യമുന, ദേവിക, കാലി, ചന്ദ്രഭാഗ, ദൃഷദ്വതി, വേണുമതി നദി, അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ വേത്രവതി—ഈ നദികൾ പിതൃപുരുഷന്മാർക്ക് പ്രിയങ്കരങ്ങളാണ്. ശ്രാദ്ധക്രമത്തിൽ ഇവയിൽ നിർവഹിക്കുന്ന കര്മ്മങ്ങൾ പത്തു കോടി മടങ്ങ് കൂടുതൽ ഫലപ്രദമാണെന്ന് മഹർഷികൾ പറയുന്നു. ജംബുമാർഗം എന്നതും അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ ഒരു പാതയാണ്, അതിന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കാണാം. ഇന്നും ആ പിതൃതീർഥം എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും നൽകുന്നു; അതിനെ നിലകുണ്ട എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായവനേ. വംശഭേദം, ഹരഭേദം, ഗംഗാഭേദം—ഇവ വലിയ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന തീർത്ഥങ്ങളാണ്. ഭദ്രേശ്വരം, വിഷ്ണുപദം, നർമദാ ദ്വാരം—ഇവയും അതുപോലെ. ഗയയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ, മഹർഷികൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഈ പിതൃതീർഥങ്ങൾ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നു. ഇവയെ ഓർക്കുന്നതുമാത്രം പോലും മഹത്തായ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു; അപ്പോൾ അവിടങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർക്ക് എത്രയോ കൂടുതൽ! ഓംകാര തീർഥം, കാവേരിയുടെ കപിലജലം എന്നിവയും അത്യന്തം വിശുദ്ധമാണ്. ചന്ദവേഗ സംയമനം, അമരകണ്ഠകം എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്നാനം മുതലായവ ചെയ്യുന്നത്, കുരുശേഖത്രത്തിൽ ചെയ്യുന്നതിനെക്കാൾ നൂറിരട്ടി ഫലപ്രദമാണ്. ശുക്രക്ഷേത്രം, പ്രശസ്തമായ സോമേശ്വരം, രോഗങ്ങൾക്കു മരുന്നാകുന്ന വിശുദ്ധത, നൂറുകോടി മടങ്ങ് ഫലപ്രദമായ തീർത്ഥം—ഇവയെല്ലാം ശ്രാദ്ധം, ദാനം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, ജലസാന്നിധ്യം, ശരീരവ്യാപാരം, ചർമണ്വതി നദി എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഗോമതി, വരണ, മഹാപുണ്യമായ മൗഷാനസ തീർഥം, ഭൈരവ, ഭൃഗുതുങ്ഗ, ഗൗരിതീർഥം—ഇവയെല്ലാം ശ്രേഷ്ഠമായ പിതൃതീർഥങ്ങളാണ്. വൈനായകക്ഷേത്രം, ഭദ്രേശ്വരം, പാപനാശിനിയായ തപതി—ഇവയും അതുപോലെ. മൂലതാപി, പേയോഷ്ണി, പേയോഷ്ണി സംയമനം, മഹാബോധി, പാതാളം, നാഗതീർഥം, അവന്തിക—ഇവയും അത്യന്തം വിശുദ്ധം. വേണാനദി, മഹാശാല, മഹാരുദ്ര, മഹാലിംഗം, ദശർണനദി—ഇവയും പുണ്യപ്രദമാണ്. ശതരുദ്ര, ശതഹ്വ, വിശ്വപദം, അങ്കാരവാഹിക, ശോനഘർഘര എന്നീ രണ്ടു നദികൾ, കാലികാനദി, വിതസ്ത—ഇവയെല്ലാം പിതൃതീർഥമായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്നതൊക്കെ അനന്തഫലമായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു: ദ്രോണി, വടനദി, ധാര, പാൽനദി എന്നിവയും. ഗോകർണ്ണം, ഗജകർണ്ണം, പുരുഷോത്തമം, ദ്വാരക, കൃഷ്ണതീർഥം, അർബുഡം, ചരിതരസസ്വതി—ഇവയും. മണിമതീനദി, ഗിരികർണിക, ധുതപാപം, ദക്ഷിണസമുദ്രം—ഇവിടങ്ങളിൽ പിതൃകർമ്മങ്ങൾ അനന്തഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു. മേഘകര എന്ന വിശുദ്ധതീർഥത്തിൽ തന്നെ ജനാർദ്ദനൻ വസിക്കുന്നു. അവിടെ, ശാരംഗധനു ധാരിയുമായ വിഷ്ണു മേഖലയിലുണ്ട്; മണ്ഡോദരിക്ഷേത്രം, ചമ്പാനദി എന്നിവയും. സമാലനാഥക്ഷേത്രം, മഹാശാലനദി, ചക്രവാകം, ചർമകോട്ട, മഹാജന്മേശ്വരം—ഇവയും. അർജുനം, ത്രിപുരം, സിദ്ധേശ്വരം, അതിനപ്പുറം ശ്രീശൈലം ശൈവക്ഷേത്രം, നരസിംഹം—ഇവിടങ്ങളിൽ പിതൃകർമ്മങ്ങൾ അനന്തഫലമാണ്. മഹേന്ദ്രം, ശ്രീരംഗം—ഇവിടങ്ങളിൽ എല്ലാം പിതൃകർമ്മം ചെയ്യുന്നത് അനന്തഫലമാണ് എന്നും പറയുന്നു. ഈ സ്ഥലങ്ങൾ കാണുന്നവർക്കും പാപങ്ങൾ ഉടനടി നശിക്കുന്നു: തുങ്ങഭദ്ര, ഭീമരഥി—ഇവയും. ഭീമേശ്വരം, കൃഷ്ണവേന, കാവേരി, കുട്മല, ഗോദാവരി, ത്രിസന്ധ്യ—ഇവയും. ത്രയംബകക്ഷേത്രം, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ആരാധിക്കുന്ന സ്ഥലം, അവിടെ തന്നെ ഭഗവാൻ ത്രയാംബകം വസിക്കുന്നു. ഈ എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും പിതൃകർമ്മം ചെയ്യുന്നത് കോടിക്കണക്കിന് ഗുണം കൂടുതൽ; ഓർക്കുന്നതു കൊണ്ടുമാത്രം പാപം നൂറിരട്ടി നശിക്കുന്നു. ശ്രിപർണി, താമ്രപർണി, ജയ, അത്യുത്തമമായ തീർഥം, മത്സ്യനദി, ശിവധാര—ഇവയും. ഭദ്രതീർഥം, ശാശ്വതമായ പാമ്പാതീർഥം, രാമേശ്വരം, ശുദ്ധമായ ഏലാപുരം—ഇവയും. അങ്കഭൂതം, അമർഡകം, ആലംബുഷ, അമൃതകേശ്വരം, ഏകാംഭകം—ഇവിടങ്ങളിലും. ഗോവർധനം, ഹരിശ്ചന്ദ്ര, കൃപുചന്ദ്ര, പൃഥുദക, സഹസ്രാക്ഷ, ഹിരണ്യാക്ഷ, കടലിനദി—ഇവയും. അവിടെ തന്നെ രാമന്റെ വാസസ്ഥലവും, സൗമിത്രിയുമായുള്ള സംഗമവും, ഇന്ദ്രകിലം, മഹാനദം, പ്രിയമേളകം എന്നിവയും. ഈ സ്ഥലങ്ങൾ പിതൃകർമ്മത്തിനായി പ്രത്യേകമായി സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം ഇവിടങ്ങളിലെല്ലാം ദേവതകളുടെ സാന്നിധ്യം അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഈ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചെയ്യുന്ന ദാനങ്ങൾ നൂറുകോടി മടങ്ങ് ഫലപ്രദമാണ്; ബഹുദാനദി, സിദ്ധവന—ഇവയും. പാശുപതക്ഷേത്രം, പാര്വതികാനദി—ഇവിടങ്ങളിലെ പിതൃകർമ്മം നൂറുകോടി മടങ്ങ് ഫലപ്രദമാണ്. അതുപോലെ തന്നെ ഗോദാവരീനദി ഒഴുകുന്ന പിതൃതീർഥം, ആയിരം ലിംഗങ്ങളുമായി, എല്ലാ ജലങ്ങളും ഉൾക്കൊണ്ടു ഒഴുകുന്നു. ജാമദഗ്ന്യതീർഥം, ക്രമത്തിൽ എത്തിയതും, അത്യുത്തമമായതുമാണ്; പ്രതീകന്റെ ഭയത്തിൽ ഗോദാവരി അവിടെ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. അപ്പസരോയുഗ എന്ന പിതൃതീർഥം ദേവതകൾക്കും പിതൃങ്ങൾക്കുമുള്ള അർപ്പണങ്ങൾക്കായി; അവിടെ പിതൃകർമ്മങ്ങളും ഹോമങ്ങളും ചെയ്യുന്നത് കോടിക്കണക്കിന് ഗുണം ഫലപ്രദമാണ്. അവിടെ തന്നെ സഹസ്രലിംഗം, ശ്രേഷ്ഠമായ രാഘവേശ്വരം, വിശുദ്ധമായ സെന്ദ്രഫേനാനദി—ഇവിടം ഒരിക്കൽ ഇന്ദ്രൻ വീണു. നമുചിയെ സംഹരിച്ച്, ശക്രൻ തപസ്സിലൂടെ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു; അവിടെ മനുഷ്യർ പിതൃകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ അനന്തഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഈ വിശുദ്ധ തീർഥങ്ങളിൽ പിതൃകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നത്, ഓർക്കുന്നത് പോലും, അനന്തമായ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു.