ഏതെങ്കിലും ഏറ്റവും ആഗ്രഹിച്ച സമ്പത്ത് ന്യായമായി ലഭിച്ചാൽ, അതു യോഗ്യരായവർക്കു ദാനം ചെയ്യേണ്ടതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു—ഇതാണ് ഉചിതമായ ദാനത്തിന്റെ ലക്ഷണം. വേദവും സ്മൃതിയും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ധർമ്മം, അതായത് വർണ്ണാശ്രമധർമ്മം, സദാചാരികൾ പാലിച്ചിട്ടുള്ളത്, സദ്പുരുഷന്മാർ അംഗീകരിക്കുന്നു. അനിഷ്ടത്തിൽ വൈരാഗ്യം പുലർത്താതിരിക്കുക, ഇഷ്ടത്തിൽ ആനന്ദം കൊള്ളാതിരിക്കുക, സുഖം, ദു:ഖം, ദു:ഖിതാവസ്ഥ എന്നിവയിൽ നിന്ന് പിന്മാറുക—ഇതാണ് വൈരാഗ്യം. ചെയ്യപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളെയും ചെയ്യാത്ത കാര്യങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിക്കുകയും, നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള പ്രവൃത്തികളെ വിട്ട് നിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് സന്ന്യാസം എന്നാണ് പറയുന്നത്. അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് വ്യക്തിയിലേക്കും, ചൈതന്യവും അചൈതന്യവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം മനസിലാക്കി, മാറ്റങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നവൻ ജ്ഞാനത്തിൽ പണ്ഡിതനാണ്. ഇവയാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ അവയവങ്ങളായ ലക്ഷണങ്ങൾ—സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ സാരം അറിഞ്ഞിരുന്ന പുരാതന മഹർഷിമാർ പഠിപ്പിച്ചവ. ഇപ്പോൾ ഞാൻ മനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിനും, നാലുവിധ യാഗങ്ങൾക്കും, നാലു വർണ്ണങ്ങൾക്കുമുള്ള നിയമം വിശദീകരിക്കാം. ഓരോ മനുവിന്റെയും കാലഘട്ടത്തിൽ, വ്യത്യസ്തമായ ഒരു വേദം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—ഋഗ്, യജുർ, സാമവേദങ്ങൾ, ഓരോന്നും ഓരോ ദേവതയെ ആശ്രയിച്ച്. നിർദ്ദിഷ്ടമായ മന്ത്രങ്ങൾ, ഹോമസൂത്രങ്ങൾ, ദ്രവ്യങ്ങളെയും ഗുണങ്ങളെയും പ്രവർത്തികളെയും ഉദ്ദേശിച്ച് ഉള്ള മന്ത്രങ്ങൾ, എല്ലാം മുമ്പുപോലെ തുടരുന്നു. വംശത്തെ കുറിച്ചുള്ള മന്ത്രങ്ങളും ഉണ്ട്; അങ്ങനെ ഓരോ മനുവിന്റെയും കാലഘട്ടത്തിൽ, വ്യത്യാസങ്ങളനുസരിച്ച് നാലുവിധ മന്ത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവയിൽ ബ്രഹ്മമന്ത്രം പുന:പുന: സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു; അതുവഴി മന്ത്രങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം നാലുവിധമാണ്. അതർവ, ഋഗ്, യജുർ, സാമവേദങ്ങളിൽ, മഹർഷിമാരുടെ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സുകൾ നടക്കുന്നു. ഓരോ മനുവിന്റെയും കാലാരംഭത്തിൽ, മന്ത്രങ്ങൾ അഞ്ച് വിധത്തിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു—അസന്തോഷം, ഭയം, ദു:ഖം, മോഹം, വ്യസനം എന്നിവയാൽ. ഇനി ഞാൻ മഹർഷിമാരുടെ നക്ഷത്രങ്ങളെയും, അവരുടെ സ്വഭാവത്തെയും നിർണയിക്കുന്ന ചിഹ്നം വിശദീകരിക്കാം. അഞ്ചുവിധം ഋഷിപരമ്പരകൾ പഴയകാലത്തെയും ഭാവിയിലെയും കാലത്തെയും ഓർക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ, ഇവയുടെ ഉത്ഭവം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. പ്രളയത്തിന്റെ സമയത്ത്, എല്ലാം ഗുണസാമ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അവിടെ ദേവന്മാരിൽ വ്യത്യാസം ഇല്ല, അവ്യക്തമായ, അനിർവ്വചനീയമായ, അന്ധകാരത്തിൽ നിറഞ്ഞതായ അവസ്ഥയിലാണു്. അത് മുൻബോധമില്ലാതെ, ചൈതന്യത്തിനായി പുരോഗമിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ഋഷിപരമ്പര ബുദ്ധിയാൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു, ചൈതന്യത്താൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു. അവ മത്സ്യവും വെള്ളവും പോലെയാണ്; എല്ലാം ചൈതന്യത്താൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു, ഗുണങ്ങൾ കാരണം-ഫല ബന്ധത്തിൽ വികസിക്കുന്നു. വിഷയം (object)യും വിഷയിയും (subject) അർത്ഥവും ശബ്ദവും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്; കാലക്രമത്തിൽ, കാരണം കൊണ്ടുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം മഹത്ത്വം തുടങ്ങിയ പ്രകൃത്യുദ്ഭവങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ ഉത്ഭവിക്കുന്നു; മഹത്തിൽ നിന്ന് അഹംകാരവും, അതിൽ നിന്ന് ഭൂതങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും. ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്ന് അവയുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ പരസ്പരം ഉത്ഭവിക്കുന്നു; കാരണം-ഫല ബന്ധം ഉടനടി പ്രകടമാവുന്നു. ഒരു തീക്കൊണ്ടിൽ നിന്ന് ശാഖകൾ ഒരുമിച്ച് ഉത്ഭവുന്നതുപോലെ, ക്ഷേത്രജ്ഞന്മാർ കാരണം കൊണ്ടു ഒരേ സമയത്ത് ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ഇരുട്ടിൽ പെട്ടെന്നു തിളങ്ങുന്ന വണ്ടുപോലെ, അവ്യക്തം പിന്വലിക്കുമ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷത്തിൽ നിന്ന് തെളിഞ്ഞു കാട്ടുന്നു. ആ മഹാത്മാവ് ശരീരത്തിൽ നിലകൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു; മഹത്തിൻ്റെ അന്ധകാരത്തിന് അതീതമായി, അവൻ വ്യത്യസ്തനായി തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ സ്ഥിരമായി, ജ്ഞാനി തപസ്സിന്റെ പര്യവസാനത്തെ എത്തുന്നു; അവന്റെ ബുദ്ധി വളരുമ്പോൾ, നാലുവിധം ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം, ഐശ്വര്യം, ധർമ്മം—ഇവയാണ് ആ നാലു; ഇവ സ്വാഭാവികമായുള്ളവയാണ്, പക്ഷേ അവൻ അവയെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരത്തിന്റെ ചൈതന്യത്തിൽ നിന്നാണ് സിദ്ധി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നത്; അവൻ നഗരത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു, കാരണം മുമ്പ് ക്ഷേത്രജ്ഞൻ അങ്ങനെ ആയിരുന്നു. വ്യക്തി നഗരത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതിനാൽ, അവൻ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവനിൽ നിന്ന് ധർമ്മം ഉത്ഭവിക്കുന്നതിനാൽ, അവൻ ധാർമ്മികനാണ്. സ്വാഭാവിക ശരീരത്തിൽ, അവ്യക്തം ബുദ്ധിയിലൂടെ ചൈതന്യമുള്ളതാകുന്നു; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ വികസിക്കുന്നു, ക്ഷേത്രം ഉദ്ദേശം ഇല്ലാതെ. പിന്വലിക്കുമ്പോൾ, പുരാതനൻ അചൈതന്യനാകുന്നു; ക്ഷേത്രജ്ഞൻ അതിനെ തിരിച്ചറിയുന്നു, ഈ വിഷയം എന്റെ അനുഭവത്തിനായാണ്. അഹിംസ, ജ്ഞാനം, സത്യവാക്യം, തപസ്സ്, ശാസ്ത്രം—ഇവയുടെ മൂലമാണ് ഋഷി; ഇവ എല്ലാം ഒന്നായതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണനും അങ്ങനെ ഋഷിയും പ്രസംസിക്കപ്പെടുന്നു. പിന്വലിക്കുമ്പോൾ, അവ്യക്തം ബുദ്ധിയാൽ ഋഷിയാകുന്നു; അവൻ പരമാവധി എത്തുന്നതിനാൽ, പരമഋഷി എന്ന പേരിൽ ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു നാമത്തിന്റെ ഉത്ഭവ കാരണം ഗതിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ്; ഈവൻ സ്വയംഭൂവായതിനാൽ, അവൻ ദർശകൻ (seer) ആകുന്നു. ഭഗവാനോടൊപ്പം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള പുത്രന്മാർ സ്വയമേവ ഉദ്ഭവിച്ചു; അവർ പിന്വലിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ ബുദ്ധി മഹത്തും പരമവും കൈവരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, പരമദർശനത്തോടുകൂടി, അവർ മഹർഷികൾ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവരിൽ പ്രധാനരായവരുടെ പുത്രന്മാർ ചിലർ മനസ്സിൽ നിന്നുള്ളവരും, ചിലർ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ളവരുമാണ്. അങ്ങനെ പരമത്തിൽ നിന്ന് ഋഷിമാർ ഉത്ഭവിച്ചു; അവരിൽ നിന്ന് ആദ്യ ഋഷിമാർ; ആ ഋഷിമാരുടെ പുത്രിമാർ, 'ഋഷികകൾ', സംയോജനത്തിലൂടെ ജനിക്കുന്നു. പരമത്തിൽ നിന്ന് ഋഷിമാർ, ആദ്യത്തിൽ നിന്ന് ഋഷികകൾ; ഋഷികകളുടെ പുത്രന്മാരാണ് ഋഷിപുത്രന്മാർ. പറഞ്ഞ പ്രകാരം, പരമാവസ്ഥയിൽ ഋഷിയെ കേട്ടവർ 'ശ്രുതർഷികൾ' എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവ്യക്താത്മാവ്, മഹാത്മാവ്, അഹംകാരാത്മാവ്—ഇവയും. ഭൂതാത്മാവും ഇന്ദ്രിയാത്മാവും—ഇവയുടെ ജ്ഞാനവും പ്രസിദ്ധമാണ്; അങ്ങനെ, ഈ അഞ്ചുവിധ ഋഷിപരമ്പരകൾ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഭൃഗു, മരീചി, അത്രി, അങ്കിരാസ്, പുലഹ, ക്രതു, മനു, ദക്ഷ, വസിഷ്ഠ, പുലസ്ത്യ—ഇവരാണ് ആ പത്ത് മഹർഷികൾ.