മഹാമുനിയേ, ആദികാലങ്ങളിൽ സൃഷ്ടാവന്മാർ ആരായിരുന്നു? അവർ എങ്ങനെ ഈ അത്ഭുതകരമായ, ശാശ്വതമായ ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു എന്നതും ദയവായി പറഞ്ഞുതരാമോ? ഒരിക്കല് സ്ഥിരവും ചലനശീലമുള്ളതുമായ എല്ലാം ഒരു ശൂന്യമായ സമുദ്രത്തിൽ ലയിച്ചിരുന്നതും, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും സർപ്പങ്ങളും ദാനവന്മാരും എല്ലാം നശിച്ചിരുന്നതും, വായുവും അഗ്നിയും ഇല്ലാതായി, ആകാശവും ഭൂമിയും അപ്രത്യക്ഷമായ്, മഹാഭൂതങ്ങളുടെ കലഹത്തിൽ എല്ലാം അന്ധകാരമായ് മാറിയിരുന്ന ആ കാലഘട്ടത്തിൽ, ആ സർവവ്യാപിയായ ഭഗവാൻ, മഹാഭൂതങ്ങളുടെ അധിപതിയും അതുല്യപ്രഭയുള്ളവനും, വിശാലരൂപിയുമായ്, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ്, യോഗജ്ഞാനത്തിൽ സ്ഥിരനായ്, തപസ്സിൽ ലീനനായ് എങ്ങനെ നിലകൊണ്ടു? ഇതെല്ലാം ഞാൻ മുഴുവനായും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ദയവായി പറയണമേ ബ്രഹ്മനേ. നിങ്ങൾ ധർമ്മനിഷ്ഠനാണ്, നാരായണന്റെ മഹിമയുടെ സാരമായ ഈ കഥ പറയാൻ അർഹനാണ്. ഞങ്ങൾ വിശ്വാസപൂർവ്വം ഇരുന്ന് കേൾക്കുന്നവർക്കു നിങ്ങൾ ഈ ദിവ്യകഥ പറയേണ്ടവനാണ്. നാരായണന്റെ മഹിമയെക്കുറിച്ചുള്ള നിങ്ങളുടെ ആഗ്രഹം അത്യന്തം യുക്തിയുക്തമാണ്, സൂര്യവംശജനായ രാജകുമാരാ, കാരണം നിങ്ങൾ അവന്റെ വംശത്തിൽ നിന്നാണ്. ആദിപുരാണങ്ങളിലും വേദങ്ങളിലും മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞതുപോലെയും, പരമശ്രേഷ്ഠർ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉപദേശിച്ചതുപോലെയും, പരാശരപുത്രനായ മഹർഷി ദ്വൈപായനൻ തപസ്സിലൂടെ ഗ്രഹിച്ച് പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെയും, എനിക്ക് അറിയാവുന്നതും കേട്ടതും എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഞാൻ പറയാം. നാരായണന്റെ പരമസാരത്തെ ആരും പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നില്ല; ബ്രഹ്മാവു പോലും അതിന്റെ ആഴം അറിയുന്നില്ല. എല്ലാ വേദങ്ങളുടെയും രഹസ്യമായ ആ കർമ്മം, മഹർഷിമാരുടെ ഗൂഢത്വം, യജ്ഞങ്ങളുടെ യജമാനൻ, സത്യസങ്കല്പരുടെ സത്യസ്വരൂപം, ആത്മജ്ഞാനികൾ ധ്യാനിക്കുന്നതും, ദുഷ്ക്രിയ ചെയ്യുന്നവർക്കു നരകവും ആ കർമ്മമാണ്. ദേവന്മാരിൽ ദൈവമായത്, പരമയജ്ഞം, സത്യസങ്കല്പരുടെ പരമാവധി, സത്വങ്ങളുടെ സാരം—ഇതെല്ലാം അവനാണ്. വേദങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ച യജ്ഞം, ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്ന തപസ്സ്, കര്ത്താവും കര്മ്മവും ബുദ്ധിയും മനസ്സും ക്ഷേത്രജ്ഞനും അവനാണ്. പ്രണവം (ഓം), പുരുഷൻ, ഗുരു—ഇവയെല്ലാം അവനിൽ ഏകത്വത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു; അഞ്ചു പ്രാണൻമാർ, നിത്യവും അവിനാശിയും അവനാണ്. കാലം, പാചകം, പാചകക്കാരൻ, ദർശകൻ, സ്വാധ്യായം—ഇവയെല്ലാം ദേവതകൾ അവനായി വിളിക്കുന്നു; അവനാണ് എല്ലാം, വേറൊന്നുമില്ല. ആzelfde ഭഗവാൻ സകലവും സൃഷ്ടിക്കുകയും രൂപാന്തരം വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു; എല്ലാവരെയും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുകയും, ചഞ്ചലന്മാരെക്കാൾ ഉന്നതനായി നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു. ആ ആദിദേവനെയാണ് ഞങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നത്; അവനേ മാത്രമാന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവനാണ് വാചകം, വാച്യവും; ഞാൻ പറയുന്നതെല്ലാം അവനാണ്. കേൾക്കുന്നതും പറയേണ്ടതും എല്ലാം അവനോടും അവനിലുമാണ്. ലോകനാഥനായ നാരായണനാണ് അവൻ. സത്യം, അമൃതം, അവിനാശി, പരമം—ഇവയൊക്കെ, ഉണ്ടായതും, ഇവിടെ പരമമായതും, ഭാവിയിലും, ചലിക്കുന്നതും അചലവും, മറ്റെന്തും—ഇതെല്ലാം ആ പുരാതന പരമേശ്വരനാണ്. ഇപ്പോൾ ഞാൻ കാലചക്രത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. കൃതയുഗം നാല് ആയിരം വർഷമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ സന്ധ്യ ഒരു നൂറ്റാണ്ടും അതിന്റെ ഇരട്ടിയുമാണ്. ആ യുഗത്തിൽ ധർമ്മം നാലു കാലുകളിലും നിലനിൽക്കുന്നു, അധർമ്മം ദുർബലമാണ്; ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കര്മ്മത്തിൽ അർപ്പിതരായി, സജ്ജന്മാർ ജനിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണന്മാർ ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരരാണ്, രാജാക്കന്മാർ രാജധർമ്മത്തിൽ, വൈശ്യർ കൃഷിയിൽ, ശൂദ്രർ സേവനത്തിൽ. സത്യം, ശുദ്ധി, ധർമ്മം—all ഇതിൽ പുഷ്ടീകരിക്കുന്നു; സജ്ജന്മാർ ചെയ്യുന്ന പ്രവർത്തികൾ പ്രശസ്തമാകുന്നു. കൃതയുഗത്തിലെ ഈ ആചാരമാണ്, എല്ലാ ജീവികൾക്കും, ധർമ്മനിഷ്ഠർക്കും, താഴ്ന്ന ജന്മക്കാര്ക്കും പോലും. ത്രീതായുഗം മൂവായിരം വർഷമാണ്; അതിന്റെ സന്ധ്യ ഒരു നൂറും അതിന്റെ ഇരട്ടിയും. ആ യുഗത്തിൽ അധർമ്മം രണ്ടു കാലിലും നിലകൊള്ളുന്നു, ധർമ്മം മൂന്നിൽ; സത്യം, സദ്ഗുണം നിലനിൽക്കുന്നു, ത്രേതായുടെ നിയമം പ്രസ്താപിതമാണ്. ത്രേതായിൽ വർണ്ണങ്ങൾക്കും ആശ്രമങ്ങൾക്കും മാറ്റം വരുന്നു, നാലുവർണ്ണക്രമം ദുർബലമാകുന്നു. ഇതാണ് ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച ത്രേതായുഗത്തിന്റെ വ്യത്യസ്തമായ പ്രവൃത്തി. ഇനി ദ്വാപരയുഗത്തിലെ ആചാരം ഞാൻ പറയുന്നു. ദ്വാപരയുഗം രണ്ടായിരം വർഷം; അതിന്റെ സന്ധ്യ ഒരു നൂറ്റാണ്ടും അതിന്റെ ഇരട്ടിയും. ആ യുഗത്തിൽ ജീവികൾ ഭൗതികലാഭത്തിനായി ശ്രമിക്കുന്നു, രാഗത്തിൽ അടിമപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എല്ലാവരും ക്ഷുദ്രരും അശുഭരും. അവിടെ ധർമ്മം രണ്ടു കാലിലും നിലനിൽക്കുന്നു, അധർമ്മം മൂന്നു കാലിൽ; ക്രമാനുസൃതമായ ഇടിവിലൂടെ ധർമ്മം കുലയുന്നു, കലിയുഗത്തിൽ പൂർണ്ണമായ് നശിക്കുന്നു. പിന്നീട് ബ്രാഹ്മണത്വം ക്ഷയിക്കുന്നു, തപസ്സും വ്രതവും ഉപവാസവും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ ആയിരം വർഷവും രണ്ടുനൂറ് വർഷത്തെ സന്ധ്യയും ചേർന്ന് കലിയുഗം എന്ന ക്രൂരയുഗം അറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ അധർമ്മം നാലു കാലിലും നിലകൊള്ളുന്നു, ധർമ്മം ഒറ്റകാലിൽ മാത്രം; തപസ്സില്ലാത്തവർ, കാമാസക്തരായ മനുഷ്യർ അവിടെ ജനിക്കുന്നു. അവിടെ ആരും അത്യന്തം ശുദ്ധിയുള്ളവരും സദ്ഗുണികളുമല്ല; സത്യവാക്യരും അല്ല, ബ്രഹ്മനിഷ്ഠരും അല്ല. ബ്രാഹ്മണന്മാർ അഹങ്കാരത്തിൽ പിടപ്പെട്ട്, ബന്ധവും സ്നേഹവും ക്ഷയിച്ചവരായി, ശൂദ്രന്മാരെപ്പോലെ പെരുമാറുന്നു. കലിയുഗത്തിൽ, സൂര്യവംശജനായ രാജകുമാരാ, വർണ്ണാശ്രമക്രമം ഉലറ്റിപ്പോകുന്നു; യുഗാന്തത്തിൽ വർണങ്ങൾക്കിടയിൽ ആശയക്കുഴപ്പം ഉയരുന്നു. യുഗം എന്നത് പന്ത്രണ്ടായിരം ദൈവവർഷങ്ങൾ ആണെന്ന് അറിയണം; അങ്ങനെ ആയിരം യുഗങ്ങൾ ചേർന്നാൽ, അതാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം. ആ ദിവസം കഴിഞ്ഞാൽ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങൾ നശിക്കുന്നതും, ലോകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാനുള്ള ഭാവന ഉദയിക്കുന്നതുമാണ്.