പുരാ ദക്ഷവിനാശായ കുപിതസ്യ തു ശൂലിനഃ അഥ തദ്ഭീമവക്ത്രസ്യ സ്വേദബിന്ദുര്ലലാടജഃ
പണ്ടെ, ദക്ഷന്റെ നാശത്തിനായി ത്രിശൂലധാരി കോപിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ ഭയാനകമായ നെറ്റിയിൽ നിന്നൊരു വിയർപ്പിന്റെ തുള്ളി വീണു.
ഭിത്ത്വാ സ സപ്ത പാതാലാന് അദഹത്സപ്ത സാഗരാന് അനേകവക്ത്രനയനോ ജ്വലജ്ജ്വലനഭീഷണഃ
അത് ഏഴു പാതാളങ്ങൾ തുളച്ച്, ഏഴു സമുദ്രങ്ങൾ കത്തിച്ചു; അനേകം മുഖങ്ങളുമായി, കണ്ണുകളുമായി, ദഹനശക്തിയാൽ ഭയങ്കരമായിരുന്നു.
വീരഭദ്ര ഇതി ഖ്യാതഃ കരപാദായുതൈര്യുതഃ കൃത്വാസൌ യജ്ഞമഥനം പുനര്ഭൂതലസമ്ഭവഃ ത്രിജഗന്നിര്ദഹന്ഭൂയഃ ശിവേന വിനിവാരിതഃ
വീരഭദ്രൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, ആയിരക്കണക്കിന് കൈകളും കാലുകളും ഉള്ളവൻ, യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചു, വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചു; മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ കത്തിച്ചപ്പോൾ ശിവൻ അവനെ തടഞ്ഞു.
കൃതം ത്വയാ വീരഭദ്ര ദക്ഷയജ്ഞവിനാശനമ് ഇദാനീമലമേതേന ലോകദാഹേന കര്മണാ
'വീരഭദ്രാ, നീ ദക്ഷയജ്ഞം നശിപ്പിച്ചു; ഇപ്പോൾ ലോകങ്ങളെ കത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, ഇത്രയും മതിയാകുന്നു.'
ശാന്തിപ്രദാതാ സര്വേഷാം ഗ്രഹാണാം പ്രഥമോ ഭവ പ്രേക്ഷിഷ്യന്തേ ജനാഃ പൂജാം കരിഷ്യന്തി വരാന്മമ
'എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങൾക്കുമപ്പുറം സമാധാനം നൽകുന്നവനായി ആദ്യം നിലകൊൾക; ജനങ്ങൾ നിന്നെ കാണും, പൂജിക്കും, എന്റെ അനുഗ്രഹങ്ങൾ ലഭിക്കും.'
അങ്ഗാരക ഇതി ഖ്യാതിം ഗമിഷ്യസി ധരാത്മജ ദേവലോകേ ഽദ്വിതീയം ച തവ രൂപം ഭവിഷ്യതി
'നീ അങ്കാരക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും, ഭൂമിയുടെ പുത്രാ; ദേവലോകത്തിൽ നിന്റെ രൂപം തുല്യരഹിതമായിരിക്കും.'
യേ ച ത്വാം പൂജയിഷ്യന്തി ചതുര്ഥ്യാം ത്വദ്ദിനേ നരാഃ രൂപമാരോഗ്യമൈശ്വര്യം തേഷ്വനന്തം ഭവിഷ്യതി
നിന്റെ ദിവസം, നാലാം തീയതി, നിന്നെ ആരാധിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കു അനന്തമായ സൗന്ദര്യവും ആരോഗ്യവും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും.
ഏവമുക്തസ്തദാ ശാന്തിമ് അഗമത് കാമരൂപധൃക് സംജാതസ്തത്ക്ഷണാദ്രാജന് ഗ്രഹത്വമ് അഗമത്പുനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ ഇഷ്ടരൂപം ധരിച്ച് ശാന്തി പ്രാപിച്ചു; അന്നേ, മഹാരാജാവേ, അവൻ വീണ്ടും ഒരു ഗ്രഹമായി.
സ കദാചിദ്ഭവാംസ്തസ്യ പൂജാര്ഘ്യാദികമുത്തമമ് ദൃഷ്ടവാന്ക്രിയമാണം ച ശൂദ്രേണ ച വ്യവസ്ഥിതഃ
ഒരിക്കൽ, നീ അവന്റെ ഉത്തമമായ പൂജയും അർഘ്യാദികളും ഒരു ശൂദ്രൻ നടത്തുന്നത് കാണുകയും അവിടെ നിന്നു നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
തേന ത്വം രൂപവാഞ്ജാതഃ സുരശത്രുകുലോദ്വഹ വിവിധാ ച രുചിര്ജാതാ യസ്മാത്തവ വിദൂരഗാ
അതിനാൽ, ദേവശത്രുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ സൗന്ദര്യവാനായി; അനേകം തരത്തിലുള്ള ആകർഷണങ്ങൾ നിന്നിൽ ഉദിച്ചു, മറ്റൊന്നിനേക്കാൾ മേലായി.
വിരോചന ഇതി പ്രാഹുസ് തസ്മാത്ത്വാം ദേവദാനവാഃ ശൂദ്രേണ ക്രിയമാണസ്യ വ്രതസ്യ തവ ദര്ശനാത് ഈദൃശീം രൂപസമ്പത്തിം ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതവാനഹമ്
അതിനാൽ, ദേവരും ദാനവരും നിന്നെ വീരോചനൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഒരു ശൂദ്രൻ ആ വ്രതം ചെയ്യുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ നിന്നിലെ അത്ഭുതകരമായ രൂപം കണ്ടു ഞാൻ വിസ്മയിച്ചു.
സാധു സാധ്വിതി തേനോക്തമ് അഹോ മാഹാത്മ്യമുത്തമമ് പശ്യതോ ഽപി ഭവേദ്രൂപമ് ഐശ്വര്യം കിമു കുര്വതഃ
'ശബാശ്, ശബാശ്!' എന്നാണവൻ പറഞ്ഞത്; 'അയ്യോ, എത്ര വലിയ മഹത്വം! അതിനെ കാണുന്നവർക്കു പോലും സൗന്ദര്യവും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും; അതു ചെയ്യുന്നവർക്ക് എത്രയോ അധികം!'
യസ്മാച്ച ഭക്ത്യാ ധരണീസുതസ്യ വിനിന്ദ്യമാനേന ഗവാദിദാനമ് ആലോകിതം തേന സുരാരിഗര്ഭേ സമ്ഭൂതിരേഷാ തവ ദൈത്യ ജാതാ
ഭൂമിയുടെ പുത്രനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ, മറ്റുള്ളവരുടെ പരിഹാസം അവഗണിച്ച്, പശുക്കളെ അടക്കമുള്ള ദാനങ്ങൾ നൽകിയതുകൊണ്ടാണ് നീ ദൈവങ്ങൾക്കു ശത്രുവായവന്റെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചത്, ദൈത്യാ.
അഥ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഭാര്ഗവസ്യ മഹാത്മനഃ പ്രഹ്രാദനന്ദനോ വീരഃ പുനഃ പപ്രച്ഛ വിസ്മിതഃ
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ഭാർഗവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട പ്രഹ്ലാദന്റെ വീരപുത്രൻ അത്ഭുതത്തോടെ വീണ്ടും അവനോടു ചോദിച്ചു.
ഭഗവംസ്തദ്വ്രതം സമ്യക് ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ ദീയമാനം തു യദ്ദാനം മയാ ദൃഷ്ടം ഭവാന്തരേ
ഭഗവനേ, ആ വ്രതത്തിന്റെ സത്യം ഞാൻ മുഴുവൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മുൻജന്മത്തിൽ ഞാൻ കണ്ട ദാനത്തിന്റെ കാര്യവും അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
മാഹാത്മ്യം ച വിധിം തസ്യ യഥാവദ്വക്തുമര്ഹസി ഇതി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പുനഃ പ്രോവാച വിസ്തരാത്
അത് എത്ര മഹത്വമുള്ളതാണെന്നും, അതിന്റെ ക്രമം എങ്ങനെയാണെന്നും നീ ശരിയായി വിശദീകരിക്കണം. അങ്ങനെ അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ഭാർഗവൻ വീണ്ടും വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ചതുര്ഥ്യങ്ഗാരകദിനേ യദാ ഭവതി ദാനവ മൃദാ സ്നാനം തദാ കുര്യാത് പദ്മരാഗവിഭൂഷിതഃ
നാലാം ദിവസം അങ്കാരകദിനമായാൽ, ദാനവാ, പദ്മരാഗം ധരിച്ച്, മണ്ണുകൊണ്ടു സ്നാനം ചെയ്യണം.
അഗ്നിര്മൂര്ധാ ദിവോ മന്ത്രം ജപന്നാസ്തേ ഉദങ്മുഖഃ ശൂദ്രസ്തൂഷ്ണീം സ്മരന്ഭൌമമ് ആസ്തേ ഭോഗവിവര്ജിതഃ
അഗ്നിയെ വടക്കോട്ടു മുഖം നോക്കി സ്ഥാപിച്ച്, മന്ത്രം ജപിക്കണം; ശൂദ്രൻ മൗനമായി ഇരിക്കണം, ഭൗമനെ ഓർത്തുകൊണ്ട്, ആനന്ദങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കണം.
തഥാസ്തമിത ആദിത്യേ ഗോമയേനാനുലേപയേത് പ്രാങ്ഗണം പുഷ്പമാലാഭിര് അക്ഷതാഭിഃ സമന്തതഃ
സൂര്യൻ അസ്തമിച്ച ശേഷം, ഗോമയത്തിൽ പ്രാകാരവും പൂക്കളും അക്ഷതകളും ചുറ്റും അലങ്കരിക്കണം.
അഭ്യര്ച്യാഭിലിഖേത്പദ്മം കുങ്കുമേനാഷ്ടപത്ത്രകമ് കുങ്കുമസ്യാപ്യഭാവേ തു രക്തചന്ദനമിഷ്യതേ
പൂജ കഴിഞ്ഞ്, കുങ്കുമം കൊണ്ട് എട്ടു ഇലകളുള്ള ഒരു താമര വരയ്ക്കണം; കുങ്കുമം ഇല്ലെങ്കിൽ ചുവന്ന ചന്ദനം ഉപയോഗിക്കാം.
ചത്വാരഃ കരകാഃ കാര്യാ ഭക്ഷ്യഭോജ്യസമന്വിതാഃ തണ്ഡുലൈ രക്തശാലീയൈഃ പദ്മരാഗൈശ്ച സംയുതാഃ
നാലു പാത്രങ്ങൾ ഒരുക്കണം, വിഭവങ്ങളും ഭക്ഷ്യങ്ങളും നിറച്ച്, ചുവന്ന ശാലി അരിയും പദ്മരാഗവും ചേർത്ത് അലങ്കരിക്കണം.
ചതുഷ്കോണേഷു താന്കൃത്വാ ഫലാനി വിവിധാനി ച ഗന്ധമാല്യാദികം സര്വം തഥൈവ വിനിവേദയേത്
അവയെ നാലു കോണുകളിലും വച്ച്, പലവിധം പഴങ്ങളും സുഗന്ധവും പൂമാലകളും മറ്റും സമർപ്പിക്കണം.
സുവര്ണശൃങ്ഗീം കപിലാമ് അഥാര്ച്യ രൌപ്യൈഃ സുരൈഃ കാംസ്യദോഹാം സവത്സാമ് ധുരംധരം രക്തമതീവ സൌമ്യം ധാന്യാനി സപ്താമ്ബരസംയുതാനി
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൊമ്പുള്ള കപില പശുവിനെ പൂജിച്ച ശേഷം, വെള്ളി പാത്രം, കാംസ്യത്തിൽ പാൽകുടം, കിടാവുള്ള പശു, ചുവന്ന ദയാളു കാള, ഏഴു വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിയുന്ന ധാന്യങ്ങൾ എന്നിവ സമർപ്പിക്കണം.
അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രം പുരുഷം തഥൈവ സൌവര്ണമത്യായതബാഹുദണ്ഡമ് ചതുര്ഭുജം ഹേമമയേ നിവിഷ്ടം പാത്രേ ഗുഡസ്യോപരി സര്പിയുക്തേ
അംഗുഷ്ഠം വലിപ്പമുള്ള, നീണ്ട കൈകളും നാലു കൈകളും ഉള്ള സ്വർണ്ണപുരുഷനെ, സ്വർണ്ണപാത്രത്തിൽ, ശർക്കരയും നെയ്യും ചേർത്ത് മുകളിൽ വയ്ക്കണം.
സമസ്തയജ്ഞായ ജിതേന്ദ്രിയായ പാത്രായ ശീലാന്വയസംയുതായ ദാതവ്യമേതത്സകലം ദ്വിജായ കുടുമ്ബിനേ നൈവ തു ദാമ്ഭികായ സമര്പയേദ്വിപ്രവരായ ഭക്ത്യാ കൃതാഞ്ജലിഃ പൂര്വമുദീര്യ മന്ത്രമ്
എല്ലാ യജ്ഞങ്ങൾക്കും യോഗ്യനും ശീലമുള്ളവനും ആയ ദ്വിജഗൃഹസ്ഥനു ഈ എല്ലാം ഭക്തിയോടെ, കൈകൂപ്പി, മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് സമർപ്പിക്കണം; കപടന്മാർക്ക് ഇതൊരിക്കലും നൽകരുത്.
ഭൂമിപുത്ര മഹാഭാഗ സ്വേദോദ്ഭവ പിനാകിനഃ രൂപാര്ഥീ ത്വാം പ്രപന്നോ ഽഹം ഗൃഹാണാര്ഘ്യം നമോ ഽസ്തു തേ
ഭൂമിയുടെ മഹാഭാഗ്യപുത്രാ, പിനാകധാരിയുടെ വിയർപ്പിൽ നിന്നു ജനിച്ചവനേ, ഞാൻ നിന്റെ രൂപം തേടി വന്നിരിക്കുന്നു; ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ, നമസ്കാരം.
മന്ത്രേണാനേന ദത്ത്വാര്ഘ്യം രക്തചന്ദനവാരിണാ തതോ ഽര്ചയേദ്വിപ്രവരം രക്തമാല്യാമ്ബരാദിഭിഃ
ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ചുവന്ന ചന്ദനജലം ഉപയോഗിച്ച് അർഘ്യം നൽകി, ശേഷം ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനെ ചുവന്ന പൂമാലയും വസ്ത്രവും മറ്റും നൽകി പൂജിക്കണം.
ദദ്യാത്തേനൈവ മന്ത്രേണ ഭൌമം ഗോമിഥുനാന്വിതമ് ശയ്യാം ച ശക്തിതോ ദദ്യാത് സര്വോപസ്കരസംയുതാമ്
അദേഹത്തേയും മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, ഭൗമദാനവും പശു ദമ്പതികളും, കഴിവനുസരിച്ച് എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളോടുകൂടിയ കിടക്കയും സമർപ്പിക്കണം.
യദ്യദിഷ്ടതമം ലോകേ യച്ചാസ്യ ദയിതം ഗൃഹേ തത്തദ്ഗുണവതേ ദേയം തദേവാക്ഷയ്യമിച്ഛതാ
ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ഇഷ്ടമായതും, വീട്ടിൽ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടതും, അത്തരം ഗുണമുള്ളവർക്കു, അക്ഷയമായ ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ നൽകണം.
പ്രദക്ഷിണം തതഃ കൃത്വാ വിസര്ജ്യ ദ്വിജപുംഗവമ് നക്തമക്ഷാരലവണമ് അശ്നീയാദ്ഘൃതസംയുതമ്
ശേഷം, പ്രദക്ഷിണം നടത്തി, ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനെ വിടവാങ്ങിച്ച്, രാത്രി ഉപ്പില്ലാത്ത, നെയ്യ് ചേർത്ത അന്നം കഴിക്കണം.