സ്മൃതാഃ ശൈബ്യാസ്തതോ ഗര്ഗാഃ ക്ഷത്രോപേതാ ദ്വിജാതയഃ ആഹാര്യതനയശ്ചൈവ ധീമാനാസീദ് ഉരുക്ഷവഃ
അവരിൽ നിന്ന് ശൈബ്യന്മാരും ഗർഗന്മാരും, ക്ഷത്രിയഗുണമുള്ള ദ്വിജന്മാർ, ജനിച്ചു; ആഹാര്യന്റെ മകനായി ധീരനായ ഉറുക്ഷവൻ ജനിച്ചു.
തസ്യ ഭാര്യാ വിശാലാ തു സുഷുവേ പുത്രകത്രയമ് ത്ര്യുഷണം പുഷ്കരിം ചൈവ കവിം ചൈവ മഹായശാഃ
അവന്റെ ഭാര്യ വിശാലാ മൂന്നു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു: ത്രയുഷണൻ, പുഷ്കരൻ, മഹാശ്രേഷ്ഠനായ കവിയും.
ഉരുക്ഷവാഃ സ്മൃതാ ഹ്യ് ഏതേ സര്വേ ബ്രാഹ്മണതാം ഗതാഃ കാവ്യാനാം തു വരാ ഹ്യ് ഏതേ ത്രയഃ പ്രോക്താ മഹര്ഷയഃ
ഈ ഉറുക്ഷവന്മാർ എല്ലാവരും ബ്രാഹ്മണത്വം നേടിയവരായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; കാവ്യന്മാരിൽ ഈ മൂവരും മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരാണ്.
ഗര്ഗാഃ സംകൃതയഃ കാവ്യാഃ ക്ഷത്രോപേതാ ദ്വിജാതയഃ സംഭൃതാങ്ഗിരസോ ദക്ഷാ ബൃഹത്ക്ഷത്രസ്യ ച ക്ഷിതിഃ
ഗർഗന്മാർ, സംകൃതികൾ, കാവ്യന്മാർ, ക്ഷത്രിയഗുണമുള്ള ദ്വിജന്മാർ; സംഗമിച്ച അംഗിരസന്മാരും ദക്ഷന്മാരും, ബൃഹത്ക്ഷത്രന്റെ ദേശവും.
ബൃഹത്ക്ഷത്രസ്യ ദായാദോ ഹസ്തിനാമാ ബഭൂവ ഹ തേനേദം നിര്മിതം പൂര്വം പുരം തു ഗജസാഹ്വയമ്
ബൃഹത്ക്ഷത്രന്റെ മകനായ ഹസ്തിൻ എന്ന രാജാവാണ് ആദ്യമായി ഈ നഗരമായ ഗജസാഹ്വയം സ്ഥാപിച്ചത്.
ഹസ്തിനശ്ചൈവ ദായാദാസ് ത്രയഃ പരമകീര്തയഃ അജമീഢോ ദ്വിമീഢശ്ച പുരുമീഢസ്തഥൈവ ച
ഹസ്തിനിന് മൂന്ന് പ്രശസ്തരായ മക്കളുണ്ടായിരുന്നു: അജമീഢൻ, ദ്വിമീഢൻ, പുരുമീഢൻ.
അജമീഢസ്യ പത്ന്യസ്തു തിസ്രഃ കുരുകുലോദ്വഹാഃ നീലിനീ ധൂമിനീ ചൈവ കേശിനീ ചൈവ വിശ്രുതാ
അജമീഢന് മൂന്ന് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, എല്ലാവരും കുരുകുലത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രശസ്തരായ സ്ത്രീകൾ: നീലിനി, ധൂമിനി, കെശിനി.
സ താസു ജനയാമാസ പുത്രാന്വൈ ദേവവര്ചസഃ തപസോ ഽന്തേ മഹാതേജാ ജാതാ വൃദ്ധസ്യ ധാര്മികാഃ
അവരിൽ നിന്ന് ദൈവികഗുണങ്ങളുള്ള പുത്രന്മാർ അജമീഢന് ജനിച്ചു; തപസ്സിന്റെ അവസാനം മഹാതേജസ്സും ധാർമ്മികനും ആയ വൃദ്ധൻ ജനിച്ചു.
ഭാരദ്വാജപ്രസാദേന വിസ്തരം തേഷു മേ ശൃണു ആജമീഢസ്യ കേശിന്യാം കണ്വഃ സമഭവത്കില
ഭാരദ്വാജന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഇവരുടെ കഥ വിശദമായി കേൾക്കൂ: അജമീഢനും കെശിനിക്കും കൺവ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു.
മേധാതിഥിഃ സുതസ്തസ്യ തസ്മാത്കാണ്വായനാ ദ്വിജാഃ അജമീഢസ്യ ഭൂമിന്യാം ജജ്ഞേ ബൃഹദനുര് നൃപഃ
കൺവയുടെ മകനായി മേധാതിഥി ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് കൺവായന ബ്രാഹ്മണർ ഉരുത്തിരിഞ്ഞു. ഭൂമിനിയിൽ അജമീഢന് ബൃഹദൻ എന്ന രാജാവും ജനിച്ചു.
ബൃഹദനോര് ബൃഹന്തോ ഽഥ ബൃഹന്തസ്യ ബൃഹന്മനാഃ ബൃഹന്മനഃസുതശ്ചാപി ബൃഹദ്ധനുരിതി ശ്രുതഃ
ബൃഹദനിൽ നിന്ന് ബൃഹന്തൻ ജനിച്ചു; ബൃഹന്തനിൽ നിന്ന് ബൃഹന്മനസ്; ബൃഹന്മനസിന്റെ മകനാണ് ബൃഹദ്ദനു എന്നവൻ.
ബൃഹദ്ധനോര് ബൃഹദിഷുഃ പുത്രസ്തസ്യ ജയദ്രഥഃ അശ്വജിത്തനയസ്തസ്യ സേനജിത് തസ്യ ചാത്മജഃ
ബൃഹദ്ദനുവിന്റെ മകനായി ബൃഹദിഷു ജനിച്ചു; ബൃഹദിഷുവിന്റെ മകനാണ് ജയദ്രഥൻ; ജയദ്രഥന്റെ മകനാണ് അശ്വജിത്, അശ്വജിതിന്റെ മകനാണ് സേനജിത്.
അഥ സേനജിതഃ പുത്രാശ് ചത്വാരോ ലോകവിശ്രുതാഃ രുചിരാശ്വശ്ച കാവ്യശ്ച രാജാ ദൃഢരഥസ്തഥാ
സേനജിതിന് ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരായ നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: രുചിരാശ്വൻ, കാവ്യൻ, രാജാവ് ദൃഢരഥൻ, വത്സൻ എന്ന അവർത്തകൻ.
വത്സശ്ചാവര്തകോ രാജാ യസ്യൈതേ പരിവത്സകാഃ രുചിരാശ്വസ്യ ദായാദഃ പൃഥുസേനോ മഹായശാഃ
വത്സൻ എന്ന രാജാവാണ് പരിവത്സകരുടെ മുൻഗാമി. രുചിരാശ്വന്റെ മകനാണ് മഹാപ്രശസ്തനായ പൃഥുസേനൻ.
പൃഥുസേനസ്യ പൌരസ്തു പൌരാന്നീപോ ഽഥ ജജ്ഞിവാന് നീപസ്യൈകശതം ത്വ് ആസീത് പുത്രാണാമ് അമിതൌജസാമ്
പൃഥുസേനന്റെ മകനാണ് പൗരു; പൗരുവിൽ നിന്ന് നീപൻ ജനിച്ചു. നീപന് നൂറ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, എല്ലാവരും അതിവിശാലശക്തിയുള്ളവർ.
നീപാ ഇതി സമാഖ്യാതാ രാജാനഃ സര്വ ഏവ തേ തേഷാം വംശകരഃ ശ്രീമാന് നീപാനാം കീര്തിവര്ധനഃ
അവരെല്ലാം നീപർ എന്നറിയപ്പെട്ടു. അവരിൽ വംശസ്ഥാപകനായ കീര്ത്തിവർധനൻ എന്ന മഹാശ്രീമാനാണ് പ്രശസ്തൻ.
കാവ്യാച്ച സമരോ നാമ സദേഷ്ടസമരോ ഽഭവത് സമരസ്യ പാരസമ്പാരൌ സദശ്വ ഇതി തേ ത്രയഃ
കാവ്യനിൽ നിന്ന് സമരൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; കൂടെ സദഷ്ടനും സമരനും. സമരന് രണ്ട് പുത്രന്മാർ: പാരസമ്പൻ, സദശ്വൻ; അങ്ങനെ മൂവരും ഉണ്ടായി.
പുത്രാഃ സര്വഗുണോപേതാ ജാതാ വൈ വിശ്രുതാ ഭുവി പാരപുത്രഃ പൃഥുര്ജാതഃ പൃഥോസ്തു സുകൃതോ ഽഭവത്
അവന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നരായി ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തരായി. പാരന്റെ മകനാണ് പൃഥു; പൃഥുവിന്റെ മകനാണ് സുകൃതൻ.
ജജ്ഞേ സര്വഗുണോപേതോ വിഭ്രാജസ്തസ്യ ചാത്മജഃ വിഭ്രാജസ്യ തു ദായാദസ് ത്വ് അണുഹോ നാമ വീര്യവാന്
സുകൃതന്റെ മകനാണ് എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനായ വിഭ്രാജൻ. വിഭ്രാജന്റെ മകനാണ് വീര്യശാലിയായ അണുഹൻ.
ബഭൂവ ശുകജാമാതാ കൃത്വീഭര്താ മഹായശാഃ അണുഹസ്യ തു ദായാദോ ബ്രഹ്മദത്തോ മഹീപതിഃ
അവൻ ശുകന്റെ മരുമകനായി, കൃത്വിയുടെ ഭർത്താവായി, മഹാപ്രശസ്തനായി. അണുഹന്റെ മകനാണ് രാജാവ് ബ്രഹ്മദത്തൻ.
യുഗദത്തഃ സുതസ്തസ്യ വിഷ്വക്സേനോ മഹായശാഃ വിഭ്രാജഃ പുനര് ആജാതഃ സുകൃതേനേഹ കര്മണാ
അവന്റെ മകനാണ് യുഗദത്തൻ; വിശ്വക്ഷേണൻ മഹാപ്രശസ്തനാണ്. സുകൃതന്റെ സൽക്കർമ്മഫലമായി വിഭ്രാജൻ വീണ്ടും ജനിച്ചു.
വിഷ്വക്സേനസ്യ പുത്രസ്തു ഉദക്സേനോ ബഭൂവ ഹ ഭല്ലാടസ്തസ്യ പുത്രസ്തു തസ്യാസീജ്ജനമേജയഃ ഉഗ്രായുധേന തസ്യാര്ഥേ സര്വേ നീപാഃ പ്രണാശിതാഃ
വിശ്വക്ഷേണന്റെ മകനാണ് ഉദക്ഷേണൻ; ഉദക്ഷേണന്റെ മകനാണ് ഭല്ലാടൻ; ഭല്ലാടന്റെ മകനാണ് ജനമേജയൻ. അവന്റെ കാരണത്താൽ ഉഗ്രായുധൻ എല്ലാ നീപന്മാരെയും നശിപ്പിച്ചു.
ഉഗ്രായുധഃ കസ്യ സുതഃ കസ്യ വംശേ സ കഥ്യതേ കിമര്ഥം തേന തേ നീപാഃ സര്വേ ചൈവ പ്രണാശിതാഃ
ഉഗ്രായുധൻ ആരുടെ മകനാണ്, ഏത് വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു? അവൻ ആ രാജാക്കന്മാരെ എല്ലാം നശിപ്പിച്ചതിന് കാരണമെന്താണ്?
ഉഗ്രായുധഃ സൂര്യവംശ്യസ് തപസ്തേപേ വരാശ്രമേ സ്ഥാണുഭൂതോ ഽഷ്ടസാഹസ്രം തം ഭേജേ ജനമേജയഃ
ഉഗ്രായുധൻ സൂര്യവംശത്തിൽ പെട്ടവനായിരുന്നു. അവൻ വരാശ്രമത്തിൽ എട്ടായിരം വർഷം ഉറച്ച മനസ്സോടെ തപസ്സ് ചെയ്തു, ജനമേജയ.
തസ്യ രാജ്യം പ്രതിശ്രുത്യ നീപാന് ആജഘ്നിവാന് പ്രഭുഃ ഉവാച സാന്ത്വം വിവിധം ജഘ്നുസ്തേ വൈ ഹ്യ് ഉഭാവ് അപി
രാജ്യം വാഗ്ദാനം ലഭിച്ച ശേഷം, ആ മഹാരാജാവ് മറ്റു രാജാക്കന്മാരെ ആക്രമിച്ചു; പലവിധം സമാധാനവാക്കുകൾ പറഞ്ഞെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ഇരുവിഭാഗത്തെയും അവൻ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
ഹന്യമാനാഗതാന് ഊചേ യസ്മാദ്ധേതോര്ന മേ വചഃ ശരണാഗതരക്ഷാര്ഥം തസ്മാദേവം ശപാമി വഃ
അവൻ തന്റെ അടുത്തെത്തിയവരെ കൊല്ലുമ്പോൾ പറഞ്ഞു: 'ശരണാഗതരെ രക്ഷിക്കാനായി എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കപ്പെട്ടില്ല. അതിനാൽ ഞാൻ നിങ്ങളെ ശപിക്കുന്നു.'
യദി മേ ഽസ്തി തപസ്തപ്തം സര്വാന്നയതു വോ യമഃ തതസ്താന് കൃപ്യമാണാംസ്തു യമേന പുരതഃ സ തു
ഞാൻ ചെയ്ത തപസ്സിന് യാതൊരു ഫലവും ഉണ്ടെങ്കിൽ, യമൻ നിങ്ങളെ എല്ലാം കൊണ്ടുപോകട്ടെ; പിന്നെ, ദയയാൽ അവൻ അവരെ യമന്റെ മുമ്പിൽ എത്തിച്ചു.
കൃപയാ പരയാവിഷ്ടോ ജനമേജയമ് ഊചിവാന് ഗതാനേതാനിമാന്വീരാംസ് ത്വം മേ രക്ഷിതുമര്ഹസി
മഹാദയയാൽ അവൻ ജനമേജയയോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ വിടവാങ്ങിയ ഈ വീരന്മാരെ നീ എന്റെ خاطرം രക്ഷിക്കണം.'
അരേ പാപാ ദുരാചാരാ ഭവിതാരോ ഽസ്യ കിംകരാഃ തഥേത്യുക്തസ്തതോ രാജാ യമേന യുയുധേ ചിരമ്
'നീചരായ പാപികൾ, നിങ്ങൾ അവന്റെ ദാസന്മാരാകും.' എന്നിങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ രാജാവ് യമനോടൊപ്പം ദീർഘകാലം യുദ്ധം ചെയ്തു.
വ്യാധിഭിര്നാരകൈര്ഘോരൈര് യമേന സഹ താന്ബലാത് വിജിത്യ മുനയേ പ്രാദാത് തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
ഭയങ്കരമായ നരകരോഗങ്ങളിൽ പെട്ടവരെ, യമനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ശക്തിയാൽ ജയിച്ച്, അവൻ ആ മുനിക്ക് കൈമാറി; ആ സംഭവം അത്ഭുതകരമായിരുന്നു.