യത്രാസൌ ലഭതേ ജന്മ സാ ഗൌസ്തസ്യാഭിജായതേ ന ച പശ്യതി തം ഘോരം നരകം തേന കര്മണാ ഉത്തരാന്സ കുരൂന്പ്രാപ്യ മോദതേ കാലമക്ഷയമ്
അവൻ എവിടെയാണു ജനിച്ചാലും, ആ പശുവും അവനോടൊപ്പം ജനിക്കും; ആ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി അവന് ആ ഭയങ്കരമായ നരകം കാണേണ്ടി വരില്ല. ഉത്തരകുരുക്കളിൽ എത്തി അവൻ അനന്തമായ ആനന്ദം അനുഭവിക്കും.
ഗവാം ശതസഹസ്രേഭ്യോ ദദ്യാദേകാം പയസ്വിനീമ് പുത്രാന്ദാരാംസ്തഥാ ഭൃത്യാന് ഗൌരേകാ പ്രതി താരയേത്
നൂറ്റിരുപതിനായിരം പശുക്കളിൽ നിന്ന് ഒരൊറ്റ പാൽകുടിയ പശു പോലും ദാനം ചെയ്താൽ, അതിനാൽ അവന്റെ മക്കളെയും ഭാര്യമാരെയും ഭൃത്യന്മാരെയും ഓരോരുത്തരെയും രക്ഷിക്കാം.
തസ്മാത്സര്വേഷു ദാനേഷു ഗോദാനം തു വിശിഷ്യതേ ദുര്ഗമേ വിഷമേ ഘോരേ മഹാപാതകസമ്ഭവേ ഗൌരേവ രക്ഷാം കുരുതേ തസ്മാദ്ദേയാ ദ്വിജോത്തമേ
എല്ലാ ദാനങ്ങളിലും പശുദാനം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്. കഠിനവും ഭയങ്കരവുമായ സാഹചര്യങ്ങളിലും വലിയ പാപങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴും പശുവാണ് രക്ഷ നൽകുന്നത്. അതുകൊണ്ടു തന്നെ നല്ല ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പശു ദാനം ചെയ്യണം.
യഥാ യഥാ പ്രയാഗസ്യ മാഹാത്മ്യം കഥ്യതേ ത്വയാ തഥാ തഥാ പ്രമുച്യേ ഽഹം സര്വപാപൈര്ന സംശയഃ
നീ പ്രയാഗയുടെ മഹത്വം എത്ര പറഞ്ഞാലും, അത്ര തന്നെ ഞാൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു, ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
ഭഗവന്കേന വിധിനാ ഗന്തവ്യം ധര്മനിശ്ചയൈഃ പ്രയാഗേ യോ വിധിഃ പ്രോക്തസ് തന്മേ ബ്രൂഹി മഹാമുനേ
ഭഗവനേ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറപ്പോടെ പ്രയാഗത്തിലേക്കു പോകേണ്ട വിധി എന്താണ്? അതെനിക്ക് പറയൂ, മഹാമുനിയേ.
കഥയിഷ്യാമി തേ രാജംസ് തീര്ഥയാത്രാവിധിക്രമമ് ആര്ഷേണ വിധിനാനേന യഥാദൃഷ്ടം യഥാശ്രുതമ്
രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നോട് ആചാര്യന്മാർ പറഞ്ഞതുപോലെയും കണ്ടതും കേട്ടതുപോലെയും തീർത്ഥയാത്രയുടെ ക്രമം വിശദമായി പറയും.
പ്രയാഗതീര്ഥയാത്രാര്ഥീ യഃ പ്രയാതി നരഃ ക്വചിത് ബലീവര്ദസമാരൂഢഃ ശൃണു തസ്യാപി യത്ഫലമ്
പ്രയാഗ തീർത്ഥയാത്രക്കായി കാളയെ കയറി പോകുന്നവന് എന്ത് ഫലം ലഭിക്കും എന്ന് നീ കേൾക്കൂ.
നരകേ വസതേ ഘോരേ ഗവാം ക്രോഷ്ടാ ഹി ദാരുണേ സലിലം ന ച ഗൃഹ്ണന്തി പിതരസ്തസ്യ ദേഹിനഃ
അവൻ ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ, പശുക്കളുടെ നിലവിളികൾ മുഴങ്ങുന്ന കഠിന സ്ഥലത്ത് വാസം ചെയ്യും; അവന്റെ പിതാക്കന്മാർ അവനിൽ നിന്ന് ജലം സ്വീകരിക്കില്ല.
യസ്തു പുത്രാംസ്തഥാ ബാലാന് സ്നാപയേത് പായയേത്തഥാ യഥാത്മനാ തഥാ സര്വം ദാനം വിപ്രേഷു ദാപയേത്
പക്ഷേ, തന്റെ മക്കളെയും കുഞ്ഞുങ്ങളെയും കുളിപ്പിച്ച് അവർക്കും വെള്ളം കൊടുത്ത്, സ്വയം ചെയ്യുന്നതുപോലെ എല്ലാ ദാനങ്ങളും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകുന്നവൻ—
ഐശ്വര്യലോഭമോഹാദ്വാ ഗച്ഛേദ്യാനേന യോ നരഃ നിഷ്ഫലം തസ്യ തത്സര്വം തസ്മാദ്യാനം വിവര്ജയേത്
സമ്പത്തിനോടുള്ള ലാഭം കൊണ്ടോ മായയാൽ ആണോ ആരെങ്കിലും വാഹനത്തിൽ പോകുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ എല്ലാ കർമ്മഫലവും നിഷ്ഫലമാകും. അതുകൊണ്ട് വാഹനത്തിൽ പോകുന്നത് ഒഴിവാക്കണം.
ഗങ്ഗായമുനയോര്മധ്യേ യസ്തു കന്യാം പ്രയച്ഛതി ആര്ഷേണൈവ വിവാഹേന യഥാവിഭവസമ്ഭവമ്
ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള സ്ഥലത്ത് ആരെങ്കിലും തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ആചാരപ്രകാരം ഒരു പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം നൽകുകയാണെങ്കിൽ—
ന സ പശ്യതി തം ഘോരം നരകം തേന കര്മണാ ഉത്തരാന്സ കുരൂന്ഗത്വാ മോദതേ കാലമക്ഷയമ് പുത്രാന്ദാരാംശ്ച ലഭതേ ധാര്മികാന്രൂപസംയുതാന്
അവൻ ആ ഭയങ്കരമായ നരകം കാണേണ്ടി വരില്ല; ഉത്തരകുരുക്കളിൽ എത്തി അനന്തമായ ആനന്ദം അനുഭവിക്കും. ധാർമ്മികതയും സൗന്ദര്യവും ഉള്ള മക്കളെയും ഭാര്യമാരെയും അവൻ നേടും.
തത്ര ദാനം പ്രകര്തവ്യം യഥാവിഭവസമ്ഭവമ് തേന തീര്ഥഫലം ചൈവ വര്ധതേ നാത്ര സംശയഃ സ്വര്ഗേ തിഷ്ഠതി രാജേന്ദ്ര യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്
അവിടെ, സ്വന്തമായ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യണം; അതിനാൽ തീർത്ഥയാത്രയുടെ ഫലം വർദ്ധിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. രാജേന്ദ്രാ, അവൻ സൃഷ്ടി നശിക്കുന്നതുവരെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കും.
വടമൂലം സമാസാദ്യ യസ്തു പ്രാണാന്വിമുഞ്ചതി സര്വലോകാനതിക്രമ്യ രുദ്രലോകം സ ഗച്ഛതി
വടവൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടിൽ എത്തി ആരെങ്കിലും ജീവൻ വിട്ടാൽ, അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും കടന്ന് രുദ്രന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
തത്ര തേ ദ്വാദശാദിത്യാസ് തപന്തി രുദ്രസംശ്രിതാഃ നിര്ദഹന്തി ജഗത്സര്വം വടമൂലം ന ദഹ്യതേ
അവിടെ, പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാർ രുദ്രനോടൊപ്പം തിളങ്ങുന്നു; അവർ ലോകം മുഴുവൻ ചുട്ടുപൊള്ളിച്ചാലും വടവൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടു ചുട്ടുപൊള്ളുന്നില്ല.
നഷ്ടചന്ദ്രാര്കഭുവനം യദാ ചൈകാര്ണവം ജഗത് സ്ഥീയതേ തത്ര വൈ വിഷ്ണുര് യജമാനഃ പുനഃ പുനഃ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഉള്ള ലോകങ്ങൾ നശിച്ച്, ലോകം ഒറ്റ സമുദ്രമായി നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ വീണ്ടും വീണ്ടും യജമാനനായ വിഷ്ണു അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു.
ദേവദാനവഗന്ധര്വാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ സദാ സേവന്തി തത്തീര്ഥം ഗങ്ഗായമുനസംഗമമ്
ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ഋഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും എല്ലാം എപ്പോഴും ഗംഗയും യമുനയും ചേർന്ന那个 തിരുനദീസംഗമം ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിക്കുന്നു.
തതോ ഗച്ഛേത രാജേന്ദ്ര പ്രയാഗം സംസ്തുവംശ്ച യത് യത്ര ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ
അവിടെ നിന്ന് രാജാധിരാജാ, പ്രയാഗം വാഴ്ത്തി പോകണം; അവിടെയാണ് ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സന്നിഹിതരാകുന്നത്.
ലോകപാലാശ്ച സാധ്യാശ്ച പിതരോ ലോകസംമതാഃ സനത്കുമാരപ്രമുഖാസ് തഥൈവ പരമര്ഷയഃ
ലോകപാലന്മാരും സാധ്യന്മാരും ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന പിതാക്കളും സനത്കുമാരനും പ്രധാനമായ മഹർഷിമാരും അവിടെയുണ്ട്.
അങ്ഗിരഃപ്രമുഖാശ്ചൈവ തഥാ ബ്രഹ്മര്ഷയഃ പരേ തഥാ നാഗാഃ സുപര്ണാശ്ച സിദ്ധാശ്ച ഖേചരാശ്ച യേ
അംഗിരസ് മുതലായ മഹർഷിമാരും പരമബ്രഹ്മർഷിമാരും, കൂടാതെ നാഗന്മാരും സൂപർണ്ണന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അവിടെ സന്നിഹിതരാണ്.
സാഗരാഃ സരിതഃ ശൈലാ നാഗാ വിദ്യാധരാശ്ച യേ ഹരിശ്ച ഭഗവനാസ്തേ പ്രജാപതിപുരഃസരഃ
സമുദ്രങ്ങളും നദികളും പർവതങ്ങളും നാഗന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും, പ്രജാപതിമാരോടൊപ്പം ഭഗവാൻ ഹരിയും അവിടെയുണ്ട്.
ഗങ്ഗായമുനയോര്മധ്യേ പൃഥിവ്യാ ജഘനം സ്മൃതമ് പ്രയാഗം രാജശാര്ദൂല ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ് തതഃ പുണ്യതമം നാസ്തി ത്രിഷു ലോകേഷു ഭാരത
ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള ഇടം ഭൂമിയുടെ ഗർഭം എന്നുപറയപ്പെടുന്നു; രാജശാർദൂല, പ്രയാഗം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്. ഭാരത, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഇതിലും വിശുദ്ധമായത് ഒന്നുമില്ല.
ശ്രവണാത്തസ്യ തീര്ഥസ്യ നാമസംകീര്തനാദപി മൃത്തികാലമ്ഭനാദ്വാപി നരഃ പാപാത്പ്രമുച്യതേ
ആ തിരുനദിയുടെ പേര് കേൾക്കുന്നതുകൊണ്ടോ, അതിന്റെ നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നതുകൊണ്ടോ, അതിന്റെ മണ്ണ് എടുത്തുകൊണ്ടോ, മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
തത്രാഭിഷേകം യഃ കുര്യാത് സംഗമേ ശംസിതവ്രതഃ തുല്യം ഫലമവാപ്നോതി രാജസൂയാശ്വമേധയോഃ
ആ സംഗമത്തിൽ വ്രതനിഷ്ഠയോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നവൻ രാജസൂയവും അശ്വമേധവും ചെയ്തതിന്റെ തുല്യഫലം നേടുന്നു.
ന ദേവവചനാത്താത ന ലോകവചനാത്തഥാ മതിര് ഉത്ക്രമണീയാ തേ പ്രയാഗഗമനം പ്രതി
ദൈവങ്ങളുടെയോ മനുഷ്യരുടെയോ വാക്കുകൾ കേട്ട് പ്രയാഗത്തിലേക്കുള്ള നിന്റെ മനസ്സു动ിക്കരുതേ, പ്രിയനേ.
ദശ തീര്ഥസഹസ്രാണി ഷഷ്ടികോട്യസ്തഥാ പരാഃ തേഷാം സാംനിധ്യമത്രൈവ തതസ്തു കുരുനന്ദന
കുരുനന്ദനാ, പത്തായിരം തിരുത്തുകളും അറുപത് കോടി തിരുത്തുകളും ഇവിടെയുണ്ട്; അവയുടെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെയാണു.
യാ ഗതിര് യോഗയുക്തസ്യ സത്യസ്ഥസ്യ മനീഷിണഃ സാ ഗതിസ്ത്യജതഃ പ്രാണാന് ഗങ്ഗായമുനസംഗമേ
യോഗത്തിൽ ഏകാഗ്രനായി സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ജ്ഞാനിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഗതിയേ, ഗംഗയമുനാസംഗമത്തിൽ പ്രാണം വിട്ടവനും നേടുന്നു.
ന തേ ജീവന്തി ലോകേ ഽസ്മിംസ് തത്ര തത്ര യുധിഷ്ഠിര യേ പ്രയാഗം ന സമ്പ്രാപ്താസ് ത്രിഷു ലോകേഷു വഞ്ചിതാഃ
യുധിഷ്ഠിരാ, പ്രയാഗം കാണാത്തവർ ഈ ലോകത്ത് ജീവിക്കുന്നില്ല; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അവർ വഞ്ചിതരാണ്.
ഏവം ദൃഷ്ട്വാ തു തത്തീര്ഥം പ്രയാഗം പരമം പദമ് മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യഃ ശശാങ്ക ഇവ രാഹുണാ
അങ്ങനെ ആ തിരുനദിയായ പ്രയാഗം, പരമപദം, കണ്ടാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും; ചന്ദ്രൻ രാഹുവിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നതുപോലെ.
കമ്ബലാശ്വതരൌ നാഗൌ വിപുലേ യമുനാതടേ തത്ര സ്നാത്വാ ച പീത്വാ ച സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
വിപുലമായ യമുനാതീരത്ത് കംബലനും അശ്വതരനും എന്ന നാഗന്മാർ ഉണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തും വെള്ളം കുടിച്ചും എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.