അനഗ്നിരനികേതശ് ചാപ്യ് അഗോത്രചരണോ മുനിഃ കൌപീനാച്ഛാദനം യാവത് താവദിച്ഛേച്ച ചീവരമ്
അഗ്നിയില്ലാതെ, സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലമില്ലാതെ, ബന്ധങ്ങളില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കുന്ന സന്യാസി, തനിക്കു വേണ്ടത് കച്ചയത്ര മാത്രം വസ്ത്രം ആകണം.
യാവത്പ്രാണാഭിസംധാനം താവദിച്ഛേച്ച ഭോജനമ് തദാസ്യ വസതോ ഗ്രാമേ ഽരണ്യം ഭവതി പൃഷ്ഠതഃ
ജീവൻ നിലനിർത്താൻ വേണ്ടത്ര മാത്രം ഭക്ഷണം മാത്രം ആഗ്രഹിക്കണം; അപ്പോൾ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ കാട് പിന്നിൽ വിട്ടുപോകും.
യസ്തു കാമാന്പരിത്യജ്യ ത്യക്തകര്മാ ജിതേന്ദ്രിയഃ ആതിഷ്ഠേത മുനിര് മൌനം സ ലോകേ സിദ്ധിമാപ്നുയാത്
ആശകൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, പ്രവർത്തികൾ വിട്ട്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച്, മൗനം പാലിക്കുന്ന സന്യാസി ഈ ലോകത്ത് സിദ്ധി നേടുന്നു.
ധൌതദന്തം കൃത്തനഖം സദാ സ്നാതമലംകൃതമ് അസിതം സിതകര്മസ്ഥം കസ്തം നാര്ചിതുമര്ഹതി
പല്ലുകൾ ശുചിയാക്കി, നഖങ്ങൾ മുറിച്ച്, എല്ലായ്പ്പോഴും കുളിച്ച് അലങ്കരിച്ച്, കറുത്തവൻ ആയിട്ടും ശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവനെ ആരാണ് ആദരിക്കാതിരിക്കുന്നത്?
തപസാ കര്ശിതഃ ക്ഷാമഃ ക്ഷീണമാംസാസ്ഥിശോണിതഃ യദാ ഭവതി നിര്ദ്വംദ്വോ മുനിര്മൌനം സമാസ്ഥിതഃ
തപസ്സുകൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ച്, ദേഹത്തിൽ മാംസം, അസ്ഥി, രക്തം എല്ലാം കുറഞ്ഞ്, ദ്വന്ദങ്ങൾ വിട്ട് മൗനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സന്യാസി—
അഥ ലോകമിമം ജിത്വാ ലോകം ചാപി ജയേത്പരമ് ആസ്യേന തു യദാഹാരം ഗോവന്മൃഗയതേ മുനിഃ അഥാസ്യ ലോകൈഃ സര്വോ യഃ സോ ഽമൃതത്വായ കല്പതേ
അങ്ങനെ ഈ ലോകവും മറ്റുള്ള ലോകവും ജയിച്ച്, പശുവിനെപ്പോലെ വായ് കൊണ്ട് ഭക്ഷണം തേടുമ്പോൾ, അവനുവേണ്ടി എല്ലാ ലോകങ്ങളും അമൃതതയ്ക്കായി ഒരുക്കപ്പെടുന്നു.
കതരസ്ത്വേതയോഃ പൂര്വം ദേവാനാമേതി സാത്മ്യതാമ് ഉഭയോര്ധാവതോ രാജന് സൂര്യചന്ദ്രമസോരിവ
രാജാവേ, ഈ രണ്ടുപേരിൽ ആരാണ് ആദ്യം ദേവന്മാരുമായി ഐക്യപ്പെടുന്നത്? സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഒരുമിച്ച് ഓടുന്നതുപോലെ ശ്രമിക്കുന്നവരിൽ ആരാണ് മുന്നിൽ എത്തുന്നത്?
അനികേതഗൃഹസ്ഥേഷു കാമവൃത്തേഷു സംയതഃ ഗ്രാമ ഏവ ചരന്ഭിക്ഷുസ് തയോഃ പൂര്വതരം ഗതഃ
ഇല്ലാത്തവാസം, ഗൃഹസ്ഥരോടും ആഗ്രഹമുള്ളവരോടും കൂടെയും, village-ൽ ഭിക്ഷाटनമെന്നു ജീവിക്കുന്നവൻ, അവൻ ആദ്യം ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നു.
അപ്രാപ്യം ദീര്ഘമായുശ്ച യഃ പ്രാപ്തോ വികൃതിം ചരേത് തപ്യേത യദി തത്കൃത്വാ ചരേത്സോഗ്രം തപസ്തതഃ
ദീർഘായുസ് ലഭിക്കാതെയും, ശരീരം ദുർബലമായാലും, austerity-യിൽ ഏർപ്പെടുന്നവൻ, അതിനുശേഷം കടുത്ത തപസ്സിൽ പ്രവേശിക്കണം.
യദ്വൈ നൃശംസം തദപത് ഹ്യമാഹുര് യഃ സേവതേ ധര്മമനര്ഥബുദ്ധിഃ അസാവനീശഃ സ തഥൈവ രാജംസ് തദാര്ജവം സ സമാധിസ്തദാര്യമ്
ക്രൂരമായത് അയോഗ്യമാണ് എന്ന് പറയുന്നു; സ്വാർത്ഥമില്ലാതെ ധർമ്മത്തിൽ സേവനം ചെയ്യുന്നവൻ, അവൻ രാജാവല്ലെങ്കിലും അതാണ് നേര്, അതാണ് ഏകാഗ്രത, അതാണ് മഹത്വം.
കേനാദ്യ ത്വം തു പ്രഹിതോ ഽസി രാജന് യുവാ സ്രഗ്വീ ദര്ശനീയഃ സുവര്ചാഃ കുത ആഗതഃ കതമസ്യാം ദിശി ത്വമുതാഹോസ്വിത്പാര്ഥിവസ്ഥാനമ് അസ്തി
രാജാവേ, ഇന്ന് നിന്നെ ആരാണ് അയച്ചത്? നീ യുവാവാണ്, പുഷ്പമാല ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, മനോഹരനാണ്, പ്രഭയുള്ളവനാണ്. എവിടുനിന്നാണ് നീ വന്നത്? ഏത് ദിശയിലാണു നിന്നുള്ള വരവ്? ഇവിടെ രാജസന്ഥാനമോ?
ഇമം ഭൌമം നരകം ക്ഷീണപുണ്യഃ പ്രവേഷ്ടുമ് ഊര്വീം ഗഗനാദ്വിപ്രകീര്ണഃ ഉക്ത്വാഹം വഃ പ്രപതിഷ്യാമ്യ് അനന്തരം ത്വരന്ത്വമീ ബ്രഹ്മണോ ലോകപാ യേ
പുണ്യം തീർന്നവൻ ഈ ഭൂമിയിലെ നരകത്തിലേക്ക് വീഴാനാണ് പോകുന്നത്, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു. ഞാൻ ഇത് പറഞ്ഞശേഷം വീഴും; ബ്രഹ്മാവിന്റെ ലോകപാലകർ എന്നെ അതിലേക്ക് ഉത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
സതാം സകാശേ തു വൃതഃ പ്രപാതസ് തേ സങ്ഗതാ ഗുണവന്തസ്തു സര്വേ ശക്രാച്ച ലബ്ധോ ഹി വരോ മയൈഷ പതിഷ്യതാ ഭൂമിതലം നരേന്ദ്ര
സത്സംഗത്തിൽ നിന്നു ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഗുണമുള്ളവർക്കൊപ്പമാണ് നിന്റെ വീഴ്ച. രാജാവേ, ഇന്ദ്രനിൽ നിന്നു ഞാൻ ഈ വരം ലഭിച്ചു—ഭൂമിയിൽ വീഴാൻ.
പൃച്ഛാമി ത്വാം പ്രപതന്തം പ്രപാതം യദി ലോകാഃ പാര്ഥിവ സന്തി മേ ഽത്ര യദ്യന്തരിക്ഷേ യദി വാ ദിവി ശ്രിതാഃ ക്ഷേത്രജ്ഞം ത്വാം തസ്യ ധര്മസ്യ മന്യേ
നീ വീഴുമ്പോൾ ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു, രാജാവേ, ഇവിടെ എനിക്ക് ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടോ? അന്തരീക്ഷത്തിലോ, സ്വർഗ്ഗത്തിലോ, എവിടെയായാലും. നീ ആ ധർമ്മത്തിന്റെ സാക്ഷിയാണ് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
യാവത്പൃഥിവ്യാം വിഹിതം ഗവാശ്വം സഹാരണ്യൈഃ പശുഭിഃ പക്ഷിഭിശ്ച താവല്ലോകാ ദിവി തേ സംസ്ഥിതാ വൈ തഥാ വിജാനീഹി നരേന്ദ്രസിംഹ
ഭൂമിയിൽ എത്ര പശുക്കളും കുതിരകളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ഉണ്ടോ, അത്രയേറെ ലോകങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിനക്കുണ്ട്; രാജാവേ, ഇതു മനസ്സിലാക്കണം.
താംസ്തേ ദദാമി മാ പ്രപത പ്രപാതം യേ മേ ലോകാ ദിവി രാജേന്ദ്ര സന്തി യദ്യന്തരിക്ഷേ യദി വാ ദിവി ശ്രിതാസ്താനാക്രമ ക്ഷിപ്രമമിത്രഹാഽഥസി
ആ ലോകങ്ങൾ ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു—നീ ആ ആഴത്തിലേക്ക് വീഴരുത്. രാജാധിരാജാ, സ്വർഗ്ഗത്തിലും അന്തരീക്ഷത്തിലും എത്ര ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടോ, അതൊക്കെയും ഉടൻ കൈവശമാക്കുക, ശത്രുനാശകനേ.
നാസ്മദ്വിധോ ഽബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മവിച്ച പ്രതിഗ്രഹേ വര്തതേ രാജമുഖ്യ യഥാ പ്രദേയം സതതം ദ്വിജേഭ്യസ് തദാ ദദേ പൂര്വമ് അഹം നരേന്ദ്ര
രാജാവേ, ഞാനോ, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണനല്ലാത്തവനോ, ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവനോ, ദാനം സ്വീകരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കേണ്ടതല്ല. ദ്വിജന്മാർക്ക് എപ്പോഴും നൽകേണ്ടതായിരുന്നതെല്ലാം ഞാൻ മുമ്പേ തന്നു, മഹാരാജാവേ.
നാബ്രാഹ്മണഃ കൃപണോ ജാതു ജീവേദ് യദ്യപി സ്യാദ്ബ്രാഹ്മണീ വീരപത്നീ സോ ഽഹം യദേവാകൃതപൂര്വം ചരേയം വിവിത്സമാനഃ കിമു തത്ര സാധുഃ
ബ്രാഹ്മണനല്ലാത്ത ദുർഭാഗ്യവാനായവൻ, ബ്രാഹ്മണിയായ ഭാര്യയുണ്ടെങ്കിലും, ധീരയായ ഭാര്യയുണ്ടെങ്കിലും, ജീവിക്കേണ്ടതല്ല. ഞാൻ മുമ്പ് ആരും ചെയ്തിട്ടില്ലാത്തത് അറിവിനായി ചെയ്താൽ, അതിൽ എന്ത് നല്ലതുണ്ട്?
പൃച്ഛാമി ത്വാം സ്പൃഹണീയരൂപ പ്രതര്ദനോ ഽഹം യദി മേ സന്തി ലോകാഃ യദ്യന്തരിക്ഷേ യദി വാ ദിവി ശ്രുതാഃ ക്ഷേത്രജ്ഞം ത്വാം തസ്യ ധര്മസ്യ മന്യേ
ആകർഷകമായ രൂപമുള്ള പ്രതർദനാ, ഞാൻ നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു: ആകാശത്തോ സ്വർഗ്ഗത്തോ എന്നെക്കുറിച്ച് ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവയുടെ ധർമ്മം നീ അറിയുന്നവനാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
സന്തി ലോകാ ബഹവസ്തേ നരേന്ദ്ര അപ്യേകൈകം സപ്ത ശതാന്യഹാനി മധുച്യുതോ ഘൃതവന്തോ വിശോകാസ് തേനാന്തവന്തഃ പ്രതിപാലയന്തി
രാജാവേ, നിനക്കായി അനേകം ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഓരോന്നും ഏഴുനൂറ് ദിവസങ്ങൾ നീളുന്നവയും, തേനും നെയ്യും ഒഴുകുന്നവയും, ദുഃഖമില്ലാത്തവയും. എന്നിരുന്നാലും, അവയ്ക്ക് അവസാനം ഉണ്ട്; അവ നിനക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നു.
താംസ്തേ ദദാമി പതമാനസ്യ രാജന് യേ മേ ലോകാസ്തവ തേ വൈ ഭവന്തു യദ്യന്തരിക്ഷേ യദി വാ ദിവി ശ്രിതാസ് താനാക്രമ ക്ഷിപ്രമപേതമോഹഃ
രാജാവേ, നീ വീഴുമ്പോൾ ആ ലോകങ്ങൾ ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു; എന്റെ ലോകങ്ങൾ നിന്റെതായാകട്ടെ. അവ ആകാശത്തോ സ്വർഗ്ഗത്തോ എവിടെയായാലും, ഭ്രമം വിട്ട് അതിലേക്കു വേഗത്തിൽ നീങ്ങുക.
നു തുല്യതേജാഃ സുകൃതം ഹി കാമയേ യോഗക്ഷേമം പാര്ഥിവാത്പാര്ഥിവഃ സന് ദൈവാദേശാദാപദം പ്രാപ്യ വിദ്വാംശ് ചരേന്നൃശംസം ഹി ന ജാതു രാജാ
നിന്റെ തുല്യമായ പുണ്യം നേടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, കാരണം രാജാവിന് സുരക്ഷ മറ്റൊരു രാജാവിൽ നിന്നാണ്. ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാൽ ദുരന്തം വന്നാൽ, ബുദ്ധിമാൻ രാജാവ് ഒരിക്കലും ക്രൂരത കാണിക്കരുത്.
ധര്മ്യം മാര്ഗം ചിന്തയാനോ യശസ്യം കുര്യാത്തപോ ധര്മമവേക്ഷമാണഃ ന മദ്വിധോ ധര്മബുദ്ധിര്ഹി രാജാ ഹ്യ് ഏവം കുര്യാത്കൃപണം മാം യഥാത്ഥ
ധർമ്മമാർഗ്ഗം ആലോചിച്ച്, പ്രശസ്തിക്കായി തപസ്സു ചെയ്യണം, ധർമ്മം പാലിക്കണം. എന്റെ പോലുള്ള ധർമ്മബോധമുള്ള രാജാവ്, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ എനിക്ക് ദയനീയമായി പെരുമാറില്ല.
കുര്യാമപൂര്വം ന കൃതം യദന്യൈര് വിവിത്സമാനഃ കിമ് ഉ തത്ര സാധുഃ ബ്രുവാണമേവം നൃപതിം യയാതിം നൃപോത്തമോ വസുമാനബ്രവീത് തമ്
മറ്റുള്ളവർ ചെയ്തിട്ടില്ലാത്തത് അറിവിനായി ഞാൻ ചെയ്താൽ, അതിൽ എന്ത് നല്ലതുണ്ട്? ഇങ്ങനെ രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വസുമാൻ, യയാതിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറഞ്ഞു.
പൃച്ഛാമ്യഹം വസുമാനൌഷദശ്വിര് യദ്യസ്തി ലോകോ ദിവി മഹ്യം നരേന്ദ്ര യദ്യന്തരിക്ഷേ പ്രഥിതോ മഹാത്മന് ക്ഷേത്രജ്ഞം ത്വാം തസ്യ ധര്മസ്യ മന്യേ
കുതിരകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന വസുമാനേ, ഞാൻ നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു: സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എനിക്കൊരു ലോകം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ആകാശത്തിൽ പ്രശസ്തമായതാണെങ്കിൽ, അതിന്റെ ധർമ്മം നീ അറിയുന്നവനാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
യദന്തരിക്ഷം പൃഥിവീ ദിശശ്ച യത്തേജസാ തപതേ ഭാനുമാംശ്ച ലോകാസ് താവന്തോ ദിവി സംസ്ഥിതാ വൈ തേ ത്വാം ഭവന്തം പ്രതിപാലയന്തി
നിന്റെ തേജസ്സിൽ സൂര്യൻ ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും ദിശകളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, അത്രയേറെ ലോകങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അവ നിനക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നു.
താംസ് തേ ദദാമി പത മാം പ്രപാതം യേ മേ ലോകാസ്തവ തേ വൈ ഭവന്തു ക്രീണീഷ്വൈനാംസ് തൃണകേനാപി രാജന് പ്രതിഗ്രഹസ്തേ യദി സമ്യക്പ്രദുഷ്ടഃ
രാജാവേ, നീ വീഴുമ്പോൾ ആ ലോകങ്ങൾ ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു; എന്റെ ലോകങ്ങൾ നിന്റെതാകട്ടെ. ഒരു പുല്ലുകൊണ്ടും നീ അവ വാങ്ങുക, നിന്റെ സ്വീകരണം ശുദ്ധമാണെങ്കിൽ.
ന മിഥ്യാഹം വിക്രയം വൈ സ്മരാമി മയാ കൃതം ശിശുഭാവേ ഽപി രാജന് കുര്യാം ന ചൈവാകൃതപൂര്വമന്യൈര് വിവിത്സമാനോ വസുമന്ന സാധു
ഞാൻ ഒരിക്കലും കള്ളവിൽപ്പന ചെയ്തതായി ഓർക്കുന്നില്ല, ബാല്യത്തിലും പോലും, രാജാവേ. മറ്റുള്ളവർ ചെയ്തിട്ടില്ലാത്തത് അറിവിനായി ഞാൻ ചെയ്യില്ല, വസുമാനേ; അതു നല്ലതല്ല.
താംസ് ത്വം ലോകാന്പ്രതിപദ്യസ്വ രാജന് മയാ ദത്താന്യദി നേഷ്ടഃ ക്രയസ്തേ നാഹം താന്വൈ പ്രതിഗന്താ നരേന്ദ്ര സര്വേ ലോകാസ്താവകാ വൈ ഭവന്തു
രാജാവേ, ഞാൻ നൽകിയ ആ ലോകങ്ങൾ നീ സ്വീകരിക്കണം; വാങ്ങാൻ മനസ്സില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ തിരിച്ചു വാങ്ങില്ല. ആ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം നിന്റെതാകട്ടെ.
പൃച്ഛാമി ത്വാം ശിബിരൌശീനരോ ഽഹം മമാപി ലോകാ യദി സന്തി താത യദ്യന്തരിക്ഷേ യദി വാ ദിവി ശ്രിതാഃ ക്ഷേത്രജ്ഞം ത്വാം തസ്യ ധര്മസ്യ മന്യേ
ഉശീനരന്റെ മകനായ ശിബീ, ഞാൻ നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു: എനിക്കുമുള്ള ലോകങ്ങൾ ആകാശത്തോ സ്വർഗ്ഗത്തോ എവിടെയായാലും, അവയുടെ ധർമ്മം നീ അറിയുന്നവനാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.