തം വടം രക്ഷതി സദാ ശൂലപാണിര്മഹേശ്വരഃ സ്ഥാനം രക്ഷന്തി വൈ ദേവാഃ സര്വപാപഹരം ശുഭമ്
അവിടെ വടവൃക്ഷത്തെ ശൂലധാരിയായ മഹേശ്വരൻ എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കുന്നു; ദേവതകൾ ആ സ്ഥലം കാത്തു നില്ക്കുന്നു, അത് ശുഭവും എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും പരിഹാരവുമാണ്.
അധര്മേണാവൃതോ ലോകോ നൈവ ഗച്ഛതി തത്പദമ് സ്വല്പമല്പതരം പാപം യദാ തേ സ്യാന്നരാധിപ പ്രയാഗം സ്മരമാണസ്യ സര്വമായാതി സംക്ഷയമ്
അധർമ്മം കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട ലോകം ആ സ്ഥിതിയിൽ എത്താൻ കഴിയില്ല; രാജാവേ, പ്രയാഗത്തെ ഓർക്കുന്നവരുടെ ഏറ്റവും ചെറുതായുള്ള പാപം പോലും മുഴുവനായി നശിക്കും.
ദര്ശനാത്തസ്യ തീര്ഥസ്യ നാമസംകീര്തനാദപി മൃത്തികാലമ്ഭനാദ്വാപി നരഃ പാപാത്പ്രമുച്യതേ
ആ തീർത്ഥം കണ്ടാലോ, അതിന്റെ പേര് ഉച്ചരിച്ചാലോ, അതിന്റെ മണ്ണ് എടുത്താലോ, മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
പഞ്ച കുണ്ഡാനി രാജേന്ദ്ര തേഷാം മധ്യേ തു ജാഹ്നവീ പ്രയാഗസ്യ പ്രവേശേ തു പാപം നശ്യതി തത്ക്ഷണാത്
രാജാവേ, അവിടെ അഞ്ചു കുളങ്ങൾ ഉണ്ട്, അതിൽ നടുവിൽ ഗംഗയുണ്ട്; പ്രയാഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ തന്നെ പാപം ഉടൻ നശിക്കും.
യോജനാനാം സഹസ്രേഷു ഗങ്ഗായാഃ സ്മരണാന്നരഃ അപി ദുഷ്കൃതകര്മാ തു ലഭതേ പരമാം ഗതിമ്
ആയിരം യോജന ദൂരത്തായിരുന്നാലും ഗംഗയെ ഓർക്കുന്നവൻ, എത്ര ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തവനായാലും, പരമഗതി നേടും.
കീര്തനാന്മുച്യതേ പാപാദ് ദൃഷ്ട്വാ ഭദ്രാണി പശ്യതി അവഗാഹ്യ ച പീത്വാ തു പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ്
അവളെ സ്തുതിച്ചാൽ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; അവളെ കണ്ടാൽ ശുഭം കാണാം; അവളിൽ കുളിച്ചും കുടിച്ചും ചെയ്താൽ ഏഴാം തലമുറവരെ കുടുംബം ശുദ്ധിയാകും.
സത്യവാദീ ജിതക്രോധോ ഹ്യ് അഹിംസായാം വ്യവസ്ഥിതഃ ധര്മാനുസാരീ തത്ത്വജ്ഞോ ഗോബ്രാഹ്മണഹിതേ രതഃ
സത്യവാദിയും, ക്രോധം ജയിച്ചവനും, അഹിംസയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനും, ധർമ്മം അനുസരിക്കുന്നവനും, സത്യം അറിയുന്നവനും, പശുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവനും,
ഗങ്ഗായമുനയോര്മധ്യേ സ്നാതോ മുച്യേത കില്ബിഷാത് മനസാ ചിന്തയന്കാമാന് അവാപ്നോതി സുപുഷ്കലാന്
ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിൽ കുളിച്ചാൽ പാപം വിട്ടൊഴിയും; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം ധാരാളമായി ലഭിക്കും.
തതോ ഗത്വാ പ്രയാഗം തു സര്വദേവാഭിരക്ഷിതമ് ബ്രഹ്മചാരീ വസേന്മാസം പിതൄന്ദേവാംശ്ച തര്പയേത് ഈപ്സിതാംല്ലഭതേ കാമാന് യത്ര യത്രാഭിജായതേ
പിന്നീട് എല്ലാ ദേവതകളും സംരക്ഷിക്കുന്ന പ്രയാഗത്തിൽ ചെന്നു, ബ്രഹ്മചാരിയായവൻ ഒരു മാസം താമസിച്ച് പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം; അവൻ എവിടെയായാലും ജനിച്ചാലും ഇഷ്ടമായുള്ള ആഗ്രഹങ്ങൾ നേടും.
തപനസ്യ സുതാ ദേവീ ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതാ സമാഗതാ മഹാഭാഗാ യമുനാ തത്ര നിമ്നഗാ തത്ര സംനിഹിതോ നിത്യം സാക്ഷാദ്ദേവോ മഹേശ്വരഃ
സൂര്യന്റെ മകളായ ദേവി, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധയായ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ യമുന, അവിടെ ഒഴുകുന്നു; അവിടെ മഹേശ്വരൻ എപ്പോഴും നേരിട്ട് സന്നിഹിതനാണ്.
ദുഷ്പ്രാപ്യം മാനുഷൈഃ പുണ്യം പ്രയാഗം തു യുധിഷ്ഠിര ദേവദാനവഗന്ധര്വാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ തദുപസ്പൃശ്യ രാജേന്ദ്ര സ്വര്ഗലോകമുപാസതേ
മാനവർക്കു വളരെ ദുർലഭമായ പുണ്യസ്ഥലമാണ് പ്രയാഗം, യുദിഷ്ഠിരാ. രാജാവേ, ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, ഋഷിമാർ, സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ ഇവർ എല്ലാവരും അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
ശൃണു രാജന്പ്രയാഗസ്യ മാഹാത്മ്യം പുനരേവ തു യച്ഛ്രുത്വാ സര്വപാപേഭ്യോ മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
രാജാവേ, വീണ്ടും പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വം കേൾക്കൂ. ഇതു കേട്ടാൽ എല്ലാപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും—ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
ആര്താനാം ഹി ദരിദ്രാണാം നിശ്ചിതവ്യവസായിനാമ് സ്ഥാനമുക്തം പ്രയാഗം തു നാഖ്യേയം തു കദാചന
ബാധിതർക്കും ദരിദ്രർക്കും ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവർക്കും പ്രയാഗം തന്നെയാണ് ഉത്തമസ്ഥലം എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനെ ഒരിക്കലും ലഘുവായി പറയാൻ പാടില്ല.
വ്യാധിതോ യദി വാ ദീനോ വൃദ്ധോ വാപി ഭവേന്നരഃ ഗങ്ഗായമുനയോര്മധ്യേ യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത്
രോഗിയായാലും ദുഃഖിതനായാലും വൃദ്ധനായാലും, ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള ഇടയിൽ ജീവൻ വിട്ടാൽ,
ദീപ്തകാഞ്ചനവര്ണാഭൈര് വിമാനൈഃ സൂര്യസംനിഭൈഃ ഗന്ധര്വാപ്സരസാം മധ്യേ സ്വര്ഗേ ക്രീഡതി മാനവഃ
പൊന്നുപോലും സൂര്യനുപോലും തിളങ്ങുന്ന ദിവ്യവിമാനങ്ങളിൽ, ഗന്ധർവ്വന്മാരുടെയും അപ്സരസുകളുടെയും ഇടയിൽ ആ മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കളിക്കുന്നു.
ഈപ്സിതാംല്ലഭതേ കാമാന് വദന്തി ഋഷിപുംഗവാഃ സര്വരത്നമയൈര്ദിവ്യൈര് നാനാധ്വജസമാകുലൈഃ വരാങ്ഗനാസമാകീര്ണൈര് മോദതേ ശുഭലക്ഷണൈഃ
ഋഷിശ്രേഷ്ഠന്മാർ പറയുന്നു: അവൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു; വിവിധ പതാകകളാൽ അലങ്കരിച്ച, എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും ഭസുരമായ ദിവ്യഭവനങ്ങളിൽ, മനോഹരമായ, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഗീതവാദ്യവിനിര്ഘോഷൈഃ പ്രസുപ്തഃ പ്രതിബുധ്യതേ യാവന്ന സ്മരതേ ജന്മ താവത്സ്വര്ഗേ മഹീയതേ
പാട്ടിന്റെയും വാദ്യങ്ങളുടെയും മധുരശബ്ദത്തിൽ ഉണരുന്നവൻ, ജന്മം മറക്കുന്നവരെ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ മഹത്വത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.
തതഃ സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷീണകര്മാ ദിവശ്ച്യുതഃ ഹിരണ്യരത്നസമ്പൂര്ണേ സമൃദ്ധേ ജായതേ കുലേ തദേവ സ്മരതേ തീര്ഥം സ്മരണാത്തത്ര ഗച്ഛതി
പിന്നീട്, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നു പുണ്യഫലം തീർന്നപ്പോൾ, പൊന്നും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ സമ്പന്നമായ കുടുംബത്തിൽ ജനിക്കുന്നു. അവൻ ആ തീർത്ഥം ഓർക്കുന്നു; ഓർമ്മയാൽ വീണ്ടും അവിടെ എത്തുന്നു.
ദേശസ്ഥോ യദി വാരണ്യേ വിദേശസ്ഥോ ഽഥവാ ഗൃഹേ പ്രയാഗം സ്മരമാണോ ഽപി യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത് ബ്രഹ്മലോകമവാപ്നോതി വദന്തി ഋഷിപുംഗവാഃ
സ്വദേശത്തോ, കാട്ടിലോ, വിദേശത്തോ, വീട്ടിലോ ആയാലും, പ്രയാഗത്തെ ഓർത്ത് ജീവൻ വിടുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന് ഋഷിശ്രേഷ്ഠന്മാർ പറയുന്നു.
സര്വകാമഫലാ വൃക്ഷാ മഹീ യത്ര ഹിരണ്മയീ ഋഷയോ മുനയഃ സിദ്ധാസ് തത്ര ലോകേ സ ഗച്ഛതി
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഫലിപ്പിക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ, പൊന്നുപോലുള്ള ഭൂമി, ഋഷിമാരും മുനിമാരും സിദ്ധന്മാരും വസിക്കുന്ന ലോകത്തേക്കാണ് അവൻ പോകുന്നത്.
സ്ത്രീസഹസ്രാവൃതേ രമ്യേ മന്ദാകിന്യാസ്തടേ ശുഭേ മോദതേ ഋഷിഭിഃ സാര്ധം സുകൃതേനേഹ കര്മണാ
ആയിരം സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് മനോഹരമായ മന്ദാകിനി തീരത്ത്, ഋഷിമാരോടൊപ്പം, ഇഹലോകത്തിലെ സത്കർമ്മഫലമായി ആനന്ദിക്കുന്നു.
സിദ്ധചാരണഗന്ധര്വൈഃ പൂജ്യതേ ദിവി ദൈവതൈഃ തതഃ സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടോ ജമ്ബൂദ്വീപപതിര്ഭവേത്
സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും ഗന്ധർവ്വന്മാരും ദേവന്മാരും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ അവനെ ആദരിക്കുന്നു; പിന്നെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീണാൽ, ജംബൂദ്വീപിന്റെ ഭരതാവാകുന്നു.
തതഃ ശുഭാനി കര്മാണി ചിന്തയാനഃ പുനഃ പുനഃ ഗുണവാന്വിത്തസമ്പന്നോ ഭവതീഹ ന സംശയഃ
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നല്ല കർമ്മങ്ങൾ ചിന്തിച്ചു, ഗുണസമ്പന്നനും ധനവാനുമായും ഈ ലോകത്ത് ജനിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കര്മണാ മനസാ വാചാ ധര്മസത്യപ്രതിഷ്ഠിതഃ ഗങ്ഗായമുനയോര്മധ്യേ യസ്തു ഗാം സമ്പ്രയച്ഛതി
കർമ്മത്തിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും ധർമ്മത്തിലും സത്യത്തിലും സ്ഥിരനായവൻ, ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള ഇടയിൽ പശുവിനെ ദാനം ചെയ്താൽ,
സുവര്ണമണിമുക്താശ്ച യദി വാന്യത്പരിഗ്രഹമ് സ്വകാര്യേ പിതൃകാര്യേ വാ ദേവതാഭ്യര്ചനേ ഽപി വാ സഫലം തസ്യ തത്തീര്ഥം യഥാവത്പുണ്യമാപ്നുയാത്
പൊന്നായാലും, മാണിക്യങ്ങളായാലും, മുത്തുകളായാലും, മറ്റേതെങ്കിലും ദാനമായാലും, സ്വന്തം കാര്യത്തിനോ പിതൃകർമ്മത്തിനോ ദേവാരാധനയ്ക്കോ നൽകിയാൽ, ആ തീർത്ഥം മുഴുവൻ പുണ്യവും അവന് ലഭിക്കും.
ഏവം തീര്ഥേ ന ഗൃഹ്ണീയാത് പുണ്യേഷ്വായതനേഷു ച നിമിത്തേഷു ച സര്വേഷു ഹ്യ് അപ്രമത്തോ ഭവേദ്ദ്വിജഃ
ഇങ്ങനെയുള്ള പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഒരിക്കലും ദാനം സ്വീകരിക്കരുത്; എല്ലാ സന്ദർഭങ്ങളിലും ദ്വിജൻ ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം.
കപിലാം പാടലാവര്ണാം യസ്തു ധേനും പ്രയച്ഛതി സ്വര്ണശൃങ്ഗീം രൌപ്യഖുരാം കാംസ്യദോഹാം പയസ്വിനീമ്
കപില വർണ്ണമുള്ള, ചുവപ്പു നിറമുള്ള, പൊൻകൊമ്പുള്ള, വെള്ളി കുരുള്ള, കഞ്ചൻപാത്രത്തിൽ പാൽകുടിക്കാവുന്ന, പാൽകൊടുക്കുന്ന പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ,
പ്രയാഗേ ശ്രോത്രിയം സന്തം ഗ്രാഹയിത്വാ യഥാവിധി ശുക്ലാമ്ബരധരം ശാന്തം ധര്മജ്ഞം വേദപാരഗമ്
പ്രയാഗത്തിൽ ശാന്തനും വെള്ളവസ്ത്രം ധരിച്ചും ധർമ്മജ്ഞനുമായും വേദപാരായണനുമായും ആയ യോഗ്യനായ ബ്രാഹ്മണനെ യഥാവിധി ആ പശു സ്വീകരിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചാൽ,
സാ ഗൌസ്തസ്മൈ പ്രദാതവ്യാ ഗങ്ഗായമുനസംഗമേ വാസാംസി ച മഹാര്ഹാണി രത്നാനി വിവിധാനി ച
ആ പശുവും അതിനൊപ്പം വിലയേറിയ വസ്ത്രങ്ങളും വിവിധ രത്നങ്ങളും ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് അവന് നല്കണം.
യാവദ്രോമാണി തസ്യാ ഗോഃ സന്തി ഗാത്രേഷു സത്തമ താവദ്വര്ഷസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
ആ പശുവിന്റെ ശരീരത്തില് എത്ര രോമങ്ങൾ ഉണ്ടോ, അത്ര ആയിരം വർഷങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗലോകത്ത് അവൻ മഹത്വത്തോടെ വാഴുന്നു.