പ്രജാപതിശ്ച സര്പാശ്ച ബ്രഹ്മാ പ്രത്യധിദേവതാഃ വിനായകം തഥാ ദുര്ഗാം വായുരാകാശമേവ ച ആവാഹയേദ്വ്യാഹൃതിഭിസ് തഥൈവാശ്വികുമാരകൌ
പ്രജാപതി, സർപ്പങ്ങൾ, ബ്രഹ്മാവ് എന്നിവരാണ് ഉപദേവതകൾ; കൂടാതെ വിനായകൻ, ദുര്ഗ്ഗ, വായു, ആകാശം എന്നിവരെയും, വ്യാഹൃതികൾ ഉപയോഗിച്ച്, അശ്വിനീകുമാരന്മാരെയും ആഹ്വാനിക്കണം.
സംസ്മരേദ്രക്തമാദിത്യമ് അങ്ഗാരകസമന്വിതമ് സോമശുക്രൌ തഥാ ശ്വേതോ ബുധജീവൌ ച പിങ്ഗലൌ മന്ദരാഹൂ തഥാ കൃഷ്ണൌ ധൂമ്രം കേതുഗണം വിദുഃ
ചുവപ്പുനിറമുള്ള സൂര്യനെയും ചൊവ്വയെയും ഒരുമിച്ച് മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം; ചന്ദ്രനും ശുക്രനും വെളുപ്പാണ്; ബുധനും ഗുരുവും മഞ്ഞപ്പച്ച; ശനിയും രാഹുവും കറുപ്പ്; കെതുവും അവന്റെ കൂട്ടരും പുകനിറം ഉള്ളവരായാണ് ധ്യാനിക്കേണ്ടത്.
ഗ്രഹവര്ണാനി ദേയാനി വാസാംസി കുസുമാനി ച ധൂപാമോദോ ഽത്ര സുരഭിര് ഉപരിഷ്ടാദ് വിതാനികമ് ശോഭനം സ്ഥാപയേത്പ്രാജ്ഞഃ ഫലപുഷ്പസമന്വിതമ്
നാനാ നിറത്തിലുള്ള ചന്ദനം, വസ്ത്രങ്ങൾ, പൂക്കൾ എന്നിവ അർപ്പിക്കണം. സുഗന്ധമുള്ള ധൂപം മുകളിൽ വയ്ക്കണം. ഫലവും പുഷ്പവും അലങ്കരിച്ച മനോഹരമായ തൂക്കുവിരൽ പന്തലും ബുദ്ധിമാനായി ഒരുക്കണം.
ഗുഡൌദനം രവേര്ദദ്യാത് സോമായ ഘൃതപായസമ് അങ്ഗാരകായ സംയാവം ബുധായ ക്ഷീരഷഷ്ടികേ
സൂര്യനു മധുരമായ ചോറും, ചന്ദ്രനു നെയ്യ് ചേർത്ത പായസം, ചൊവ്വയ്ക്കു ഗോതമ്പ് അടയും, ബുധനു പാലു ചേർത്ത അരി ചോറും അർപ്പിക്കണം.
ദധ്യോദനം ച ജീവായ ശക്രായ ച ഘൃതൌദനമ് ശനൈശ്ചരായ കൃസരാമ് അജാമാംസം ച രാഹവേ ചിത്രൌദനം ച കേതുഭ്യഃ സര്വഭക്ഷ്യൈരഥാര്ചയേത്
ഗുരുവിന് തൈര് ചേർത്ത ചോറും, ഇന്ദ്രനു നെയ്യ് ചേർത്ത ചോറും, ശനിക്കു പയർ ചേർത്ത അരി ചോറും, രാഹുവിന് ആടിന്റെ ഇറച്ചിയും, കെതുക്കൾക്ക് നിറമുള്ള ചോറും അർപ്പിക്കണം. ഇവർക്കെല്ലാം വിവിധ വിഭവങ്ങൾ കൊണ്ടു പൂജ ചെയ്യണം.
പ്രാഗുത്തരേണ തസ്മാച്ച ദധ്യക്ഷതവിഭൂഷിതമ് ചൂതപല്ലവസംഛന്നം ഫലവസ്ത്രയുഗാന്വിതമ്
അതിന്റെ വടക്കുപൂർവ്വ ഭാഗത്ത് തൈരും അക്ഷതവും അലങ്കരിച്ച്, മാവിൻ ഇലകളാൽ മൂടി, ഫലങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളുടെയും ജോഡികളും ചേർത്ത് വയ്ക്കണം.
പഞ്ചരത്നസമായുക്തം പഞ്ചഭങ്ഗസമന്വിതമ് സ്ഥാപയേദവ്രണം കുമ്ഭം വരുണം തത്ര വിന്യസേത്
അഞ്ചു രത്നങ്ങളും അഞ്ചു ലോഹങ്ങളും ചേർത്തു, ഒരു മുറിവില്ലാത്ത കലശം വച്ച് അതിൽ വരുണനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം.
ഗങ്ഗാദ്യാഃ സരിതഃ സര്വാഃ സമുദ്രാംശ്ച സരാംസി ച ഗജാശ്വരഥ്യാവല്മീകസംഗമാദ്ധ്രദഗോകുലാത്
ഗംഗയുൾപ്പെടെ എല്ലാ നദികളും, സമുദ്രങ്ങളും, തടാകങ്ങളും, ആന, കുതിര, വഴികൾ, പാമ്പ് കുഴികൾ, കുളങ്ങൾ, പശുക്കളുടെ മൈതാനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സംഗമങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു.
മൃദമാനീയ വിപ്രേന്ദ്ര സര്വൌഷധിജലാന്വിതാമ് സ്നാനാര്ഥം വിന്യസേത്തത്ര യജമാനസ്യ ധര്മവിത്
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാ ഔഷധജലങ്ങളും ചേർത്ത മണ്ണ് കൊണ്ടു വരിക. യജമാനന്റെ സ്നാനത്തിനായി അതു അവിടെ വയ്ക്കണം.
സര്വേ സമുദ്രാഃ സരിതഃ സരാംസി ച നദാസ്തഥാ ആയാന്തു യജമാനസ്യ ദുരിതക്ഷയകാരകാഃ
എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളും, നദികളും, തടാകങ്ങളും, ഒഴുക്കുകളും യജമാനന്റെ പാപങ്ങൾ നീക്കാൻ ഇവിടെ വരിക.
ഏവമാവാഹയേദേതാന് അമരാന്മുനിസത്തമ ഹോമം സമാരഭേത്സര്പിര് യവവ്രീഹിതിലാദിനാ
മഹർഷിയേ, ഈ അമരന്മാരെ ഇങ്ങനെ ആഹ്വാനിച്ച്, നെയ്യും യവവും അരിയും എള്ളും മറ്റു ധാന്യങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം ആരംഭിക്കണം.
അര്കഃ പലാശഖദിരാവ് അപാമാര്ഗോ ഽഥ പിപ്പലഃ ഔദുമ്ബരഃ ശമീ ദൂര്വാ കുശാശ്ച സമിധഃ ക്രമാത്
അർക്കം, പലാശം, കടിരം, അപാമാർഗം, അരിപ്പ, ഉടുംബരം, ശമീ, ദർവ, കുശം എന്നിവ യഥാക്രമം സമിദായി ഉപയോഗിക്കണം.
ഏകൈകസ്യാഷ്ടകശതമ് അഷ്ടവിംശതിരേവ വാ ഹോതവ്യാ മധുസര്പിര്ഭ്യാം ദധ്നാ ചൈവ സമന്വിതാഃ
ഓരോ സമിദിനും എട്ടുനൂറോ ഇരുപത്തിയെട്ടോ എണ്ണം, തേനും നെയ്യും തൈരും ചേർത്ത് അർപ്പിക്കണം.
പ്രാദേശമാത്രാ അശിഫാ അശാഖാ അപലാശിനീഃ സമിധഃ കല്പയേത്പ്രാജ്ഞഃ സര്വകര്മസു സര്വദാ
എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളിലും, എപ്പോഴും, വിരൽ നീളത്തിൽ, കുരു ഇല്ലാത്തതും, കൊമ്പോ ഇലയോ ഇല്ലാത്തതുമായ സമിദുകൾ ബുദ്ധിമാനായി ഒരുക്കണം.
ദേവാനാമപി സര്വേഷാമ് ഉപാംശു പരമാര്ഥവിത് സ്വേന സ്വേനൈവ മന്ത്രേണ ഹോതവ്യാഃ സമിധഃ പൃഥക്
എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും, പരമാർത്ഥം അറിയുന്നവൻ ഓരോ ദേവതയ്ക്കും അതതു മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് വേർതിരിച്ച് സമിദ് അർപ്പിക്കണം.
ഹോതവ്യം ച ഘൃതാഭ്യക്തം ചരുഭക്ഷാദികം പുനഃ മന്ത്രൈര്ദശാഹുതീര്ഹുത്വാ ഹോമം വ്യാഹൃതിഭിസ്തതഃ
നെയ്യ് പുരട്ടിയ വിഭവങ്ങളും പാചകവിഭവങ്ങളും വീണ്ടും അർപ്പിക്കണം. മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് പത്ത് ഹോമങ്ങൾ ചെയ്ത ശേഷം, വ്യാഹൃതികൾ കൊണ്ട് ഹോമം പൂർത്തിയാക്കണം.
ഉദങ്മുഖാഃ പ്രാങ്മുഖാ വാ കുര്യുര്ബ്രാഹ്മണപുംഗവാഃ മന്ത്രവന്തശ്ച കര്തവ്യാശ് ചരവഃ പ്രതിദൈവതമ്
പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർ വടക്ക് അല്ലെങ്കിൽ കിഴക്ക് നോക്കി ഇരിക്കണം. ഓരോ ദേവതയ്ക്കും മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പാചകവിഭവങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.
ഹുത്വാ ച താംശ്ചരൂന്സമ്യക് തതോ ഹോമം സമാചരേത് ആകൃഷ്ണേതി ച സൂര്യായ ഹോമഃ കാര്യോ ദ്വിജന്മനാ
അവ വിഭവങ്ങൾ ശരിയായി അർപ്പിച്ച ശേഷം, ഹോമം നടത്തണം. സൂര്യനു 'ആകൃഷ്ണേതി' എന്ന മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ദ്വിജന്മാർ ഹോമം ചെയ്യണം.
ആപ്യായസ്വേതി സോമായ മന്ത്രേണ ജുഹുയാത്പുനഃ അഗ്നിര്മൂര്ധാ ദിവോ മന്ത്ര ഇതി ഭൌമായ കീര്തയേത്
'ആപ്യായസ്വേതി' എന്ന മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് വീണ്ടും ചന്ദ്രനു ഹോമം ചെയ്യണം. ഭൂമിക്ക് 'അഗ്നിർമൂർധാ ദിവോ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.
അഗ്നേ വിവസ്വദുഷസ ഇതി സോമസുതായ വൈ ബൃഹസ്പതേ പരിദീയാ രഥേനേതി ഗുരോര്മതഃ
ചന്ദ്രപുത്രനു 'അഗ്നേ വിവസ്വദുഷസ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം. ബൃഹസ്പതിക്കു 'പരിദീയാ രഥേനേതി' എന്നത് ഗുരുവിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഉചിതമാണ്.
ശുക്രം തേ അന്യദിതി ച ശുക്രസ്യാപി നിഗദ്യതേ ശനൈശ്ചരായേതി പുനഃ ശം നോ ദേവീതി ഹോമയേത്
ശുക്രനു വേണ്ടി 'ശുക്രം തേ അന്ത്യത്' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം. ശുക്രനു വേണ്ടി 'ശനൈശ്ചരായ' എന്നും പറയാം. വീണ്ടും 'ശം നോ ദേവി' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി ഹോമം നടത്തണം.
കയാ നശ്ചിത്ര ആഭുവദ് ഇതി രാഹോരുദാഹൃതഃ കേതും കൃണ്വന്ന് അപി ബ്രൂയാത് കേതൂനാമപി ശാന്തയേ
രാഹുവിന് 'കയാ നശ്ചിത്ര ആഭുവത്' എന്ന മന്ത്രം ഉചിതമാണ്. കെതുവിന് ഹോമം ചെയ്യുമ്പോൾ കെതുക്കളുടെ ശാന്തിക്കായി മന്ത്രം ചൊല്ലണം.
ആ വോ രാജേതി രുദ്രസ്യ ബലിഹോമം സമാചരേത് ആപോ ഹി ഷ്ഠേത്യുമായാസ്തു സ്യോനേതി സ്വാമിനസ്തഥാ
രുദ്രനു വേണ്ടി 'ആ വോ രാജേതി' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി ബലിഹോമം നടത്തണം. ഉമാദേവിക്ക് 'ആപോ ഹിഷ്ഠ'യും 'സ്യോനേതി'യും, അതുപോലെ സ്വാമിക്കുമാണ് ഈ മന്ത്രങ്ങൾ.
വിഷ്ണോരിദം വിഷ്ണുരിതി തമീശേതി സ്വയമ്ഭുവഃ ഇന്ദ്രമ് ഇദ്ദേവതാതേതി ഇന്ദ്രായ ജുഹുയാത്തതഃ
വിഷ്ണുവിന് 'വിഷ്ണോരിദം വിഷ്ണുരിതി' എന്ന മന്ത്രം ഉചിതമാണ്. സ്വയംഭുവിന് 'തമീശേതി' എന്ന മന്ത്രം. ഇന്ദ്രനു വേണ്ടി 'ഇന്ദ്രം ഇദ്ദേവതാതേതി' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി ഹോമം നടത്തണം.
തഥാ യമസ്യ ചായം ഗൌര് ഇതി ഹോമഃ പ്രകീര്തിതഃ കാലസ്യ ബ്രഹ്മ ജജ്ഞാനമ് ഇതി മന്ത്രഃ പ്രശസ്യതേ
അതുപോലെ യമനു വേണ്ടി 'ചായം ഗൗരിതി' എന്ന മന്ത്രം ഹോമത്തിനായി പറയണം. കാലനു വേണ്ടി 'ബ്രഹ്മ ജജ്ഞാനം' എന്ന മന്ത്രം ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ചിത്രഗുപ്തസ്യ ചാജ്ഞാതമ് ഇതി മന്ത്രവിദോ വിദുഃ അഗ്നിം ദൂതം വൃണീമഹ ഇതി വഹ്നേരുദാഹൃതഃ
ചിത്രഗുപ്തനു വേണ്ടി 'ആജ്ഞാതം' എന്ന മന്ത്രം മന്ത്രജ്ഞർ അറിയുന്നു. അഗ്നിക്കായി 'അഗ്നിം ദൂതം വൃണീമഹ' എന്ന മന്ത്രം ഉചിതമാണ്.
ഉദ് ഉത്തമം വരുണമിത്യ് അപാം മന്ത്രഃ പ്രകീര്തിതഃ ഭൂമേഃ പൃഥിവ്യന്തരിക്ഷമ് ഇതി വേദേഷു പഠ്യതേ
വരുണനു വേണ്ടി 'ഉദ് ഉത്തമം വരുണം' എന്ന മന്ത്രം ജലത്തിനായി ഉച്ചരിക്കണം. ഭൂമിക്കായി 'ഭൂമേഃ പൃഥിവ്യന്തരിക്ഷം' എന്നത് വേദങ്ങളിൽ പറയുന്നു.
സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷ ഇതി വിഷ്ണോരുദാഹൃതഃ ഇന്ദ്രായേന്ദോ മരുത്വത ഇതി ശക്രസ്യ ശസ്യതേ
വിഷ്ണുവിന് 'സഹസ്രശീർഷാ പുരുഷ' എന്ന മന്ത്രം ഉചിതമാണ്. ശക്രനു വേണ്ടി 'ഇന്ദ്രായേന്ദോ മരുത്വത' എന്ന മന്ത്രം ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ഉത്താനപര്ണേ സുഭഗേ ഇതി ദേവ്യാഃ സമാചരേത് പ്രജാപതേഃ പുനര്ഹോമഃ പ്രജാപതിരിതി സ്മൃതഃ
ദേവിയ്ക്ക് 'ഉത്താനപർണേ സുഭഗേ' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി ചടങ്ങ് നടത്തണം. പ്രജാപതിക്ക് വീണ്ടും 'പ്രജാപതി' എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി ഹോമം നടത്തണം.
നമോ ഽസ്തു സര്പേഭ്യ ഇതി സര്പാണാം മന്ത്ര ഉച്യതേ ഏഷ ബ്രഹ്മാ യ ഋത്വിഗ്ഭ്യ ഇതി ബ്രഹ്മണ്യുദാഹൃതഃ
പാമ്പുകൾക്കായി 'നമോസ്തു സർപേഭ്യ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം. ബ്രഹ്മാവിന് 'ഏഷ ബ്രഹ്മാ യ ഋത്വിഗ്ഭ്യ' എന്ന മന്ത്രം ഉചിതമാണ്.