സര്വൌഷധ്യുദകൈഃ സിക്താന് പിഷ്ടാതകവിഭൂഷിതാന് വൃക്ഷാന്മാല്യൈരലംകൃത്യ വാസോഭിരഭിവേഷ്ടയേത്
എല്ലാ ഔഷധജലങ്ങളിലും വൃക്ഷങ്ങളെ തളിച്ച്, അരിപൊടി കൊണ്ടും അലങ്കാരങ്ങൾ അണിയിച്ച്, പുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് വൃക്ഷങ്ങളെ അലങ്കരിക്കണം.
സൂച്യാ സൌവര്ണയാ കാര്യം സര്വേഷാം കര്ണവേധനമ് അഞ്ജനം ചാപി ദാതവ്യം തദ്വദ്ധേമശലാകയാ
എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങൾക്കും പൊൻ സൂചി കൊണ്ട് കാത് കുത്തണം, പിന്നെ പൊൻ ദണ്ഡുപയോഗിച്ച് കാജലും പുരട്ടണം.
ഫലാനി സപ്ത ചാഷ്ടൌ വാ കാലധൌതാനി കാരയേത് പ്രത്യേകം സര്വവൃക്ഷാണാം വേദ്യാം താന്യധിവാസയേത്
ഏതൊരുവൃക്ഷത്തിനും ഏഴോ എട്ടോ പഴങ്ങൾ സമയത്ത് കഴുകി ഒരുക്കണം, അവയെ യജ്ഞവേദിയിൽ വച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കണം.
ധൂപോ ഽത്ര ഗുഗ്ഗുലഃ ശ്രേഷ്ഠസ് താമ്രപാത്രൈരധിഷ്ഠിതാന് സപ്തധാന്യസ്ഥിതാന്കൃത്വാ വസ്ത്രഗന്ധാനുലേപനൈഃ
ഇവിടെ ഗുഗ്ഗുളു ധൂപം ഏറ്റവും ഉത്തമം; ചെമ്പുപാത്രങ്ങളിൽ ഏഴുവിധ ധാന്യങ്ങൾ വച്ച്, വസ്ത്രവും സുഗന്ധവും ലേപനം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അർപ്പിക്കണം.
കുമ്ഭാന്സര്വേഷു വൃക്ഷേഷു സ്ഥാപയിത്വാ നരേശ്വര സഹിരണ്യാനശേഷാംസ്താന് കൃത്വാ ബലിനിവേദനമ്
എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങളിലും കുംഭങ്ങൾ വച്ച്, അവയിൽ പൊന്നിടുകയും, ദേവതകൾക്ക് ബലി അർപ്പിക്കുകയും വേണം, രാജാവേ.
യഥാസ്വം ലോകപാലാനാമ് ഇന്ദ്രാദീനാം വിശേഷതഃ വനസ്പതേശ്ച വിദ്വദ്ഭിര് ഹോമഃ കാര്യോ ദ്വിജാതിഭിഃ
ഓരോ ദേവതയ്ക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ദ്രനും ലോകപാലന്മാർക്കും, വൃക്ഷങ്ങളുടെ ദൈവത്തിനും, ജ്ഞാനമുള്ള ദ്വിജന്മാർ ഹോമം നടത്തണം.
തതഃ ശുക്ലാമ്ബരധരാം സൌവര്ണകൃതഭൂഷണാമ് സകാംസ്യദോഹാം സൌവര്ണശൃങ്ഗാഭ്യാമ് അതിശാലിനീമ് പയസ്വിനീം വൃക്ഷമധ്യാദ് ഉത്സൃജേദ്ഗാമുദങ്മുഖീമ്
ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ചും പൊൻഭൂഷണങ്ങൾ അണിഞ്ഞും, ധാരാളം പാലുള്ള, കാംസ്യപാത്രങ്ങളോടും പൊൻകൊമ്പുകളോടും കൂടിയ പശുവിനെ വൃക്ഷങ്ങളുടെ നടുവിൽ നിന്ന് വടക്കോട്ട് വിട്ടയക്കണം.
തതോ ഽഭിഷേകമന്ത്രേണ വാദ്യമങ്ഗലഗീതകൈഃ ഋഗ്യജുഃസാമമന്ത്രൈശ്ച വാരുണൈരഭിതസ്തഥാ തൈരേവ കുമ്ഭൈഃ സ്നപനം കുര്യാദ്ബ്രാഹ്മണപുംഗവഃ
അഭിഷേകമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, വാദ്യങ്ങളും മംഗളഗീതങ്ങളും, ഋക്, യജുസ്, സാമമന്ത്രങ്ങളും, വാരുണമന്ത്രങ്ങളും ചേർത്ത്, ആ കുംഭങ്ങളുപയോഗിച്ച് ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖൻ വൃക്ഷങ്ങളെ സ്നാനമടക്കണം.
സ്നാതഃ ശുക്ലാമ്ബരസ്തദ്വദ് യജമാനോ ഽഭിപൂജയേത് ഗോഭിര് വിഭവതഃ സര്വാന് ഋത്വിജസ്താന്സമാഹിതഃ
സ്നാനം കഴിച്ച് വെള്ളവസ്ത്രം ധരിച്ച യജമാനൻ, മനസ്സോടെ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച്, എല്ലാ പുരോഹിതന്മാരെയും പശുക്കളാൽ ആദരിക്കണം.
ഹേമസൂത്രൈഃ സകടകൈര് അങ്ഗുലീയപവിത്രകൈഃ വാസോഭിഃ ശയനീയൈശ്ച തഥോപസ്കരപാദുകൈഃ ക്ഷീരേണ ഭോജനം ദദ്യാദ് യാവദ്ദിനചതുഷ്ടയമ്
പൊൻനൂലും കങ്കണവും വളയും വൃത്തമായ വസ്ത്രവും കിടക്കയും ഉപകരണങ്ങളും ചെരിപ്പും ചേർത്ത്, നാലുദിവസം പാലും കൂടിയ ഭക്ഷണം നൽകണം.
ഹോമശ്ച സര്ഷപൈഃ കാര്യോ യവൈഃ കൃഷ്ണതിലൈസ്തഥാ പലാശസമിധഃ ശസ്താശ് ചതുര്ഥേ ഽഹ്നി തഥോത്സവഃ ദക്ഷിണാ ച പുനസ്തദ്വദ് ദേയാ തത്രാപി ശക്തിതഃ
ഹോമം കടുകും യവവും കറുത്ത എള്ളും ഉപയോഗിച്ച്, പലാശക്കൊമ്പു ഇന്ധനമായി ഉപയോഗിച്ച് നടത്തണം; നാലാം ദിവസം ഉത്സവവും, വീണ്ടും ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനവും നൽകണം.
യദ്യദിഷ്ടതമം കിംചിത് തത്തദ് ദദ്യാദമത്സരീ ആചാര്യേ ദ്വിഗുണം ദദ്യാത് പ്രണിപത്യ വിസര്ജയേത്
ഏതെങ്കിലും ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ടത് മനസ്സിൽ പകവുമില്ലാതെ നൽകണം; അച്ചാര്യന് ഇരട്ടിയായി നൽകണം, പിന്നെ വന്ദനം ചെയ്ത് വിടവാങ്ങിക്കണം.
അനേന വിധിനാ യസ്തു കുര്യാദ്വൃക്ഷോത്സവം ബുധഃ സര്വാന്കാമാനവാപ്നോതി ഫലം ചാനന്ത്യമശ്നുതേ
ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനത്തോടെ വൃക്ഷോത്സവം നടത്തുന്നവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുകയും അനന്തമായ ഫലം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യും.
യശ്ചൈകമപി രാജേന്ദ്ര വൃക്ഷം സംസ്ഥാപയേന്നരഃ സോ ഽപി സ്വര്ഗേ വസേദ്രാജന് യാവദിന്ദ്രായുതത്രയമ്
രാജാവേ, ഒരാൾ ഒരു വൃക്ഷം പോലും നട്ടു സ്ഥാപിച്ചാൽ, അവനും മൂന്ന് ഇന്ദ്രായുസം വർഷങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കും.
ഭൂതാന്ഭവ്യാംശ്ച മനുജാംസ് താരയേദ്ദ്രുമസംമിതാന് പരമാം സിദ്ധിമാപ്നോതി പുനരാവൃത്തിദുര്ലഭാമ്
ഭൂതകാലത്തെയും ഭാവിയിലെയും മനുഷ്യരെ മരങ്ങളോടു തുല്യമായി കരുതി രക്ഷിക്കുന്നവന് അത്യുന്നതമായ സിദ്ധി ലഭിക്കും; വീണ്ടും ജന്മം പ്രാപിക്കുന്നത് അതിവിശേഷമായി അപൂര്വ്വമായ അവസ്ഥയിലേക്കാണ് അവന് എത്തുന്നത്.
യ ഇദം ശൃണുയാന്നിത്യം ശ്രാവയേദ്വാപി മാനവഃ സോ ഽപി സമ്പൂജിതോ ദേവൈര് ബ്രഹ്മലോകേ മഹീയതേ
ഈ കഥയെല്ലാം ആരെങ്കിലും നിത്യമായി കേള്ക്കുകയോ മറ്റുള്ളവര്ക്ക് വായിച്ചു കേള്പ്പിക്കുകയോ ചെയ്താല്, ദേവന്മാരാല് ആദരിക്കപ്പെടുകയും ബ്രഹ്മലോകത്ത് മഹത്വം നേടുകയും ചെയ്യും.
തഥൈവാന്യത്പ്രവക്ഷ്യാമി സര്വകാമഫലപ്രദമ് സൌഭാഗ്യശയനം നാമ യത്പുരാണവിദോ വിദുഃ
ഇനി എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും നല്കുന്ന മറ്റൊരു കര്മ്മം ഞാന് പറയാം; പുരാണജ്ഞര് അതിനെ സൗഭാഗ്യശയനം എന്നാണറിയുന്നത്.
പുരാ ദഗ്ധേഷു ലോകേഷു ഭൂര്ഭുവഃസ്വര്മഹാദിഷു സൌഭാഗ്യം സര്വഭൂതാനാമ് ഏകസ്ഥമഭവത്തദാ വൈകുണ്ഠം സ്വര്ഗമാസാദ്യ വിഷ്ണോര് വക്ഷഃസ്ഥലസ്ഥിതമ്
പണ്ടൊരിക്കല് ഭൂ, ഭുവ, സ്വര്, മഹ എന്നീ ലോകങ്ങള് ദഹിച്ചുപോയപ്പോള്, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഭാഗ്യവും ഒന്നായി വന്നു, വൈകുണ്ഠത്തിലെ വിഷ്ണുവിന്റെ നെഞ്ചില് വിശ്രമിച്ചു.
തതഃ കാലേന മഹതാ പുനഃ സര്ഗവിധൌ നൃപ അഹംകാരാവൃതേ ലോകേ പ്രധാനപുരുഷാന്വിതേ
അതിനുശേഷം ദീര്ഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, പുതിയ സൃഷ്ടിക്കാലത്ത്, ലോകം അഹങ്കാരത്തില് മൂടപ്പെട്ട് പ്രധാനവും പുരുഷനും നിറഞ്ഞിരുന്നതാണ്.
സ്പര്ധായാം ച പ്രവൃത്തായാം കമലാസനകൃഷ്ണയോഃ ലിങ്ഗാകാരാ സമുദ്ഭൂതാ വഹ്നേര്ജ്വാലാതിഭീഷണാ തയാഭിതപ്തസ്യ ഹരേര് വക്ഷസസ്തദ്വിനിഃസൃതമ്
കമലാസനനായ ബ്രഹ്മാവിനും കൃഷ്ണനും തമ്മില് മത്സരമുണ്ടായപ്പോള്, തീപോലുള്ള ഭയാനകമായ ഒരു രൂപം ഹരിയുടെ നെഞ്ചില് നിന്നുള്ള ചൂടില് നിന്ന് ഉദിച്ചു പുറത്തുവന്നു.
വക്ഷഃസ്ഥലം സമാശ്രിത്യ വിഷ്ണോഃ സൌഭാഗ്യമാസ്ഥിതമ് രസരൂപം തതോ യാവത് പ്രാപ്നോതി വസുധാതലമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ നെഞ്ചില് ആശ്രയം പ്രാപിച്ച ആ ഭാഗ്യം, രസംപോലെയുള്ള രൂപത്തില് അവിടെ നിലകൊണ്ടു, പിന്നീട് ഭൂമിയിലെത്തിയതുവരെ അവിടെതന്നെ നിന്നു.
ഉത്ക്ഷിപ്തമന്തരിക്ഷേ തദ് ബ്രഹ്മപുത്രേണ ധീമതാ ദക്ഷേണ പീതമാത്രം തദ് രൂപലാവണ്യകാരകമ്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ ദക്ഷന് എന്ന ജ്ഞാനിയാല് ആ രസം ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയര്ത്തി; ദക്ഷന് അതു കുടിച്ച ഉടനെ അതു സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും ആകര്ഷണത്തിന്റെയും മൂലമായിത്തീർന്നു.
ബലം തേജോ മഹജ്ജാതം ദക്ഷസ്യ പരമേഷ്ഠിനഃ ശേഷം യദപതദ്ഭൂമാവ് അഷ്ടധാ സമജായത
പരമേശ്വരന്റെ പുത്രനായ ദക്ഷന് വലിയ ശക്തിയും തേജസ്സും ലഭിച്ചു; ശേഷിച്ച ഭാഗം ഭൂമിയില് വീണു എട്ടായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.
തതോ ജനാനാം സംജാതാഃ സപ്ത സൌഭാഗ്യദായികാഃ ഇക്ഷവോ രസരാജാശ്ച നിഷ്പാവാജാജിധാന്യകമ്
അതിനുശേഷം മനുഷ്യരില് ഏഴു ഭാഗ്യദായക വസ്തുക്കള് ജനിച്ചു: ഇഞ്ചി, രസങ്ങളുടെ രാജാവ്, പയര്, യവം, ധാന്യങ്ങള് എന്നിവ.
വികാരവച്ച ഗോക്ഷീരം കുസുമ്ഭം കുങ്കുമം തഥാ ലവണം ചാഷ്ടമം തദ്വത് സൌഭാഗ്യാഷ്ടകമുച്യതേ
അതുപോലെ മാറ്റങ്ങളായി: പശുവിന്റെ പാല്, കുസുംബം, കുങ്കുമം, എട്ടാമത്തേത് ഉപ്പും—ഇവയെല്ലാം സൗഭാഗ്യത്തിന്റെ എട്ട് രൂപങ്ങളാണെന്ന് പറയുന്നു.
പീതം യദ്ബ്രഹ്മപുത്രേണ യോഗജ്ഞാനവിദാ പുനഃ ദുഹിതാ സാഭവത്തസ്യ യാ സതീത്യഭിധീയതേ
യോഗവും ജ്ഞാനവും അറിഞ്ഞ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന് കുടിച്ച രസം പിന്നീട് അവന്റെ മകളായ സതിയായി മാറി.
ലോകാനതീത്യ ലാലിത്യാല് ലലിതാ തേന ചോച്യതേ ത്രൈലോക്യസുന്ദരീമ് ഏനാമ് ഉപയേമേ പിനാകധൃക്
അവള് ലോകങ്ങളെല്ലാം ലാളിത്യത്തില് മികവിലായിരുന്നു, അതുകൊണ്ടാണ് അവളെ ലളിതാ എന്നു വിളിക്കുന്നത്; മൂന്ന് ലോകത്തെയും ഏറ്റവും സുന്ദരിയായ അവളെ പിനാകധാരി വിവാഹം ചെയ്തു.
യാ ദേവീ സൌഭാഗ്യമയീ ഭുക്തിമുക്തിഫലപ്രദാ താമാരാധ്യ പുമാന്ഭക്ത്യാ നാരീ വാ കിം ന വിന്ദതി
സൗഭാഗ്യപൂര്ണയായ ആ ദേവി ഭോഗവും മോക്ഷവും നല്കുന്നു; ഭക്തിയോടെ അവളെ ആരാധിച്ചാല് പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും നേടാം.
കഥമാരാധനം തസ്യാ ജഗദ്ധാത്ര്യാ ജനാര്ദന തദ്വിധാനം ജഗന്നാഥ തത്സര്വം ച വദസ്വ മേ
ലോകത്തെ നിലനിര്ത്തുന്ന ആ ദേവിയെ എങ്ങനെ ആരാധിക്കണം, ജനാര്ദ്ദനാ? ലോകനാഥാ, അവളുടെ ആരാധനാവിധി മുഴുവന് എന്നോട് വിശദമായി പറയൂ.
വസന്തമാസമാസാദ്യ തൃതീയായാം ജനപ്രിയ ശുക്ലപക്ഷസ്യ പൂര്വാഹ്ണേ തിലൈഃ സ്നാനം സമാചരേത്
വസന്തകാലം എത്തിയാല്, ജനപ്രിയനായ മൂന്നാം ദിവസം, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പ്രഭാതത്തില് എള്ളുപയോഗിച്ച് സ്നാനം ചെയ്യണം.