യസ്മാത്പ്രവൃത്തയശ്ചാസ്യ സംകാശാദ് അഭിസംധിതാഃ തസ്മാദ്വൃത്തേന പ്രീതേന തുഭ്യം ദത്തം സ്വയമ്ഭുവാ
അവന്റെ പ്രവൃത്തികള് വ്യക്തമായ ഉദ്ദേശത്തോടെ ആയിരുന്നു, അതുകൊണ്ടു അവന്റെ നല്ല പെരുമാറ്റം കൊണ്ടു സ്വയംഭൂവായ ബ്രഹ്മാവ് നിനക്കിത് സമ്മാനിച്ചു.
ദേവരാജ്യേ ബലിര്ഭാവ്യ ഇതി മാമീശ്വരോ ഽബ്രവീത് തസ്മാദദൃശ്യോ ഭൂതാനാം കാലാപേക്ഷഃ സ തിഷ്ഠതി
ദേവന്മാരുടെ രാജാവായി ബാലി ഭവിക്കുമെന്ന് ഈശ്വരന് എന്നോട് പറഞ്ഞു; അതിനാല് ബാലി ശരിയായ സമയത്തെ കാത്ത്, മറ്റുള്ളവര്ക്ക് അദൃശ്യനായി തുടരുന്നു.
പ്രീതേന ചാപരോ ദത്തോ വരസ്തുഭ്യം സ്വയമ്ഭുവാ തസ്മാന്നിരുത്സുകസ്ത്വം വൈ പര്യായം സഹിതോ ഽസുരൈഃ
സ്വയംഭൂവായ ബ്രഹ്മാവ് സന്തോഷത്തോടെ നിനക്കു മറ്റൊരു വരവും നല്കി; അതിനാല് നിനക്കും അസുരന്മാര്ക്കും ഒരുമിച്ച് നിശ്ചിത സമയത്തേക്കാള് മുന്പ് ആശങ്കപ്പെടേണ്ടതില്ല.
ന ഹി ശക്യം മയാ തുഭ്യം പുരസ്താദ് വിപ്രഭാഷിതുമ് ബ്രഹ്മണാ പ്രതിഷിദ്ധോ ഽഹം ഭവിഷ്യം ജാനതാ വിഭോ
ഭാവി അറിയുന്ന ബ്രഹ്മാവ് വിലക്കിയതിനാല് ഇതു മുമ്പ് നിനക്കു പറയാന് എനിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല, മഹാനേ.
ഇമൌ ച ശിഷ്യൌ ദ്വൌ മഹ്യം സമാവ് ഏതൌ ബൃഹസ്പതേഃ ദൈവതൈഃ സഹ സംസൃഷ്ടാന് സര്വാന്വോ ധാരയിഷ്യതഃ
ഇവിടെ ബ്രഹസ്പതിയുടെ രണ്ടു ശിഷ്യന്മാര് എന്റെ അടുത്തെത്തി; ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവര് എല്ലാ ജീവികളെയും സംരക്ഷിക്കും.
ഇത്യുക്താ ഹ്യ് അസുരാഃ സര്വേ കാവ്യേനാക്ലിഷ്ടകര്മണാ ഹൃഷ്ടാസ്തേന യയുഃ സാര്ധം പ്രഹ്ലാദേന മഹാത്മനാ
ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോള് പാപമില്ലാത്ത പ്രവൃത്തിയുള്ള കാവ്യനോടൊപ്പം എല്ലാ അസുരന്മാരും മഹാത്മാവായ പ്രഹ്ലാദനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
അവശ്യം ഭാവ്യമര്ഥം തു ശ്രുത്വാ ശുക്രേണ ഭാഷിതമ് സകൃദാശംസമാനാസ്തു ജയം ശുക്രേണ ഭാഷിതമ് ദംശിതാഃ സായുധാഃ സര്വേ തതോ ദേവാന്സമാഹ്വയന്
ശുക്രന് പറയുന്ന നിര്ബന്ധമായ സംഭവങ്ങള് കേട്ടും, വിജയത്തിനായി ഒരിക്കല് പ്രതീക്ഷിച്ചും, ആയുധധാരികളായ അസുരന്മാര് ദേവന്മാരെ യുദ്ധത്തിന് ആഹ്വാനിച്ചു.
ദേവാസ്തദാസുരാന്ദൃഷ്ട്വാ സംഗ്രാമേ സമുപസ്ഥിതാന് സര്വേ സംഭൃതസമ്ഭാരാ ദേവാസ്താന് സമയോധയന്
അസുരന്മാര് യുദ്ധത്തിനായി കൂടിയതറിഞ്ഞ ദേവന്മാര് എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ സൈന്യങ്ങള് ഒരുക്കി യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
ദേവാസുരേ തദാ തസ്മിന് വര്തമാനേ ശതം സമാഃ അജയന്നസുരാ ദേവാംസ് തതോ ദേവാ ഹ്യ് അമന്ത്രയന്
അന്നത്തെ ദേവാസുര യുദ്ധം നൂറു വര്ഷം നീണ്ടു; അതില് അസുരന്മാര് ദേവന്മാരെ ജയിച്ചു. പിന്നെ ദേവന്മാര് തമ്മില് ആലോചിച്ചു.
യജ്ഞേനോപാഹ്വയാമസ് തൌ തതോ ജേഷ്യാമഹേ ഽസുരാന് തദോപാമന്ത്രയന്ദേവാഃ ശണ്ഡാമര്കൌ തു താവ് ഉഭൌ
നമുക്ക് യാഗം നടത്തി ആ ഇരുവരെയും വിളിക്കാം; പിന്നെ അസുരന്മാരെ ജയിക്കാം. അങ്ങനെ ദേവന്മാര് ശണ്ഡനും അമര്ക്കനും ക്ഷണിച്ചു.
യജ്ഞേ ചാഹൂയ തൌ പ്രോക്തൌ ത്യജേതാമസുരാന് ദ്വിജൌ വയം യുവാം ഭജിഷ്യാമഃ സഹ ജിത്വാ തു ദാനവാന്
യാഗത്തില് ക്ഷണിച്ച ശേഷം ദേവന്മാര് ആ രണ്ടു ബ്രാഹ്മണരോടു പറഞ്ഞു: അസുരന്മാരെ ഉപേക്ഷിക്കൂ; ഞങ്ങള് ദാനവന്മാരെ ജയിച്ചശേഷം നിങ്ങളെ ആദരിക്കും.
ഏവം കൃതാഭിസംധീ തൌ ശണ്ഡാമര്കൌ സുരാസ്തഥാ തതോ ദേവാ ജയം പ്രാപുര് ദാനവാശ്ച പരാജിതാഃ
ഇങ്ങനെ ധാരണയോടെ ശണ്ഡനും അമര്ക്കനും ദേവന്മാരുടെ പക്ഷം പിടിച്ചു; അങ്ങനെ ദേവന്മാര് ജയിച്ചു, ദാനവന്മാര് തോറ്റു.
ശണ്ഡാമര്കപരിത്യക്താ ദാനവാ ഹ്യ് അബലാസ്തഥാ ഏവം ദൈത്യാഃ പുരാ കാവ്യശാപേനാഭിഹതാസ്തദാ
ശണ്ഡനും അമര്ക്കനും വിട്ടുപോയതോടെ ദാനവന്മാര് ശക്തിയില്ലാതായി; അങ്ങനെ പഴയകാലത്ത് ദൈത്യന്മാര് കാവ്യന്റെ ശാപം കൊണ്ടു നശിച്ചു.
കാവ്യശാപാഭിഭൂതാസ്തേ നിരാധാരാശ്ച സര്വശഃ നിരസ്യമാനാ ദേവൈശ്ച വിവിശുസ്തേ രസാതലമ്
കാവ്യന്റെ ശാപം കൊണ്ടു അവര് പൂര്ണമായും ആശ്രയമില്ലാതായി; ദേവന്മാര് അവരെ പുറത്താക്കി, അവര് പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു.
ഏവം നിരുദ്യമാ ദേവൈഃ കൃതാഃ കൃച്ഛ്രേണ ദാനവാഃ തതഃ പ്രഭൃതി ശാപേന ഭൃഗോര്നൈമിത്തികേന തു
അങ്ങനെ ദേവന്മാർ വലിയ പ്രയാസത്തോടെ ദാനവന്മാരെ തടഞ്ഞു. അപ്പോൾ മുതൽ ഭൃഗുവിന്റെ ആകസ്മിക ശാപം മൂലം ഇതൊക്കെയും സംഭവിച്ചു.
ജജ്ഞേ പുനഃ പുനര്വിഷ്ണുര് ധര്മേ പ്രശിഥിലേ പ്രഭുഃ കുര്വന്ധര്മവ്യവസ്ഥാനമ് അസുരാണാം പ്രണാശനമ്
ധർമ്മം ക്ഷയിക്കുമ്പോഴെല്ലാം വീണ്ടും വീണ്ടും വിഷ്ണു ജനിച്ചു, ധർമ്മം നിലനിറുത്താനും അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനും.
പ്രഹ്ലാദസ്യ നിദേശേ തു ന സ്ഥാസ്യന്ത്യസുരാശ്ച യേ മനുഷ്യവധ്യാസ്തേ സര്വേ ബ്രഹ്മേതി വ്യാഹരത്പ്രഭുഃ
പ്രഹ്ലാദന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, അവിടെ നിലനിൽക്കാത്ത അസുരന്മാരെയും മനുഷ്യന്മാർ കൊല്ലേണ്ടവരെയും, ഭഗവാൻ എല്ലാവരെയും 'ബ്രാഹ്മണർ' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ധര്മാന്നാരായണസ്യാംശഃ സമ്ഭൂതശ് ചാക്ഷുഷേ ഽന്തരേ യജ്ഞം വൈ വര്തയാമാസുര് ദേവാ വൈവസ്വതേ ഽന്തരേ
ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് നാരായണന്റെ ഒരു അംശം ചാക്ഷുഷമന്വന്തരത്തിൽ ജനിച്ചു; ദേവന്മാർ യാഗം വൈവസ്വതമന്വന്തരത്തിൽ തുടരാൻ സഹായിച്ചു.
പ്രാദുര്ഭാവേ തതസ്തസ്യ ബ്രഹ്മാ ഹ്യ് ആസീത്പുരോഹിതഃ യുഗാഖ്യായാം ചതുര്ഥ്യാം തു ആപന്നേഷു സുരേഷു വൈ
അവന്റെ അവതാരത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് മുഖ്യപുരോഹിതനായി. നാലാം യുഗത്തിൽ ദേവന്മാർ കഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ ഇതായിരുന്നു.
സമ്ഭൂതസ്തു സമുദ്രാന്തേ ഹിരണ്യകശിപോര്വധേ ദ്വിതീയേ നരസിംഹാഖ്യേ രുദ്രോ ഹ്യ് ആസീത്പുരോഹിതഃ
സമുദ്രാന്തത്തിൽ, ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ വധത്തിനായി, രണ്ടാം അവതാരമായ നരസിംഹനിൽ, രുദ്രൻ പുരോഹിതനായി.
ബലിസംസ്ഥേഷു ലോകേഷു ത്രേതായാം സപ്തമം പ്രതി തൃതീയേ വാമനസ്യാര്ഥേ ധര്മേണ തു പുരോധസാ
ബലി ലോകങ്ങൾ ഭരിച്ചിരുന്ന ഏഴാം ത്രേതായുഗത്തിലും, മൂന്നാമത്തിലും വാമനന്റെ കാരണത്തിലും, പുരോഹിതൻ ധർമ്മപ്രകാരം പ്രവർത്തിച്ചു.
ഏതാസ് തിസ്രഃ സ്മൃതാസ്തസ്യ ദിവ്യാഃ സമ്ഭൂതയോ ദ്വിജാഃ മാനുഷാഃ സപ്ത യാന്യാസ്തു ശാപജാസ്താ നിബോധത
ഈ മൂന്ന് ദിവ്യാവതാരങ്ങളാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്, ദ്വിജന്മാരേ; ശേഷിക്കുന്ന ഏഴ് മനുഷ്യാവതാരങ്ങൾ ശാപം മൂലമാണ്, അവയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
ത്രേതായുഗേ തു പ്രഥമേ ദത്താത്രേയോ ബഭൂവ ഹ നഷ്ടേ ധര്മേ ചതുര്ഥാംശേ മാര്കണ്ഡേയപുരഃസരഃ
ആദ്യ ത്രേതായുഗത്തിൽ ദത്താത്രേയൻ ജനിച്ചു; ധർമ്മത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് നഷ്ടമായപ്പോൾ മാർകണ്ടേയനും മറ്റു മഹർഷികളും കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പഞ്ചമഃ പഞ്ചദശ്യാം ച ത്രേതായാം സംബഭൂവ ഹ മാന്ധാതാ ചക്രവര്തീ തു തദോത്തങ്കപുരഃസരേ
പതിനഞ്ചാമത്തെ ത്രേതായുഗത്തിൽ അഞ്ചാമത്തെ അവതാരം സംഭവിച്ചു; ചക്രവർത്തിയായ മന്ധാതാവ് ഉത്തങ്കനും മറ്റുള്ളവരും കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏകോനവിംശ്യാം ത്രേതായാം സര്വക്ഷത്രാന്തകൃദ്വിഭുഃ ജാമദഗ്ന്യസ്തഥാ ഷഷ്ഠോ വിശ്വാമിത്രപുരഃസരഃ
പത്തൊൻപതാമത്തെ ത്രേതായുഗത്തിൽ ആറാമത്തായി ജാമദഗ്ന്യൻ, എല്ലാ ക്ഷത്രിയന്മാരെയും സംഹരിച്ചവൻ, വിശ്വാമിത്രനും മറ്റുള്ളവരും കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ചതുര്വിംശേ യുഗേ രാമോ വസിഷ്ഠേന പുരോധസാ സപ്തമോ രാവണസ്യാര്ഥേ ജജ്ഞേ ദശരഥാത്മജഃ
ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ യുഗത്തിൽ രാമൻ ജനിച്ചു, വസിഷ്ഠൻ പുരോഹിതനായി; ഏഴാമത്തായി രാവണന്റെ കാരണത്താണ് ദശരഥപുത്രൻ ജനിച്ചത്.
അഷ്ടമേ ദ്വാപരേ വിഷ്ണുര് അഷ്ടാവിംശേ പരാശരാത് വേദവ്യാസസ്തഥാ ജജ്ഞേ ജാതൂകര്ണ്യപുരഃസരഃ
എട്ടാം ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഷ്ണു അവതരിച്ചു; ഇരുപത്തിയെട്ടാമത്തിൽ പരാശരനിൽ നിന്ന് വേദവ്യാസൻ ജനിച്ചു, ജാതൂകർണ്യനും മറ്റു മഹർഷികളും കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കര്തും ധര്മവ്യവസ്ഥാനമ് അസുരാണാം പ്രണാശനമ് ബുദ്ധോ നവമകോ ജജ്ഞേ തപസാ പുഷ്കരേക്ഷണഃ ദേവസുന്ദരരൂപേണ ദ്വൈപായനപുരഃസരഃ
ധർമ്മം നിലനിറുത്താനും അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനും, ഒമ്പതാമത്തായി ബുദ്ധൻ, കനിഞ്ഞ ദപസ്സോടെ, കമലനയനനായ്, ദൈവസുന്ദരരൂപത്തിൽ, ദ്വൈപായനനും മറ്റുള്ളവരും കൂടെ ജനിച്ചു.
തസ്മിന്നേവ യുഗേ ക്ഷീണേ സംധ്യാശിഷ്ടേ ഭവിഷ്യതി കല്കീ തു വിഷ്ണുയശസഃ പാരാശര്യപുരഃസരഃ
അവരെ യുഗം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ, സംധ്യ മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ, വിഷ്ണുവിന്റെ മഹത്വംകൊണ്ടുള്ള കല്കി, പരാശരപുത്രനോടൊപ്പം ജനിക്കും.
ദശമോ ഭാവ്യസമ്ഭൂതോ യാജ്ഞവല്ക്യപുരഃസരഃ സര്വാംശ്ച ഭൂതാംസ് തിമിതാന് പാഷണ്ഡാംശ്ചൈവ സര്വശഃ
പത്താമത്തായി ഭാവിയിൽ ജനിക്കാൻ പോകുന്നവൻ, യാജ്ഞവൽക്ക്യനും കൂടെ, എല്ലാ ജീവികളെയും, ദുഷ്ടന്മാരെയും, പാഷണ്ഡന്മാരെയും പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിക്കും.