ദേവദൈത്യഗുരൂ തദ്വത് പീതശ്വേതൌ ചതുര്ഭുജൌ ദണ്ഡിനൌ വരദൌ കാര്യൌ സാക്ഷസൂത്രകമണ്ഡലൂ
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഗുരുക്കന്മാർ മഞ്ഞയും വെള്ളയും നിറം, നാലു കൈകൾ, ദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവർ, അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവർ, ജപമാലയും കമണ്ഡലും കൈവശമുള്ളവർ എന്നിങ്ങനെയാണ് കാണിക്കേണ്ടത്.
ഇന്ദ്രനീലദ്യുതിഃ ശൂലീ വരദോ ഗൃധ്രവാഹനഃ ബാണബാണാസനധരഃ കര്തവ്യോ ഽര്കസുതസ് തഥാ
സനിയുടെ രൂപം നീലമണിയുടെ തിളക്കംപോലുള്ളതും, ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ളതും, അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനും, ഗൃധ്രത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനും, അമ്പും വില്ലും കൈവശമുള്ളവനും ആകണം.
കരാലവദനഃ ഖഡ്ഗചര്മശൂലീ വരപ്രദഃ നീലസിംഹാസനസ്ഥശ്ച രാഹുരത്ര പ്രശസ്യതേ
രാഹു ഭയാനകമായ മുഖം, വാൾ, കവചം, ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ളവൻ, അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവൻ, നീല സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്.
ധൂമ്രാ ദ്വിബാഹവഃ സര്വേ ഗദിനോ വികൃതാനനാഃ ഗൃധ്രാസനഗതാ നിത്യം കേതവഃ സ്യുര്വരപ്രദാഃ
എല്ലാ കേതുക്കളും പുകക്കരുത്ത് നിറം, രണ്ട് കൈകൾ, ഗദ കൈവശമുള്ളവർ, വിചിത്രമായ മുഖം, എപ്പോഴും ഗൃധ്രാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവർ, അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവർ എന്നിങ്ങനെയാണ്.
സര്വേ കിരീടിനഃ കാര്യാ ഗ്രഹാ ലോകഹിതാവഹാഃ സ്വാങ്ഗുലേനോച്ഛ്രിതാഃ സര്വേ ശതമഷ്ടോത്തരം സദാ
എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളും കിരീടം ധരിച്ചവരും ലോകത്തിന് ഉപകാരപ്രദരുമായി, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ വിരൽ ഉയർത്തിയവരും, എപ്പോഴും നൂറും എട്ടും എണ്ണമുള്ളവരുമായിരിക്കും.
ഭഗവന്ഭൂതഭവ്യേശ തഥാന്യദപി യച്ഛ്രുതമ് ഭുക്തിമുക്തിഫലായാലം തത്പുനര് വക്തുമര്ഹസി
ഭൂതഭവ്യങ്ങളുടെ നാഥനായ ഭഗവാനേ, അനുഭവത്തിനും മോക്ഷത്തിനും വഴിയൊരുക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ മുഴുവൻ വീണ്ടും വിശദമായി ദയവായി പറഞ്ഞുതരണമേ.
ഏവമുക്തോ ഽബ്രവീച്ഛമ്ഭുര് അയം വാങ്മയപാരഗഃ മത്സമസ്തപസാ ബ്രഹ്മന് പുരാണശ്രുതിവിസ്തരൈഃ
ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടശേഷം, വാക്കുകളുടെ അധിപനായ ശംഭു പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മനേ, എന്റെ തപസ്സിന്റെയും പുരാണങ്ങളും വേദങ്ങളും ഉള്ള സമൃദ്ധിയുടെയും ശക്തിയാൽ ഞാൻ പറയാം.
ധര്മോ ഽയം വൃഷരൂപേണ നന്ദീ നാമ ഗണാധിപഃ ധര്മാന്മാഹേശ്വരാന് വക്ഷ്യത് യതഃപ്രഭൃതി നാരദ
ഈ ധർമ്മം കാളയുടെ രൂപത്തിൽ ഗണാധിപനായ നന്ദിയാണു; അവനിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ഞാൻ ശൈവവ്രതങ്ങൾ പറയാം, നാരദാ.
ഇത്യുക്ത്വാ ദേവദേവേശസ് തത്രൈവാന്തരധീയത നാരദോ ഽപി ഹി ശുശ്രൂഷുര് അപൃച്ഛന്നന്ദികേശ്വരമ് ആദിഷ്ടസ്ത്വം ശിവേനേഹ വദ മാഹേശ്വരം വ്രതമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ദേവദേവേശ്വരൻ അവിടെയേത് അപ്രത്യക്ഷനായി; അതിനുശേഷം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച നാരദൻ, ശിവൻ നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ, നന്ദികേശ്വരനോട് ചോദിച്ചു: 'ഇവിടെ ശൈവവ്രതം പറഞ്ഞുതരണമേ.'
ശൃണുഷ്വാവഹിതോ ബ്രഹ്മന് വക്ഷ്യേ മാഹേശ്വരം വ്രതമ് ത്രിഷു ലോകേഷു വിഖ്യാതാ നാമ്നാ ശിവചതുര്ദശീ
ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ ബ്രഹ്മനേ, ഞാൻ ശൈവവ്രതം വിശദമായി പറയാം; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ശിവചതുര്ദശി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ് അത്.
മാര്ഗശീര്ഷത്രയോദശ്യാം സിതായാമേകഭോജനഃ പ്രാര്ഥയേദ്ദേവദേവേശം ത്വാമഹം ശരണം ഗതഃ
മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിമൂന്നാം തീയതിയിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, ദേവദേവേശ്വരനോടു പ്രാർത്ഥിക്കണം: 'ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ചതുര്ദശ്യാം നിരാഹാരഃ സമ്യഗഭ്യര്ച്യ ശംകരമ് സുവര്ണവൃഷഭം ദത്ത്വാ ഭോക്ഷ്യാമി ച പരേ ഽഹനി
പതിനാലാം തീയതിയിൽ ഉപവാസം പാലിച്ച്, ശങ്കരനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, ഒരു പൊൻ കാള ദാനം ചെയ്ത്, അടുത്ത ദിവസം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
ഏവം നിയമകൃത്സുപ്ത്വാ പ്രാതരുത്ഥായ മാനവഃ കൃതസ്നാനജപഃപശ്ചാദ് ഉമയാ സഹ ശംകരമ് പൂജയേത്കമലൈഃ ശുഭ്രൈര് ഗന്ധമാല്യാനുലേപനൈഃ
ഇങ്ങനെ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച ശേഷം, ഉറങ്ങി, രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു, സ്നാനം ചെയ്ത് ജപം ചെയ്തശേഷം, ഉമയോടൊപ്പം ശങ്കരനെ ശുദ്ധമായ താമരപ്പൂക്കളാൽ, സുഗന്ധമുള്ള മാലകളും ലേപനങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് പൂജിക്കണം.
പാദൌ നമഃ ശിവായേതി ശിരഃ സര്വാത്മനേ നമഃ ത്രിനേത്രായേതി നേത്രാണി ലലാടം ഹരയേ നമഃ
പാദങ്ങളിൽ 'ശിവായ നമഃ' എന്ന് പറയുംപോൾ വന്ദനം ചെയ്യണം; തലയിൽ 'സർവാത്മനേ നമഃ', കണ്ണുകളിൽ 'ത്രിനേത്രായ നമഃ', നെറ്റിയിൽ 'ഹരായ നമഃ' എന്ന് പ്രണാമം അർപ്പിക്കണം.
മുഖമിന്ദുമുഖായേതി ശ്രീകണ്ഠായേതി കംധരാമ് സദ്യോജാതായ കര്ണൌ തു വാമദേവായ വൈ ഭുജൌ
ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖം ആരാധിക്കണം, കണ്ഠം ശ്രീകണ്ഠനായി, ചെവികൾ സദ്യോജാതനായി, കൈകൾ വാമദേവനായി ആരാധിക്കണം.
അഘോരഹൃദയായേതി ഹൃദയം ചാഭിപൂജയേത് സ്തനൌ തത്പുരുഷായേതി തഥേശാനായ ചോദരമ്
ഹൃദയം അഘോരഹൃദയമായി ആരാധിക്കണം, മുലകൾ തത്പുരുഷനായി, വയറ് ഈശാനനായി ആരാധിക്കണം.
പാര്ശ്വൌ ചാനന്തധര്മായ ജ്ഞാനഭൂതായ വൈ കടിമ് ഊരൂ ചാനന്തവൈരാഗ്യസിംഹായേത്യഭിപൂജയേത്
ഇരുവശങ്ങൾ അനന്തധർമ്മനായി, കടി ജ്ഞാനസ്വരൂപനായി, തൊണ്ടികൾ അനന്തവൈരാഗ്യസിംഹനായി ആരാധിക്കണം.
അനന്തൈശ്വര്യനാഥായ ജാനുനീ ചാര്ചയേദ്ബുധഃ പ്രധാനായ നമോ ജങ്ഘേ ഗുല്ഫൌ വ്യോമാത്മനേ നമഃ
മുട്ടുകൾ അനന്തൈശ്വര്യനാഥനായി, ചങ്കുകൾ പ്രധാനനായി, കാൽമുട്ടുകൾ ആകാശസ്വരൂപനായി ആരാധിക്കണം.
വ്യോമകേശാത്മരൂപായ കേശാന്പൃഷ്ഠം ച പൂജയേത് നമഃ പുഷ്ട്യൈ നമസ്തുഷ്ട്യൈ പാര്വതീം ചാപി പൂജയേത്
മുടിയും പുറവും ആകാശസ്വരൂപനായവനായി ആരാധിക്കണം, പുഷ്ടിക്കും തുഷ്ടിക്കും നമസ്കാരം അർപ്പിച്ച് പാർവതിയെയും ആരാധിക്കണം.
തതസ്തു വൃഷഭം ഹൈമമ് ഉദകുമ്ഭസമന്വിതമ് ശുക്ലമാല്യാമ്ബരധരം പഞ്ചരത്നസമന്വിതമ് ഭക്ഷ്യൈര്നാനാവിധൈര്യുക്തം ബ്രാഹ്മണായ നിവേദയേത്
ശേഷം, വെള്ളി കാളയും വെള്ളം നിറച്ച കിണ്ണവും, വെള്ളപൂവും വസ്ത്രവും അണിഞ്ഞു, അഞ്ചു രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, പലവിധ ഭക്ഷണങ്ങളോടൊപ്പം ഒരു ബ്രാഹ്മണന് അർപ്പിക്കണം.
പ്രീയതാം ദേവദേവോ ഽത്ര സദ്യോജാതഃ പിനാകധൃക് തതോ വിപ്രാന്സമാഹൂയ തര്പയേദ്ഭക്തിതഃ ശുഭാന് പൃഷദാജ്യം ച സംപ്രാശ്യ സ്വപേദ്ഭൂമാവുദങ്മുഖഃ
ദേവദേവനായ സദ്യോജാതൻ, പിനാകധാരിയായവൻ, ഇവിടെ സന്തോഷിക്കട്ടെ. ശേഷം ശുദ്ധമായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിളിച്ച് ഭക്തിയോടെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം, clarified butter കഴിച്ച് വടക്കോട്ട് മുഖം കാട്ടി നിലത്ത് കിടക്കണം.
പഞ്ചദശ്യാം ച സമ്പൂജ്യ വിപ്രാന്ഭുഞ്ജീത വാഗ്യതഃ തദ്വത്കൃഷ്ണചതുര്ദശ്യാമ് ഏതത്സര്വം സമാചരേത്
പതിനഞ്ചാം ദിവസം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആരാധിച്ചു, വാക്ക് നിശ്ശബ്ദമായി ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. അതുപോലെ കൃഷ്ണ ചതുര്ദശിയിലും ഇതെല്ലാം ചെയ്യണം.
ചതുര്ദശീഷു സര്വാസു കുര്യാത്പൂര്വവദര്ചനമ് യേ തു മാസേ വിശേഷാഃ സ്യുസ് താന്നിബോധ ക്രമാദിഹ
എല്ലാ ചതുര്ദശികളിലും മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ പൂജ ചെയ്യണം. എന്നാൽ ഓരോ മാസത്തെയും പ്രത്യേക ആചാരങ്ങൾ ഇനി ക്രമത്തിൽ കേൾക്കൂ.
മാര്ഗശീര്ഷാദിമാസേഷു ക്രമാദേതദുദീരയേത് ശംകരായ നമസ്തേ ഽസ്തു നമസ്തേ കരവീരക
മാർഗശീർഷം തുടങ്ങി ഓരോ മാസത്തിലും ക്രമത്തിൽ പറയണം: ശംകരനേ നമസ്കാരം, കരവീരകനേ നമസ്കാരം.
ത്ര്യമ്ബകായ നമസ്തേ ഽസ്തു മഹേശ്വരമതഃ പരമ് നമസ്തേ ഽസ്തു മഹാദേവ സ്ഥാണവേ ച തതഃ പരമ്
ത്ര്യമ്പകനേ നമസ്കാരം, പരമമായ മഹേശ്വരനേ നമസ്കാരം, മഹാദേവനേ നമസ്കാരം, പിന്നെ സ്ഥാണുവിനും നമസ്കാരം.
നമഃ പശുപതേ നാഥ നമസ്തേ ശമ്ഭവേ പുനഃ നമസ്തേ പരമാനന്ദ നമഃ സോമാര്ധധാരിണേ
പശുപതിയായ നാഥനേ നമസ്കാരം, ശംഭുവിനേ വീണ്ടും നമസ്കാരം, പരമാനന്ദസ്വരൂപനേ നമസ്കാരം, ചന്ദ്രക്കല ധാരിയായവനേ നമസ്കാരം.
നമോ ഭീമായ ഇത്യേവം ത്വാമഹം ശരണം ഗതഃ ഗോമൂത്രം ഗോമൂയം ക്ഷീരം ദധി സര്പിഃ കുശോദകമ്
ഭീമനേ നമസ്കാരം. ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. പശുവിന്റെ മൂത്രം, പശുവിന്റെ ചാണകം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, കുശയോടുകൂടിയ വെള്ളം—
പഞ്ചഗവ്യം തതോ ബില്വം കര്പൂരം ചാഗുരും യവാഃ തിലാഃ കൃഷ്ണാശ്ച വിധിവത് പ്രാശനം ക്രമശഃ സ്മൃതമ് പ്രതിമാസം ചതുര്ദശ്യോര് ഏകൈകം പ്രാശനം സ്മൃതമ്
—ഈ അഞ്ചു പശു ഉത്പന്നങ്ങൾ, പിന്നെ ബില്വ ഇല, കർപ്പൂരം, അഗുരു, യവം, കറുത്ത എള്ള് എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ശുദ്ധമായി കഴിക്കണം. ഓരോ മാസത്തെയും ചതുര്ദശിയിലും ഇതിൽ ഒന്നൊന്നായി കഴിക്കേണ്ടതാണ്.
മന്ദാരമാലതീഭിശ്ച തഥാ ധത്തൂരകൈരപി സിന്ദുവാരൈരശോകൈശ്ച മല്ലികാഭിശ്ച പാടലൈഃ
മന്ദാരവും മാലതിയും, അതുപോലെ ധത്തൂരയും സിന്ദുവാരവും അശോകവും മല്ലികയും പാടലപൂവും—
അര്കപുഷ്പൈഃ കദമ്ബൈശ്ച ശതപത്ത്ര്യാ തഥോത്പലൈഃ ഏകൈകേന ചതുര്ദശ്യോര് അര്ചയേത്പാര്വതീപതിമ്
അർക്കപൂവും കടമ്പയും ശതപത്രവും താമരയും ഓരോന്നും എടുത്ത് ഓരോ ചതുര്ദശിയിലും പാർവതീപതിയെ ആരാധിക്കണം.