തതസ്താനബ്രവീത്കാവ്യഃ കംചിത്കാലമുപാസ്യഥ നിരുത്സിക്താസ് തപോയുക്താഃ കാലം കാര്യാര്ഥസാധകമ്
അതിനുശേഷം കാവ്യൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'നിശ്ചലതയോടെ, തപസ്സിൽ സ്ഥിരതയോടെ, കുറേ സമയം കാത്തിരിക്കൂ, ആവശ്യമായ സമയമെത്തുമ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കാം.'
പിതുര്മമാശ്രമസ്ഥാ വൈ മാം പ്രതീക്ഷത ദാനവാഃ തത്സംദിശ്യാസുരാന്കാവ്യോ മഹാദേവം പ്രപദ്യത
'ദാനവരേ, എന്റെ അച്ഛന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിങ്ങൾ കാത്തിരിക്കുക,' എന്നിങ്ങനെ അസുരന്മാരോട് പറഞ്ഞ് കാവ്യൻ മഹാദേവനോടു പോയി.
മന്ത്രാനിച്ഛാമ്യഹം ദേവ യേ ന സന്തി ബൃഹസ്പതൌ പരാഭവായ ദേവാനാമ് അസുരാണാം ജയായ ച
'പ്രഭോ, ബൃഹസ്പതിക്ക് ഇല്ലാത്ത, ദേവന്മാർക്ക് പരാജയവും അസുരന്മാർക്ക് ജയവും നൽകുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ഏവമുക്തോ ഽബ്രവീദ്ദേവോ വ്രതം ത്വം ചര ഭാര്ഗവ പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം തു കണധൂമമവാക്ശിരാഃ യദി പാസ്യസി ഭദ്രം തേ തതോ മന്ത്രാനവാപ്സ്യസി
അപ്പോൾ ദൈവം പറഞ്ഞു: 'ഭാർഗവാ, നീ ആയിരം വർഷം തലകീഴായി, പുക മാത്രം ഭക്ഷണം ആയി വ്രതം പാലിക്കണം; അതിനുശേഷം മന്ത്രങ്ങൾ ലഭിക്കും. നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ.'
തഥേതി സമനുജ്ഞാപ്യ ശുക്രസ്തു ഭൃഗുനന്ദനഃ പാദൌ സംസ്പൃശ്യ ദേവസ്യ ബാഢമിത്യബ്രവീദ്വചഃ വ്രതം ചരാമ്യഹം ദേവ ത്വയാദിഷ്ടോ ഽദ്യ വൈ പ്രഭോ
അപ്പോൾ ഭൃഗുപുത്രനായ ശുക്രൻ അനുമതി വാങ്ങി, ദൈവത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ച് പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, നിങ്ങൾ കല്പിച്ച വ്രതം ഞാൻ ഇന്ന് തന്നെ അനുഷ്ഠിക്കും.'
തതോ ഽനുസൃഷ്ടോ ദേവേന കുണ്ഡധാരോ ഽസ്യ ധൂമകൃത് തദാ തസ്മിന്ഗതേ ശുക്രേ ഹ്യ് അസുരാണാം ഹിതായ വൈ മന്ത്രാര്ഥം തത്ര വസതി ബ്രഹ്മചര്യം മഹേശ്വരേ
ശുക്രൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദൈവം പുകവഹകനായ കുണ്ഡധാരനെ അയച്ചു. അവിടെ, അസുരന്മാരുടെ ഭാവി നന്മക്കായി, ശുക്രൻ മഹേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ ബ്രഹ്മചാര്യത്തിൽ താമസിച്ചു, മന്ത്രങ്ങൾ നേടാൻ.
തദ്ബുദ്ധ്വാ നീതിപൂര്വം തു രാജ്യേ ന്യസ്തേ തദാസുരൈഃ അസ്മിംശ്ഛിദ്രേ തദാമര്ഷാദ് ദേവാസ്താന്സമുപാദ്രവന് ദംശിതാഃ സായുധാഃ സര്വേ ബൃഹസ്പതിപുരഃസരാഃ
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, അസുരന്മാർ രാജ്യം വിട്ടതും കണ്ടു, ദേവന്മാർ ഈ അവസരം ഉപയോഗിച്ച് കോപത്തോടെ, ബൃഹസ്പതി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച് ആയുധധാരികളായി ആക്രമിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാസുരഗണാ ദേവാന് പ്രഗൃഹീതായുധാന്പുനഃ ഉത്പേതുഃ സഹസാ തേ വൈ സംത്രസ്താസ്താന്വചോ ഽബ്രുവന്
ദേവന്മാർ ആയുധങ്ങളുമായി അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, അസുരസംഘങ്ങൾ ഭയത്താൽ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റു, അവരോട് പറഞ്ഞു:
ന്യസ്തേ ശസ്ത്രേ ഽഭയേ ദത്ത ആചാര്യേ വ്രതമാസ്ഥിതേ ദത്ത്വാ ഭവന്തോ ഹ്യ് അഭയം സമ്പ്രാപ്താ നോ ജിഘാംസയാ
'ഞങ്ങൾ ആയുധങ്ങൾ വച്ചിരിക്കുന്നു, നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് അഭയം നൽകിയിട്ടുണ്ട്, ഗുരു വ്രതത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എന്നിട്ടും നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ കൊല്ലാൻ വരുന്നു.'
അനാചാര്യാ വയം ദേവാസ് ത്യക്തശസ്ത്രാസ്ത്വവസ്ഥിതാഃ ചീരകൃഷ്ണാജിനധരാ നിഷ്ക്രിയാ നിഷ്പരിഗ്രഹാഃ
'ദേവന്മാരേ, ഞങ്ങൾ ഗുരുവില്ലാതെ, ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, വല്ക്കലും കൃഷ്ണാജിനവും ധരിച്ച്, നിർക്രിയരായി, ഒന്നും കൈവശമില്ലാതെ ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു.'
രണേ വിജേതും ദേവാംശ്ച ന ശക്ഷ്യാമഃ കഥംചന അയുദ്ധേന പ്രപത്സ്യാമഃ ശരണം കാവ്യമാതരമ്
യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ ജയിക്കാൻ നമുക്ക് ഒരുപോലും കഴിയില്ല; യുദ്ധം ചെയ്യാതെ നാം കാവ്യമാതാവിനോടു അഭയം തേടാം.
യാപയാമഃ കൃച്ഛ്രമിദം യാവദഭ്യേതി നോ ഗുരുഃ നിവൃത്തേ ച തഥാ ശുക്രേ യോത്സ്യാമോ ദംശിതായുധാഃ
നമ്മുടെ ഗുരു തിരികെ വരുന്നതുവരെ ഈ കഷ്ടം സഹിക്കാം; ശുക്രൻ മടങ്ങിയാൽ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് നാം വീണ്ടും യുദ്ധം ചെയ്യും.
ഏവമുക്ത്വാ തതോ ഽന്യോന്യം ശരണം കാവ്യമാതരമ് പ്രാപദ്യന്ത തതോ ഭീതാസ് തേഭ്യോ ഽദാദഭയം തു സാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവർ എല്ലാവരും കാവ്യമാതാവിനോടു അഭയം തേടി; അവരുടെ ഭയം കണ്ടു അവൾ അവരെ രക്ഷിതരാക്കി.
ന ഭേതവ്യം ന ഭേതവ്യം ഭയം ത്യജത ദാനവാഃ മത്സംനിധൌ വര്തതാം വോ ന ഭീര് ഭവിതുമര്ഹതി
ഭയപ്പെടേണ്ട, ഭയപ്പെടേണ്ട, ഭയം വിട്ടുകളയൂ ദാനവരേ; എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് ഭയപ്പെടേണ്ട കാര്യമില്ല.
തയാ ചാഭ്യുപപന്നാംസ്താന് ദൃഷ്ട്വാ ദേവാസ്തതോ ഽസുരാന് അഭിജഗ്മുഃ പ്രസഹ്യൈതാന് അവിചാര്യ ബലാബലമ്
അവളവർക്ക് അഭയം നൽകിയതായി കണ്ട ദേവന്മാർ, ശക്തിയും ദൗർബല്യവും നോക്കാതെ അസുരന്മാരെ ആക്രമിച്ചു.
തതസ്താന്ബാധ്യമാനാംസ്തു ദേവൈര്ദൃഷ്ട്വാസുരാംസ്തദാ ദേവീ ക്രുദ്ധാബ്രവീദ്ദേവാന് അനിന്ദ്രാന്വഃ കരോമ്യഹമ്
ദേവന്മാർ അസുരന്മാരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതു കണ്ട ദേവി കോപത്തോടെ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളെ ഞാൻ ഇന്ദ്രനില്ലാതാക്കും.'
സംഭൃത്യ സര്വസമ്ഭാരാന് ഇന്ദ്രം സാഭ്യചരത്തദാ തസ്തമ്ഭ ദേവീ ബലവദ് യോഗയുക്താ തപോധനാ
അവളുടെ എല്ലാ ശക്തിയും കൂട്ടി ദേവി ഇന്ദ്രനോടു സമീപിച്ചു; തപസ്സിലും യോഗത്തിലും സമ്പന്നയായ ദേവി ഇന്ദ്രനെ ഉറപ്പിച്ചു.
തതസ്തം സ്തമ്ഭിതം ദൃഷ്ട്വാ ഇന്ദ്രം ദേവാശ്ച മൂകവത് പ്രാദ്രവന്ത തതോ ഭീതാ ഇന്ദ്രം ദൃഷ്ട്വാ വശീകൃതമ്
ഇന്ദ്രൻ അചഞ്ചലനായതും കണ്ട ദേവന്മാർ വാക്കൊന്നുമില്ലാതെ ഭയത്തോടെ ഓടി; ഇന്ദ്രൻ കീഴടക്കപ്പെട്ടത് കണ്ടു അവർ ഭയപ്പെട്ടു.
ഗതേഷു സുരസംഘേഷു ശക്രം വിഷ്ണുരഭാഷത മാം ത്വം പ്രവിശ ഭദ്രം തേ നയിഷ്യേ ത്വാം സുരോത്തമ
ദേവന്മാരെല്ലാം ഓടിപ്പോയപ്പോൾ വിഷ്ണു ശക്രനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ എന്നിൽ പ്രവേശിക്കൂ, നിനക്ക് ആശംസകൾ; ഞാൻ നിന്നെ നയിക്കും, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.'
ഏവമുക്തസ്തതോ വിഷ്ണും പ്രവിവേശ പുരംദരഃ വിഷ്ണുനാ രക്ഷിതം ദൃഷ്ട്വാ ദേവീ ക്രുദ്ധാ വചോ ഽബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ കേട്ടശേഷം പുരന്ദരൻ വിഷ്ണുവിൽ പ്രവേശിച്ചു; വിഷ്ണു ഇന്ദ്രനെ രക്ഷിച്ചതു കണ്ട ദേവി കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏഷാ ത്വാം വിഷ്ണുനാ സാര്ധം ദഹാമി മഘവന്ബലാത് മിഷതാം സര്വഭൂതാനാം ദൃശ്യതാം മേ തപോബലമ്
'ഇപ്പോൾ വിഷ്ണുവിനൊപ്പം നിന്നെയും ഞാൻ ശക്തിയാൽ ദഹിപ്പിക്കും, മഘവൻ; എല്ലാ ജീവികളും കാണുമ്പോൾ എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി തെളിയട്ടെ.'
തയാ ഽഭിഭൂതൌ തൌ ദേവാവ് ഇന്ദ്രാവിഷ്ണൂ ബഭൂവതുഃ കഥം മുച്യേവ സഹിതൌ വിഷ്ണുരിന്ദ്രമ് അഭാഷത
അവളുടെ ശക്തിയിൽ ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും ബന്ധിതരായി; അപ്പോൾ വിഷ്ണു ഇന്ദ്രനോട് ചോദിച്ചു: 'നാം രണ്ടുപേരും എങ്ങനെ മോചിതരാവാം?'
ഇന്ദ്രോ ഽബ്രവീജ്ജഹി ഹ്യേനാം യാവന്നൌ ന ദഹേത്പ്രഭോ വിശേഷണാഭിഭൂതോ ഽസ്മി ത്വത്തോ ഽഹം ജഹി മാ ചിരമ്
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'അവൾ നമ്മെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് അവളെ സംഹരിക്കൂ, പ്രഭോ; അവളുടെ പ്രത്യേക ശക്തിയിൽ ഞാൻ കീഴടക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—നീ ദീർഘിപ്പിക്കാതെ അവളെ സംഹരിക്കൂ.'
തതഃ സമീക്ഷ്യ വിഷ്ണുസ്താം സ്ത്രീവധേ കൃച്ഛ്രമ് ആസ്ഥിതഃ അഭിധ്യായ തതശ്ചക്രമ് ആപദുദ്ധരണേ തു തത്
അപ്പോൾ വിഷ്ണു സ്ത്രീഹത്യയുടെ കഠിനത്വം മനസ്സിലാക്കി ആലോചിച്ചു; പിന്നെ ആ ദുരന്തം മാറ്റാൻ തന്റെ ചക്രം എടുത്തു.
തതസ്തു ത്വരയാ യുക്തഃ ശീഘ്രകാരീ ഭയാന്വിതഃ ജ്ഞാത്വാ വിഷ്ണുസ്തതസ്തസ്യാ ക്രൂരം ദേവ്യാശ്ചികീര്ഷിതമ് ക്രുദ്ധഃ സ്വമസ്ത്രമാദായ ശിരശ്ചിച്ഛേദ വൈ ഭിയാ
ശീഘ്രതയും ഭയവും കൊണ്ട് ഉണർന്ന വിഷ്ണു, ദേവിയുടെ ക്രൂരമായ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, കോപത്തോടെ തന്റെ ആയുധം എടുത്ത് ഭയത്തിൽ അവളുടെ തല വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
തം ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രീവധം ഘോരം ചുക്രോധ ഭൃഗുരീശ്വരഃ തതോ ഽഭിശപ്തോ ഭൃഗുണാ വിഷ്ണുര് ഭാര്യാവധേ തദാ
ആ ഭയങ്കരമായ സ്ത്രീഹത്യ കണ്ട ഭൃഗു, മഹർഷികളിൽ പ്രധാനൻ, കോപിച്ചു; അപ്പോൾ ഭൃഗു വിഷ്ണുവിനെ ഭാര്യഹത്യക്ക് ശപിച്ചു.
യസ്മാത്തേ ജാനതോ ധര്മപ്രവധ്യാ സ്ത്രീ നിഷൂദിതാ തസ്മാത്ത്വം സപ്തകൃത്വേഹ മാനുഷേഷൂപപത്സ്ജസേ
നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനായി, കൊല്ലരുതായ സ്ത്രീയെ കൊന്നതിനാൽ, നീ ഏഴു പ്രാവശ്യം മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കേണ്ടി വരും.
തതസ്തേനാഭിശാപേന നഷ്ടേ ധര്മേ പുനഃപുനഃ ലോകസ്യ ച ഹിതാര്ഥായ ജായതേ മാനുയേഷ്വിഹ
അങ്ങനെ ആ ശാപം മൂലം, ധർമ്മം വീണ്ടും വീണ്ടും നശിക്കുമ്പോൾ ലോകത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി അവൻ മനുഷ്യരിൽ ജനിക്കുന്നു.
അനുവ്യാഹൃത്യ വിഷ്ണും സ തദാദായ ശിരസ്ത്വരന് സമാനീയ തതഃ കായമ് അസൌ ഗൃഹ്യേദമബ്രവീത്
വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ അതിവേഗത്തിൽ തല എടുത്ത് ശരീരത്തോടൊപ്പം ചേർത്ത്, ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഏഷാ ത്വം വിഷ്പുനാ ദേവി ഹതാ സംജീവയാമ്യഹമ് തതസ്താം യോജ്യ ശിരസാ അഭിജീവേതി സോ ഽബ്രവീത്
ദേവി, നിന്നെ വിഷ്ണു കൊല്ലുകയായിരുന്നു; ഞാൻ നിന്നെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കും. അങ്ങനെ തല ചേർത്തു, 'ഇവൾ ജീവിക്കട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു.