അപ്സരാ ഇതി സാമാന്യാ ദേവാനാമബ്രവീദ്ധരിഃ ഉര്വശീതി ച നാമ്നേയം ലോകേ ഖ്യാതിം ഗമിഷ്യതി
ഹരി ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞു: 'ഇവൾ സാധാരണയായി ഒരു അപ്സരസാണ്.' പിന്നെ കൂട്ടിച്ചേർത്തു: 'ഉർവശി എന്ന പേരിൽ ഇവൾ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തിയുണ്ടാകും.'
തതഃ കാമയമാനേന മിത്രേണാഹൂയ സോര്വശീ ഉക്താ മാം രമയസ്വേതി ബാഢമ് ഇത്യബ്രവീത്തു സാ
അതിനുശേഷം, മിത്രൻ ഉർവശിയെ ആഗ്രഹിച്ചു വിളിച്ചു, 'എനിക്ക് സന്തോഷം നൽകൂ' എന്നു പറഞ്ഞു. അവൾ 'ശരി' എന്നു സമ്മതിച്ചു.
ഗച്ഛന്തീ ചാമ്ബരം തദ്വത് സ്തോകമിന്ദീവരേക്ഷണാ വരുണേന ധൃതാ പശ്ചാദ് വരുണം നാഭ്യനന്ദത
അവൾ ആകാശത്തിലൂടെ പോകുമ്പോൾ, നീലതാമരപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ, വരുണൻ അവളെ പിന്നിൽ നിന്ന് പിടിച്ചു. എന്നാൽ അവൾ വരുണനെ സ്വീകരിച്ചില്ല.
മിത്രേണാഹം വൃതാ പൂര്വമ് അദ്യ ഭാര്യാ ന തേ വിഭോ ഉവാച വരുണശ്ചിത്തം മയി സംന്യസ്യ ഗമ്യതാമ്
അവൾ പറഞ്ഞു: 'മുൻപേ തന്നെ മിത്രൻ എന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുണ്ട്; ഇന്ന് ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യയല്ല, പ്രഭോ.' വരുണൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'എന്നിൽ മനസ്സ് വെച്ച് പോകൂ.'
ഗതായാം ബാഢമിത്യുക്ത്വാ മിത്രഃ ശാപമദാത്തദാ തസ്യൈ മാനുഷലോകേ ത്വം ഗച്ഛ സോമസുതാത്മജമ്
അവൾ പോയപ്പോൾ, 'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞ് മിത്രൻ അവളെ ശപിച്ചു: 'നീ മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് പോയി സോമപുത്രനുമായി ചേർക്കുക.'
ഭജസ്വേതി യതോ വേശ്യാ ധര്മ ഏഷ ത്വയാ കൃതഃ ജലകുമ്ഭേ തതോ വീര്യം മിത്രേണ വരുണേന ച പ്രക്ഷിപ്തമഥ സംജാതൌ ദ്വാവേവ മുനിസത്തമൌ
നീ വേശ്യയുടെ രീതിയിൽ പെരുമാറിയതുകൊണ്ട്, അവനോടൊപ്പം ജീവിക്കൂ. പിന്നെ മിത്രനും വരുണനും തങ്ങളുടെ വീര്യം വെള്ളക്കലശത്തിൽ ഇടുകയും, അതിൽ നിന്ന് രണ്ട് മഹാന്മാരായ മുനിമാർ ജനിക്കുകയും ചെയ്തു.
നിമിര്നാമ സഹ സ്ത്രീഭിഃ പുരാ ദ്യൂതമദീവ്യത തത്രാന്തരേ ഽഭ്യാജഗാമ വസിഷ്ഠോ ബ്രഹ്മസമ്ഭവഃ
ഒരു സമയത്ത്, നിമി എന്ന രാജാവ് സ്ത്രീകളോടൊപ്പം പാശ കളിക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ജനിച്ച വസിഷ്ഠൻ അവിടെ എത്തി.
തസ്യ പൂജാമകുര്വന്തം ശശാപ സ മുനിര്നൃപമ് വിദേഹസ്ത്വം ഭവസ്വേതി തതസ്തേനാപ്യസൌ മുനിഃ
രാജാവ് അവനെ ആദരിച്ചില്ലെന്ന് കണ്ട മുനി അവനെ ശപിച്ചു: 'നീ ശരീരരഹിതനാകുക.' അതിനാൽ, ആ മുനിയും രാജാവിനെ അതുപോലെ ശപിച്ചു.
അന്യോന്യശാപാച്ച തയോര് വിഗതേ ഇവ ചേതസീ ജഗ്മതുഃ ശാപനാശായ ബ്രഹ്മാണം ജഗതഃ പതിമ്
അവരിൽ പരസ്പര ശാപം മൂലം, മനസ്സുകൾ അകന്നു പോയതുപോലെ, ശാപമുക്തിക്കായി അവർ ലോകപതി ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
അഥ ബ്രഹ്മണ ആദേശാല് ലോചനേഷ്വവസന്നിമിഃ നിമേഷാഃ സ്യുശ്ച ലോകാനാം തദ്വിശ്രാമായ നാരദ
പിന്നീട് ബ്രഹ്മാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, നിമിയുടെ ചൈതന്യം കണ്ണുകളിൽ പ്രവേശിച്ചു. അതിനാൽ, നിമിഷങ്ങൾ ലോകജനങ്ങൾക്ക് വിശ്രമത്തിനായി ഉണ്ടായി, നാരദാ.
വസിഷ്ഠോ ഽപ്യഭവത്തസ്മിഞ് ജലകുമ്ഭേ ച പൂര്വവത് തതഃ ശ്വേതശ്ചതുര്ബാഹുഃ സാക്ഷസൂത്രകമണ്ഡലുഃ അഗസ്ത്യ ഇതി ശാന്താത്മാ ബഭൂവ ഋഷിസത്തമഃ
വസിഷ്ഠനും പഴയപോലെ വെള്ളക്കലശത്തിൽ തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു. പിന്നെ, ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള, വെള്ള നിറമുള്ള, നാലു കൈകളും കണ്ണും പൂണൂലും കമണ്ഡലും ഉള്ള മഹാമുനിയായ അഗസ്ത്യൻ ജനിച്ചു.
മലയസ്യൈകദേശേ തു വൈഖാനസവിധാനതഃ സഭാര്യഃ സംവൃതോ വിപ്രൈസ് തപശ്ചക്രേ സുദുശ്ചരമ്
മലയപർവതത്തിലെ ഒരു ഭാഗത്ത്, വൈഖാനസരീതിപ്രകാരം, ഭാര്യയോടും ബ്രാഹ്മണരോടും കൂടെ, അദ്ദേഹം അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
തതഃ കാലേന മഹതാ താരകാദ് അതിപീഡിതമ് ജഗദ്വീക്ഷ്യ സ കോപേന പീതവാന്വരുണാലയമ്
പിന്നീട്, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, താരകന്റെ പീഡനത്തിൽ ലോകം വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുന്നതു കണ്ടു, കോപത്തോടെ വരുണന്റെ ആലയമായ സമുദ്രം കുടിച്ചു.
തതോ ഽസ്യ വരദാഃ സര്വേ ബഭൂവുഃ ശംകരാദയഃ ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുശ്ച ഭഗവാന് വരദാനായ ജഗ്മതുഃ വരം വൃണീഷ്വ ഭദ്രം തേ യദഭീഷ്ടം ച വൈ മുനേ
അതിനുശേഷം, ശങ്കരൻമുതൽ എല്ലാ വരപ്രദായകരും അദ്ദേഹത്തിൽ സന്തോഷിച്ചു; ബ്രഹ്മാവും മഹാവിഷ്ണുവും വരം നൽകാൻ എത്തിയപ്പോൾ, 'നിനക്ക് ആവശ്യമുള്ള വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ, മഹാമുനേ' എന്നു പറഞ്ഞു.
യാവദ്ബ്രഹ്മസഹസ്രാണാം പഞ്ചവിംശതികോടയഃ വൈമാനികോ ഭവിഷ്യാമി ദക്ഷിണാചലവര്ത്മനി
ബ്രഹ്മയുടെ ആയിരം വർഷങ്ങളടങ്ങിയ ഇരുപത്തഞ്ച് കോടി കാലങ്ങൾ ഞാൻ ദക്ഷിണ ദിശയിലായി ദിവ്യവിമാനത്തിൽ വാസം ചെയ്യും.
മദ്വിമാനോദയേ കുര്യാദ് യഃ കശ്ചിത്പൂജനം മമ സ സപ്തലോകാധിപതിഃ പര്യായേണ ഭവിഷ്യതി
എന്റെ ദിവ്യവിമാനം ഉദയിക്കുന്ന സമയത്ത് ആരെങ്കിലും എന്നെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചാൽ, അവൻ ഏഴു ലോകങ്ങളുടെ അധിപതിയായി മാറും.
ഏവമസ്ത്വിതി തേ ഽപ്യുക്ത്വാ ജഗ്മുര്ദേവാ യഥാഗതമ് തസ്മാദര്ഘഃ പ്രദാതവ്യോ ഹ്യ് അഗസ്ത്യസ്യ സദാ ബുധൈഃ
‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞ് ദേവന്മാർ തിരികെ പോയി. അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും അഗസ്ത്യന് അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം.
കഥമര്ഘപ്രദാനം തു കര്തവ്യം തസ്യ വൈ വിഭോ വിധാനം യദഗസ്ത്യസ്യ പൂജനേ തദ്വദസ്വ മേ
അദ്ദേഹത്തിന് അർഘ്യം എങ്ങനെ അർപ്പിക്കണം, അഗസ്ത്യന്റെ പൂജയിൽ വേണ്ട ക്രമം എത്രയാണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
പ്രത്യൂഷസമയേ വിദ്വാന് കുര്യാദസ്യോദയേ നിശി സ്നാനം ശുക്ലതിലൈസ്തദ്വച് ഛുക്ലമാല്യാമ്ബരോ ഗൃഹീ
പ്രഭാതസമയത്ത്, സൂര്യോദയത്തിലും രാത്രിയിലും, ജ്ഞാനികൾ വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച് വെള്ള പൂക്കളും വെള്ള എള്ളും കൈയിൽ എടുത്ത് സ്നാനം ചെയ്യണം.
സ്ഥാപയേദവ്രണം കുമ്ഭം മാല്യവസ്ത്രവിഭൂഷിതമ് പഞ്ചരത്നസമായുക്തം ഘൃതപാത്രസമന്വിതമ് നാനാഭക്ഷ്യഫലൈര്യുക്തം താമ്രപാത്രസമന്വിതമ്
വളരെയധികം ശുദ്ധിയുള്ള ഒരു കലശം പൂക്കളാൽ, വസ്ത്രം, അലങ്കാരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിച്ച്, അഞ്ചു വിധ രത്നങ്ങൾ, നെയ്യുള്ള പാത്രം, പലതരം ഭക്ഷ്യങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, താമ്രപാത്രം എന്നിവയുമായി വയ്ക്കണം.
അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രം പുരുഷം തഥൈവ സൌവര്ണമ് അത്യായതബാഹുദണ്ഡമ് ചതുര്മുഖം കുമ്ഭമുഖേ നിധായ ധാന്യാനി സപ്താമ്ബരസംയുതാനി
കലശത്തിന്റെ വായിൽ വിരൽവലിപ്പമുള്ള, നീണ്ട കൈകളും നാലു മുഖവും ഉള്ള സ്വർണ്ണ പ്രതിമയും, ഏഴു വിധ ധാന്യങ്ങൾ തുണിയിൽ പൊതിഞ്ഞതും വയ്ക്കണം.
സകാംസ്യപാത്രാക്ഷതശുക്തിയുക്തം മന്ത്രേണ ദദ്യാദ്ദ്വിജപുംഗവായ ഉത്ക്ഷിപ്യ ലമ്ബോദരദീര്ഘബാഹുമ് അനന്യചേതാ യമദിങ്മുഖഃ സന്
കാംസ്യപാത്രം, അക്ഷതം, ശംഖ് എന്നിവയുമായി മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ, ദക്ഷിണ ദിശയിലായി, വലിയ വയറും നീണ്ട കൈകളും ഉള്ള ഒരു പ്രധാന ബ്രാഹ്മണനു അത് ഉയർത്തി അർപ്പിക്കണം.
ശ്വേതാം ച ദദ്യാദ്യദി ശക്തിരസ്തി രൌപ്യൈഃ ഖുരൈര് ഹേമമുഖീം സവത്സാമ് ധേനും നരഃ ക്ഷീരവതീം പ്രണമ്യ സവത്സഘണ്ടാഭരണാം ദ്വിജായ
ശക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ, വെള്ള പശുവും കன்றും, വെള്ളി കുരങ്ങുകളും സ്വർണ്ണ മുഖവും, പാൽ നിറഞ്ഞതും കന്നുകിടക്കയും കന്നുമണിയും അണിഞ്ഞതുമായ പശുവിനെ ബ്രാഹ്മണനു നമസ്കരിച്ച് അർപ്പിക്കണം.
ആ സപ്തരാത്രോദയമ് ഏതദസ്യ ദാതവ്യമേതത്സകലം നരേണ യാവത്സമാഃ സപ്ത ദശാഥവാ സ്യുര് അഥോര്ധ്വമപ്യത്ര വദന്തി കേചിത്
ഏഴു രാവും പകലും, അല്ലെങ്കിൽ പത്ത് ദിവസം, അതിലധികം ചിലർ പറയുന്നു, ഏഴാമത്തെ സൂര്യോദയം വരെയും ഈ സമസ്തം ഒരാൾ അർപ്പിക്കണം.
കാശപുഷ്പപ്രതീകാശ വഹ്നിമാരുതസമ്ഭവ മിത്രാവരുണയോഃ പുത്ര കുമ്ഭയോനേ നമോ ഽസ്തു തേ
കശപുഷ്പംപോലെയുള്ളവ, അഗ്നിയും കാറ്റും ജനിച്ചവ, മിത്രനും വരുണനും മകനായ കലശജനേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
വിന്ധ്യവൃദ്ധിക്ഷയകര മേഘതോയവിഷാപഹ രത്നവല്ലഭ ദേവേശ ലങ്കാവാസിന്നമോ ഽസ്തു തേ
വിന്ദ്യപർവതത്തിന്റെ വളർച്ചയും ക്ഷയവും വരുത്തുന്നവ, മേഘവും വെള്ളവും വിഷവും നീക്കുന്നവ, രത്നങ്ങളുടെ പ്രിയനും ദേവന്മാരുടെ നാഥനും ലങ്കയിൽ വസിക്കുന്നവ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
വാതാപീ ഭക്ഷിതോ യേന സമുദ്രഃ ശോഷിതഃ പുരാ ലോപാമുദ്രാപതിഃ ശ്രീമാന് യോ ഽസൌ തസ്മൈ നമോ നമഃ
വാതാപിയെ ഉണ്ണുകയും, ഒരിക്കൽ സമുദ്രം ഉണക്കുകയും ചെയ്ത, ലോപാമുദ്രയുടെ ഭർത്താവും മഹത്വമുള്ളവനും ആയവനു ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കുന്നു.
രാജപുത്രി മഹാഭാഗേ ഋഷിപത്നി വരാനനേ ലോപാമുദ്രേ നമസ്തുഭ്യമ് അര്ഘോ മേ പ്രതിഗൃഹ്യതാമ് പ്രത്യബ്ദം തു ഫലത്യാഗമ് ഏവം കുര്വന്ന സീദതി
രാജകുമാരി, മഹാഭാഗ്യശാലി, ഋഷിയുടെ ഭാര്യ, മനോഹരമുഖമുള്ള ലോപാമുദ്രേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; എന്റെ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണം. ഇതു വർഷംതോറും ചെയ്താൽ ഒരിക്കലും അപ്രതിഷ്ഠയിലാവില്ല, ഈ കർമ്മം ഫലപ്രദമായിരിക്കും.
ഹോമം കൃത്വാ തതഃ പശ്ചാദ് വര്ജയേന്മാനവഃ ഫലമ് അനേന വിധിനാ യസ്തു പുമാനര്ഘ്യം നിവേദയേത്
ഹോമം ചെയ്തശേഷം, മനുഷ്യൻ പഴം കഴിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കണം; ഈ വിധത്തിൽ ആരെങ്കിലും അർഘ്യം അർപ്പിച്ചാൽ—
ഇമം ലോകം സ ചാപ്നോതി രൂപാരോഗ്യസമന്വിതഃ ദ്വിതീയേന ഭുവര്ലോകം സ്വര്ഗലോകം തതഃ പരമ്
അവൻ ഈ ലോകം സൗന്ദര്യവും ആരോഗ്യവും നേടി പ്രാപിക്കും; രണ്ടാമതായി ഭൂവര്ലോകം, പിന്നെ സ്വർഗ്ഗലോകം വരെ എത്തും.