ഇന്ദ്രാസ്ത്രയസ്തേ വിജ്ഞേയാ അസുരാണാം മഹൌജസഃ ദൈത്യസംസ്ഥമിദം സര്വമ് ആസീദ്ദശയുഗം പുനഃ
അസുരന്മാരിൽ ശക്തിയുള്ള മൂന്ന് ഇന്ദ്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് അറിയണം; ഈ എല്ലാം ദൈത്യരുടെ ഇടയിൽ പത്ത് യുഗങ്ങൾ വീണ്ടും നിലനിന്നു.
ത്രൈലോക്യമിദമവ്യഗ്രം മഹേന്ദ്രേണാനുപാല്യതേ അസപത്നമിദം സര്വമ് ആസീദ്ദശയുഗം പുനഃ
മഹേന്ദ്രൻ ഈ മൂന്ന് ലോകവും നിർവ്യഗ്രമായി ഭരിച്ചു; എതിരാളികളില്ലാതെ പത്ത് യുഗങ്ങൾ വീണ്ടും ഈ സ്ഥിതി തുടർന്നു.
പ്രഹ്ലാദസ്യ ഹതേ തസ്മിംസ് ത്രൈലോക്യേ കാലപര്യയാത് പര്യായേണ തു സമ്പ്രാപ്തേ ത്രൈലോക്യം പാകശാസനേ തതോ ഽസുരാന്പരിത്യജ്യ ശുക്രോ ദേവാനഗച്ഛത
പ്രഹ്ലാദൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, കാലക്രമത്തിൽ പാകൻ്റെ (ഇന്ദ്രൻ്റെ) ഭരണകാലം എത്തിയപ്പോൾ, ശുക്രൻ അസുരന്മാരെ വിട്ട് ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ പോയി.
യജ്ഞേ ദേവാനഥ ഗതം ദിതിജാഃ കാവ്യമാഹ്വയന് കിം ത്വം നോ മിഷതാം രാജ്യം ത്യക്ത്വാ യജ്ഞം പുനര്ഗതഃ
യജ്ഞത്തിൽ ശുക്രൻ ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ പോയപ്പോൾ, ദിതിയുടെ മക്കൾ അവനെ വിളിച്ചു: 'നമ്മുടെ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഞങ്ങൾ കാണുന്നിടയിൽ തന്നെ നീ വീണ്ടും യജ്ഞത്തിലേക്ക് പോയത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
സ്ഥാതും ന ശക്നുമോ ഹ്യ് അത്ര പ്രവിശാമോ രസാതലമ് ഏവമുക്തോ ഽബ്രവീദ്ദൈത്യാന് വിഷണ്ണാന്സാന്ത്വയന്ഗിരാ
'നാം ഇവിടെ തുടരാൻ കഴിയുന്നില്ല; നമുക്ക് പാതാളത്തിലേക്ക് കടക്കാം.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശുക്രൻ വിഷാദമുള്ള ദൈത്യരെ സാന്ത്വനവാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
മാ ഭൈഷ്ട ധാരയിഷ്യാമി തേജസാ സ്വേന വോ ഽസുരാഃ മന്ത്രാശ്ചൌഷധയശ്ചൈവ രസാ വസു ച യത്പരമ്
'ഭയപ്പെടേണ്ട, അസുരന്മാരേ; എന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ നിങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കും — മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ, രസങ്ങൾ, ഉത്തമമായ സമ്പത്ത് എല്ലാം ഞാൻ നൽകും.'
കൃത്സ്നാനി മയി തിഷ്ഠന്തി പാദസ്തേഷാം സുരേഷു വൈ തത്സര്വം വഃ പ്രദാസ്യാമി യുഷ്മദര്ഥേ ധൃതാ മയാ
'ഇവയൊക്കെയും എനിക്ക് നിലനിൽക്കുന്നു, അവയുടെ പാദങ്ങൾ ദേവന്മാരിൽ ഉണ്ട്; ഈ എല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി പിടിച്ചു വച്ചിരിക്കുന്നു, നിങ്ങള്ക്ക് ഞാൻ നൽകും.'
തതോ ദേവാസ്തു താന്ദൃഷ്ട്വാ വൃതാന്കാവ്യേന ധീമതാ സംമന്ത്രയന്തി ദേവാ വൈ സംവിജ്ഞാസ്തു ജിഘൃക്ഷയാ
ശുക്രൻ ബുദ്ധിമാനായി അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാർ അവരെ പിടിക്കാനായി തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു.
കാവ്യോ ഹ്യ് ഏഷ ഇദം സര്വം വ്യാവര്തയതി നോ ബലാത് സാധു ഗച്ഛാമഹേ തൂര്ണം യാവന്നാധ്യാപയിഷ്യതി
'ഈ ശുക്രൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ എല്ലാം ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നു. അവൻ അവരെ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് നമുക്ക് വേഗം പോകാം.'
പ്രസഹ്യ ഹത്വാ ശിഷ്ടാംസ്തു പാതാലം പ്രാപയാമഹേ തതോ ദേവാസ്തു സംരബ്ധാ ദാനവാന് ഉപസൃത്യ ഹ
'ശേഷിക്കുന്നവരെ ബലമായി കൊല്ലുകയും പാതാളത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്യാം.' അങ്ങനെ ദേവന്മാർ കോപത്തോടെ ദാനവന്മാരുടെ അടുക്കൽ എത്തി.
തതസ്തേ വധ്യമാനാസ്തു കാവ്യമേവാഭിദുദ്രുവുഃ തതഃ കാവ്യസ്തു താന്ദൃഷ്ട്വാ തൂര്ണം ദേവൈര് അഭിദ്രുതാന്
അപ്പോൾ, കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, അവർ ശുക്രന്റെ അടുക്കൽ ഓടി; ദേവന്മാർ വേഗത്തിൽ പിന്തുടരുന്നത് കണ്ട ശുക്രൻ ഉടൻ പ്രവർത്തിച്ചു.
രക്ഷാം കാവ്യേന സംഹൃത്യ ദേവാസ്തേ ഽപ്യസുരാര്ദിതാഃ കാവ്യം ദൃഷ്ട്വാ സ്ഥിതം ദേവാ നിഃശങ്കമസുരാഞ്ജഹുഃ
ശുക്രൻ തന്റെ സംരക്ഷണം പിൻവലിച്ചതിനുശേഷം, ദേവന്മാർ അസുരന്മാരാൽ ബുദ്ധിമുട്ടി, ശുക്രൻ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ഭയമില്ലാതെ അസുരന്മാരെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തതഃ കാവ്യോ ഽനുചിന്ത്യാഥ ബ്രാഹ്മണോ വചനം ഹിതമ് താനുവാച തതഃ കാവ്യഃ പൂര്വം വൃത്തമനുസ്മരന്
അതിനുശേഷം കാവ്യൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, മുൻകാല സംഭവങ്ങൾ ഓർത്ത്, ആലോചിച്ച് അവർക്കായി ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ത്രൈലോക്യം വോ ഹൃതം സര്വം വാമനേന ത്രിഭിഃ ക്രമൈഃ ബലിര്ബദ്ധോ ഹതോ ജമ്ഭോ നിഹതശ്ച വിരോചനഃ
വാമനൻ മൂന്നു പടികളിൽ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് മുഴുവൻ ലോകങ്ങളും എടുത്തു; ബലി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു, ജംഭൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു, വിരോചനനും വധിക്കപ്പെട്ടു.
മഹാസുരാ ദ്വാദശസു സംഗ്രാമേഷു സുരൈര് ഹതാഃ തൈസ്തൈരുപായൈര്ഭൂയിഷ്ഠം നിഹതാ വഃ പ്രധാനതഃ
പതിമൂന്നു യുദ്ധങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ മഹാസുരന്മാരെ സംഹരിച്ചു;色色 മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, നിങ്ങളുടെ പ്രധാനികൾ ഭൂരിഭാഗവും നശിച്ചു.
കിംചിച്ഛീഷ്ടാസ്തു യൂയം വൈ യുദ്ധം മാസ്ത്വിതി മേ മതമ് നീതിം യാം വോ ഽഭിധാസ്യാമി തിഷ്ഠധ്വം കാലപര്യയാത്
നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ശേഷിക്കുന്നത് വളരെ കുറവാണ്; ഇനി യുദ്ധം വേണ്ടെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഒരു മാർഗ്ഗം പറയും—സമയമാകുമ്പോൾ വരെ കാത്തിരിക്കുക.
യാസ്യാമ്യഹം മഹാദേവം മന്ത്രാര്ഥം വിജയാവഹമ് അപ്രതീപാംസ്തതോ മന്ത്രാന് ദേവാത്പ്രാപ്യ മഹേശ്വരാത് യുധ്യാമഹേ പുനര്ദേവാംസ് തതഃ പ്രാപ്സ്യഥ വൈ ജയമ്
ഞാൻ മഹാദേവനോടു പോകും, വിജയത്തിന് സഹായിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ നേടാൻ; മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് അതിജയിക്കാനാവുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ലഭിച്ചാൽ, പിന്നെ വീണ്ടും ദേവന്മാരെ നേരിടാം, അപ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് ജയമുണ്ടാകും.
തതസ്തേ കൃതസംവാദാ ദേവാന് ഊചുസ്തദാസുരാഃ ന്യസ്തശസ്ത്രാ വയം സര്വേ നിഃസംനാഹാ രഥൈര്വിനാ
അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം, അസുരന്മാർ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നാം എല്ലാവരും ആയുധങ്ങൾ വച്ചു, കാവചം മാറ്റി, രഥങ്ങളില്ലാതെ നിൽക്കുന്നു.'
വയം തപശ്ചരിഷ്യാമഃ സംവൃതാ വല്കലൈര്വനേ പ്രഹ്ലാദസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ സത്യാഭിവ്യാഹൃതം തു തത്
'നാം കാടിൽ വല്ക്കലധാരികളായി തപസ്സ് ചെയ്യാം,' പ്രഹ്ലാദന്റെ സത്യസന്ധമായ വാക്കുകൾ കേട്ടാണ് ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ചത്.
തതോ ദേവാ ന്യവര്തന്ത വിജ്വരാ മുദിതാശ്ച തേ ന്യസ്തശസ്ത്രേഷു ദൈത്യേഷു വിനിവൃത്താസ്തദാ സുരാഃ
അതിനുശേഷം ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടും ആശങ്കയില്ലാതെയും പിന്മാറി; ദൈത്യന്മാർ ആയുധങ്ങൾ വച്ചപ്പോൾ ദേവന്മാർ അവിടം വിട്ടുപോയി.
തതസ്താനബ്രവീത്കാവ്യഃ കംചിത്കാലമുപാസ്യഥ നിരുത്സിക്താസ് തപോയുക്താഃ കാലം കാര്യാര്ഥസാധകമ്
അതിനുശേഷം കാവ്യൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'നിശ്ചലതയോടെ, തപസ്സിൽ സ്ഥിരതയോടെ, കുറേ സമയം കാത്തിരിക്കൂ, ആവശ്യമായ സമയമെത്തുമ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കാം.'
പിതുര്മമാശ്രമസ്ഥാ വൈ മാം പ്രതീക്ഷത ദാനവാഃ തത്സംദിശ്യാസുരാന്കാവ്യോ മഹാദേവം പ്രപദ്യത
'ദാനവരേ, എന്റെ അച്ഛന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിങ്ങൾ കാത്തിരിക്കുക,' എന്നിങ്ങനെ അസുരന്മാരോട് പറഞ്ഞ് കാവ്യൻ മഹാദേവനോടു പോയി.
മന്ത്രാനിച്ഛാമ്യഹം ദേവ യേ ന സന്തി ബൃഹസ്പതൌ പരാഭവായ ദേവാനാമ് അസുരാണാം ജയായ ച
'പ്രഭോ, ബൃഹസ്പതിക്ക് ഇല്ലാത്ത, ദേവന്മാർക്ക് പരാജയവും അസുരന്മാർക്ക് ജയവും നൽകുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ഏവമുക്തോ ഽബ്രവീദ്ദേവോ വ്രതം ത്വം ചര ഭാര്ഗവ പൂര്ണം വര്ഷസഹസ്രം തു കണധൂമമവാക്ശിരാഃ യദി പാസ്യസി ഭദ്രം തേ തതോ മന്ത്രാനവാപ്സ്യസി
അപ്പോൾ ദൈവം പറഞ്ഞു: 'ഭാർഗവാ, നീ ആയിരം വർഷം തലകീഴായി, പുക മാത്രം ഭക്ഷണം ആയി വ്രതം പാലിക്കണം; അതിനുശേഷം മന്ത്രങ്ങൾ ലഭിക്കും. നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ.'
തഥേതി സമനുജ്ഞാപ്യ ശുക്രസ്തു ഭൃഗുനന്ദനഃ പാദൌ സംസ്പൃശ്യ ദേവസ്യ ബാഢമിത്യബ്രവീദ്വചഃ വ്രതം ചരാമ്യഹം ദേവ ത്വയാദിഷ്ടോ ഽദ്യ വൈ പ്രഭോ
അപ്പോൾ ഭൃഗുപുത്രനായ ശുക്രൻ അനുമതി വാങ്ങി, ദൈവത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ച് പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, നിങ്ങൾ കല്പിച്ച വ്രതം ഞാൻ ഇന്ന് തന്നെ അനുഷ്ഠിക്കും.'
തതോ ഽനുസൃഷ്ടോ ദേവേന കുണ്ഡധാരോ ഽസ്യ ധൂമകൃത് തദാ തസ്മിന്ഗതേ ശുക്രേ ഹ്യ് അസുരാണാം ഹിതായ വൈ മന്ത്രാര്ഥം തത്ര വസതി ബ്രഹ്മചര്യം മഹേശ്വരേ
ശുക്രൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദൈവം പുകവഹകനായ കുണ്ഡധാരനെ അയച്ചു. അവിടെ, അസുരന്മാരുടെ ഭാവി നന്മക്കായി, ശുക്രൻ മഹേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ ബ്രഹ്മചാര്യത്തിൽ താമസിച്ചു, മന്ത്രങ്ങൾ നേടാൻ.
തദ്ബുദ്ധ്വാ നീതിപൂര്വം തു രാജ്യേ ന്യസ്തേ തദാസുരൈഃ അസ്മിംശ്ഛിദ്രേ തദാമര്ഷാദ് ദേവാസ്താന്സമുപാദ്രവന് ദംശിതാഃ സായുധാഃ സര്വേ ബൃഹസ്പതിപുരഃസരാഃ
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, അസുരന്മാർ രാജ്യം വിട്ടതും കണ്ടു, ദേവന്മാർ ഈ അവസരം ഉപയോഗിച്ച് കോപത്തോടെ, ബൃഹസ്പതി മുന്നിൽ നിന്ന് നയിച്ച് ആയുധധാരികളായി ആക്രമിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാസുരഗണാ ദേവാന് പ്രഗൃഹീതായുധാന്പുനഃ ഉത്പേതുഃ സഹസാ തേ വൈ സംത്രസ്താസ്താന്വചോ ഽബ്രുവന്
ദേവന്മാർ ആയുധങ്ങളുമായി അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, അസുരസംഘങ്ങൾ ഭയത്താൽ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റു, അവരോട് പറഞ്ഞു:
ന്യസ്തേ ശസ്ത്രേ ഽഭയേ ദത്ത ആചാര്യേ വ്രതമാസ്ഥിതേ ദത്ത്വാ ഭവന്തോ ഹ്യ് അഭയം സമ്പ്രാപ്താ നോ ജിഘാംസയാ
'ഞങ്ങൾ ആയുധങ്ങൾ വച്ചിരിക്കുന്നു, നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് അഭയം നൽകിയിട്ടുണ്ട്, ഗുരു വ്രതത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എന്നിട്ടും നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ കൊല്ലാൻ വരുന്നു.'
അനാചാര്യാ വയം ദേവാസ് ത്യക്തശസ്ത്രാസ്ത്വവസ്ഥിതാഃ ചീരകൃഷ്ണാജിനധരാ നിഷ്ക്രിയാ നിഷ്പരിഗ്രഹാഃ
'ദേവന്മാരേ, ഞങ്ങൾ ഗുരുവില്ലാതെ, ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, വല്ക്കലും കൃഷ്ണാജിനവും ധരിച്ച്, നിർക്രിയരായി, ഒന്നും കൈവശമില്ലാതെ ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു.'