മാര്ഗശീര്ഷത്രയോദശ്യാം സിതായാമേകഭോജനഃ പ്രാര്ഥയേദ്ദേവദേവേശം ത്വാമഹം ശരണം ഗതഃ
മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിമൂന്നാം തീയതിയിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, ദേവദേവേശ്വരനോടു പ്രാർത്ഥിക്കണം: 'ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ചതുര്ദശ്യാം നിരാഹാരഃ സമ്യഗഭ്യര്ച്യ ശംകരമ് സുവര്ണവൃഷഭം ദത്ത്വാ ഭോക്ഷ്യാമി ച പരേ ഽഹനി
പതിനാലാം തീയതിയിൽ ഉപവാസം പാലിച്ച്, ശങ്കരനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, ഒരു പൊൻ കാള ദാനം ചെയ്ത്, അടുത്ത ദിവസം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
ഏവം നിയമകൃത്സുപ്ത്വാ പ്രാതരുത്ഥായ മാനവഃ കൃതസ്നാനജപഃപശ്ചാദ് ഉമയാ സഹ ശംകരമ് പൂജയേത്കമലൈഃ ശുഭ്രൈര് ഗന്ധമാല്യാനുലേപനൈഃ
ഇങ്ങനെ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച ശേഷം, ഉറങ്ങി, രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു, സ്നാനം ചെയ്ത് ജപം ചെയ്തശേഷം, ഉമയോടൊപ്പം ശങ്കരനെ ശുദ്ധമായ താമരപ്പൂക്കളാൽ, സുഗന്ധമുള്ള മാലകളും ലേപനങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് പൂജിക്കണം.
പാദൌ നമഃ ശിവായേതി ശിരഃ സര്വാത്മനേ നമഃ ത്രിനേത്രായേതി നേത്രാണി ലലാടം ഹരയേ നമഃ
പാദങ്ങളിൽ 'ശിവായ നമഃ' എന്ന് പറയുംപോൾ വന്ദനം ചെയ്യണം; തലയിൽ 'സർവാത്മനേ നമഃ', കണ്ണുകളിൽ 'ത്രിനേത്രായ നമഃ', നെറ്റിയിൽ 'ഹരായ നമഃ' എന്ന് പ്രണാമം അർപ്പിക്കണം.
മുഖമിന്ദുമുഖായേതി ശ്രീകണ്ഠായേതി കംധരാമ് സദ്യോജാതായ കര്ണൌ തു വാമദേവായ വൈ ഭുജൌ
ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖം ആരാധിക്കണം, കണ്ഠം ശ്രീകണ്ഠനായി, ചെവികൾ സദ്യോജാതനായി, കൈകൾ വാമദേവനായി ആരാധിക്കണം.
അഘോരഹൃദയായേതി ഹൃദയം ചാഭിപൂജയേത് സ്തനൌ തത്പുരുഷായേതി തഥേശാനായ ചോദരമ്
ഹൃദയം അഘോരഹൃദയമായി ആരാധിക്കണം, മുലകൾ തത്പുരുഷനായി, വയറ് ഈശാനനായി ആരാധിക്കണം.
പാര്ശ്വൌ ചാനന്തധര്മായ ജ്ഞാനഭൂതായ വൈ കടിമ് ഊരൂ ചാനന്തവൈരാഗ്യസിംഹായേത്യഭിപൂജയേത്
ഇരുവശങ്ങൾ അനന്തധർമ്മനായി, കടി ജ്ഞാനസ്വരൂപനായി, തൊണ്ടികൾ അനന്തവൈരാഗ്യസിംഹനായി ആരാധിക്കണം.
അനന്തൈശ്വര്യനാഥായ ജാനുനീ ചാര്ചയേദ്ബുധഃ പ്രധാനായ നമോ ജങ്ഘേ ഗുല്ഫൌ വ്യോമാത്മനേ നമഃ
മുട്ടുകൾ അനന്തൈശ്വര്യനാഥനായി, ചങ്കുകൾ പ്രധാനനായി, കാൽമുട്ടുകൾ ആകാശസ്വരൂപനായി ആരാധിക്കണം.
വ്യോമകേശാത്മരൂപായ കേശാന്പൃഷ്ഠം ച പൂജയേത് നമഃ പുഷ്ട്യൈ നമസ്തുഷ്ട്യൈ പാര്വതീം ചാപി പൂജയേത്
മുടിയും പുറവും ആകാശസ്വരൂപനായവനായി ആരാധിക്കണം, പുഷ്ടിക്കും തുഷ്ടിക്കും നമസ്കാരം അർപ്പിച്ച് പാർവതിയെയും ആരാധിക്കണം.
തതസ്തു വൃഷഭം ഹൈമമ് ഉദകുമ്ഭസമന്വിതമ് ശുക്ലമാല്യാമ്ബരധരം പഞ്ചരത്നസമന്വിതമ് ഭക്ഷ്യൈര്നാനാവിധൈര്യുക്തം ബ്രാഹ്മണായ നിവേദയേത്
ശേഷം, വെള്ളി കാളയും വെള്ളം നിറച്ച കിണ്ണവും, വെള്ളപൂവും വസ്ത്രവും അണിഞ്ഞു, അഞ്ചു രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, പലവിധ ഭക്ഷണങ്ങളോടൊപ്പം ഒരു ബ്രാഹ്മണന് അർപ്പിക്കണം.
പ്രീയതാം ദേവദേവോ ഽത്ര സദ്യോജാതഃ പിനാകധൃക് തതോ വിപ്രാന്സമാഹൂയ തര്പയേദ്ഭക്തിതഃ ശുഭാന് പൃഷദാജ്യം ച സംപ്രാശ്യ സ്വപേദ്ഭൂമാവുദങ്മുഖഃ
ദേവദേവനായ സദ്യോജാതൻ, പിനാകധാരിയായവൻ, ഇവിടെ സന്തോഷിക്കട്ടെ. ശേഷം ശുദ്ധമായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിളിച്ച് ഭക്തിയോടെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം, clarified butter കഴിച്ച് വടക്കോട്ട് മുഖം കാട്ടി നിലത്ത് കിടക്കണം.
പഞ്ചദശ്യാം ച സമ്പൂജ്യ വിപ്രാന്ഭുഞ്ജീത വാഗ്യതഃ തദ്വത്കൃഷ്ണചതുര്ദശ്യാമ് ഏതത്സര്വം സമാചരേത്
പതിനഞ്ചാം ദിവസം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആരാധിച്ചു, വാക്ക് നിശ്ശബ്ദമായി ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. അതുപോലെ കൃഷ്ണ ചതുര്ദശിയിലും ഇതെല്ലാം ചെയ്യണം.
ചതുര്ദശീഷു സര്വാസു കുര്യാത്പൂര്വവദര്ചനമ് യേ തു മാസേ വിശേഷാഃ സ്യുസ് താന്നിബോധ ക്രമാദിഹ
എല്ലാ ചതുര്ദശികളിലും മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ പൂജ ചെയ്യണം. എന്നാൽ ഓരോ മാസത്തെയും പ്രത്യേക ആചാരങ്ങൾ ഇനി ക്രമത്തിൽ കേൾക്കൂ.
മാര്ഗശീര്ഷാദിമാസേഷു ക്രമാദേതദുദീരയേത് ശംകരായ നമസ്തേ ഽസ്തു നമസ്തേ കരവീരക
മാർഗശീർഷം തുടങ്ങി ഓരോ മാസത്തിലും ക്രമത്തിൽ പറയണം: ശംകരനേ നമസ്കാരം, കരവീരകനേ നമസ്കാരം.
ത്ര്യമ്ബകായ നമസ്തേ ഽസ്തു മഹേശ്വരമതഃ പരമ് നമസ്തേ ഽസ്തു മഹാദേവ സ്ഥാണവേ ച തതഃ പരമ്
ത്ര്യമ്പകനേ നമസ്കാരം, പരമമായ മഹേശ്വരനേ നമസ്കാരം, മഹാദേവനേ നമസ്കാരം, പിന്നെ സ്ഥാണുവിനും നമസ്കാരം.
നമഃ പശുപതേ നാഥ നമസ്തേ ശമ്ഭവേ പുനഃ നമസ്തേ പരമാനന്ദ നമഃ സോമാര്ധധാരിണേ
പശുപതിയായ നാഥനേ നമസ്കാരം, ശംഭുവിനേ വീണ്ടും നമസ്കാരം, പരമാനന്ദസ്വരൂപനേ നമസ്കാരം, ചന്ദ്രക്കല ധാരിയായവനേ നമസ്കാരം.
നമോ ഭീമായ ഇത്യേവം ത്വാമഹം ശരണം ഗതഃ ഗോമൂത്രം ഗോമൂയം ക്ഷീരം ദധി സര്പിഃ കുശോദകമ്
ഭീമനേ നമസ്കാരം. ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. പശുവിന്റെ മൂത്രം, പശുവിന്റെ ചാണകം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, കുശയോടുകൂടിയ വെള്ളം—
പഞ്ചഗവ്യം തതോ ബില്വം കര്പൂരം ചാഗുരും യവാഃ തിലാഃ കൃഷ്ണാശ്ച വിധിവത് പ്രാശനം ക്രമശഃ സ്മൃതമ് പ്രതിമാസം ചതുര്ദശ്യോര് ഏകൈകം പ്രാശനം സ്മൃതമ്
—ഈ അഞ്ചു പശു ഉത്പന്നങ്ങൾ, പിന്നെ ബില്വ ഇല, കർപ്പൂരം, അഗുരു, യവം, കറുത്ത എള്ള് എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ശുദ്ധമായി കഴിക്കണം. ഓരോ മാസത്തെയും ചതുര്ദശിയിലും ഇതിൽ ഒന്നൊന്നായി കഴിക്കേണ്ടതാണ്.
മന്ദാരമാലതീഭിശ്ച തഥാ ധത്തൂരകൈരപി സിന്ദുവാരൈരശോകൈശ്ച മല്ലികാഭിശ്ച പാടലൈഃ
മന്ദാരവും മാലതിയും, അതുപോലെ ധത്തൂരയും സിന്ദുവാരവും അശോകവും മല്ലികയും പാടലപൂവും—
അര്കപുഷ്പൈഃ കദമ്ബൈശ്ച ശതപത്ത്ര്യാ തഥോത്പലൈഃ ഏകൈകേന ചതുര്ദശ്യോര് അര്ചയേത്പാര്വതീപതിമ്
അർക്കപൂവും കടമ്പയും ശതപത്രവും താമരയും ഓരോന്നും എടുത്ത് ഓരോ ചതുര്ദശിയിലും പാർവതീപതിയെ ആരാധിക്കണം.
പുനശ്ച കാര്ത്തികേ മാസേ പ്രാപ്തേ സംതര്പയേദ്ദ്വിജാന് അന്നൈര് നാനാവിധൈര് ഭക്ഷ്യൈര് വസ്ത്രമാല്യവിഭൂഷണൈഃ
കാർത്തിക മാസത്തിൽ വീണ്ടും, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പലവിധം അന്നവും വിഭവങ്ങളും വസ്ത്രവും പൂവും അലങ്കാരങ്ങളും നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.
കൃത്വാ നീലവൃഷോത്സര്ഗം ശ്രുത്യുക്തവിധിനാ നരഃ ഉമാമഹേശ്വരം ഹൈമം വൃഷഭം ച ഗവാ സഹ
നീല കാളയെ ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി അർപ്പിച്ചശേഷം, ഉമാമഹേശ്വരനും ഗോപുരുഷനും ചേർന്ന് സ്വർണ്ണ കാളയും പശുക്കളും അർപ്പിക്കണം.
മുക്താഫലാഷ്ടകയുതം സിതനേത്രപടാവൃതാമ് സര്വോപസ്കരസംയുക്താം ശയ്യാം ദദ്യാത് സകുമ്ഭകാമ്
എട്ട് മുത്തുകളാൽ അലങ്കരിച്ച, വെള്ള നിറമുള്ള കണ്ണുപടിയിട്ട്, എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളുമുള്ള, വെള്ളം നിറച്ച കുമ്പളവും കൂടെ ചേർത്ത ഒരു കിടക്ക ദാനം ചെയ്യണം.
താമ്രപാത്രോപരി പുനഃ ശാലിതണ്ഡുലസംയുതമ് സ്ഥാപ്യ വിപ്രായ ശാന്തായ വേദവ്രതപരായ ച
ഒരു താമ്രപാത്രത്തിന് മുകളിൽ അരി നിറച്ച്, ശാന്തനും വേദവ്രതത്തിൽ അർപ്പിതനുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണന് അർപ്പിക്കണം.
ജ്യേഷ്ഠസാമവിദേ ദേയം നവകവ്രതിനേ ക്വചിത് ഗുണജ്ഞേ ശ്രോത്രിയേ ദദ്യാദ് ആചാര്യേ തത്ത്വവേദിനി
ജ്യേഷ്ഠസാമം അറിയുന്നവനോ, പുതിയ വ്രതം സ്വീകരിച്ചവനോ, ഗുണങ്ങൾ അറിയുന്നവനോ, ശ്രോത്രിയനോ, സത്യത്തെ അറിയുന്ന ഗുരുവിനോ ഇതു നൽകണം.
അവ്യങ്ഗാങ്ഗായ സൌമ്യായ സദാ കല്പാണകാരിണേ സപത്നീകായ സമ്പൂജ്യ വസ്ത്രമാല്യവിഭൂഷണൈഃ
അംഗങ്ങൾ മുഴുവനും പൂർണ്ണമായും, ശാന്തസ്വഭാവമുള്ളവനും, എല്ലായ്പോഴും കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനും, ഭാര്യയോടൊപ്പം വരുമ്പോൾ, വസ്ത്രം, പൂവ്, അലങ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ നൽകി ആദരിച്ച ശേഷം അർപ്പിക്കണം.
ഗുരൌ സതി ഗുരോര്ദേയം തദഭാവേ ദ്വിജാതയേ ന വിത്തശാഠ്യം കുര്വീത കുര്വന്ദോഷാത്പതത്യധഃ
ഗുരു ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആദ്യം ഗുരുവിനാണ് നൽകേണ്ടത്; ഇല്ലെങ്കിൽ, ദ്വിജനു നൽകണം. ധനത്തിൽ കപടത കാണിക്കരുത്; കപടത ചെയ്താൽ അതിന്റെ ദോഷം മൂലം താഴേക്ക് വീഴും.
അനേന വിധിനാ യസ്തു കുര്യാച്ഛിവചതുര്ദശീമ് സോ ഽശ്വമേധസഹസ്രസ്യ ഫലം പ്രാപ്നോതി മാനവഃ
ഈ വിധത്തിൽ ശിവചതുര്ദശി ആചരിക്കുന്നവന് അശ്വമേധയാഗം ആയിരം ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
ബ്രഹ്മഹത്യാദികം കിംചിദ് യദത്രാമുത്ര വാ കൃതമ് പിതൃഭിര്ഭ്രാതൃഭിര്വാപി തത്സര്വം നാശമാപ്നുയാത്
ബ്രഹ്മഹത്യയൊക്കെയുള്ള പാപങ്ങൾ, അച്ഛന്മാർക്കും സഹോദരന്മാർക്കും ഇവിടെ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റിടങ്ങളിൽ ചെയ്തതൊക്കെയും, എല്ലാം നശിക്കും.
ദീര്ഘായുരാരോഗ്യകുലാന്നവൃദ്ധിര് അത്രാക്ഷയാമുത്ര ചതുര്ഭുജത്വമ് ഗണാധിപത്യം ദിവി കല്പകോടിശതാന്യുഷിത്വാ പദമേതി ശമ്ഭോഃ
ദീർഘായുസും ആരോഗ്യവും കുടുംബസമൃദ്ധിയും, അഹോറാത്രം ഭക്ഷ്യസമൃദ്ധിയും, നാലു കൈകളും, ഗണാധിപതിത്വവും, സ്വർഗത്തിൽ അനേകം കാലം കഴിഞ്ഞശേഷം ശംഭുവിന്റെ സാന്നിധ്യവും ലഭിക്കും.