വസവേ ചൈവ സാധ്യായ രുദ്രാദിത്യസുരായ ച വിഷായ മാരുതായൈവ തുഭ്യം ദേവാത്മനേ നമഃ
വസുക്കളായവനേ, സാധ്യന്മാരായവനേ, രുദ്രന്മാരായവനേ, ആദിത്യന്മാരായവനേ, അസുരന്മാരായവനേ, വിഷമായവനേ, മാരുതന്മാരായവനേ, ദൈവസ്വരൂപനായവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
അഗ്നീഷോമവിധിജ്ഞായ പശുമന്ത്രൌഷധായ ച സ്വയമ്ഭുവേ ഹ്യ് അജായൈവ അപൂര്വപ്രഥമായ ച പ്രജാനാം പതയേ ചൈവ തുഭ്യം ബ്രഹ്മാത്മനേ നമഃ
അഗ്നിയും സോമവും സംബന്ധിച്ച വിധികൾ അറിയുന്നവനേ, മൃഗങ്ങളുടെ, ഔഷധികളുടെ നാഥനായവനേ, സ്വയം ജനിച്ചവനേ, അജനായവനേ, ആദ്യനായവനേ, സകല ജീവികളുടെ നാഥനായവനേ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
ആത്മേശായാത്മവശ്യായ സര്വേശാതിശയായ ച സര്വഭൂതാങ്ഗഭൂതായ തുഭ്യം ഭൂതാത്മനേ നമഃ
സ്വയം ആത്മാവിന്റെ അധിപനായി, ആത്മാവിനാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നവനായി, എല്ലായിടത്തിലും അധിപന്മാരെക്കാൾ ഉന്നതനായി, എല്ലാ ജീവികളുടെയും അവയവങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നവനായി, എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവായിരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
നിര്ഗുണായ ഗുണജ്ഞായ വ്യാകൃതായാമൃതായ ച നിരുപാഖ്യായ മിത്രായ തുഭ്യം സാംഖ്യാത്മനേ നമഃ
ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവനായി, ഗുണങ്ങളെ അറിയുന്നവനായി, പ്രകടമായും അമരമായും നിലകൊള്ളുന്നവനായി, വിവരണത്തിന് അതീതനായവനായി, സ്നേഹിതനായവനായി, സംഖ്യയുടെ ആത്മാവായിരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
പൃഥിവ്യൈ ചാന്തരിക്ഷായ ദിവ്യായ ച മഹായ ച ജനസ്തപായ സത്യായ തുഭ്യം ലോകാത്മനേ നമഃ
ഭൂമിയുടെ, ആകാശത്തിന്റെ, സ്വർഗത്തിന്റെ, മഹതിന്റെ, ജനലോകത്തിന്റെ, തപോലോകത്തിന്റെ, സത്യലോകത്തിന്റെ ആത്മാവായിരിക്കുന്നവനേ, ലോകങ്ങളുടെ ആത്മാവായിരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
അവ്യക്തായ ച മഹതേ ഭൂതാദേരിന്ദ്രിയായ ച ആത്മജ്ഞായ വിശേഷായ തുഭ്യം സര്വാത്മനേ നമഃ
പ്രകടമാകാത്തവനായി, മഹത്തായവനായി, എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെ തുടക്കവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ആധാരമായവനായി, സ്വയം അറിയുന്നവനായി, വ്യത്യസ്തനായവനായി, എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവായിരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
നിത്യായ ചാത്മലിങ്ഗായ സൂക്ഷ്മായൈവേതരായ ച ബുദ്ധായ വിഭവേ ചൈവ തുഭ്യം മോക്ഷാത്മനേ നമഃ
ശാശ്വതനായവനായി, ആത്മാവിന്റെ ലക്ഷണമുള്ളവനായി, സൂക്ഷ്മനായവനായി, വേറിട്ടവനായി, ജ്ഞാനവും ശക്തിയും ഉള്ളവനായി, മോക്ഷത്തിന്റെ ആത്മാവായിരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
നമസ്തേ ത്രിഷു ലോകേഷു നമസ്തേ പരതസ് ത്രിഷു സത്യാന്തേഷു മഹാദ്യേഷു ചതുര്ഷു ച നമോ ഽസ്തു തേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്നോടു വന്ദനം; അതിലപ്പുറത്തും നിന്നോടു വന്ദനം; സത്യത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിലും മഹാന്മാരിലും നാലിലും നിന്നോടു വന്ദനം.
നമഃ സ്തോത്രേ മയാ ഹ്യ് അസ്മിന് യദി ന വ്യാഹൃതം ഭവേത് മദ്ഭക്ത ഇതി ബ്രഹ്മണ്യ തത്സര്വം ക്ഷന്തുമര്ഹസി
ഈ സ്തുതിക്ക് വന്ദനം; ഈ സ്തുതിയിൽ ഞാൻ എന്തെങ്കിലും പറയാതെ പോയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഭക്തന്മാരെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനേ, ബ്രഹ്മനേ, അതെല്ലാം നീ ക്ഷമിക്കണമേ.
ഏവമാഭാഷ്യ ദേവേശമ് ഈശ്വരം നീലലോഹിതമ് പ്രഹ്വോ ഽഭിപ്രണതസ്തസ്മൈ പ്രാഞ്ജലിര്വാഗ്യതോ ഽഭവത്
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരുടെ അധിപനായ, നീലവും ചുവപ്പും നിറമുള്ള ഈശ്വരനോട് അവൾ പറഞ്ഞു; പിന്നെ അവൾ താഴെ വണങ്ങി, കൈകൂപ്പി, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് അവന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു.
കാവ്യസ്യ ഗാത്രം സംസ്പൃശ്യ ഹസ്തേന പ്രീതിമാന്ഭവഃ നികാമം ദര്ശനം ദത്ത്വാ തത്രൈവാന്തരധീയത
കാവ്യയുടെ ശരീരം കൈകൊണ്ട് സ്പർശിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ, അവൾക്ക് ആഗ്രഹിച്ച ദർശനം നൽകി, അവിടെത്തന്നെ അദൃശ്യനായി.
തതഃ സോ ഽന്തര്ഹിതേ തസ്മിന് ദേവേശേ ഽനുചരീം തദാ തിഷ്ഠന്തീം പാര്ശ്വതോ ദൃഷ്ട്വാ ജയന്തീമിദമബ്രവീത്
അവൻ, ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ അദൃശ്യനായപ്പോൾ, അടുത്ത് നില്ക്കുന്ന ജയന്തിയെ കണ്ടു, അവളോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കസ്യ ത്വം സുഭഗേ കാ വാ ദുഃഖിതേ മയി ദുഃഖിതാ മഹതാ തപസാ യുക്താ കിമര്ഥം മാം നിഷേവസേ
"ആരാണു നീ, ഭാഗ്യശാലിനീ? ആരുടേതാണു നീ? ഞാൻ ദുഃഖിതനായപ്പോൾ നീയും ദുഃഖിതയാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടു? വലിയ തപസ്സോടെ നീ എന്നെ എന്തിനാണ് സേവിക്കുന്നത്?"
അനയാ സംസ്തുതോ ഭക്ത്യാ പ്രശ്രയേണ ദമേന ച സ്നേഹേന ചൈവ സുശ്രോണി പ്രീതോ ഽസ്മി വരവര്ണിനി
"ഈ സ്തുതിയും ഭക്തിയും വിനയവും ആത്മനിയന്ത്രണവും സ്നേഹവും കൊണ്ടു, മനോഹരമായ കമരം, ഉത്തമവർണ്ണയുള്ളവളേ, ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തോഷവാനായി."
കിമിച്ഛസി വരാരോഹേ കസ്തേ കാമഃ സമൃധ്യതാമ് തത്തേ സമ്പാദയാമ്യദ്യ യദ്യപി സ്യാത്സുദുഷ്കരഃ
"എന്താണ് നിന്റെ ആഗ്രഹം, സുന്ദരിയേ? നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് പറയു; അതു എത്രയും പ്രയാസമുള്ളതായാലും ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ നിനക്കു നല്കും."
ഏവമുക്താബ്രവീദേനം തപസാ ജ്ഞാതുമര്ഹസി ചികീര്ഷിതം ഹി മേ ബ്രഹ്മംസ് ത്വം ഹി വേത്ഥ യഥാതഥമ്
ഇങ്ങനെ അവൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു: "എന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് നീ തപസ്സുകൊണ്ട് അറിയണം, ബ്രഹ്മനേ; നീയല്ലോ അതെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നത്."
ഏവമുക്തോ ഽബ്രവീദേനാം ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ മയാ സഹ ത്വം സുശ്രോണി ദശ വര്ഷാണി ഭാമിനി
ഇങ്ങനെ അവൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ അവളെ നോക്കി അവൻ പറഞ്ഞു: "സുന്ദരിയായ കമരം, നീ എനിക്ക് കൂടെ പത്ത് വർഷം കഴിയണം, ഭാമിനി."
സര്വഭൂതൈരദൃശ്യാ ച സംപ്രയോഗമിഹേച്ഛസി ദേവി ചേന്ദീവരശ്യാമേ വരാര്ഹേ വാമലോചനേ ഏവം വൃണോഷി കാമം ത്വം മത്തോ വൈ വല്ഗുഭാഷിണി
"എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, ഇവിടെയായി ചേർന്ന് ജീവിക്കാനാണ് നിന്റെ ആഗ്രഹം, ദേവിയേ, നീലനീലഫലത്തിന്റെ നിറമുള്ളവളേ, വരങ്ങൾക്കു അർഹയായവളേ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ഇങ്ങനെ നീ എന്നിൽ നിന്നു ഈ ആഗ്രഹം തിരഞ്ഞെടുത്തുവല്ലോ, മധുരഭാഷിണിയേ."
ഏവം ഭവതു ഗച്ഛാമോ ഗൃഹാന്നോ മത്തകാശിനി തതഃ സ്വഗൃഹമാഗത്യ ജയന്ത്യാഃ പാണിമുദ്വഹന്
"അങ്ങനെയാകട്ടെ! നാം എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാം, മദിരനയനേ." എന്നിട്ട്, തന്റെ വീട്ടിൽ എത്തിയ ശേഷം, ജയന്തിയുടെ കൈ പിടിച്ചു.
തയാ സഹാവസദ്ദേവ്യാ ദശ വര്ഷാണി ഭാര്ഗവഃ അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം മായയാ സംവൃതഃ പ്രഭുഃ
ആ ദേവിയോടൊപ്പം ഭാർഗവൻ പത്ത് വർഷം ജീവിച്ചു; എല്ലാ ജീവികളും കാണാതെ, തന്റെ മായ കൊണ്ട് മറഞ്ഞ്, ആ പ്രഭു അവളോടൊപ്പം കഴിഞ്ഞു.
കൃതാര്ഥമാഗതം ദൃഷ്ട്വാ കാവ്യം സര്വേ ദിതേഃ സുതാഃ അഭിജഗ്മുര്ഗൃഹം തസ്യ മുദിതാസ്തേ ദിദൃക്ഷവഃ
കാവ്യൻ തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയെത്തിയതായി കണ്ടപ്പോൾ, ദിതിയുടെ മക്കൾ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ അവനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് ചേർന്ന് പോയി.
യദാ ഗതാ ന പശ്യന്തി മായയാ സംവൃതം ഗുരുമ് ലക്ഷണം തസ്യ തദ്ബുദ്ധ്വാ പ്രതിജഗ്മുര്യഥാഗതമ്
അവർ എത്തിയപ്പോൾ, മായയാൽ മറഞ്ഞിരുന്ന ഗുരുവിനെ കാണാൻ കഴിയാതെ, അതിന്റെ ലക്ഷണം മനസ്സിലാക്കി അവർ വന്ന വഴിയേ തിരിച്ചു പോയി.
ബൃഹസ്പതിസ്തു സംരുദ്ധം കാവ്യം ജ്ഞാത്വാ വരേണ തു തുഷ്ട്യര്ഥം ദശ വര്ഷാണി ജയന്ത്യാ ഹിതകാമ്യയാ
കാവ്യൻ ഒരു വരത്താൽ തടയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതാണെന്ന് ബൃഹസ്പതി അറിഞ്ഞു. ജയന്തിയുടെ സന്തോഷത്തിനായി, അവളെ അനുഗ്രഹിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ച്, പത്ത് വർഷം അങ്ങനെ തന്നെ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ബുദ്ധ്വാ തദന്തരം സോ ഽപി ദൈത്യാനാമിന്ദ്രനോദിതഃ കാവ്യസ്യ രൂപമാസ്ഥായ അസുരാന് സമുപാഹ്വയത്
അവിടെ, ഇടവേളയിൽ, ഇന്ദ്രന്റെ പ്രേരണയോടെ ബൃഹസ്പതി കാവ്യന്റെ രൂപം ധരിച്ച് അസുരന്മാരെ വിളിച്ചു കൂട്ടി.
തതസ്താനാഗതാന്ദൃഷ്ട്വാ ബൃഹസ്പതിരുവാച ഹ സ്വാഗതം മമ യാജ്യാനാം പ്രാപ്തോ ഽഹം വോ ഹിതായ ച
അവർ എത്തിയപ്പോൾ, ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: "എന്റെ യജ്ഞശിഷ്യരേ, സ്വാഗതം. ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി എത്തിയിരിക്കുന്നു."
അഹം വോ ഽധ്യാപയിഷ്യാമി വിദ്യാഃ പ്രാപ്താസ്തു യാ മയാ തതസ്തേ ഹൃഷ്ടമനസോ വിദ്യാര്ഥമുപപേദിരേ
"ഞാൻ എന്റെ അറിവ് നിങ്ങൾക്ക് പഠിപ്പിക്കും." അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെ അവർ വിദ്യാർഥനത്തിനായി അടുത്തുവന്നു.
പൂര്ണേ കാവ്യസ്തദാ തസ്മിന് സമയേ ദശവാര്ഷികേ സമയാന്തേ ദേവയാനീ തദോത്പന്നാ ഇതി ശ്രുതിഃ ബുദ്ധിം ചക്രേ തതഃ സോ ഽഥ യാജ്യാനാം പ്രത്യവേക്ഷണേ
പത്ത് വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, ആ സമയത്ത് കാവ്യനിൽ നിന്ന് ദേവയാനി ജനിച്ചു എന്ന് കേൾക്കപ്പെടുന്നു. അതിനുശേഷം, അവൻ തന്റെ യജ്ഞശിഷ്യരെ കാണാൻ മനസ്സു തിരിച്ചു.
ദേവി ഗച്ഛാമ്യഹം ദ്രഷ്ടും മമ യാജ്യാഞ്ശുചിസ്മിതേ വിഭ്രാന്തവീക്ഷിതേ സാധ്വി ത്രിവര്ണായതലോചനേ
"ദേവി, ഞാൻ എന്റെ യജ്ഞശിഷ്യരെ കാണാൻ പോകുന്നു, ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, സദ്ഗുണസമ്പന്നളേ, വിശാലവും മൂന്നുവർണ്ണമുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളേ."
ഏവമുക്താബ്രവീദ് ഏനം ഭജ ഭക്താന്മഹാവ്രത ഏഷ ധര്മഃ സതാം ബ്രഹ്മന് ന ധര്മം ലോപയാമി തേ
ഇങ്ങനെ അവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു: "നിന്റെ ഭക്തന്മാരെ സേവിക്കൂ, മഹാവ്രതധാരിയേ; ഇത് സന്മാർഗ്ഗികളുടെ കര്ത്തവ്യമാണ്, ബ്രാഹ്മണാ. ഞാൻ നിന്റെ ധർമ്മത്തിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കില്ല."
തതോ ഗത്വാസുരാന്ദൃഷ്ട്വാ ദേവാചാര്യേണ ധീമതാ വഞ്ചിതാന്കാവ്യരൂപേണ തതഃ കാവ്യോ ഽബ്രവീത്തു താന്
അതിനുശേഷം, അസുരന്മാരെ ദേവന്മാരുടെ ജ്ഞാനിയായ ഗുരു കാവ്യന്റെ രൂപത്തിൽ വഞ്ചിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ, കാവ്യൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.