വിസ്മൃതാഭിനയം സര്വം യത്പുരാ ഭരതോദിതമ് ശശാപ ഭരതഃ ക്രോധാദ് വിയോഗാദസ്യ ഭൂതലേ
ഭരതൻ മുമ്പ് പഠിപ്പിച്ച എല്ലാ ഭാവങ്ങളും അവൾ മറന്നു; ദു:ഖത്തിലും കോപത്തിലും ഭരതൻ അവളെ ഭൂമിയിൽ വേർപാടിന്റെ ശാപം നൽകി.
പഞ്ചപഞ്ചാശദബ്ദാനി ലതാ സൂക്ഷ്മാ ഭവിഷ്യസി പുരൂരവാഃ പിശാചത്വം തത്രൈവാനുഭവിഷ്യതി
അഞ്ച്പത്തഞ്ച് വർഷം നീ ഒരു സുന്ദരമായ വള്ളി ആയി മാറും; ആ സമയത്ത് പുരൂരവസ് അവിടെയായി ഭൂതാവസ്ഥ അനുഭവിക്കും.
തതസ്തമുര്വശീ ഗത്വാ ഭര്താരമകരോച്ചിരമ് ശാപാന്തേ ഭരതസ്യാഥ ഉര്വശീ ബുധസൂനുതഃ
ശേഷം ഉർവശി ഭർത്താവിനോട് ചേർന്ന് ദീർഘകാലം താമസിച്ചു; ഭരതന്റെ ശാപം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ഉർവശി ബുധപുത്രനു ഒരു മകനു ജന്മം നൽകി.
അജീജനത്സുതാനഷ്ടൌ നാമതസ്താന്നിബോധത ആയുര് ദൃഢായുര് അശ്വായുര് ധനായുര് ധൃതിമാന്വസുഃ
അവൾ എട്ട് പുത്രന്മാർക്ക് ജന്മം നൽകി; അവരുടെ പേരുകൾ കേൾക്കൂ: ആയു, ദീർഘായു, അശ്വായു, ധനായു, ധൃതിമാൻ, വസു,
ശുചിവിദ്യഃ ശതായുശ്ച സര്വേ ദിവ്യബലൌജസഃ ആയുഷോ നഹുഷഃ പുത്രൌ വൃദ്ധശര്മാ തഥൈവ ച
ശുചിവിദ്യ, ശതായു എന്നിങ്ങനെ എല്ലാവർക്കും ദൈവികമായ ശക്തിയും ഊർജ്ജവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആയുവിന്റെ പുത്രന്മാരിൽ നഹുഷന് രണ്ട് മക്കളായിരുന്നു: വൃദ്ധശർമയും,
രജിര്ദമ്ഭോ വിപാപ്മാ ച വീരാഃ പഞ്ച മഹാരഥാഃ രജേഃ പുത്രശതം ജജ്ഞേ രാജേയമിതി വിശ്രുതമ്
രാജി, ദംഭ, വിപാപ്മ എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു വീരരായ മഹാരഥന്മാർ; രാജിക്ക് നൂറു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു, അവർ രാജപുത്രന്മാർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.
രജിരാരാധയാമാസ നാരായണമകല്മഷമ് തപസാ തോഷിതോ വിഷ്ണുര് വരാന്പ്രാദാന്മഹീപതേ
രാജി പാപരഹിതനായ നാരായണനെ തപസ്സിലൂടെ ആരാധിച്ചു; സന്തോഷപ്പെട്ട വിഷ്ണു രാജാവിന് വരങ്ങൾ നൽകി.
ദേവാസുരമനുഷ്യാണാമ് അഭൂത്സ വിജയീ തദാ അഥ ദേവാസുരം യുദ്ധമ് അഭൂദ് വര്ഷശതത്രയമ്
അപ്പോൾ അവൻ ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും ജയിച്ചു; പിന്നീട് ദേവാസുര യുദ്ധം മൂന്നു നൂറ് വർഷം നീണ്ടു.
പ്രഹ്ലാദശക്രയോര്ഭീമം ന കശ്ചിദ്വിജയീ തയോഃ തതോ ദേവാസുരൈഃ പൃഷ്ടഃ പ്രാഹ ദേവശ്ചതുര്മുഖഃ
പ്രഹ്ലാദനും ശക്രനും തമ്മിലുള്ള ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിൽ ആരും ജയിച്ചില്ല; പിന്നെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, ചതുരാനനൻ ദേവൻ പറഞ്ഞു.
അനയോര്വിജയീ കഃ സ്യാദ് രജിര്യത്രേതി സോ ഽബ്രവീത് ജയായ പ്രാര്ഥിതോ രാജാ സഹായസ്ത്വം ഭവസ്വ നഃ
'ഇവരിൽ ആരാണ് ജയിക്കുകയെന്ന് രാജി എവിടെയാണോ അവിടെ അറിയാം,' എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ജയത്തിനായി രാജാവിനോട് അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, 'നിങ്ങളുടെ കൂട്ടാളിയായിരിക്കുക' എന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ദൈത്യൈഃ പ്രാഹ യദി സ്വാമീ വോ ഭവാമി തതസ്ത്വലമ് നാസുരൈഃ പ്രതിപന്നം തത് പ്രതിപന്നം സുരൈസ്തഥാ
അവിടെ ദൈത്യന്മാർ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ അധിപതി ആകുന്നുവെങ്കിൽ, ഇനി അസുരന്മാരെ വേണ്ട. അസുരന്മാർ അംഗീകരിച്ചതു ദേവന്മാരും അംഗീകരിക്കട്ടെ.'
സ്വാമീ ഭവ ത്വമസ്മാകം സംഗ്രാമേ നാശയ ദ്വിഷഃ തതോ വിനാശിതാഃ സര്വേ യേ ഽവധ്യാ വജ്രപാണിനാ
'യുദ്ധത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ നായകനായി, ഞങ്ങളുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കണമെന്നു ദൈത്യന്മാർ പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം, വജ്രം കൈവശമുള്ളവനു പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരെല്ലാം അവൻ സംഹരിച്ചു.'
പുത്രത്വമഗമത്തുഷ്ടസ് തസ്യേന്ദ്രഃ കര്മണാ വിഭുഃ ദത്ത്വേന്ദ്രായ തദാ രാജ്യം ജഗാമ തപസേ രജിഃ
അവന്റെ പ്രവർത്തിയിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തി ഇന്ദ്രൻ അവനെ പുത്രനായി സ്വീകരിച്ചു. രാജി രാജ്യം ഇന്ദ്രനു നൽകി, തപസ്സിനായി പുറപ്പെട്ടു.
രജിപുത്രൈസ്തദാച്ഛിന്നം ബലാദിന്ദ്രസ്യ വൈഭവമ് യജ്ഞഭാഗം ച രാജ്യം ച തപോബലഗുണാന്വിതൈഃ
അതിനുശേഷം, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയോടെ രാജിയുടെ പുത്രന്മാർ ബലമായി ഇന്ദ്രന്റെ മഹത്വവും യജ്ഞഭാഗവും രാജ്യവും കൈവശമാക്കി.
രാജ്യഭ്രഷ്ടസ്തദാ ശക്രോ രജിപുത്രൈര്നിപീഡിതഃ പ്രാഹ വാചസ്പതിം ദീനഃ പീഡിതോ ഽസ്മി രജേഃ സുതൈഃ
രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട്, രാജിയുടെ പുത്രന്മാരാൽ പീഡിതനായ ഇന്ദ്രൻ ദുഃഖത്തോടെ വാചസ്പതിയോട് പറഞ്ഞു: 'രാജിയുടെ മക്കൾ എന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു.'
ന യജ്ഞഭാഗോ രാജ്യം മേ നിര്ജിതശ്ച ബൃഹസ്പതേ രാജ്യലാഭായ മേ യത്നം വിധത്സ്വ ധിഷണാധിപ
'എനിക്ക് യജ്ഞഭാഗവും രാജ്യവും ഇല്ല, ഞാൻ തോറ്റുപോയി, ബൃഹസ്പതേ, രാജ്യം വീണ്ടും ലഭിക്കാൻ ദയവായി ശ്രമിക്കണമേ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ അധിപനേ.'
തതോ ബൃഹസ്പതിഃ ശക്രമ് അകരോദ്ബലദര്പിതമ് ഗ്രഹശാന്തിവിധാനേന പൌഷ്ടികേന ച കര്മണാ
അതിനുശേഷം, ബൃഹസ്പതി ശത്രുക്കളുടെ ദോഷഫലങ്ങൾ ശാന്തമാക്കുന്ന കർമ്മങ്ങളും പോഷകകർമ്മങ്ങളും നടത്തി ഇന്ദ്രനെ വീണ്ടും ബലവാനും അഭിമാനിയുമായി മാറ്റി.
ഗത്വാഥ മോഹയാമാസ രജിപുത്രാന്ബൃഹസ്പതിഃ ജിനധര്മം സമാസ്ഥായ വേദബാഹ്യം സ വേദവിത്
പിന്നീട് ബൃഹസ്പതി വേദജ്ഞനായിട്ടും വേദത്തിന് പുറത്തുള്ള ജിനമതം സ്വീകരിച്ച് രാജിയുടെ പുത്രന്മാരെ ഭ്രമിപ്പിച്ചു.
വേദത്രയീപരിഭ്രഷ്ടാംശ് ചകാര ധിഷണാധിപഃ വേദബാഹ്യാന്പരിജ്ഞായ ഹേതുവാദസമന്വിതാന്
ജ്ഞാനത്തിന്റെ അധിപൻ, അവർ വേദത്തിന് പുറത്തുള്ളവരും വാദപ്രതിവാദങ്ങളിൽ മുഴുകിയവരുമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവരെ മൂന്നു വേദങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് വിട്ടുനിർത്തിയത്.
ജഘാന ശക്രോ വജ്രേണ സര്വാന്ധര്മബഹിഷ്കൃതാന് നഹുഷസ്യ പ്രവക്ഷ്യാമി പുത്രാന്സപ്തൈവ ധാര്മികാന്
ഇന്ദ്രൻ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയവരെല്ലാം തന്റെ വജ്രംകൊണ്ട് സംഹരിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ നഹുഷന്റെ ഏഴു ധാർമ്മിക പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ച് പറയും.
യതിര്യയാതിഃ സംയാതിര് ഉദ്ഭവഃ പാചിരേവ ച ശര്യാതിര്മേഘജാതിശ്ച സപ്തൈതേ വംശവര്ധനാഃ
യതി, യയാതി, സംയാതി, ഉദ്ഭവൻ, പുരു, ശര്യാതി, മേഘജാതി — ഈ ഏഴുപേരും വംശം വളർത്തിയവർ.
യതിഃ കുമാരഭാവേ ഽപി യോഗീ വൈഖാനസോ ഽഭവത് യയാതിശ്ചാകരോദ്രാജ്യം ധര്മൈകശരണഃ സദാ
യതി ബാല്യത്തിലേ തന്നെ യോഗിയും വനവാസിയും ആയി. യയാതി എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ അകമ്പടിയായി രാജ്യം ഭരിച്ചു.
ശര്മിഷ്ഠാ തസ്യ ഭാര്യാഭൂദ് ദുഹിതാ വൃഷപര്വണഃ ഭാര്ഗവസ്യാത്മജാ തദ്വദ് ദേവയാനീ ച സുവ്രതാ
വൃഷപർവ്വന്റെ മകൾ ശർമിഷ്ഠ യയാതിയുടെ ഭാര്യയായി. അതുപോലെ ഭാർഗവന്റെ പുത്രിയായ ദേവയാനിയും സദാചാരവതിയായ ഭാര്യയായി.
യയാതേഃ പഞ്ച ദായാദാസ് താന്പ്രവക്ഷ്യാമി നാമതഃ ദേവയാനീ യദും പുത്രം തുര്വസും ചാപ്യജീജനത്
യയാതിക്ക് അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ ദേവയാനി യദുവിനെയും തുര്വസുവിനെയും പ്രസവിച്ചു.
തഥാ ദ്രുഹ്യുമനും പൂരും ശര്മിഷ്ഠാജനയത്സുതാന് യദുഃ പൂരുശ്ചാഭവതാം തേഷാം വംശവിവര്ധനൌ
അതു പോലെ ശർമിഷ്ഠയും ദൃഹ്യു, അനു, പുരു എന്നിങ്ങനെ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു. അവരിൽ യദുവും പുരുവും വംശം വളർത്തിയവർ ആയി.
യയാതിര്നാഹുഷശ്ചാസീദ് രാജാ സത്യപരാക്രമഃ പാലയാമാസ സ മഹീമ് ഈജേ ച വിധിവന്മഖൈഃ
നഹുഷന്റെ പുത്രനായ യയാതി സത്യപരാക്രമിയായ രാജാവായിരുന്നു. അവൻ ഭൂമി സംരക്ഷിച്ചു, നിയമപ്രകാരം യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
അതിഭക്ത്യാ പിതൄനര്ച്യ ദേവാംശ്ച പ്രയതഃ സദാ അഥാജയത്പ്രജാഃ സര്വാ യയാതിരപരാജിതഃ
അവൻ വലിയ ഭക്തിയോടെ പിതാക്കളെയും ദേവന്മാരെയും എപ്പോഴും ശുദ്ധമായി ആരാധിച്ചു. അജേയനായ യയാതി തന്റെ പ്രജകളെ കീഴടക്കി ഭരിച്ചു.
സ ശാശ്വതീഃ സമാ രാജാ പ്രജാ ധര്മേണ പാലയന് ജരാമ് ആര്ഛന് മഹാഘോരാം നാഹുഷോ രൂപനാശിനീമ്
അവൻ ധർമ്മത്തോടെ തന്റെ ജനങ്ങളെ ദീർഘകാലം സംരക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ, മഹാഭയങ്കരമായ, സൗന്ദര്യം നശിപ്പിക്കുന്ന വൃദ്ധാവസ്ഥ യയാതിയെ ബാധിച്ചു.
ജരാഭിഭൂതഃ പുത്രാന് സ രാജാ വചനമബ്രവീത് യദും പൂരും തുര്വസും ച ദ്രുഹ്യും ചാനും ച പാര്ഥിവഃ
വയസ്സിന്റെ ബാധയോടെ ആ രാജാവ് തന്റെ മക്കളായ യദു, പുരു, തുര്വസു, ദ്രുഹ്യു, അനു എന്നിവരോട് പറഞ്ഞു.
യൌവനേന ചലാന്കാമാന് യുവാ യുവതിഭിഃ സഹ വിഹര്തുമ് അഹമിച്ഛാമി സാഹായ്യം കുരുതാത്മജാഃ
ഞാൻ യുവതികളോടൊപ്പം യുവാവായി സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്റെ മക്കളേ, നിങ്ങൾ എനിക്ക് സഹായം ചെയ്യണം.