സ്ത്രീരൂപമ് അര്ധമ് അകരോദ് അര്ധം പുരുഷരൂപവത് ശതരൂപാ ച സാ ഖ്യാതാ സാവിത്രീ ച നിഗദ്യതേ
അവൻ തന്റെ അർദ്ധം സ്ത്രീരൂപമാക്കി, മറ്റൊരർദ്ധം പുരുഷരൂപം ആയി. ആ സ്ത്രീ ശതരൂപാ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, സാവിത്രി എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
സരസ്വത്യ് അഥ ഗായത്രീ ബ്രഹ്മാണീ ച പരന്തപ തതഃ സ്വദേഹസംഭൂതാമ് ആത്മജാമ് ഇത്യ് അകല്പയത്
ശത്രുനാശകനേ, അവൾ സരസ്വതിയും ഗായത്രീയും ബ്രഹ്മാണിയും ആകുന്നു. പിന്നീട് അവളെ തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മകളായി ബ്രഹ്മാവ് കരുതിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ താം വ്യഥിതസ് താവത് കാമബാണാര്ദിതോ വിഭുഃ അഹോ രൂപമ് അഹോ രൂപമ് ഇതി ചാഹ പ്രജാപതിഃ
അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, പ്രഭു മോഹബാണങ്ങളിൽ പതിഞ്ഞു ഉല്ലാസത്തോടെ വിറച്ചു. 'അഹോ, ഈ സൗന്ദര്യം! അഹോ, ഈ സൗന്ദര്യം!' എന്ന് പ്രജാപതി പറഞ്ഞു.
തതോ വാസിഷ്ഠപ്രമുഖാ ഭഗിനീമ് ഇതി ചുക്രുശുഃ ബ്രഹ്മാ ന കിംചിദ് ദദൃശേ തന്മുഖാലോകനാദ് ഋതേ
അപ്പോൾ വസിഷ്ഠന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ എല്ലാവരും 'സഹോദരി!' എന്ന് വിളിച്ചു. ബ്രഹ്മാവിന് അവളുടെ മുഖം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും കാണാനായില്ല.
അഹോ രൂപമ് അഹോ രൂപമ് ഇതി പ്രാഹ പുനഃ പുനഃ തതഃ പ്രണാമനമ്രാം താം പുനര് ഏവാഭ്യലോകയത്
പുനരുപരി അവൻ 'അഹോ, ഈ സൗന്ദര്യം! അഹോ, ഈ സൗന്ദര്യം!' എന്ന് പറഞ്ഞു. പിന്നെ, നമസ്കരിച്ച് താഴെ നോക്കി, അവളെ വീണ്ടും നോക്കി.
അഥ പ്രദക്ഷിണം ചക്രേ സാ പിതുര് വരവര്ണിനീ പുത്രേഭ്യോ ലജ്ജിതസ്യാസ്യ തദ്രൂപാലോകനേച്ഛയാ
അപ്പോൾ മനോഹരവർണ്ണയുള്ള അവൾ, പുത്രന്മാരുടെ മുന്നിൽ ലജ്ജയോടെ പിതാവിനെ ചുറ്റി നടന്നു, അവന്റെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞിരിക്കാനായി.
ആവിര്ഭൂതം തത്രോ വക്ത്രം ദക്ഷിണം പാണ്ഡുഗണ്ഡവത് വിസ്മയസ്ഫുരദോഷ്ഠം ച പാശ്ചാത്യമ് ഉദഗാത് തതഃ
അപ്പോൾ അവന്റെ വലതുവശത്ത്, പാണ്ടുവർണ്ണമുള്ള വിസ്മയഭരിതമായ ഒരു മുഖം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പാശ്ചാത്യദിശയിൽ മറ്റൊരു അത്ഭുതഭാവമുള്ള മുഖവും ഉദിച്ചു.
ചതുര്ഥമ് അഭവത് പശ്ചാദ് വാമം കാമശരാതുരമ് തതോ ഽന്യദ് അഭവത് തസ്യ കാമാതുരതയാ തഥാ
പിന്നീട് ഇടതുവശത്ത്, കാമബാണങ്ങളിൽ തളർന്ന നാലാമത്തെ മുഖം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അതുപോലെ തന്നെ, അവന്റെ മോഹം കൊണ്ടു മറ്റൊരു മുഖവും ഉദിച്ചു.
ഉത്പതന്ത്യാസ് തദാകാരാ ആലോകനകുതൂഹലാത് സൃഷ്ട്യര്ഥം യത് കൃതം തേന തപഃ പരമദാരുണമ്
അവൾ ആ രൂപം ധരിച്ച് ഉയർന്നപ്പോൾ, സൃഷ്ടിക്കുവാൻ വേണ്ടിയുള്ള അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സ് curiosity കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്തത്.
തത് സര്വം നാശമ് അഗമത് സ്വസുതോപഗമേച്ഛയാ തേനോര്ധ്വം വക്ത്രമ് അഭവത് പഞ്ചമം തസ്യ ധീമതഃ ആവിര്ഭവജ്ജടാഭിശ് ച തദ് വക്ത്രം ചാവൃണോത് പ്രഭുഃ
അവനെ സ്വന്തമായി സമീപിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം കൊണ്ടു, അങ്ങനെ ചെയ്തതൊക്കെയും നശിച്ചു. പിന്നെ ആ ജ്ഞാനിയുടെ തലയിൽ അഞ്ചാമത്തെ മുഖം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അതു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഭഗവാൻ അതിനെ ജടയാൽ മറച്ചു.
തതസ് താന് അബ്രവീദ് ബ്രഹ്മാ പുത്രാന് ആത്മസമുദ്ഭവാന് പ്രജാഃ സൃജധ്വമ് അഭിതഃ സദേവാസുരമാനുഷീഃ
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ തന്നെ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും എല്ലായിടത്തും സൃഷ്ടിക്കൂ.'
ഏവമ് ഉക്താസ് തതഃ സര്വേ സസൃജുര് വിവിധാഃ പ്രജാഃ ഗതേഷു തേഷു സൃഷ്ട്യര്ഥം പ്രണാമാവനതാമ് ഇമാമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവരൊക്കെയും പലവിധ ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവർ സൃഷ്ടിക്കാനായി പോയപ്പോൾ, ഈ ഒരുത്തൻ വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ച് അവിടെ തന്നെ നിന്നു.
ഉപയേമേ സ വിശ്വാത്മാ ശതരൂപാമ് അനിന്ദിതാമ് സംബഭൂവ തയാ സാര്ധമ് അതികാമാതുരോ വിഭുഃ സലജ്ജാം ചകമേ ദേവഃ കമലോദരമന്ദിരേ
വിശ്വാത്മാവ് നിഷ്കളങ്കയായ ശതരൂപയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു; അത്യന്തം ആസക്തിയോടെ അവളോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ഭഗവാൻ ലജ്ജയോടെ കമലത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ അവളോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു.
യാവദ് അബ്ദശതം ദിവ്യം യഥാന്യഃ പ്രാകൃതോ ജനഃ തതഃകാലേന മഹതാ തസ്യാഃ പുത്രോ ഽഭവന് മനുഃ
ദിവ്യമായ നൂറു വർഷം, സാധാരണ മനുഷ്യർ പോലെ തന്നെ, വലിയൊരു കാലം കഴിഞ്ഞ് അവൾക്ക് ഒരു മകൻ ജനിച്ചു—അവനാണ് മനു.
സ്വായംഭുവോ ഇതി ഖ്യാതഃ സ വിരാഡ് ഇതി നഃ ശ്രുതമ് തദ്രൂപഗുണസാമാന്യാദ് അധിപുരുഷ ഉച്യതേ
അവൻ സ്വായംഭുവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവനെ വിരാട് എന്നും ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. രൂപത്തിലും ഗുണത്തിലും സ്വഭാവത്തിലും സാമ്യം കൊണ്ടാണ് അവനെ ആദിപുരുഷൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
വൈരാജാ യത്ര തേ ജാതാ ബഹവഃ ശംസിതവ്രതാഃ സ്വായംഭുവാ മഹാഭാഗാഃ സപ്ത സപ്ത തഥാപരേ
അവനിൽ നിന്ന് വ്രതശുദ്ധിയുള്ള വൈരാജന്മാർ എന്ന പേരിൽ പല പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; സ്വായംഭുവനിൽ നിന്ന് മഹാഭാഗ്യശാലിയായവനേ, ഏഴു പേരും പിന്നെ മറ്റൊരു ഏഴു പേരും അങ്ങനെ ജനിച്ചു.
സ്വാരോചിഷാദ്യാഃ സര്വേ തേ ബ്രഹ്മതുല്യസ്വരൂപിണഃ ഔത്തമിപ്രമുഖാസ് തദ്വദ് യേസാം ത്വം സപ്തമോ ഽധുനാ
സ്വാരോചിഷൻ തുടങ്ങിയവരും, ബ്രഹ്മാവിനോട് സമാനമായ രൂപമുള്ളവരും, ഉത്തമൻ മുതലായവരും—all അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; ഇപ്പോൾ നീ അവരിൽ ഏഴാമനാണ്.
അഹോ കഷ്ടതരം ചൈതദ് അങ്ഗജാഗമനം വിഭോ കഥം ന ദോഷമഗമത് കര്മണാനേന പദ്മഭൂഃ
അയ്യോ, ഈ ബന്ധുക്കളുടെ സംയോജനം അതിനേക്കാൾ ദു:ഖകരമാണ്; ഈ പ്രവൃത്തിയിൽ പദ്മത്തിൽ ജനിച്ചവൻ എങ്ങനെ പാപം അനുഭവിച്ചില്ല?
പരസ്പരം ച സമ്ബന്ധഃ സഗോത്രാണാമ് അഭൂത് കഥമ് വൈവാഹികസ്തത്സുതാനാം ഛിന്ദ്ധി മേ സംശയം വിഭോ
ഒരേ വംശത്തിൽ പെട്ടവർക്കിടയിൽ എങ്ങനെ വിവാഹബന്ധം ഉണ്ടായി? ഈ സംശയം നീക്കണമേ, ഭഗവാനേ.
ദിവ്യേയമാദിസൃഷ്ടിസ്തു രജോഗുണസമുദ്ഭവാ അതീന്ദ്രിയേന്ദ്രിയാ തദ്വദ് അതീന്ദ്രിയശരീരികാ
ഈ ദിവ്യമായ ആദിസൃഷ്ടി രാജോഗുണത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്; അത് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതമാണ്, അതുപോലെ അതിലെ ശരീരങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതമാണ്.
ദിവ്യതേജോമയീ ഭൂപ ദിവ്യജ്ഞാനസമുദ്ഭവാ ന മര്ത്യൈരഭിതഃ ശക്യാ വക്തും വൈ മാംസചക്ഷുഭിഃ
രാജാവേ, ഇത് ദിവ്യപ്രഭയിൽ നിറഞ്ഞതും ദിവ്യജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ചതുമാണ്; മാംസചക്ഷുസ്സുള്ള മനുഷ്യർക്ക് ഇതിനെ വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
യഥാ ഭുജംഗാഃ സര്പാണാമ് ആകാശം വിശ്വപക്ഷിണാമ് വിദന്തി മാര്ഗം ദിവ്യാനാം ദിവ്യാ ഏവ ന മാനവാഃ
പാമ്പുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ വഴിയും, ദിവ്യപക്ഷികൾക്ക് ആകാശവും അറിയാം; അതുപോലെ ദിവ്യന്മാർക്ക് ദിവ്യരുടെ വഴികൾ അറിയാം, മനുഷ്യർക്കല്ല.
കാര്യാകാര്യേ ന ദേവാനാം ശുഭാശുഭഫലപ്രദേ യസ്മാത്തസ്മാന്ന രാജേന്ദ്ര തദ്വിചാരോ നൃണാം ശുഭഃ
ദേവന്മാർക്ക് ശരിയും തെറ്റും എന്ന വ്യത്യാസമില്ല, ശുഭവും അശുഭവും ഫലമായി ലഭിക്കാറുമില്ല; അതുകൊണ്ട് രാജാവേ, മനുഷ്യർക്ക് അത്തരം വിധി പറയുന്നത് ശരിയല്ല.
അന്യച്ച സര്വവേദാനാമ് അധിഷ്ഠാതാ ചതുര്മുഖഃ ഗായത്രീ ബ്രഹ്മണസ്തദ്വദ് അങ്ഗഭൂതാ നിഗദ്യതേ
മറ്റൊന്ന്, നാലുമുഖനായവൻ എല്ലാ വേദങ്ങൾക്കും അധിഷ്ഠാനദേവതയാണ്; അതുപോലെ ഗായത്രി ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു അങ്കമായി പറയുന്നു.
അമൂര്തം മൂര്തിമദ് വാപി മിഥുനം തത്പ്രചക്ഷതേ വിരിഞ്ചിര് യത്ര ഭഗവാംസ് തത്ര ദേവീ സരസ്വതീ ഭാരതീ യത്ര യത്രൈവ തത്ര തത്ര പ്രജാപതിഃ
രൂപമില്ലാതെയോ രൂപമുള്ളതോ ആയ ദമ്പതികളെ അങ്ങനെ പറയുന്നു; യഥാർത്ഥത്തിൽ, വിശ്വകർമ്മൻ എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ ദേവി സരസ്വതിയും ഉണ്ടാകും—ഭാരതി എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ പ്രജാപതിയും ഉണ്ടാകും.
യഥാതപോ ന രഹിതശ് ഛായയാ ദൃശ്യതേ ക്വചിത് ഗായത്രീ ബ്രഹ്മണഃപാര്ശ്വം തഥൈവ ന വിമുഞ്ചതി
ഏതുപോലെ ചായയില്ലാതെ ചൂട് എവിടെയും കാണാറില്ല, അതുപോലെ ഗായത്രി ബ്രഹ്മാവിന്റെ പക്കൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുന്നില്ല.
വേദരാശിഃ സ്മൃതോ ബ്രഹ്മാ സാവിത്രീ തദധിഷ്ഠിതാ തസ്മാന്ന കശ്ചിദ്ദോഷഃ സ്യാത് സാവിത്രീഗമനേ വിഭോ
വേദങ്ങളുടെ സമാഹാരം ബ്രഹ്മാവെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു, അതിന്റെ മേൽ സാവിത്രി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ, സാവിത്രിയെ സമീപിക്കുന്നതിൽ ഒരു തെറ്റുമില്ല, മഹാപ്രഭോ.
തഥാപി ലജ്ജാവനതഃ പ്രജാപതിര് അഭൂത്പുരാ സ്വസുതോപഗമാദ് ബ്രഹ്മാ ശശാപ കുസുമായുധമ്
എന്നിരുന്നാലും, പഴയകാലത്ത് പ്രജാപതി തന്റെ സ്വന്തം മകളെ സമീപിച്ചതിനുശേഷം ലജ്ജിച്ചു, ബ്രഹ്മാവ് കാമദേവനെ ശപിച്ചു.
യസ്മാന്മമാഭിഭവതാ മനഃ സംക്ഷോഭിതം ശരൈഃ തസ്മാത്ത്വദ്ദേഹമചിരാദ് രുദ്രോ ഭസ്മീകരിഷ്യതി
നിന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു എന്റെ മനസ്സ് കലങ്ങിപ്പോയതുകൊണ്ടാണ്, അതിനാൽ ഉടൻ രുദ്രൻ നിന്റെ ശരീരം ചാരമാക്കും.
തതഃ പ്രസാദയാമാസ കാമദേവശ്ചതുര്മുഖമ് ന മാമകാരണേ ശപ്തും ത്വമിഹാര്ഹസി മാനദ
അപ്പോൾ കാമദേവൻ നാലുമുഖനോടു ക്ഷമയാചിച്ചു: 'മഹതേ, എന്റെ കാരണത്താൽ നീ എന്നെ ഇവിടെ ശപിക്കേണ്ടതില്ല.'