ആസീനം ച ശയാനം ച പിതാ തേ പിതരം മമ സ്തൌതി പൃച്ഛതി ചാഭീക്ഷ്ണം നീചസ്ഥഃ സുവിനീതവത്
നിന്റെ അച്ഛൻ ഇരിക്കുമ്പോഴും കിടക്കുമ്പോഴും എപ്പോഴും എന്റെ അച്ഛനെ പ്രശംസിക്കുകയും ചോദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, വളരെ വിനയത്തോടെ താഴ്ന്ന നിലയിൽ.
യാചതസ്ത്വം ച ദുഹിതാ സ്തുവതഃ പ്രതിഗൃഹ്ണതഃ സുതാഹം സ്തൂയമാനസ്യ ദദതോ ന തു ഗൃഹ്ണതഃ
നീ യാചിക്കുകയും പ്രശംസിക്കുകയും സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന്റെ മകളാണ്; ഞാൻ പ്രശംസിക്കപ്പെടുകയും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നവന്റെ മകളാണ്, എങ്കിൽ ഞാൻ സ്വീകരിക്കാറില്ല.
അനായുധാ സായുധായാഃ കിം ത്വം കുപ്യസി ഭിക്ഷുകി ലപ്സ്യസേ പ്രതിയോദ്ധാരം ന ച ത്വാം ഗണയാമ്യഹമ്
അയുധമില്ലാത്ത നീ ആയുധമുള്ളവളോട് കോപിക്കുന്നത് എന്തിന്? നീ യാചകിയാണ്, തിരിച്ചടിയുണ്ടാകും, എന്നാൽ ഞാൻ നിന്നെ ഒന്നും ഗണിക്കുന്നില്ല.
സാ വിസ്മയം ദേവയാനീം ഗതാം സക്താം ച വാസസി ശര്മിഷ്ഠാ പ്രാക്ഷിപത്കൂപേ തതഃ സ്വപുരമാവിശത്
ദേവയാനി അത്ഭുതത്തോടെ വസ്ത്രത്തിൽ പിടിച്ചു നിന്നതും കണ്ടു, ശർമിഷ്ഠ അവളെ കിണറ്റിൽ തള്ളിയിട്ട് സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
ഹതേയമിതി വിജ്ഞായ ശര്മിഷ്ഠാ പാപനിശ്ചയാ അനവേക്ഷ്യ യയൌ തസ്മാത് ക്രോധവേഗപരായണാ
അവൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ദുഷ്ടതയിൽ ഉറച്ച ശർമിഷ്ഠ പിന്നെ തിരിഞ്ഞുനോക്കാതെ, കോപത്തിൽ കത്തിയവളായി അവിടെ നിന്ന് പോയി.
അഥ തം ദേശമഭ്യാഗാദ് യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ ശ്രാന്തയുഗ്യഃ ശ്രാന്തരൂപോ മൃഗലിപ്സുഃ പിപാസിതഃ
അപ്പോൾ നഹുഷന്റെ മകൻ യയാതി ആ സ്ഥലത്ത് എത്തി, അവനും കുതിരകളും ക്ഷീണിച്ചവരും വേട്ടയ്ക്കായി തിരഞ്ഞവനും ദാഹംകൂടിയവനും ആയിരുന്നു.
നാഹുഷിഃ പ്രേക്ഷമാണോ ഹി സ നിപാനേ ഗതോദകേ ദദര്ശ കന്യാം താം തത്ര ദീപ്താമഗ്നിശിഖാമ് ഇവ
നഹുഷന്റെ മകൻ വെള്ളം ഉണങ്ങിയിരുന്ന കിണറ്റിൽ നോക്കിയപ്പോൾ, അവിടെ ഒരു കന്യയെ തീപൊലിവുപോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് കണ്ടു.
താമപൃച്ഛത്സ ദൃഷ്ട്വൈവ കന്യാമമരവര്ണിനീമ് സാന്ത്വയിത്വാ നൃപശ്രേഷ്ഠഃ സാമ്നാ പരമവല്ഗുനാ
ആ ദിവ്യസൗന്ദര്യമുള്ള കന്യയെ കണ്ട രാജാവ് വളരെ സ്നേഹപൂർവ്വം ആശ്വസിപ്പിച്ച് സാവധാനം ചോദിച്ചു.
കാ ത്വം ചാരുമുഖീ ശ്യാമാ സുമൃഷ്ടമണികുണ്ഡലാ ദീര്ഘം ധ്യായസി ചാത്യര്ഥം കസ്മാച്ഛ്വസിഷി ചാതുരാ
സുന്ദര മുഖവും കറുത്ത വർണ്ണവും ഉണങ്ങിയ മാണിക്യകുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ചവളും നീ ആരാണ്? നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ആഴമായി നിശ്വാസം വിടുന്നത്?
കഥം ച പതിതാ ഹ്യ് അസ്മിന് കൂപേ വീരുത്തൃണാവൃതേ ദുഹിതാ ചൈവ കസ്യ ത്വം വദ സര്വം സുമധ്യമേ
ഇങ്ങനെ പുല്ലും വളരികളും നിറഞ്ഞ ഈ കിണറ്റിൽ നീ എങ്ങനെ വീണു? നീ ആരുടെ മകളാണ്? എല്ലാം പറയൂ, സുന്ദരനടിയുള്ളവളേ.
യോ ഽസൌ ദേവൈര്ഹതാന് ദൈത്യാന് ഉത്ഥാപയതി വിദ്യയാ തസ്യ ശുക്രസ്യ കന്യാഹം ത്വം മാം നൂനം ന ബുധ്യസേ
ദേവന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ട ദൈത്യരെ തന്റെ വിജ്ഞാനത്തോടെ ഉയർത്തുന്ന ശുക്രന്റെ മകളാണ് ഞാൻ; നീ എന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ലെന്ന് തോന്നുന്നു.
ഏഷ മേ ദക്ഷിണോ രാജന് പാണിസ് താമ്രനഖാങ്ഗുലിഃ സമുദ്ധര ഗൃഹീത്വാ മാം കുലീനസ്ത്വം ഹി മേ മതഃ
ഇവിടെയുണ്ട് എന്റെ വലതുകൈ, രാജാവേ, താമ്രവർണ്ണമുള്ള നഖങ്ങളോടുകൂടിയവൾ. നീ എന്നെ പിടിച്ച് കിണറ്റിൽ നിന്ന് ഉയർത്തൂ, കാരണം നീ മഹത്വമുള്ളവനാണ് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ജാനാമി ത്വാം ച സംശാന്തം വീര്യവന്തം യശസ്വിനമ് തസ്മാന്മാം പതിതാം കൂപാദ് അസ്മാദ് ഉദ്ധര്തുമര്ഹസി
നീ ശാന്തനും ശക്തനും പ്രശസ്തനും ആണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ വീണിരിക്കുന്ന ഈ കിണറ്റിൽ നിന്ന് എന്നെ നീ ഉയർത്തണം.
താമഥ ബ്രാഹ്മണീം സ്ത്രീം ച വിജ്ഞായ നഹുഷാത്മജഃ ഗൃഹീത്വാ ദക്ഷിണേ പാണാവ് ഉജ്ജഹാര തതോ ഽവടാത്
അപ്പോൾ അവളെ ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്ന നഹുഷന്റെ മകൻ അവളുടെ വലതുകൈ പിടിച്ച് കിണറ്റിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി.
ഉദ്ധൃത്യ ചൈനാം തരസാ തസ്മാത്കൂപാന്നരാധിപഃ ആമന്ത്രയിത്വാ സുശ്രോണീം യയാതിഃ സ്വപുരം യയൌ
അപ്പോൾ രാജാവ് യയാതി അതിവേഗത്തിൽ അവളെ ആ കിണറ്റിൽ നിന്ന് പുറത്തെടുത്തു. മനോഹരമായ നടിയുള്ള അവളോട് സംസാരിച്ചശേഷം, സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
ഗതേ തു നാഹുഷേ തസ്മിന് ദേവയാന്യപി നിന്ദിതാ ഉവാച ശോകസംതപ്താ ഘൂര്ണികാമാഗതാം പുനഃ
നാഹുഷന്റെ വംശജൻ അവിടെ നിന്ന് പോയതിനു ശേഷം, ദേവയാനി അപമാനിതയായി, ദു:ഖത്തിൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നത് കൊണ്ട്, തിരിച്ചു വന്ന ഘൂർണികയോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
ത്വരിതം ഘൂര്ണികേ ഗച്ഛ സര്വമാചക്ഷ്വ മേ പിതുഃ നേദാനീം തു പ്രവേക്ഷ്യാമി നഗരം വൃഷപര്വണഃ
ഘൂർണികേ, നീ വേഗത്തിൽ പോയി എന്റെ അച്ഛനോട് എല്ലാം പറഞ്ഞുതരിക. ഞാൻ ഇപ്പോൾ വൃഷപർവന്റെ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിക്കില്ല.
സാ തു വൈ ത്വരിതം ഗത്വാ ഘൂര്ണികാസുരമന്ദിരമ് ദൃഷ്ട്വാ കാവ്യമുവാചേദം കമ്പമാനാ വിചേതനാ
അപ്പോൾ ഘൂർണിക വേഗത്തിൽ അസുരന്റെ അരമനയിലേക്ക് പോയി. അവിടെ കാവ്യനെ കണ്ടു, ഭയത്താൽ വിറയച്ച് മനസ്സുതുടഞ്ഞ അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആചഖ്യൌ ച മഹാഭാഗാ ദേവയാനീ വനേ ഹതാ ശര്മിഷ്ഠയാ മഹാപ്രാജ്ഞ ദുഹിത്രാ വൃഷപര്വണഃ
അവളുടെ ഭാഗ്യവതി ഘൂർണിക പറഞ്ഞു: 'വനത്തിൽ ദേവയാനിയെ വൃഷപർവന്റെ മിടുക്കനായ മകൾ ശർമിഷ്ഠ കൊല്ലപ്പെട്ടു.'
ശ്രുത്വാ ദുഹിതരം കാവ്യസ് തദാ ശര്മിഷ്ഠയാ ഹതാമ് ത്വരയാ നിര്യയൌ ദുഃഖാന് മാര്ഗമാണഃ സുതാം വനേ
തന്റെ മകളെ ശർമിഷ്ഠ കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കേട്ട കാവ്യൻ, ദു:ഖത്തിൽ ആകുലനായി, ഉടനെ വേഗത്തിൽ പുറത്ത് പോയി, വനത്തിൽ മകളെ അന്വേഷിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ ദുഹിതരം കാവ്യോ ദേവയാനീം തപോവനേ ബാഹുഭ്യാം സമ്പരിഷ്വജ്യ ദുഃഖിതോ വാക്യമബ്രവീത്
വനത്തിലെ തപോവനത്തിൽ ദേവയാനിയെ കണ്ട കാവ്യൻ, അവളെ കൈകളാൽ അണച്ചു, ദു:ഖത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആത്മദോഷൈര് നിയച്ഛന്തി സര്വേ ദുഃഖസുഖേ ജനാഃ മന്യേ ദുശ്ചരിതം തേ ഽസ്തി തസ്യേയം നിഷ്കൃതിഃ കൃതാ
എല്ലാവർക്കും സന്തോഷവും ദു:ഖവും അവരുടെ സ്വന്തം തെറ്റുകൾ കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. നീ എന്തോ തെറ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ടാവണം, അതിനാണ് ഇതു പ്രായശ്ചിത്തമായത് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
നിഷ്കൃതിര് വാസ്തു വാ മാസ്തു ശൃണുഷ്വാവഹിതോ മമ ശര്മിഷ്ഠയാ യദുക്താസ്മി ദുഹിത്രാ വൃഷപര്വണഃ
പ്രായശ്ചിത്തമുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നത് ഒട്ടുമില്ല. നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം, വൃഷപർവന്റെ മകൾ ശർമിഷ്ഠ എന്നോട് പറഞ്ഞത് ഞാൻ പറയാം.
സത്യം കിലൈതത്സാ പ്രാഹ ദൈത്യാനാമസ്മി ഗായനാ ഏവം ഹി മേ കഥയതി ശര്മിഷ്ഠാ വാര്ഷപര്വണീ
ശരിക്കും അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ദൈത്യരുടെ ഗായികയാണ്.' ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് വൃഷപർവന്റെ മകൾ ശർമിഷ്ഠ എന്നോട് പറഞ്ഞത്.
വചനം തീക്ഷ്ണപരുഷം ക്രോധരക്തേക്ഷണാ ഭൃശമ് സ്തുവതോ ദുഹിതാസി ത്വം യാചതഃ പ്രതിഗൃഹ്ണതഃ
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് അവൾ വളരെ കഠിനവും കടുപ്പമുള്ളവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'നീ പുകഴ്ത്തുന്നവന്റെ മകളും, കൈക്കൊള്ളുന്നവന്റെ മകളും ആണു.'
സുതാഹം സ്തൂയമാനസ്യ ദദതോ ഽപ്രതിഗൃഹ്ണതഃ ഇതി മാമാഹ ശര്മിഷ്ഠാ ദുഹിതാ വൃഷപര്വണഃ ക്രോധസംരക്തനയനാ ദര്പപൂര്ണാനനാ തതഃ
'ഞാൻ പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നവന്റെ മകളും, നൽകുന്നവന്റെ മകളും, കൈക്കൊള്ളാത്തവന്റെ മകളും ആണു.' ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് വൃഷപർവന്റെ മകൾ ശർമിഷ്ഠ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, അഭിമാനത്തോടെ മുഖം നിറഞ്ഞ് എന്നോട് പറഞ്ഞത്.
യദ്യഹം സ്തുവതസ്താത ദുഹിതാ പ്രതിഗൃഹ്ണതഃ പ്രസാദയിഷ്യേ ശര്മിഷ്ഠാമ് ഇത്യുക്താ ഹി സഖീ മയാ
'എന്റെ അച്ഛൻ പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നവൻ, നീ കൈക്കൊള്ളുന്നവന്റെ മകൾ, അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ ഞാൻ ശർമിഷ്ഠയെ മനസ്സിലാക്കും.' ഇങ്ങനെ എന്റെ സഖി എന്നോട് പറഞ്ഞു.
വൃഷപര്വൈവ തദ്വേദ ശക്രോ രാജാ ച നാഹുഷഃ അചിന്ത്യം ബ്രഹ്മ നിര്ദ്വംദ്വമ് ഐശ്വരം ഹി ബലം മമ
ഇത് വൃഷപർവൻ തന്നെ അറിയുന്നു, ഇന്ദ്രനും രാജാവ് നാഹുഷനും അറിയുന്നു. എന്റെ ശക്തി ദൈവികവും, ഇരട്ടത്വം ഇല്ലാത്തതും, ബ്രഹ്മംപോലെ മനസ്സിൽ പിടികൂടാനാകാത്തതുമാണ്.
യഃ പരേഷാം നരോ നിത്യമ് അതിവാദാംസ്തിതിക്ഷതി ദേവയാനി വിജാനീഹി തേന സര്വമിദം ജിതമ്
ദേവയാനി, മറ്റുള്ളവരുടെ കഠിനവാക്കുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും സഹിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഈ ലോകം മുഴുവൻ ജയിക്കുന്നു എന്ന് നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
യഃ സമുത്പതിതം ക്രോധം നിഗൃഹ്ണാതി ഹയം യഥാ സ യന്തേത്യുച്യതേ സദ്ഭിര് ന യോ രശ്മിഷു ലമ്ബതേ
ഉയരുന്ന കോപം കുതിരയെ കയ്യിൽ പിടിക്കുന്നപോലെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനെയാണ് ജ്ഞാനികൾ യഥാർത്ഥ സാരഥി എന്ന് പറയുന്നത്; വെറും കയറുപിടിക്കുന്നവനെ അല്ല.