മത്സ്യപുരാണമ്

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयम् उदीरयेत्

നാരായണനെയും, ഉത്തമനായ നരനെയും, സർസ്വതീ ദേവിയെയും വണങ്ങി, അതിനുശേഷം വിജയത്തെ ഉച്ചരിക്കണം.

अजो ऽपि यः क्रियायोगान् नारायण इति स्मृतः त्रिगुणाय त्रिवेदाय नमस् तस्मै स्वयम्भुवे

ജനനമില്ലാത്തവനാണ് എങ്കിലും, തന്റെ പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് നാരായണനെന്നു അറിയപ്പെടുന്നവനും, മൂന്നു ഗുണങ്ങളും മൂന്നു വേദങ്ങളും ഉള്ളവനും, സ്വയം ജനിച്ചവനുമായ അവനോട് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.

सूतमेकाग्रमासीनं नैमिषारण्यवासिनः मुनयो दीर्घसत्त्रान्ते पप्रच्छुर् दीर्घसंहिताम्

നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ഋഷിമാർ, ദീർഘകാലം യജ്ഞം നടത്തി, ഏകാഗ്രതയോടെ ഇരുന്ന സൂതനോട് വലിയ പുരാണകഥകളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.

प्रवृत्तासु पुराणीषु धर्म्यासु ललितासु च कथासु शौनकाद्यास् तु अभिनन्द्य मुहुर्मुहुः

പഴയതും, ധാർമ്മികവുമായ മനോഹരമായ കഥകൾ ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, ശൗനകനും മറ്റു ഋഷിമാരും വീണ്ടും വീണ്ടും സന്തോഷത്തോടെ അഭിനന്ദിച്ചു.

कथितानि पुराणानि यान्यस्माकं त्वयानघ तान्येवामृतकल्पानि श्रोतुम् इच्छामहे पुनः

ദോഷമില്ലാത്തവനേ, നീ ഞങ്ങൾക്കു പറഞ്ഞ പഴയ കഥകൾ അമൃതംപോലെയാണ്; അവ ഞങ്ങൾ വീണ്ടും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

कथं ससर्ज भगवंल् लोकनाथश्चराचरम् कस्माच्च भगवान् विष्णुर् मत्स्यरूपत्वम् आश्रितः

ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ ഭഗവാൻ എങ്ങനെ ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ സകല ജീവികളും സൃഷ്ടിച്ചു? വിഷ്ണു ഭഗവാൻ മീനരൂപം എടുക്കാൻ കാരണമെന്താണ്?

भैरवत्वं भवस्यापि पुरारित्वं च केन हि कस्य हेतोः कपालित्वं जगाम वृषभध्वजः

ഭവൻ ഭയങ്കരനായി, നഗരങ്ങളുടെ ശത്രുവായി, കാളയുടെ പതാകയുള്ളവൻ കപാലം ധരിച്ചവനായി മാറാൻ എന്താണ് കാരണം?

सर्वम् एतत् समाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात् त्वद्वाक्येनामृतस्येव न तृप्तिरिह जायते

സൂതാ, ഇതെല്ലാം ക്രമത്തിൽ വിശദമായി ഞങ്ങൾക്കു പറയണം; അമൃതംപോലെയുള്ള നിന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾക്കു ഒരിക്കലും തൃപ്തിയുണ്ടാകുന്നില്ല.

पुण्यं पवित्रम् आयुष्यम् इदानीं शृणुत द्विजाः मात्स्यं पुराणमखिलं यज्जगाद गदाधरः

ഇപ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരേ, പുണ്യവും വിശുദ്ധവും ആയുസ്സിനും കാരണമാകുന്ന മുഴുവൻ മത്സ്യപുരാണവും, ഗദാധരൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, കേൾക്കുവിൻ.

पुरा राजा मनुर् नाम चीर्णवान् विपुलं तपः पुत्रे राज्यं समारोप्य क्षमावान् रविनन्दनः

പഴയകാലത്ത്, മനു എന്ന രാജാവ് വലിയ തപസ്സു ചെയ്തവനായിരുന്നു; തന്റെ മകനു രാജ്യം ഏൽപ്പിച്ച്, സൂര്യവംശത്തിൽ പിറന്നവൻ ക്ഷമയോടെ ജീവിച്ചു.

मलयस्यैकदेशे तु सर्वात्मगुणसंयुतः समदुःखसुखो वीरः प्राप्तवान् योगम् उत्तमम्

മലയപർവ്വതത്തിലെ ഒരു ഭാഗത്ത്, സകല ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനായ, സുഖദുഃഖങ്ങളിൽ സമമായ ധീരനായ രാജാവ് ഉത്തമമായ യോഗം പ്രാപിച്ചു.

बभूव वरदश् चास्य वर्षायुतशते गते वरं वृणीष्व प्रोवाच प्रीतः स कमलासनः

പതിനായിരം വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കമലാസനനായ ദൈവം സന്തോഷത്തോടെ അവനോടു പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളൊരു വരം ചോദിക്കൂ'.

एवमुक्तो ऽब्रवीद् राजा प्रणम्य स पितामहम् एकम् एवाहम् इच्छामि त्वत्तो वरमनुत्तमम्

അങ്ങനെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവ് പിതാമഹനോട് നമസ്കരിച്ചു: 'നിനക്കിൽ നിന്നു ഞാൻ ഒരൊറ്റ അതുല്യമായ വരം മാത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.

भूतग्रामस्य सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च भवेयं रक्षणायालं प्रलये समुपस्थिते

സ്ഥാവരങ്ങളായും ചലിക്കുന്നവരായും എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും പ്രളയം വരുമ്പോൾ ഞാൻ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നവനാകട്ടെ.

एवमस्त्विति विश्वात्मा तत्रैवान्तरधीयत पुष्पवृष्टिः सुमहती खात्पपात सुरार्पिता

'അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ' എന്ന് വിശ്വാത്മാവ് പറഞ്ഞ് അവിടെത്തന്നെ അദൃശ്യനായി; ദേവതകൾ അർപ്പിച്ച വലിയ പുഷ്പവൃഷ്ടി ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണു.

कदाचिदाश्रमे तस्य कुर्वतः पितृतर्पणम् पपात पाण्योर् उपरि शफरी जलसंयुता

ഒരു ദിവസം, തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ പിതൃകർമ്മം ചെയ്യുമ്പോൾ, വെള്ളംകൂടി ഒരു ചെറിയ മീൻ അവന്റെ കൈകളിൽ വീണു.

दृष्ट्वा तच्छफरीरूपं स दयालुर्महीपतिः रक्षणायाकरोद्यत्नं स तस्मिन्करकोदरे

ആ മീൻ രൂപം കണ്ട രാജാവ് കരുണയോടെ അതിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു, അതിനെ തന്റെ കൈയുടെ കുഴിയിൽ വച്ചു.

अहोरात्रेण चैकेन षोडशाङ्गुलविस्तृतः सो ऽभवन्मत्स्यरूपेण पाहि पाहीति चाब्रवीत्

ഒരു ദിവസം രാത്രിയ്ക്കുള്ളിൽ, ആ മീൻ പതിനാറ് വിരൽ വീതിയിലായി വളർന്നു. അവൻ, 'എന്നെ രക്ഷിക്കൂ, എന്നെ രക്ഷിക്കൂ!' എന്നു പറഞ്ഞു.

स तमादाय मणिके प्राक्षिपज्जलचारिणम् तत्रापि चैकरात्रेण हस्तत्रयम् अवर्धत

അവനെ എടുത്ത്, ഒരു ചെറിയ പാത്രത്തിൽ വെള്ളത്തിൽ വെച്ചു. അവിടെയും, ഒരു രാത്രിയ്ക്കുള്ളിൽ, ആ മീൻ മൂന്നു കൈ നീളത്തിലേക്ക് വളർന്നു.

पुनः प्राहार्तनादेन सहस्रकिरणात्मजम् स मत्स्यः पाहि पाहीति त्वामहं शरणं गतः

പിന്നീട്, ദു:ഖത്തോടെ ആ മീൻ ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ളവന്റെ മകനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'എന്നെ രക്ഷിക്കൂ, എന്നെ രക്ഷിക്കൂ! ഞാൻ നിന്നിൽ അഭയം തേടുന്നു.'

ततः स कूपे तं मत्स्यं प्राहिणोद् रविनन्दनः यदा न माति तत्रापि कूपे मत्स्यः सरोवरे

അപ്പോൾ സൂര്യവംശജൻ ആ മീനെ കിണറ്റിൽ ഇടിച്ചു. അവിടെയും അതിന് ഇടം പോരായപ്പോൾ, ആ മീനെ തടാകത്തിൽ വെച്ചു.

क्षिप्तो ऽसौ पृथुतामागात् पुनर् योजनसंमिताम् तत्राप्याह पुनर् दीनः पाहि पाहि नृपोत्तम

അവിടെ ഇട്ടപ്പോൾ, ആ മീൻ വലിയതായി, ഒരു യോജന നീളത്തിലായി. വീണ്ടും ദു:ഖത്തോടെ അവൻ പറഞ്ഞു: 'എന്നെ രക്ഷിക്കൂ, രാജന്മാരിൽ ഉത്തമനേ!'

ततः स मनुना क्षिप्तो गङ्गायामप्यवर्धत यदा तदा समुद्रे तं प्राक्षिपन्मेदिनीपतिः

പിന്നീട്, മനു ആ മീനെ ഗംഗയിൽ ഇട്ടു. അവിടെയും അത് വളർന്നു. അപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ രാജാവു അതിനെ സമുദ്രത്തിൽ വെച്ചു.

यदा समुद्रमखिलं व्याप्यासौ समुपस्थितः तदा प्राह मनुर्भीतः को ऽपि त्वमसुरेश्वरः

അവൻ മുഴുവൻ സമുദ്രം നിറച്ചു പ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ, മനു ഭയപ്പെട്ട് ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്, അസുരാധിപതിയേ?'

अथवा वासुदेवस्त्वम् अन्य ईदृक्कथं भवेत् योजनायुतविंशत्या कस्य तुल्यं भवेद्वपुः

അല്ലെങ്കിൽ നീ വാസുദേവനാകാം; ഇതുപോലെയുള്ളവൻ വേറെയുണ്ടാകുമോ? ഇരുപതിനായിരം യോജന നീളമുള്ള രൂപം ആര്ക്ക് ഉണ്ടാകും?

ज्ञातस्त्वं मत्स्यरूपेण मां खेदयसि केशव हृषीकेश जगन्नाथ जगद्धाम नमो ऽस्तु ते

കേശവാ, ഞാൻ നിന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; മീൻ രൂപത്തിൽ എന്നെ പരീക്ഷിക്കുന്നു. ഹൃഷീകേശാ, ലോകനാഥാ, ലോകത്തിന്റെ ആധാരമേ, നിനക്ക് ഞാനവലംബം ചെയ്യുന്നു.

एवमुक्तः स भगवान् मत्स्यरूपी जनार्दनः साधु साध्विति चोवाच सम्यग्ज्ञातस् त्वयानघ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭഗവാൻ മീൻ രൂപത്തിൽ ജനാർദ്ദനൻ പറഞ്ഞു: 'നല്ലതു, നല്ലതു! പാപരഹിതനേ, നീ ശരിയായി എന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.'

अचिरेणैव कालेन मेदिनी मेदिनीपते भविष्यति जले मग्ना सशैलवनकानना

ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, വളരെ വേഗത്തിൽ, പർവ്വതങ്ങളും കാടുകളും ഉൾപ്പെടെ ഭൂമി മുഴുവൻ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങും.

नौर् इयं सर्वदेवानां निकायेन विनिर्मिता महाजीवनिकायस्य रक्षणार्थं महीपते

ഈ തോണി എല്ലാ ദേവന്മാരും ചേർന്ന് നിർമിച്ചതാണ്, മഹാരാജാവേ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും രക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടി.