്യാഭിഃ സര്വതോവൃതമ്
പുണ്യമായ നർമദാനദിയും, മഹർഷിയായ മാർകണ്ടേയനും, ഭവനും, വേദങ്ങളും, പുരാണങ്ങളും, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കും.
ത്വയാ സാര്ധമിദം വിശ്വം സ്ഥാസ്യത്യന്തരസംക്ഷയേ ഏവമേകാര്ണവേ ജാതേ ചാക്ഷുഷാന്തരസംക്ഷയേ
ഇങ്ങനെ, ഇടക്കാല ലയത്തിൽ നിന്നോടൊപ്പം ഈ ലോകം നിലനിൽക്കും. ചാക്ഷുഷാന്തരലയം സംഭവിച്ചപ്പോൾ ഒറ്റ സമുദ്രം പിറക്കുന്നതുപോലെ.
വേദാന്പ്രവര്തയിഷ്യാമി ത്വത്സര്ഗാദൌ മഹീപതേ ഏവമുക്ത്വാ സ ഭഗവാംസ് തത്രൈവാന്തരധീയത
രാജാവേ, നിന്റെ സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ ഞാൻ വേദങ്ങൾ വീണ്ടും പ്രചരിപ്പിക്കും. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ അവിടെയേൽ അപ്രത്യക്ഷനായി.
മനുര് അപ്യാസ്ഥിതോ യോഗം വാസുദേവപ്രസാദജമ് അഭ്യസന് യാവദ് ആഭൂതസമ്പ്ലവം പൂര്വസൂചിതമ്
മനുവും വാസുദേവന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ജനിച്ച യോഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു, മുമ്പ് അറിയിച്ച മഹാപ്രളയം വരുവോളം അതിൽ അഭ്യാസം നടത്തി.
കാലേ യഥോക്തേ സംജാതേ വാസുദേവമുഖോദ്ഗതേ ശൃങ്ഗീ പ്രാദുര്ബഭൂവാഥ മത്സ്യരൂപീ ജനാര്ദനഃ
നിശ്ചയിച്ച സമയത്ത് വാസുദേവന്റെ വായിൽ നിന്ന് കൊമ്പുള്ളവൻ, അഥവാ മീനരൂപിയായ ജനാർദ്ദനൻ, പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഭുജംഗോ രജ്ജുരൂപേണ മനോഃ പാര്ശ്വമുപാഗമത് ഭൂതാന്സര്വാന്സമാകൃഷ്യ യോഗേനാരോപ്യ ധര്മവിത്
ഒരു പാമ്പ് കയറുപോലെയായി മനുവിന്റെ അരികിലേക്ക് വന്നു. എല്ലാ ജീവികളും കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, ധർമ്മത്തിൽ നിപുണനായവൻ യോഗശക്തിയാൽ അവരെ കപ്പലിൽ കയറ്റി.
ഭുജംഗരജ്ജ്വാ മത്സ്യസ്യ ശൃങ്ഗേ നാവമയോജയത് ഉപര്യുപസ്ഥിതസ്തസ്യാഃ പ്രണിപത്യ ജനാര്ദനമ്
പാമ്പുകയറുപയോഗിച്ച്, മീനയുടെ കൊമ്പിൽ കപ്പൽ ഉറപ്പിച്ചു. അതിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് ജനാർദ്ദനനെ വണങ്ങി.
ആഭൂതസമ്പ്ലവേ തസ്മിന്ന് അതീതേ യോഗശായിനാ പൃഷ്ടേന മനുനാ പ്രോക്തം പുരാണം മത്സ്യരൂപിണാ തദിദാനീം പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണുധ്വമൃഷിസത്തമാഃ
ആ മഹാപ്രളയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, യോഗനിദ്രയിൽ ആയിരുന്ന മീനരൂപിയായ ഭഗവാനോട് മനു പുരാണം ചോദിച്ചു. അതാണ് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്നത്, മഹർഷിമാരേ, കേൾക്കൂ.
യദ്ഭവദ്ഭിഃ പുരാ പൃഷ്ടഃ സൃഷ്ട്യാദികമഹം ദ്വിജാഃ തദ് ഏവൈകാര്ണവേ തസ്മിന് മനുഃ പപ്രച്ഛ കേശവമ്
മുന്പ് നിങ്ങള് എന്നോടു ചോദിച്ച സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭം മുതലുള്ള കാര്യങ്ങള് അതേ ചോദ്യം ആദിയാഗ്നിയില് മനു കേശവനോടു ചോദിച്ചു.
ഉത്പത്തിം പ്രലയം ചൈവ വംശാന്മന്വന്തരാണി ച വംശ്യാനുചരിതം ചൈവ ഭുവനസ്യ ച വിസ്തരമ്
അവന് സൃഷ്ടിയും ലയവും, വംശങ്ങളും മനുമാരും, അവരുടെ സന്തതികളുടെ പ്രവൃത്തികളും ലോകത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും ചോദിച്ചു.
ദാനധര്മവിധിം ചൈവ ശ്രാദ്ധകല്പം ച ശാശ്വതമ് വര്ണാശ്രമവിഭാഗം ച തഥേഷ്ടാപൂര്തസംജ്ഞിതമ്
ദാനവും ധര്മ്മത്തിന്റെ നിയമങ്ങളും, ശാശ്വതമായ പിതൃകര്മ്മങ്ങളും, വര്ണ്ണാശ്രമ വിഭജനം, യാഗവും പുണ്യപ്രവൃത്തികളും ചോദിച്ചു.
ദേവതാനാം പ്രതിഷ്ഠാദി യച്ചാന്യദ്വിദ്യതേ ഭുവി തത്സര്വം വിസ്തരേണ ത്വം ധര്മം വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
ദേവതകളുടെ സ്ഥാപനം, ഭൂമിയില് ഉള്ള മറ്റെല്ലാ കാര്യങ്ങളും അവന് ചോദിച്ചു; നീ ഈ ധര്മ്മം മുഴുവന് വിശദമായി വിശദീകരിക്കണം.
മഹാപ്രലയകാലാന്ത ഏതദാസീത്തമോമയമ് പ്രസുപ്തമിവ ചാതര്ക്യമ് അപ്രജ്ഞാതമലക്ഷണമ്
മഹാപ്രളയത്തിന്റെ അവസാനം എല്ലാം ഇരുണ്ടതിലായിരുന്നു; അതു അജ്ഞേയവും, അവ്യക്തവും, ലക്ഷണമില്ലാത്തതും, ആഴമുള്ള ഉറക്കത്തില് ഉള്ളതുപോലെയായിരുന്നു.
അവിജ്ഞേയമവിജ്ഞാതം ജഗത് സ്ഥാസ്നു ചരിഷ്ണു ച തതഃ സ്വയമ്ഭൂര് അവ്യക്തഃ പ്രഭവഃ പുണ്യകര്മണാമ്
സ്ഥാവരജംഗമമായ ലോകം അജ്ഞാതവും അറിയാനാകാത്തതുമായിരുന്നു; അപ്പോള് സ്വയം ജനിച്ച, അവ്യക്തമായ, പുണ്യപ്രവൃത്തികളുടെ മൂലമായത് ഉദിച്ചുവന്നു.
വ്യഞ്ജയന്നേതദഖിലം പ്രാദുരാസീത് തമോനുദഃ യോ ഽതീന്ദ്രിയഃ പരോ വ്യക്താദ് അണുര് ജ്യായാന് സനാതനഃ നാരായണ ഇതി ഖ്യാതഃ സ ഏകഃ സ്വയമ് ഉദ്ബഭൌ
ഇരുട്ട് നീക്കുന്ന, ഇന്ദ്രിയങ്ങള്ക്കപ്പുറം, പ്രകടമായതില് വലുതും സൂക്ഷ്മവുമായ, ശാശ്വതനായ നാരായണന് എല്ലാം വെളിപ്പെടുത്താന് സ്വയം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
യഃ ശരീരാദ് അഭിധ്യായ സിസൃക്ഷുര്വിവിധം ജഗത് അപ ഏവ സസര്ജാദൌ താസു വീര്യമ് അവാസൃജത്
സ്വന്തം ശരീരത്തില് ചിന്തിച്ച്, വിവിധമായ ലോകം സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, ആദ്യം അവന് ജലം സൃഷ്ടിച്ചു; അതില് തന്റെ ബീജം വച്ചു.
തദേവാണ്ഡം സമഭവദ് ധേമരൂപ്യമയം മഹത് സംവത്സരസഹസ്രേണ സൂര്യായുതസമപ്രഭമ്
അത് സ്വര്ണ്ണവും വെള്ളിയും പോലെ പ്രകാശമുള്ള മഹത്തായ അണ്ടമായി മാറി; ആയിരം വര്ഷങ്ങള്ക്കു ശേഷം പത്ത് ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലെയായിരുന്നു അതിന്റെ ഭാസുരത.
പ്രവിശ്യാന്തര്മഹാതേജാഃ സ്വയമ് ഏവാത്മസമ്ഭവഃ പ്രഭാവാദ് അപി തദ്വ്യാപ്ത്യാ വിഷ്ണുത്വമ് അഗമത് പുനഃ
സ്വന്തം മഹാതേജസ്സോടെ അകത്തേക്ക് കടന്ന്, സ്വയം ജനിച്ചവന് തന്റെ ശക്തിയാല് എല്ലാം വ്യാപിച്ച് വീണ്ടും വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു.
തദന്തര്ഭഗവാനേഷ സൂര്യഃ സമഭവത്പുരാ ആദിത്യശ്ചാദിഭൂതത്വാദ് ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മ പഠന്ന് അഭൂത്
അത് അകത്ത് ആദ്യം ഭഗവാന് സൂര്യന് ജനിച്ചു; ആദിത്യന് ആദിമൂലമായതിനാല് ബ്രഹ്മാവായി, വേദം ഉച്ചരിക്കുന്നവനായി.
ദിവം ഭൂമിം സമകരോത് തദണ്ഡശകലദ്വയമ് സ ചാകരോദ്ദിശഃ സര്വാ മധ്യേ വ്യോമ ച ശാശ്വതമ്
അണ്ടത്തിന്റെ രണ്ടു ഭാഗങ്ങളില് നിന്ന് അവന് ആകാശവും ഭൂമിയും ഉണ്ടാക്കി; എല്ലാ ദിശകളും നടുവില് ശാശ്വതമായ വ്യോമവും സൃഷ്ടിച്ചു.
നദ്യോ ഽണ്ഡനാമ്നഃ സംഭൂതാഃ പിതരോ മനവസ് തഥാ സപ്ത യേ ഽമീ സമുദ്രാശ് ച തേ ഽപി ചാന്തര്ജലോദ്ഭവാഃ ലവണേക്ഷുസുരാദ്യാശ് ച നാനാരത്നസമന്വിതാഃ
നദികളും പിതാക്കന്മാരും മനുമാരും അണ്ടത്തില് നിന്ന് ഉദിച്ചു; ഈ ഏഴു സമുദ്രങ്ങളും അകത്തുള്ള ജലത്തില് നിന്ന് ജനിച്ചു; അവയില് ഉപ്പ്, കപ്പിനീര്, മദ്യം, വിവിധ രത്നങ്ങള് എന്നിവ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സ സിസൃക്ഷുര് അഭൂദ് ദേവഃ പ്രജാപതിര് അരിന്ദമ തത്തേജസശ് ച തത്രൈഷ മാര്തണ്ഡഃ സമജായത
സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച് ദേവനായ പ്രജാപതി, അപ്രത്യക്ഷമായ ആ തേജസ്സില് നിന്ന് മാര്ത്താണ്ഡന് എന്ന സൂര്യന് അവിടെ ജനിച്ചു.
മൃതേ ഽണ്ഡേ ജായതേ യസ്മാന് മാര്തണ്ഡസ് തേന സംസ്മൃതഃ രജോഗുണമയം യത്തദ് രൂപം തസ്യ മഹാത്മനഃ ചതുര്മുഖഃ സ ഭഗവാന് അഭൂല് ലോകപിതാമഹഃ
മൃതമായ അണ്ടത്തില് നിന്ന് ജനിച്ചതിനാല് അവന് മാര്ത്താണ്ഡന് എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടുന്നു; ആ മഹാത്മാവിന്റെ രാജോഗുണം നിറഞ്ഞ രൂപം നാലു മുഖങ്ങളുള്ള ലോകപിതാമഹനായി.
യേന സൃഷ്ടം ജഗത് സര്വം സദേവാസുരമാനുഷമ് തമവേഹി രജോരൂപം മഹത് സത്ത്വമ് ഉദാഹൃതമ്
ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും ഉള്പ്പെടെ എല്ലാം സൃഷ്ടിച്ചവന് രാജോഗുണത്തിന്റെ രൂപമായ മഹാസത്ത്വം എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.