അനുവംശേ പുരാണജ്ഞാ ഗായന്തീതി പരിശ്രുതമ് ഗുണാന്ദേവാവൃധസ്യാപി കീര്തയന്തോ മഹാത്മനഃ
പുരാതന വംശങ്ങളെ അറിയുന്നവർ ദേവാവൃദ്ധന്റെ മഹത്വം പാടുകയും, ആ മഹാന്റെ ഗുണങ്ങൾ സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായി എല്ലാവർക്കും അറിയാം.
യഥൈവ ശൃണുമോ ദൂരാദ് അപശ്യാമസ് തഥാന്തികാത് ബഭ്രുഃ ശ്രേഷ്ഠോ മനുഷ്യാണാം ദേവൈര്ദേവാവൃധഃ സമഃ
നാം ദൂരത്ത് നിന്ന് കേൾക്കുന്നതുപോലെയും അടുത്ത് നിന്ന് കാണുന്നതുപോലെയും ബഭ്രു മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും ദേവാവൃദ്ധനോട് സമനുമായ ദൈവസമാനനുമായിരുന്നു.
ഷഷ്ടിശ്ച പൂര്വപുരുഷാഃ സഹസ്രാണി ച സപ്തതിഃ ഏതേ ഽമൃതത്വം സമ്പ്രാപ്താ ബഭ്രോര് ദേവാവൃധാന്നൃപ
മഹാരാജാവേ, അമ്പതു ആറും എഴുപതു ആയിരം പുരാതന പുരുഷന്മാർ ബഭ്രുവിന്റെയും ദേവാവൃദ്ധന്റെയും വഴി അമൃതത്വം നേടി.
യജ്വാ ദാനപതിര് വീരോ ബ്രഹ്മണ്യശ്ച ദൃഢവ്രതഃ രൂപവാന്സുമഹാതേജാഃ ശ്രുതവീര്യധരസ്തഥാ
അവൻ യാഗങ്ങൾ നടത്തുകയും, ദാനത്തിൽ മുൻപന്തിയിലിരിക്കുകയും, വീരനായി നിലകൊള്ളുകയും, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു ഭക്തിയോടെ പെരുമാറുകയും, വ്രതങ്ങളിൽ ദൃഢനായി നിലനിൽക്കുകയും, സുന്ദരനും മഹത്തായ തേജസ്സുള്ളവനും, ശാസ്ത്രജ്ഞനായി പ്രശസ്തനും ആയിരുന്നു.
അഥ കങ്കസ്യ ദുഹിതാ സുഷുവേ ചതുരഃ സുതാന് കുകുരം ഭജമാനം ച ശശിം കമ്ബലബര്ഹിഷമ്
അതിനുശേഷം കങ്കന്റെ മകൾക്ക് നാലു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: കുകുരൻ, ഭജമാനൻ, ശശി, കംബലബർഹിഷൻ.
കുകുരസ്യ സുതോ വൃഷ്ണിര് വൃഷ്ണേസ്തു തനയോ ധൃതിഃ കപോതരോമാ തസ്യാഥ തൈത്തിരിസ്തസ്യ ചാത്മജഃ
കുകുരന്റെ മകൻ വൃഷ്ണി, വൃഷ്ണിയുടെ മകൻ ധൃതി, ധൃതിയുടെ മകൻ കപോതരോമ, കപോതരോമയുടെ മകൻ തൈത്തിരി.
തസ്യാസീത്തനുജഃ സര്പോ വിദ്വാന്പുത്രോ നലഃ കില ഖ്യായതേ തസ്യ നാമ്നാ സ നന്ദനോ ദരദുന്ദുഭിഃ
തൈത്തിരിക്ക് സർപ്പൻ എന്ന മകൻ ഉണ്ടായി. സർപ്പന്റെ പണ്ഡിതനായ മകൻ നളൻ, നളന്റെ പ്രസിദ്ധനായ മകൻ ദരദുണ്ടുഭി എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു.
തസ്മിന്പ്രവിതതേ യജ്ഞേ അഭിജാതഃ പുനര്വസുഃ അശ്വമേധം ച പുത്രാര്ഥമ് ആജഹാര നരോത്തമഃ
ആ യാഗം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, പുനർവസു ജനിച്ചു. ആ മഹാനായവൻ പുത്രാർത്ഥം അശ്വമേധയാഗം നടത്തി.
തസ്യ മധ്യേ ഽതിരാത്രസ്യ സഭാമധ്യാത്സമുത്ഥിതഃ അതസ്തു വിദ്വാന്കര്മജ്ഞോ യജ്വാ ദാതാ പുനര്വസുഃ
ആ അതിരാത്രയാഗത്തിന്റെ നടുവിൽ, സഭയുടെ മധ്യത്തിൽ നിന്ന്, പണ്ഡിതനും കർമ്മജ്ഞനുമായ, യാഗങ്ങളിൽ മുൻപന്തിയിലിരുന്ന, ദാനശീലനായ പുനർവസു ഉദിച്ചുവന്നു.
തസ്യാസീത് പുത്രമിഥുനം ബഭൂവാവിജിതം കില ആഹുകശ്ചാഹുകീ ചൈവ ഖ്യാതം മാതേമതാം വര
അവനു ഇരട്ടപ്പിള്ളേരായി അവിജിതനും ആഹുകനും ജനിച്ചു; മാതാക്കളിൽ പ്രശസ്തയായ ആഹുകിയും ജനിച്ചു.
ഇമാംശ്ചോദാഹരന്ത്യത്ര ശ്ലോകാന്പ്രതി തമാഹുകമ് സോപാസങ്ഗാനുകര്ഷാണാം സധ്വജാനാം വരൂഥിനാമ്
ഇവിടെയാണു ആഹുകനെ കുറിച്ച്, അനുചരന്മാരും പതാകയുമുള്ള സൈന്യങ്ങളുമൊക്കെയുള്ളവരെപ്പറ്റി ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നത്.
രഥാനാം മേഘഘോഷാണാം സഹസ്രാണി ദശൈവ തു നാസത്യവാദീ നാതേജാ നായജ്വാ നാസഹസ്രദഃ
മേഘഗോശംപോലുള്ള ശബ്ദമുള്ള പത്തു ആയിരം രഥങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ ആരും അസത്യവാദിയുമല്ല, ആരും തേജസ്സില്ലാത്തവനും അല്ല, ആരും യാഗം ചെയ്യാത്തവനും അല്ല, ആരും ആയിരങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യാത്തവനും അല്ല.
നാശുചിര്നാപ്യവിദ്വാന് ഹി യോ ഭോജേഷ്വഭ്യജായത ആഹുകസ്യ ഭൃതിം പ്രാപ്താ ഇത്യേതദ്വൈ തദുച്യതേ
ഭോജന്മാരിൽ ആരും അശുദ്ധനോ അജ്ഞാനിയോ ആയിരുന്നില്ല; ആഹുകന്റെ സേവനം നേടിയവരെപ്പറ്റിയാണ് ഇതു പറയുന്നത്.
ആഹുകശ്ചാപ്യവന്തീഷു സ്വസാരം ചാഹുകീം ദദൌ ആഹുകാത്കാശ്യദുഹിതാ ദ്വൌ പുത്രൌ സമസൂയത
ആഹുകൻ അവന്റെ സഹോദരി ആഹുകിയെ അവന്തിയിൽ വിവാഹം നൽകി; ആഹുകയിൽ നിന്ന് കാശ്യന്റെ മകൾക്ക് രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ദേവകശ്ചോഗ്രസേനശ്ച ദേവഗര്ഭസമാവ് ഉഭൌ ദേവകസ്യ സുതാ വീരാ ജജ്ഞിരേ ത്രിദശോപമാഃ
ദേവകനും ഉഗ്രസേനനും ദൈവികതയാൽ നിറഞ്ഞവരായി ജനിച്ചു; ദേവകന്റെ വീരയായ പുത്രിമാർ ദേവന്മാരോട് സമാനരായി ജനിച്ചു.
ദേവവാനുപദേവശ്ച സുദേവോ ദേവരക്ഷിതഃ തേഷാം സ്വസാരഃ സപ്താസന് വസുദേവായ താ ദദൌ
ദേവവാൻ, ഉപദേവൻ, സുദേവൻ, ദേവരക്ഷിതൻ—ഇവർക്കു ഏഴ് സഹോദരിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരെ വസുദേവനു കല്യാണം കഴിച്ചു.
ദേവകീ ശ്രുതദേവീ ച മിത്രദേവീ യശോധരാ ശ്രീദേവീ സത്യദേവീ ച സുതാപീ ചേതി സപ്തമീ
ദേവകി, ശ്രുതദേവി, മിത്രദേവി, യശോധര, ശ്രീദേവി, സത്യദേവി, സുതാപി—ഇവരാണ് ആ ഏഴു സഹോദരിമാർ.
നവോഗ്രസേനസ്യ സുതാഃ കംസസ്തേഷാം തു പൂര്വജഃ ന്യഗ്രോധശ്ച സുനാമാ ച കങ്കഃ ശങ്കുശ്ച ഭൂയസഃ
ഉഗ്രസേനന് ഒമ്പത് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ മുതിർന്നവൻ കംസൻ, പിന്നെ ന്യഗ്രോധൻ, സുനാമൻ, കങ്കൻ, ശങ്കു എന്നിവരും മറ്റു ചിലരും.
അജഭൂ രാഷ്ട്രപാലശ്ച യുദ്ധമുഷ്ടിഃ സുമുഷ്ടിദഃ തേഷാം സ്വസാരഃ പഞ്ചാസന് കംസാ കംസവതീ തഥാ
അജഭൂ, രാഷ്ട്രപാലൻ, യുദ്ധമുഷ്ടി, സുമുഷ്ടിദൻ എന്നിവരുടെ അഞ്ചു സഹോദരിമാർ: കംസ, കംസവതി, മറ്റുള്ളവരും.
സുതന്തൂ രാഷ്ട്രപാലീ ച കങ്കാ ചേതി വരാങ്ഗനാഃ ഉഗ്രസേനഃ സഹാപത്യോ വ്യാഖ്യാതഃ കുകുരോദ്ഭവഃ
സുതന്തു, രാഷ്ട്രപാലി, കങ്ക എന്നിങ്ങനെയുള്ള മഹിളകൾ; ഇങ്ങനെ ഉഗ്രസേനനും മക്കളും, കുകുര വംശം വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഭജമാനസ്യ പുത്രോ ഽഥ രഥിമുഖ്യോ വിദൂരഥഃ രാജാധിദേവഃ ശൂരശ്ച വിദൂരഥസുതോ ഽഭവത്
ഭജമാനന്റെ മകനായി രഥികളിൽ പ്രധാനിയായ വിദ്യുരഥൻ ജനിച്ചു; വിദ്യുരഥന്റെ മക്കളായി രാജാധിദേവനും ശൂരനും ജനിച്ചു.
രാജാധിദേവസ്യ സുതൌ ജജ്ഞാതേ ദേവസംമിതൌ നിയമവ്രതപ്രധാനൌ ശോണാശ്വഃ ശ്വേതവാഹനഃ
രാജാധിദേവന് ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള, വ്രതങ്ങളിൽ പ്രധാനരായ രണ്ട് മക്കളായ ശോണാശ്വനും ശ്വേതവാഹനനും ജനിച്ചു.
ശോണാശ്വസ്യ സുതാഃ പഞ്ച ശൂരാ രണവിശാരദാഃ ശമീ ച ദേവശര്മാ ച നികുന്തഃ ശക്രശത്രുജിത്
ശോണാശ്വന് അഞ്ചു ധീരരും യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമായ മക്കളുണ്ടായിരുന്നു: ശമി, ദേവശർമ, നികുന്ത, ശക്ര, ശത്രുജിത്.
ശമിപുത്രഃ പ്രതിക്ഷത്രഃ പ്രതിക്ഷത്രസ്യ ചാത്മജഃ പ്രതിക്ഷേത്രഃ സുതോ ഭോജോ ഹൃദീകസ്തസ്യ ചാത്മജഃ
ശമിയുടെ മകനായി പ്രതിക്ഷത്രൻ, അവന്റെ മകനായി പ്രതിക്ഷേത്രൻ, അവന്റെ മകനായി ഭോജൻ, ഭോജനിന്റെ മകനായി ഹൃദികൻ ജനിച്ചു.
ഹൃദീകസ്യാഭവന്പുത്രാ ദശ ഭീമപരാക്രമാഃ കൃതവര്മാഗ്രജസ് തേഷാം ശതധന്വാ ച മധ്യമഃ
ഹൃദികന് പത്ത് ഭീമശക്തിയുള്ള മക്കളുണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ മുതിർന്നവൻ കൃതവർമ, മധ്യസ്ഥൻ ശതധൻവൻ.
ദേവാര്ഹശ്ചൈവ നാഭശ്ച ഭീഷണശ്ച മഹാബലഃ അജാതോ വനജാതശ്ച കനീയകകരമ്ഭകൌ
ദേവാർഹൻ, നാഭൻ, മഹാബലശാലിയായ ഭീഷണൻ, അജാതൻ, വനജാതൻ, ഏറ്റവും ഇളയവൻ കരമ്പകൻ—ഇവരാണ് ഹൃദികന്റെ മക്കൾ.
ദേവാര്ഹസ്യ സുതോ വിദ്വാഞ് ജജ്ഞേ കമ്ബലബര്ഹിഷഃ അസാമഞ്ജാഃ സുതസ്തസ്യ തമോജാതസ്യ ചാത്മജഃ
ദേവാർഹന്റെ പണ്ഡിതനായ മകനായി കംബലബർഹിഷൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ മകനായി അസാമഞ്ജസ്, അസാമഞ്ജസിന്റെ മകനായി തമോജാതൻ.
അജാതപുത്രാ വിക്രാന്താസ് ത്രയഃ പരമകീര്തയഃ സുദംഷ്ട്രശ്ച സുനാഭശ്ച കൃഷ്ണ ഇത്യന്ധകാ മതാഃ
അജാതന് മൂന്ന് ധീരരായ പ്രശസ്തരായ മക്കളുണ്ടായിരുന്നു: സുദംഷ്ട്രൻ, സുനാഭൻ, കൃഷ്ണൻ—ഇവരാണ് അന്ധകന്മാർ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
അന്ധകാനാമിമം വംശം യഃ കീര്തയതി നിത്യശഃ ആത്മനോ വിപുലം വംശം പ്രജാവാനാപ്നുതേ നരഃ
ആർക്കും ഈ അന്ധകവംശം നിരന്തരം പാരായണം ചെയ്യുന്നവന് വലിയ വംശവും ധാരാളം സന്തതികളും ലഭിക്കും.
ഗാന്ധാരീ ചൈവ മാദ്രീ ച വൃഷ്ണിഭാര്യേ ബഭൂവതുഃ ഗാന്ധാരീ ജനയാമാസ സുമിത്രം മിത്രനന്ദനമ്
ഗാന്ധാരി, മാദ്രി എന്നിങ്ങനെ ഇരുവരും വൃശ്യിയുടെ ഭാര്യമാരായി; ഗാന്ധാരി സുഹൃത്തുക്കളുടെ പ്രിയനായ സുമിത്രനെ പ്രസവിച്ചു.