സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കം മുതൽ തന്നെ, ഭൗതികത്വത്തിന്റെ വ്യത്യാസങ്ങൾ സ്വയം ഭൗതികത്വത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ പരസ്പരം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; പ്രകൃതിദത്തമായ കാരണവും ഫലവും ഒരേസമയം പ്രകടമാകുന്നു. അഗ്നിക്കൊമ്പിൽനിന്ന് ഒരേസമയം ശാഖകൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, അതേപോലെ തന്നെ, കാരണത്തിൽനിന്ന് ക്ഷേത്രജ്ഞന്മാർ ഒരേ സമയത്ത് ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അന്ധകാരത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമായിരുന്ന ജ്വലിക പെട്ടെന്ന് ദൃശ്യമായുപോലെ, അപ്രകൃതം പിന്വലിക്കുമ്പോൾ, അതും അഗ്നിജ്വലികപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു. ആ മഹാത്മാവ്, ശരീരത്തിൽ വാസം ചെയ്ത് അവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; മഹത്ത്വത്തിന്റെ അന്ധകാരത്തിന് അതീതമായി, വ്യത്യസ്തതകൊണ്ട് അവൻ തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെയിരിക്കുമ്പോൾ, ജ്ഞാനി തപസ്സിന്റെ പര്യവസാനം പ്രാപിച്ചവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അവന്റെ ബുദ്ധി വളരുമ്പോൾ, നാലു ഗുണങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു: ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം, ഐശ്വര്യം, ധർമ്മം—ഇവ സ്വാഭാവികമായുണ്ടാകുന്നു, എന്നാൽ അവൻ അവയെ തിരിച്ചറിയാറില്ല. മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരബോധത്തിൽനിന്ന് സിദ്ധി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ നഗരത്തിൽ (ശരീരത്തിൽ) വസിക്കുന്നു, മുമ്പ് ക്ഷേത്രജ്ഞൻ ആയതുപോലെ. നഗരത്തിൽ വസിക്കുന്നതിനാൽ അവൻ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവനിൽനിന്ന് ധർമ്മം ഉദ്ഭവിക്കുന്നതിനാൽ അവൻ ധാർമികനാണ്. സ്വാഭാവിക ശരീരത്തിൽ, അപ്രകൃതം ബുദ്ധിയിലൂടെ ജ്ഞാനമുള്ളതാകുന്നു; ഇങ്ങനെ, ക്ഷേത്രജ്ഞൻ വികസിക്കുന്നു, ക്ഷേത്രം സ്വയം ഉദ്ദേശമില്ലാതെ. പിന്വലിക്കുന്ന സമയത്ത്, പുരാതനൻ അജ്ഞാനിയാകുന്നു; ക്ഷേത്രജ്ഞൻ തിരിച്ചറിയുന്ന ഈ വസ്തു, എന്റെ അനുഭവത്തിനായാണ്. ഋഷി അഹിംസ, ജ്ഞാനം, സത്യം, തപസ്സു, ശാസ്ത്രം എന്നിവയുടെ മൂലമാണ്; ഇതെല്ലാം ഒന്നായി ഉള്ളതിനാൽ ബ്രാഹ്മണനും, അതുപോലെ ഋഷിയും, പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു. പിന്വലിക്കുന്ന സമയത്ത്, അപ്രകൃതം ബുദ്ധിയിലൂടെ ഋഷിയായിത്തീരും; അത്യുന്നതാവസ്ഥയിലെത്തുന്നതിനാൽ അവൻ പരമഋഷി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഒരു നാമത്തിന്റെ ഉത്ഭവകാരണം ചലനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മൂലത്തിൽ നിന്നാണ്; സ്വയംജനിതനായതിനാൽ, അവൻ ദർശാവ് (seer) ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവാനോടൊപ്പം ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽനിന്ന് പുത്രന്മാർ സ്വയമേവ ഉദ്ഭവിച്ചു; അവർ പിന്വലിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ ബുദ്ധി മഹത്തായ പരമാവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് എത്തി. ഉയർന്ന ദർശനത്തോടുകൂടി, അവർ മഹാഋഷികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അവരുടെ മധ്യേ ഭഗവാന്മാരുടെ പുത്രന്മാർ, ചിലർ മനസ്സിൽനിന്നും ചിലർ ശരീരത്തിൽനിന്നുമാണ് ജനിച്ചത്. ഇങ്ങനെ, പരമത്തിൽ നിന്ന് ഋഷികൾ ഉദിച്ചുവന്നു; അവരിൽ നിന്നു ആദ്യഋഷികൾ, അവരിൽ നിന്നുള്ള പുത്രിമാർ (ഋഷികകൾ) സംയോജനത്തിലും ഗർഭത്തിലും നിന്നുമാണ് ജനിക്കുന്നത്. പരമത്തിൽ നിന്ന് ഋഷികൾ, ആദ്യത്തിൽ നിന്ന് ഋഷികകൾ; ഋഷികകളുടെ പുത്രന്മാർ, ഋഷികളുടെ സന്തതിയെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. പരമരീതിയിൽ ഋഷിയെക്കുറിച്ച് കേട്ടവർ ശ്രുതഋഷികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അപ്രത്യക്ഷാത്മാവ്, മഹാത്മാവ്, അഹങ്കാരാത്മാവും അങ്ങനെ തന്നെ. ഭൂതാത്മാവും ഇന്ദ്രിയാത്മാവും—ഇവയുടെ ജ്ഞാനം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ, ഋഷികളുടെ വംശം അഞ്ചു പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്. ഭൃഗു, മരീചി, അത്രി, അങ്കിരാ, പുലഹ, ക്രതു, മനു, ദക്ഷ, വസിഷ്ഠ, പുലസ്ത്യ—ഇവരാണ് ആ പതിനാല് മനസ്സിൽനിന്നു ജനിച്ച, സ്വയം ഉദ്ഭവിച്ച ഭഗവാന്മാർ; അവർ മഹാഋഷികൾ ആകയാൽ മഹർഷികൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ഭഗവാന്മാരുടെ പുത്രന്മാർ: കാവ്യ, ബൃഹസ്പതി, കശ്യപ, ച്യവനനും. ഉതത്യ, വാമദേവ, അഗസ്ത്യ, കൗശിക, കർദമ, വാലഖില്യർ, വിശ്രവ, ശക്തിവർദ്ധനൻ—ഇവരും. ഇവരാണ് തപസ്സിലൂടെ ഋഷിസ്ഥാനം നേടിയവരു; ഇനി അവരുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രിമാർ, ഋഷികകൾ കേൾക്കൂ: വത്സര, നഗ്നഹൂ, മഹാഋഷിയായ ഭാരദ്വാജ, ദീർഘതമ, ബൃഹദ്വക്ഷ, ശരദ്വത. വാജിശ്രവ, സുചിന്ത, ശാവ, പരാശര, ശ്രിംഗി, ശംഖപാ, രാജാവ് വൈശ്രവണൻ എന്നിവരും. ഇവരൊക്കെയും സത്യത്താൽ ഋഷിസ്ഥാനം പ്രാപിച്ച ഋഷികകൾ; ഭഗവാന്മാർ, ഋഷികൾ, പ്രശസ്തരായ ഋഷികകൾ. ഇനി മന്ത്രകർതാക്കളായവരെ മുഴുവൻ കേൾക്കൂ: ഭൃഗു, കശ്യപ, പ്രചേത, ആത്മസംയമനമുള്ള ദധീച. ഊർഷ, ജമദഗ്നി, വേദ, സാരസ്വത, ആർഷ്ടിഷേണ, ച്യവന, വീതഹവ്യ, സവേധസ. വൈന്യ, പൃഥു, ദിവോദാസ, ബ്രഹ്മവാൻ, ഗൃത്സ, ശൗനക—ഇവരാണ് മന്ത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച മുൻനിര ഭൃഗുക്കൾ. അംഗിരസ്, ത്രിത, ഭാരദ്വാജ, ലക്ഷ്മണ, കൃതവാച, ഗർഗ, സ്മൃതിസങ്കൃതി. ഗുരുവിത, മന്ദാത, അംബരീഷ, യുവനാശ്വ, പുരുകുത്സ, സ്വസ്രവസ്, സദസ്യവാൻ. അജമീധ, അശ്വഹാര്യ, ഉത്കല, കവി, പൃഷദശ്വ, വിരൂപ, കാവ്യ, മുദ്ഗല. ഉതത്യ, ശരദ്വാൻ, വാജിശ്രവ, അപസ്യൗഷ, സുചിത്തി, വാമദേവ. ഋഷിജ, ബൃഹചുക്ല, ദീർഘതമ, കക്ഷിവാൻ—മുപ്പത്തിമൂന്നു പേരാണ് പ്രശസ്തരായ അങ്കിരസ്സർ. ഇവരൊക്കെയും മന്ത്രകർതാക്കളാണ്; ഇനി കശ്യപന്മാരെ കേൾക്കൂ: കശ്യപ, സഹവത്സര, നൈധ്രുവ, നിത്യ. അസിത, ദേവല—ഈ ആറു പേർ ബ്രഹ്മവാദികൾ; അത്രി, അർദ്ധസ്വന, ശാവസ്യ, ഗവിഷ്ഠിര. കർണകമുനി, സിദ്ധ, പൂർവതിഥി. ഇവരാണ് മന്ത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച ആറു മഹർഷികൾ; വസിഷ്ഠ, ശക്തി, മൂന്നാമനായ പരാശര. ഇതിനു ശേഷം, ഇന്ദ്രനുപമനായ അഞ്ചാമൻ ഭാരദ്വസു; ആറാമൻ മിത്രാവരുൺ, ഏഴാമൻ കുന്ദിന. ഇങ്ങനെ മഹർഷികൾ, അവരുടെ പുത്രന്മാർ, മന്ത്രകർതാക്കൾ, അവരുടെ വംശപരമ്പര—all എല്ലാം പരമാത്മാവിന്റെ കൃപയാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതും, സത്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവയും ആകുന്നു.