കാവ്യസ്യ ഗാത്രം സംസ്പൃശ്യ ഹസ്തേന പ്രീതിമാന്ഭവഃ നികാമം ദര്ശനം ദത്ത്വാ തത്രൈവാന്തരധീയത
കാവ്യയുടെ ശരീരം കൈകൊണ്ട് സ്പർശിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ, അവൾക്ക് ആഗ്രഹിച്ച ദർശനം നൽകി, അവിടെത്തന്നെ അദൃശ്യനായി.
തതഃ സോ ഽന്തര്ഹിതേ തസ്മിന് ദേവേശേ ഽനുചരീം തദാ തിഷ്ഠന്തീം പാര്ശ്വതോ ദൃഷ്ട്വാ ജയന്തീമിദമബ്രവീത്
അവൻ, ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ അദൃശ്യനായപ്പോൾ, അടുത്ത് നില്ക്കുന്ന ജയന്തിയെ കണ്ടു, അവളോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കസ്യ ത്വം സുഭഗേ കാ വാ ദുഃഖിതേ മയി ദുഃഖിതാ മഹതാ തപസാ യുക്താ കിമര്ഥം മാം നിഷേവസേ
"ആരാണു നീ, ഭാഗ്യശാലിനീ? ആരുടേതാണു നീ? ഞാൻ ദുഃഖിതനായപ്പോൾ നീയും ദുഃഖിതയാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടു? വലിയ തപസ്സോടെ നീ എന്നെ എന്തിനാണ് സേവിക്കുന്നത്?"
അനയാ സംസ്തുതോ ഭക്ത്യാ പ്രശ്രയേണ ദമേന ച സ്നേഹേന ചൈവ സുശ്രോണി പ്രീതോ ഽസ്മി വരവര്ണിനി
"ഈ സ്തുതിയും ഭക്തിയും വിനയവും ആത്മനിയന്ത്രണവും സ്നേഹവും കൊണ്ടു, മനോഹരമായ കമരം, ഉത്തമവർണ്ണയുള്ളവളേ, ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തോഷവാനായി."
കിമിച്ഛസി വരാരോഹേ കസ്തേ കാമഃ സമൃധ്യതാമ് തത്തേ സമ്പാദയാമ്യദ്യ യദ്യപി സ്യാത്സുദുഷ്കരഃ
"എന്താണ് നിന്റെ ആഗ്രഹം, സുന്ദരിയേ? നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് പറയു; അതു എത്രയും പ്രയാസമുള്ളതായാലും ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ നിനക്കു നല്കും."
ഏവമുക്താബ്രവീദേനം തപസാ ജ്ഞാതുമര്ഹസി ചികീര്ഷിതം ഹി മേ ബ്രഹ്മംസ് ത്വം ഹി വേത്ഥ യഥാതഥമ്
ഇങ്ങനെ അവൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു: "എന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് നീ തപസ്സുകൊണ്ട് അറിയണം, ബ്രഹ്മനേ; നീയല്ലോ അതെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നത്."
ഏവമുക്തോ ഽബ്രവീദേനാം ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ മയാ സഹ ത്വം സുശ്രോണി ദശ വര്ഷാണി ഭാമിനി
ഇങ്ങനെ അവൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ അവളെ നോക്കി അവൻ പറഞ്ഞു: "സുന്ദരിയായ കമരം, നീ എനിക്ക് കൂടെ പത്ത് വർഷം കഴിയണം, ഭാമിനി."
സര്വഭൂതൈരദൃശ്യാ ച സംപ്രയോഗമിഹേച്ഛസി ദേവി ചേന്ദീവരശ്യാമേ വരാര്ഹേ വാമലോചനേ ഏവം വൃണോഷി കാമം ത്വം മത്തോ വൈ വല്ഗുഭാഷിണി
"എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, ഇവിടെയായി ചേർന്ന് ജീവിക്കാനാണ് നിന്റെ ആഗ്രഹം, ദേവിയേ, നീലനീലഫലത്തിന്റെ നിറമുള്ളവളേ, വരങ്ങൾക്കു അർഹയായവളേ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ഇങ്ങനെ നീ എന്നിൽ നിന്നു ഈ ആഗ്രഹം തിരഞ്ഞെടുത്തുവല്ലോ, മധുരഭാഷിണിയേ."
ഏവം ഭവതു ഗച്ഛാമോ ഗൃഹാന്നോ മത്തകാശിനി തതഃ സ്വഗൃഹമാഗത്യ ജയന്ത്യാഃ പാണിമുദ്വഹന്
"അങ്ങനെയാകട്ടെ! നാം എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാം, മദിരനയനേ." എന്നിട്ട്, തന്റെ വീട്ടിൽ എത്തിയ ശേഷം, ജയന്തിയുടെ കൈ പിടിച്ചു.
തയാ സഹാവസദ്ദേവ്യാ ദശ വര്ഷാണി ഭാര്ഗവഃ അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം മായയാ സംവൃതഃ പ്രഭുഃ
ആ ദേവിയോടൊപ്പം ഭാർഗവൻ പത്ത് വർഷം ജീവിച്ചു; എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, തന്റെ മായ കൊണ്ട് മറഞ്ഞ്, ആ പ്രഭു അവളോടൊപ്പം കഴിഞ്ഞു.
കൃതാര്ഥമാഗതം ദൃഷ്ട്വാ കാവ്യം സര്വേ ദിതേഃ സുതാഃ അഭിജഗ്മുര്ഗൃഹം തസ്യ മുദിതാസ്തേ ദിദൃക്ഷവഃ
കാവ്യൻ തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയെത്തിയതായി കണ്ടപ്പോൾ, ദിതിയുടെ മക്കൾ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ അവനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് ചേർന്ന് പോയി.
യദാ ഗതാ ന പശ്യന്തി മായയാ സംവൃതം ഗുരുമ് ലക്ഷണം തസ്യ തദ്ബുദ്ധ്വാ പ്രതിജഗ്മുര്യഥാഗതമ്
അവർ എത്തിയപ്പോൾ, മായയാൽ മറഞ്ഞിരുന്ന ഗുരുവിനെ കാണാൻ കഴിയാതെ, അതിന്റെ ലക്ഷണം മനസ്സിലാക്കി അവർ വന്ന വഴിയേ തിരിച്ചു പോയി.
ബൃഹസ്പതിസ്തു സംരുദ്ധം കാവ്യം ജ്ഞാത്വാ വരേണ തു തുഷ്ട്യര്ഥം ദശ വര്ഷാണി ജയന്ത്യാ ഹിതകാമ്യയാ
കാവ്യൻ ഒരു വരത്താൽ തടയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതാണെന്ന് ബൃഹസ്പതി അറിഞ്ഞു. ജയന്തിയുടെ സന്തോഷത്തിനായി, അവളെ അനുഗ്രഹിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ച്, പത്ത് വർഷം അങ്ങനെ തന്നെ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ബുദ്ധ്വാ തദന്തരം സോ ഽപി ദൈത്യാനാമിന്ദ്രനോദിതഃ കാവ്യസ്യ രൂപമാസ്ഥായ അസുരാന് സമുപാഹ്വയത്
അവിടെ, ഇടവേളയിൽ, ഇന്ദ്രന്റെ പ്രേരണയോടെ ബൃഹസ്പതി കാവ്യന്റെ രൂപം ധരിച്ച് അസുരന്മാരെ വിളിച്ചു കൂട്ടി.
തതസ്താനാഗതാന്ദൃഷ്ട്വാ ബൃഹസ്പതിരുവാച ഹ സ്വാഗതം മമ യാജ്യാനാം പ്രാപ്തോ ഽഹം വോ ഹിതായ ച
അവർ എത്തിയപ്പോൾ, ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: "എന്റെ യജ്ഞശിഷ്യരേ, സ്വാഗതം. ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി എത്തിയിരിക്കുന്നു."
അഹം വോ ഽധ്യാപയിഷ്യാമി വിദ്യാഃ പ്രാപ്താസ്തു യാ മയാ തതസ്തേ ഹൃഷ്ടമനസോ വിദ്യാര്ഥമുപപേദിരേ
"ഞാൻ എന്റെ അറിവ് നിങ്ങൾക്ക് പഠിപ്പിക്കും." അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെ അവർ വിദ്യാർഥനത്തിനായി അടുത്തുവന്നു.
പൂര്ണേ കാവ്യസ്തദാ തസ്മിന് സമയേ ദശവാര്ഷികേ സമയാന്തേ ദേവയാനീ തദോത്പന്നാ ഇതി ശ്രുതിഃ ബുദ്ധിം ചക്രേ തതഃ സോ ഽഥ യാജ്യാനാം പ്രത്യവേക്ഷണേ
പത്ത് വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, ആ സമയത്ത് കാവ്യനിൽ നിന്ന് ദേവയാനി ജനിച്ചു എന്ന് കേൾക്കപ്പെടുന്നു. അതിനുശേഷം, അവൻ തന്റെ യജ്ഞശിഷ്യരെ കാണാൻ മനസ്സു തിരിച്ചു.
ദേവി ഗച്ഛാമ്യഹം ദ്രഷ്ടും മമ യാജ്യാഞ്ശുചിസ്മിതേ വിഭ്രാന്തവീക്ഷിതേ സാധ്വി ത്രിവര്ണായതലോചനേ
"ദേവി, ഞാൻ എന്റെ യജ്ഞശിഷ്യരെ കാണാൻ പോകുന്നു, ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, സദ്ഗുണസമ്പന്നളേ, വിശാലവും മൂന്നുവർണ്ണമുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളേ."
ഏവമുക്താബ്രവീദ് ഏനം ഭജ ഭക്താന്മഹാവ്രത ഏഷ ധര്മഃ സതാം ബ്രഹ്മന് ന ധര്മം ലോപയാമി തേ
ഇങ്ങനെ അവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു: "നിന്റെ ഭക്തന്മാരെ സേവിക്കൂ, മഹാവ്രതധാരിയേ; ഇത് സന്മാർഗ്ഗികളുടെ കര്ത്തവ്യമാണ്, ബ്രാഹ്മണാ. ഞാൻ നിന്റെ ധർമ്മത്തിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കില്ല."
തതോ ഗത്വാസുരാന്ദൃഷ്ട്വാ ദേവാചാര്യേണ ധീമതാ വഞ്ചിതാന്കാവ്യരൂപേണ തതഃ കാവ്യോ ഽബ്രവീത്തു താന്
അതിനുശേഷം, അസുരന്മാരെ ദേവന്മാരുടെ ജ്ഞാനിയായ ഗുരു കാവ്യന്റെ രൂപത്തിൽ വഞ്ചിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ, കാവ്യൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.
കാവ്യം മാം വോ വിജാനീധ്വം തോഷിതോ ഗിരിശോ വിഭുഃ വഞ്ചിതാ ബത യൂയം വൈ സര്വേ ശൃണുത ദാനവാഃ
"നിങ്ങൾ എന്നെ കാവ്യനായി അറിയണം; മഹാശക്തനായ ഗിരിശൻ സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദുഃഖകരം, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വഞ്ചിതരായി! കേൾക്കൂ, ദാനവരേ."
ശ്രുത്വാ തഥാ ബ്രുവാണം തം സംഭ്രാന്താസ്തേ തദാഭവന് പ്രേക്ഷന്തസ് താവ് ഉഭൌ തത്ര സ്ഥിതാസീനൌ സുവിസ്മിതാഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ടപ്പോൾ, അവർ ആശ്ചര്യത്തോടെയും ഭയത്തോടെയും ഇരുവരെയും നോക്കി അവിടെ ഇരുന്നു.
സമ്പ്രമൂഢാസ് തതഃ സര്വേ ന പ്രാബുധ്യന്ത കിംചന അബ്രവീത് സമ്പ്രമൂഢേഷു കാവ്യസ്താനസുരാംസ്തദാ
അതിനുശേഷം, അവർ എല്ലാവരും പൂർണ്ണമായും ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായി, ഒന്നും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാതെ പോയി. അപ്പോൾ കാവ്യൻ ആ അസുരന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
ആചാര്യോ വോ ഹ്യ് അഹം കാവ്യോ ദേവാചാര്യോ ഽയമങ്ഗിരാഃ അനുഗച്ഛത മാം ദൈത്യാസ് ത്യജതൈനം ബൃഹസ്പതിമ്
"ഞാനാണ് നിങ്ങളുടെ ഗുരു കാവ്യൻ; ഇവൻ അങ്കിരാസാണ്, ദേവന്മാരുടെ ഗുരു. ദൈത്യരേ, എന്നെ പിന്തുടരൂ, ഈ ബൃഹസ്പതിയെ ഉപേക്ഷിക്കൂ."
ഇത്യുക്താ ഹ്യ് അസുരാസ്തേന താവ് ഉഭൌ സമവേക്ഷ്യ ച യദാസുരാ വിശേഷം തു ന ജാനന്ത്യുഭയോസ്തയോഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അസുരന്മാർ ഇരുവരെയും നോക്കി, എന്നാൽ അവരുടെ ഇടയിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ബൃഹസ്പതിര് ഉവാചൈനാന് അസമ്ഭ്രാന്തസ്തപോധനഃ കാവ്യോ വോ ഽഹം ഗുരുര്ദൈത്യാ മദ്രൂപോ ഽയം ബൃഹസ്പതിഃ
ബൃഹസ്പതി, മനസ്സുതടസ്സമില്ലാതെ, തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായവൻ, അവരോട് പറഞ്ഞു: "ദൈത്യരേ, ഞാനാണ് നിങ്ങളുടെ ഗുരു കാവ്യൻ; എന്റെ രൂപത്തിൽ നിന്നിരിക്കുന്നവൻ ബൃഹസ്പതിയാണ്."
സംമോഹയതി രൂപേണ മാമകേനൈഷ വോ ഽസുരാഃ ശ്രുത്വാ തസ്യ തതസ്തേ വൈ സമേത്യ തു തതോ ഽബ്രുവന്
"ഇവൻ എന്റെ രൂപം ധരിച്ച് നിങ്ങളെ വഞ്ചിക്കുന്നു, അസുരരേ." ഇതു കേട്ടപ്പോൾ, അവർ ഒരുമിച്ച് ചേരുകയും പറഞ്ഞു:
അയം നോ ദശ വര്ഷാണി സതതം ശാസ്തി വൈ പ്രഭുഃ ഏഷ വൈ ഗുരുരസ്മാകമ് അന്തരേപ്സുരയം ദ്വിജഃ
"ഈ പ്രഭു പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി ഞങ്ങളെ പഠിപ്പിച്ചു; ഇവൻ തന്നെയാണ് നമ്മുടെ ഗുരു. ഈ ദ്വിജൻ ഞങ്ങളുടെ ഇടയിൽ കടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു."
തതസ്തേ ദാനവാഃ സര്വേ പ്രണിപത്യാഭിനന്ദ്യ ച വചനം ജഗൃഹുസ്തസ്യ ചിരാഭ്യാസേ ന മോഹിതാഃ
അപ്പോൾ ദാനവന്മാർ എല്ലാവരും അവനോട് നമസ്കരിച്ചു, സന്തോഷത്തോടെ ആശംസിച്ചു, അവന്റെ വാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ചു. ദീർഘകാലം അഭ്യസിച്ചതിനാൽ, അവർ വഞ്ചിതരായില്ല.
ഊചുസ് തമസുരാഃ സര്വേ ക്രോധസംരക്തലോചനാഃ അയം ഗുരുര് ഹിതോ ഽസ്മാകം ഗച്ഛ ത്വം നാസി നോ ഗുരുഃ
അസുരന്മാർ എല്ലാവരും കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നവരായി പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ ഗുരുവും ഉപകാരിയും. നീ പോകൂ, നീ ഞങ്ങളുടെ ഗുരു അല്ല.'