പാര്വ്വതിദേവി തന്റെ സഖികളോടൊപ്പം കളിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്, ഒരിക്കല് അവള് തന്റെ ശരീരത്തില് സുഗന്ധമുള്ള എണ്ണ പുരട്ടിയിരുന്നു. അവളുടെ ശരീരത്തില് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഴുക്കിനെ അവള് പൗഡറുകള് ഉപയോഗിച്ച് തേച്ചു കഴുകി. ആ ലേപം എടുത്ത്, ഗജമുഖനായ ഒരു പുരുഷനെ അവള് രൂപീകരിച്ചു. ദേവി ആ ചെറു മകനോടൊപ്പം കളിച്ചു, പിന്നെ അവനെ വെള്ളത്തില് വെച്ചു. ശിവനും ജാഹ്നവിയും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദത്താല്, ആ കുട്ടി അതീവ വലുപ്പം പ്രാപിച്ചു. അവന് അത്യന്തം വലിയ ദേഹത്തോടെ ലോകം മുഴുവന് നിറഞ്ഞു. ദേവി അവനെ “മകനേ” എന്ന് വിളിച്ചു; ജാഹ്നവിയും അവനെ “മകനേ” എന്ന് വിളിച്ചു. ദേവതകള് ആ ഗജമുഖനെ “ഗാംഗേയ” എന്ന് ആരാധിച്ചു; ബ്രഹ്മാ അവന് വിനായകന്മാരുടെ അധിപതിത്വം സമ്മാനിച്ചു. പുനരായി, മനോഹരമായ വര്ണ്ണമുള്ള ദേവി പുത്രാര്ഥം വീണ്ടും കളിച്ചു. സുന്ദരവദനിയായ അവള് ആഷോക്കവൃക്ഷത്തിന്റെ മനോഹരമായ ഒരു മുള വളര്ത്തി. അവളത് യുക്തമായ കര്മ്മങ്ങള് നടത്തി, ബ്രഹസ്പതി മുഖ്യനായ പുരോഹിതന്മാരെയും ദേവേന്ദ്രനെയും ഉള്പ്പെടുത്തി, ആ മുളയെ വളര്ത്തി. പിന്നെ ദേവതകളും ഋഷികളും ദേവിയോട് പറഞ്ഞു: “ഭവാനി, നീ ഭവതീ, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ജനിച്ച സുമംഗളിയായവളാണ്.” പൊതുവായി, മനുഷ്യര് മക്കളും മക്കളുടെ മക്കളുമാണ് പുത്രഫലം ലഭിക്കുന്നത്; എന്നിരുന്നാലും, വിധിയുടെ പ്രവൃത്തി കൊണ്ടു മകനില്ലാത്തവരെയും കാണാം. ഇപ്പോഴിതാ, മാര്ഗ്ഗം കാണിച്ചുവിട്ടു; അതിനാൽ, യുക്തമായ ക്രമം സ്ഥാപിക്കണം. ദേവി, സ്വപ്നപുത്രന്മാർ ഉള്ള വൃക്ഷങ്ങളിൽ നിന്ന് എന്ത് ഫലം ലഭിക്കും? ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ട ദേവി ആനന്ദത്താൽ നിറഞ്ഞു, ശുഭമായ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു: “ജലമില്ലാത്ത പ്രദേശത്ത്, ആരെങ്കിലും ബുദ്ധിപൂര്വ്വം ഒരു കിണര് നിര്മ്മിച്ചാല്, ഓരോ ജലബിന്ദുവിനും ഒരു വര്ഷം സ്വര്ഗ്ഗത്തില് വാസം ലഭിക്കും. പത്ത് കിണറിനോട് ഒരു കുളം തുല്യമാണ്; പത്ത് കുളങ്ങളോട് ഒരു തടാകം തുല്യമാണ്; പത്ത് തടാകങ്ങളോട് ഒരു മകൻ തുല്യമാണ്; പത്ത് മക്കളോട് ഒരു വൃക്ഷം തുല്യമാണ്. ഇതാണ് ലോകക്ഷേമത്തിനായി ഞാൻ സ്ഥാപിച്ച നിയമം.” ഇങ്ങനെ ദേവി പറഞ്ഞു. ബ്രഹസ്പതിയെ മുന്നോട്ട് നിർത്തി ബ്രാഹ്മണർ ഭവാനിയെ ആദരപൂർവം ആരാധിച്ചു, പിന്നെ അവരവരുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി. അവർക്കു ശേഷം, ശങ്കരൻ പാർവ്വതിയെ ഇടത്തുകൈ പിടിച്ച്, സാവധാനം അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മഹാലയം ഉണ്ടായിരുന്നു, വിപുലമായ ഗോപുരം, മുത്ത്മാലകളാൽ അലങ്കരിച്ചതും പുഷ്പമാലകൾ നിറഞ്ഞ തറകളും ഉണ്ടായിരിന്നു. അതിലെ കളിക്കുഴി മനോഹരമായിരുന്നു, കഴുകി തിളക്കമുള്ളതും പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതും, മയക്കമുള്ള പെൺപക്ഷികളുടെ കൂജനം മുഴങ്ങുന്നതുമായിരിന്നു. അകത്തുള്ള മതിലുകൾ കിന്നരന്മാരുടെ സംഗീതം മുഴങ്ങും വിധം; കാറ്റിൽ കാണാനാവാത്ത, മനസ്സിനെ ആഗ്രഹിപ്പിക്കുന്ന ധൂപസുഗന്ധം നിറഞ്ഞു. ചുറ്റും മയിലുകളും കളിക്കുന്ന സ്ത്രീകളും, സംഗീതജ്ഞർ, ഹംസക്കൂട്ടങ്ങളുടെ കൂകാരം, ക്രിസ്റ്റൽ തൂണുകൾ തുടങ്ങിയവയൊക്കെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിലെ അന്തരീക്ഷം ശുദ്ധവും ആശയക്കുഴപ്പമില്ലാത്തതുമായിരിന്നു; കിന്നരന്മാർ നിറഞ്ഞു; തുതിക്കകൾ രത്നങ്ങളിൽ ഇടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. മുത്തുകളുടെ പ്രതിഫലനം കൊണ്ടു മാതളഫലത്തിന്റെ വിത്തുകൾ പോലെയുള്ള മതിലുകൾ അവിടെ കാണാമായിരുന്നു. അവിടെയാണ് ദേവി പാശകളി കളിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്. നീലവജ്രം പോലെ തെളിഞ്ഞ നിലത്ത് അവർ കളിക്കാനായി നിന്നു; അവരുടേയും ശിവന്റേയും രൂപങ്ങൾ ആനന്ദത്തിലും രമണീയതയിലും ഏകീകരിച്ചു. അവിടെ ദേവിയും ശങ്കരനും കളിക്കുമ്പോൾ, ആ ഗൃഹത്തിനകത്ത് ഒരു വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു. അതു കേട്ടു, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ ദേഹത്തോടുകൂടി ദേവി ഹരനോട് ചോദിച്ചു: “ഇത് എന്താണ്?” ശിവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: “നിനക്ക് ഇതുവരെ ഇതു കാണാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല, മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ. ഇവരാണ് എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഗണേശന്മാർ, ഈ പർവ്വതത്തിൽ എപ്പോഴും കളിക്കുന്നവർ.” “തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും നിയന്ത്രണവും തീർത്ഥസേവനവും കൊണ്ട്, ആ ശ്രേഷ്ഠപുരുഷന്മാർ മുമ്പ് എന്നെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അവർ എന്റെ അടുത്താണ്, മനോഹരമായ രൂപങ്ങളിലും മഹാശക്തിയിലും മഹാഗുണങ്ങളിലും, തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടാനുസൃത രൂപങ്ങളിൽ, വലിയ ഉത്സാഹത്തോടെയും ഉള്ളവരാണ്.” “ഞാൻ സൃഷ്ടിയും ലയവും ചെയ്യാൻ ശേഷിയുള്ള ആ മഹാപുരുഷന്മാരെ എന്റെ പ്രവർത്തികളാൽ അത്ഭുതപ്പെടുത്താറുണ്ട്. എപ്പോഴും ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രനും ഗാന്ധർവരും കിന്നരരും മഹാനാഗന്മാരുമൊക്കെ എന്നെ ചുറ്റിനിൽക്കുമ്പോഴും, പ്രിയവതിയായവളേ, എന്റെ ഈ അനുചിത്വങ്ങൾ എന്നെ ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുന്നില്ല.” “ഇവരാണ് എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഗണങ്ങൾ, പർവ്വതത്തിൽ കളിക്കുന്നവർ.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ ദേവി അവിടുന്ന് പുറത്ത് പോയി. ഒരു ജനാലയിലേക്കു സമീപിച്ച്, അത്ഭുതഭാവത്തോടെ ദേവി പുറത്തു നോക്കി. അവിടെ ചിലർ ദുർബലരായി, ചിലർ ഉന്നതരായി, കുറുകിയവരും കൂർത്തവരും വലിയ വയറുള്ളവരുമായിരിന്നു. ചിലർക്കു കടുവയുടെ മുഖം, ചിലർ ആടിന്റെയും പന്നിയുടെയും രൂപം, പലതരം മൃഗരൂപങ്ങൾ, ദഹനശക്തിയുള്ള വായ്, കറുത്തതും മഞ്ഞയും നിറങ്ങളുമുള്ളവരായിരുന്നു. ചിലർ സുമധുരരായി, ചിലർ ഭയാനകരായി, ചിലർ പുഞ്ചിരിയോടെ, കറുത്തതും മഞ്ഞതും നിറമുള്ള ജടാമുടിയോടെ; ചിലർ പക്ഷികളുടെ മുഖം, ചിലർ വിവിധ മൃഗങ്ങളുടേയും മുഖം. ചിലർ പടുകുത്തിയ വസ്ത്രം, ചിലർ ജീവന്റെ ചർമ്മം, ചിലർ നഗ്നരായി, ചിലർ വിരൂപരായി; ചിലർക്കു പശുവിന്റെ ചെവി, ചിലർക്കു ആനയുടെ ചെവി, പല വായ്, കണ്ണ്, വയറുകളോടുകൂടി. ചിലർ അനേകം കാലുകളും കൈകളും, വിവിധ ദൈവായുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ചു; ചിലർ പലതരം പുഷ്പമാലകളണിഞ്ഞു, പലവിധ സർപ്പങ്ങൾ അലങ്കാരമായി. ചിലർ കുറുക്കൻമുഖവും ആയുധങ്ങളും, വിവിധ കവർച്ചകളുമണിഞ്ഞു; ചിലർ അത്ഭുതകരമായ വാഹനങ്ങളിൽ, ദൈവീകരൂപത്തിൽ ആകാശത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. ചിലർ വീണകളുടെ സംഗീതം മുഴക്കുന്നു, ചിലർ വിവിധ ഭംഗിമയിൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; ആ ഗണങ്ങളുടെ കൂട്ടം കണ്ട ദേവി ശങ്കരനോട് ചോദിച്ചു: “ഇവർ ആരാണ്? എത്ര പേർ? പേരെന്ത്? സ്വഭാവമെന്ത്? ഇവിടെയൊക്കെയുള്ളവരെ ഓരോരുത്തരെയും എന്നോട് വിശദമായി പറയൂ.” ശിവൻ പറഞ്ഞു: “ഇവർ അനേകക്കണക്കാണ്, കോടികൾക്കണക്കിന്; വിവിധ ശക്തികൾ കൊണ്ടും പ്രശസ്തരാണ്. ഈ ശക്തിമൂല്യവും ഭയാനകവുമായവരാൽ ലോകം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. തീർത്ഥങ്ങളിൽ, വഴികളിൽ, തകർന്നതോട്ടങ്ങളിൽ, വീടുകളിൽ, ദാനവശരീരങ്ങളിൽ, കുട്ടികളിൽ, ഭ്രാന്തന്മാരിൽ—ഇവർ ആഹ്ലാദത്തോടെ പ്രവേശിക്കുന്നു, വിവിധ ഭക്ഷണങ്ങളിൽ ആസ്വദിക്കുന്നു.” “ചിലർ ചൂട് കുടിക്കുന്നു, ചിലർ നുര, ചിലർ പുക, ചിലർ തേന്; ചിലർ രക്തം കുടിക്കുന്നു, ചിലർ എല്ലാം ഭക്ഷിക്കുന്നു; ചിലർ വായുവിൽ ജീവിക്കുന്നു, ചിലർ ജലത്തിൽ.