ഇന്ദ്രേണൈവ തു വിക്രമ്യ നിഹതസ്താരകാമയേ അശക്നുവന്സ ദേവാനാം സര്വം സോഢും സദൈവതമ്
താരകാമയ യുദ്ധത്തിൽ, ഇന്ദ്രൻ തന്നെ വീര്യം കാണിച്ചു അവനെ വധിച്ചു; ദേവന്മാരുടെയും അവരുടെ ദൈവിക ശക്തിയുടെയും നേരെ അവൻ നിലകൊള്ളാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
നിഹതാ ദാനവാഃ സര്വേ ത്രൈലോക്യേ ത്ര്യമ്ബകേണ തു അസുരാശ്ച പിശാചാശ്ച ദാനവാശ്ചാന്ധകാഹവേ
മൂന്നു ലോകത്തുമുള്ള എല്ലാ ദാനവന്മാരെയും ത്ര്യമ്പകൻ വധിച്ചു; അന്ധകയുമായി ഉണ്ടായ യുദ്ധത്തിൽ അസുരന്മാരെയും പിശാചുകളെയും ദാനവന്മാരെയും വധിച്ചു.
ഹതാ ദേവമനുഷ്യേ സ്വേ പിതൃഭിശ്ചൈവ സര്വശഃ സംപൃക്തോ ദാനവൈര്വൃത്രോ ഘോരോ ഹാലാഹലേ ഹതഃ
ദേവന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും ഇടയിൽ, അവരുടെ പിതാക്കന്മാർകൊണ്ടും എല്ലാവരും കൊല്ലപ്പെട്ടു; ദാനവന്മാരുമായി ചേർന്ന ഭയങ്കരനായ വൃത്രൻ ഹാലാഹല യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
തദാ വിഷ്ണുസഹായേന മഹേന്ദ്രേണ നിവര്തിതഃ ഹതോ ധ്വജേ മഹേന്ദ്രേണ മായാച്ഛന്നസ്തു യോഗവിത് ധ്വജലക്ഷണമാവിശ്യ വിപ്രചിത്തിഃ സഹാനുജഃ
അപ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ സഹായത്തോടെ മഹേന്ദ്രൻ അവനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു; മായയിൽ മറഞ്ഞ് യോഗശക്തിയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വിപ്രചിത്തിയും സഹോദരനും കൊടിയിൽ കടന്നു, കൊടിയുടെ അടയാളത്തിൽ മഹേന്ദ്രൻ അവരെ വധിച്ചു.
ദൈത്യാംശ്ച ദാനവാംശ്ചൈവ സംയതാന്കില സംയുതാന് ജയന്കോലാഹലേ സര്വാന് ദേവൈഃ പരിവൃതോ വൃഷാ
ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്ന വൃഷഭൻ, യുദ്ധത്തിന്റെ കലഹത്തിൽ നിയന്ത്രിതരായും കൂട്ടമായി വന്ന ദൈത്യരും ദാനവരുമായ എല്ലാവരെയും ജയിച്ചു.
യജ്ഞസ്യാവഭൃഥേ ദൃശ്യൌ ശണ്ഡാമര്കൌ തു ദൈവതൈഃ ഏതേ ദേവാസുരേ വൃത്താഃ സംഗ്രാമാ ദ്വാദശൈവ തു
യജ്ഞത്തിന്റെ സമാപന ചടങ്ങിൽ, ശണ്ഡനും സൂര്യനും ദേവന്മാർക്ക് ദൃശ്യമായി; ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധങ്ങൾ പന്ത്രണ്ടായിരുന്നു.
ദേവാസുരക്ഷയകരാഃ പ്രജാനാം തു ഹിതായ വൈ ഹിരണ്യകശിപൂ രാജാ വര്ഷാണാമര്ബുദം ബഭൌ
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള ഈ യുദ്ധങ്ങൾ ഇരുവർക്കും നാശം വരുത്തിയെങ്കിലും, സകല ജനങ്ങളുടെയും ഭാവി ഭദ്രതയ്ക്കായിരിന്നു; ഹിരണ്യകശിപു രാജാവ് ഒരു കോടി വർഷം ഭരിച്ചു.
ദ്വിസപ്തതി തഥാന്യാനി നിയുതാന്യധികാനി ച അശീതിം ച സഹസ്രാണി ത്രൈലോക്യൈശ്വര്യതാം ഗതഃ
ഇനിയും എഴുപത്തിരണ്ട് കോടി വർഷവും അധികം പത്തു കോടി വർഷവും എൺപതിനായിരം വർഷവും മൂന്നു ലോകത്തെയും ആധിപത്യം നേടി.
പര്യായേണ നു രാജാഭൂദ് ബലിര്വര്ഷായുതം പുനഃ ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രാണി നിയുതാനി ച വിംശതിഃ
പിന്നീട് ബലി രാജാവ് വീണ്ടും ഒരു ലക്ഷ വർഷവും അറുപതിനായിരം വർഷവും ഇരുപത് ലക്ഷവും വർഷങ്ങൾ ഭരിച്ചുവെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
ബലേ രാജ്യാധികാരസ്തു യാവത്കാലം ബഭൂവ ഹ താവത്കാലം തു പ്രഹ്ലാദോ നിവൃത്തോ ഹ്യ് അസുരൈഃ സഹ
ബലി രാജാവിന് രാജത്വം ഉണ്ടായിരുന്ന കാലം മുഴുവൻ പ്രഹ്ലാദൻ അസുരന്മാരിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നു.
ഇന്ദ്രാസ്ത്രയസ്തേ വിജ്ഞേയാ അസുരാണാം മഹൌജസഃ ദൈത്യസംസ്ഥമിദം സര്വമ് ആസീദ്ദശയുഗം പുനഃ
അസുരന്മാരിൽ ശക്തിയുള്ള മൂന്ന് ഇന്ദ്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് അറിയണം; ഈ എല്ലാം ദൈത്യരുടെ ഇടയിൽ പത്ത് യുഗങ്ങൾ വീണ്ടും നിലനിന്നു.
ത്രൈലോക്യമിദമവ്യഗ്രം മഹേന്ദ്രേണാനുപാല്യതേ അസപത്നമിദം സര്വമ് ആസീദ്ദശയുഗം പുനഃ
മഹേന്ദ്രൻ ഈ മൂന്ന് ലോകവും നിർവ്യഗ്രമായി ഭരിച്ചു; എതിരാളികളില്ലാതെ പത്ത് യുഗങ്ങൾ വീണ്ടും ഈ സ്ഥിതി തുടർന്നു.
പ്രഹ്ലാദസ്യ ഹതേ തസ്മിംസ് ത്രൈലോക്യേ കാലപര്യയാത് പര്യായേണ തു സമ്പ്രാപ്തേ ത്രൈലോക്യം പാകശാസനേ തതോ ഽസുരാന്പരിത്യജ്യ ശുക്രോ ദേവാനഗച്ഛത
പ്രഹ്ലാദൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, കാലക്രമത്തിൽ പാകൻ്റെ (ഇന്ദ്രൻ്റെ) ഭരണകാലം എത്തിയപ്പോൾ, ശുക്രൻ അസുരന്മാരെ വിട്ട് ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ പോയി.
യജ്ഞേ ദേവാനഥ ഗതം ദിതിജാഃ കാവ്യമാഹ്വയന് കിം ത്വം നോ മിഷതാം രാജ്യം ത്യക്ത്വാ യജ്ഞം പുനര്ഗതഃ
യജ്ഞത്തിൽ ശുക്രൻ ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ പോയപ്പോൾ, ദിതിയുടെ മക്കൾ അവനെ വിളിച്ചു: 'നമ്മുടെ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഞങ്ങൾ കാണുന്നിടയിൽ തന്നെ നീ വീണ്ടും യജ്ഞത്തിലേക്ക് പോയത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
സ്ഥാതും ന ശക്നുമോ ഹ്യ് അത്ര പ്രവിശാമോ രസാതലമ് ഏവമുക്തോ ഽബ്രവീദ്ദൈത്യാന് വിഷണ്ണാന്സാന്ത്വയന്ഗിരാ
'നാം ഇവിടെ തുടരാൻ കഴിയുന്നില്ല; നമുക്ക് പാതാളത്തിലേക്ക് കടക്കാം.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശുക്രൻ വിഷാദമുള്ള ദൈത്യരെ സാന്ത്വനവാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
മാ ഭൈഷ്ട ധാരയിഷ്യാമി തേജസാ സ്വേന വോ ഽസുരാഃ മന്ത്രാശ്ചൌഷധയശ്ചൈവ രസാ വസു ച യത്പരമ്
'ഭയപ്പെടേണ്ട, അസുരന്മാരേ; എന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ നിങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കും — മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ, രസങ്ങൾ, ഉത്തമമായ സമ്പത്ത് എല്ലാം ഞാൻ നൽകും.'
കൃത്സ്നാനി മയി തിഷ്ഠന്തി പാദസ്തേഷാം സുരേഷു വൈ തത്സര്വം വഃ പ്രദാസ്യാമി യുഷ്മദര്ഥേ ധൃതാ മയാ
'ഇവയൊക്കെയും എനിക്ക് നിലനിൽക്കുന്നു, അവയുടെ പാദങ്ങൾ ദേവന്മാരിൽ ഉണ്ട്; ഈ എല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി പിടിച്ചു വച്ചിരിക്കുന്നു, നിങ്ങള്ക്ക് ഞാൻ നൽകും.'
തതോ ദേവാസ്തു താന്ദൃഷ്ട്വാ വൃതാന്കാവ്യേന ധീമതാ സംമന്ത്രയന്തി ദേവാ വൈ സംവിജ്ഞാസ്തു ജിഘൃക്ഷയാ
ശുക്രൻ ബുദ്ധിമാനായി അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാർ അവരെ പിടിക്കാനായി തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു.
കാവ്യോ ഹ്യ് ഏഷ ഇദം സര്വം വ്യാവര്തയതി നോ ബലാത് സാധു ഗച്ഛാമഹേ തൂര്ണം യാവന്നാധ്യാപയിഷ്യതി
'ഈ ശുക്രൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ എല്ലാം ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നു. അവൻ അവരെ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് നമുക്ക് വേഗം പോകാം.'
പ്രസഹ്യ ഹത്വാ ശിഷ്ടാംസ്തു പാതാലം പ്രാപയാമഹേ തതോ ദേവാസ്തു സംരബ്ധാ ദാനവാന് ഉപസൃത്യ ഹ
'ശേഷിക്കുന്നവരെ ബലമായി കൊല്ലുകയും പാതാളത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്യാം.' അങ്ങനെ ദേവന്മാർ കോപത്തോടെ ദാനവന്മാരുടെ അടുക്കൽ എത്തി.
തതസ്തേ വധ്യമാനാസ്തു കാവ്യമേവാഭിദുദ്രുവുഃ തതഃ കാവ്യസ്തു താന്ദൃഷ്ട്വാ തൂര്ണം ദേവൈര് അഭിദ്രുതാന്
അപ്പോൾ, കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, അവർ ശുക്രന്റെ അടുക്കൽ ഓടി; ദേവന്മാർ വേഗത്തിൽ പിന്തുടരുന്നത് കണ്ട ശുക്രൻ ഉടൻ പ്രവർത്തിച്ചു.
രക്ഷാം കാവ്യേന സംഹൃത്യ ദേവാസ്തേ ഽപ്യസുരാര്ദിതാഃ കാവ്യം ദൃഷ്ട്വാ സ്ഥിതം ദേവാ നിഃശങ്കമസുരാഞ്ജഹുഃ
ശുക്രൻ തന്റെ സംരക്ഷണം പിൻവലിച്ചതിനുശേഷം, ദേവന്മാർ അസുരന്മാരാൽ ബുദ്ധിമുട്ടി, ശുക്രൻ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ഭയമില്ലാതെ അസുരന്മാരെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തതഃ കാവ്യോ ഽനുചിന്ത്യാഥ ബ്രാഹ്മണോ വചനം ഹിതമ് താനുവാച തതഃ കാവ്യഃ പൂര്വം വൃത്തമനുസ്മരന്
അതിനുശേഷം കാവ്യൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, മുൻകാല സംഭവങ്ങൾ ഓർത്ത്, ആലോചിച്ച് അവർക്കായി ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ത്രൈലോക്യം വോ ഹൃതം സര്വം വാമനേന ത്രിഭിഃ ക്രമൈഃ ബലിര്ബദ്ധോ ഹതോ ജമ്ഭോ നിഹതശ്ച വിരോചനഃ
വാമനൻ മൂന്നു പടികളിൽ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് മുഴുവൻ ലോകങ്ങളും എടുത്തു; ബലി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു, ജംഭൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു, വിരോചനനും വധിക്കപ്പെട്ടു.
മഹാസുരാ ദ്വാദശസു സംഗ്രാമേഷു സുരൈര് ഹതാഃ തൈസ്തൈരുപായൈര്ഭൂയിഷ്ഠം നിഹതാ വഃ പ്രധാനതഃ
പതിമൂന്നു യുദ്ധങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ മഹാസുരന്മാരെ സംഹരിച്ചു;色色 മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, നിങ്ങളുടെ പ്രധാനികൾ ഭൂരിഭാഗവും നശിച്ചു.
കിംചിച്ഛീഷ്ടാസ്തു യൂയം വൈ യുദ്ധം മാസ്ത്വിതി മേ മതമ് നീതിം യാം വോ ഽഭിധാസ്യാമി തിഷ്ഠധ്വം കാലപര്യയാത്
നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ശേഷിക്കുന്നത് വളരെ കുറവാണ്; ഇനി യുദ്ധം വേണ്ടെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഒരു മാർഗ്ഗം പറയും—സമയമാകുമ്പോൾ വരെ കാത്തിരിക്കുക.
യാസ്യാമ്യഹം മഹാദേവം മന്ത്രാര്ഥം വിജയാവഹമ് അപ്രതീപാംസ്തതോ മന്ത്രാന് ദേവാത്പ്രാപ്യ മഹേശ്വരാത് യുധ്യാമഹേ പുനര്ദേവാംസ് തതഃ പ്രാപ്സ്യഥ വൈ ജയമ്
ഞാൻ മഹാദേവനോടു പോകും, വിജയത്തിന് സഹായിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ നേടാൻ; മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് അതിജയിക്കാനാവുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ലഭിച്ചാൽ, പിന്നെ വീണ്ടും ദേവന്മാരെ നേരിടാം, അപ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് ജയമുണ്ടാകും.
തതസ്തേ കൃതസംവാദാ ദേവാന് ഊചുസ്തദാസുരാഃ ന്യസ്തശസ്ത്രാ വയം സര്വേ നിഃസംനാഹാ രഥൈര്വിനാ
അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം, അസുരന്മാർ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നാം എല്ലാവരും ആയുധങ്ങൾ വച്ചു, കാവചം മാറ്റി, രഥങ്ങളില്ലാതെ നിൽക്കുന്നു.'
വയം തപശ്ചരിഷ്യാമഃ സംവൃതാ വല്കലൈര്വനേ പ്രഹ്ലാദസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ സത്യാഭിവ്യാഹൃതം തു തത്
'നാം കാടിൽ വല്ക്കലധാരികളായി തപസ്സ് ചെയ്യാം,' പ്രഹ്ലാദന്റെ സത്യസന്ധമായ വാക്കുകൾ കേട്ടാണ് ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ചത്.
തതോ ദേവാ ന്യവര്തന്ത വിജ്വരാ മുദിതാശ്ച തേ ന്യസ്തശസ്ത്രേഷു ദൈത്യേഷു വിനിവൃത്താസ്തദാ സുരാഃ
അതിനുശേഷം ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടും ആശങ്കയില്ലാതെയും പിന്മാറി; ദൈത്യന്മാർ ആയുധങ്ങൾ വച്ചപ്പോൾ ദേവന്മാർ അവിടം വിട്ടുപോയി.