അർപ്പണങ്ങൾ പിതൃകർമാനുസൃതമായി സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ, അവൻ അതിവേഗം സൗമ്യാമൃതം കൈവശമാക്കി നീങ്ങുന്നു. ഈ സൗമ്യാമൃതംകൊണ്ട് അവൻ പിതൃദേവന്മാരായ സൗമ്യന്മാരെയും, ബർഹിഷദുകളെയും, കാവ്യന്മാരെയും, അഗ്നിഷ്വത്തന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു. ഋതുക്കളുടെ അഗ്നിയെ മഹർഷികൾ സ്മരിക്കുന്നു; അവർ വർഷത്തെഋതുവെന്നറിയുന്നു. ഋതുക്കൾ ജനിച്ചു, അവയിൽനിന്ന് കാലഘട്ടങ്ങൾ ഉദിച്ചു. പിതാക്കന്മാർ തന്നെയാണ് ഋതുക്കൾ; പക്ഷങ്ങൾ (അർദ്ധമാസങ്ങൾ) ഋതുക്കളുടെ പുത്രന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു. പിതാമഹന്മാർ ഋതുക്കളാണ്, അമാവാസ്യകൾ വർഷത്തിന്റെ പുത്രന്മാർ. പ്രപിതാമഹന്മാർ ദേവന്മാരായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അഞ്ചുവർഷങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരാണ്. ബർഹിഷദുകൾ, കാവ്യന്മാർ, അഗ്നിഷ്വത്തന്മാർ—ഇവരിൽ മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഗൃഹസ്ഥരായ യജമാനന്മാർ, ഹവിര്യജ്ഞങ്ങളും ഋതുകർമങ്ങളും ചെയ്യുന്നവർ ബർഹിഷദുകളായി പുരാണത്തിൽ നിശ്ചിതരായി അറിയപ്പെടുന്നു. യജമാനന്മാരായ ഗൃഹസ്ഥർ അഗ്നിഷ്വത്തന്മാരും ഋതുസംസ്ഥിതയജ്ഞക്കാരും ആകുന്നു; കാവ്യന്മാർ അഷ്ടകകളുടെ അധിപതികളാണ്. ഇപ്പോൾ അഞ്ചുവർഷഘട്ടങ്ങളെക്കുറിച്ച് ശ്രവിക്കൂ. അവയിൽ വർഷം അഗ്നിയാണ്, പരിവത്സരൻ സൂര്യനാണ്, ഇദ്വത്സരൻ സോമയാണ്, അനുവത്സരൻ വായുവാണ്. രുദ്രൻ അവരുടെ വത്സരനാണ്. ഈ അഞ്ചുവർഷങ്ങൾ ഒരു യുഗത്തിന്റെ രൂപങ്ങളാണ്. കാളാനുസൃതമായി ചന്ദ്രൻ അവയിൽ സഞ്ചരിച്ച് അമൃതം പകരുന്നു. ഇവ ദേവതകളുടെ കര്മ്മങ്ങളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു—സോമപാനികളും താപപാനികളും. പുരൂരവസ്സ് ജീവിച്ചിരുന്നകാലം മുഴുവൻ അവരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി. സോമം മാസംതോറും പ്രത്യേകമായി ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ, സ്വധയുള്ളത് സോമപാന പിതൃദേവന്മാർക്കാണ്. അങ്ങനെ അവൻ ആ അമൃതമായ സോമവും മധുവും ലഭിച്ചു. പിന്നീട്, സോമാമൃതം പാനം ചെയ്ത ശേഷം, സൂര്യൻ ഒരു കിരണത്തിലൂടെ സുഷുമ്ണ എന്ന കിരണത്തിലൂടെ സോമപാന ദേവന്മാരുടെ സോമത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു. മുമ്പത്തെ എല്ലാ കലകളും ഒരേസമയം സുഷുമ്ണയുടെ പോഷണത്തിൽ ഓരോ ദിവസവും വളരുന്നു. കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ കലകൾ കുറയുകയും ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ കലകൾ വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ഇങ്ങനെ സൂര്യന്റെ തേജസ്സാൽ ചന്ദ്രന്റെ ശരീരം പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. പൗർണ്ണമിയിലെന്നാൽ, ചന്ദ്രൻ പൂർണ്ണമായും വൃത്താകൃതിയിലാണ്. ഇങ്ങനെ പോഷിക്കപ്പെട്ട്, ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ സോമം ദിവസേന വർദ്ധിക്കുന്നു; ദേവതകൾ ആദ്യം ആ സോമാമൃതം പാനം ചെയ്യുന്നു, പിന്നീട് ശേഷിച്ച ഭാഗം പിതൃദേവന്മാർക്ക് ലഭിക്കുന്നു. പതിനഞ്ചുദിവസം സൂര്യൻ ഒരു കിരണത്തിലൂടെ അതിനെ പാനമാക്കുന്നു; സുഷുമ്ണയുടെ പോഷണത്തിൽ ഓരോ ഭാഗവും ദിവസേന സ്വീകരിക്കുന്നു. സുഷുമ്ണയുടെ പോഷണത്തിൽ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ കലകൾ വർദ്ധിക്കുന്നു; അതിനാൽ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ കലകൾ കുറയുന്നു, ശുക്ലപക്ഷം വർദ്ധിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ സോമം വളരുന്നു; കുറഞ്ഞാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും നിറയുന്നു; ശുക്ല-കൃഷ്ണപക്ഷങ്ങളിൽ ഇങ്ങനെ സോമത്തിന്റെ വർദ്ധനവാണ്. ഈ സോമം പിതൃദേവന്മാർക്കുള്ളതായും, ഭൂമിയിൽ രൂപംകൊണ്ടതായും, പ്രിയപ്പെട്ടതായും, പതിനഞ്ച് അമൃതധാരകളോടുകൂടിയതായും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇപ്പോൾ ചന്ദ്രകലകളുടെ സംയുക്തങ്ങളെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം—പുല്ലിന്റെ കണികൾപോലെ കലകൾ തമ്മിൽ ബന്ധപെട്ടിരിക്കുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, വർഷം, മാസം, പക്ഷങ്ങൾ (ശുക്ല-കൃഷ്ണപക്ഷങ്ങൾ), പൗർണ്ണമി, കണികൾ, സംയുക്തങ്ങൾ എന്നിവയും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അർദ്ധമാസത്തിലെ കലകൾ രണ്ടാം ദിവസത്തിൽ തുടങ്ങി, ഹോമം കലകളുടെ സംയുക്തത്തിൽ നടത്തപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, കലകളുടെ ആരംഭത്തിൽ, ഒന്നാം ദിവസത്തിൽ ആരംഭിച്ച്, സന്ധ്യയ്ക്കും അനുമതിക്കും രണ്ടു ലവകൾ (ക്ഷണങ്ങൾ) സമയമായി കരുതുന്നു; രാകാവേളക്കു മധ്യാഹ്നത്തിലും രണ്ടു ലവകൾ സമയമായി അറിയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണപക്ഷം മധ്യാഹ്നം കഴിഞ്ഞ് സന്ധ്യാകാലം വരുമ്പോൾ അതാണ് പൗർണ്ണമിവേള. സൂര്യൻ വ്യതീപാതത്തിൽ, രേഖയ്ക്ക് മുകളിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ, അതാണ് യുഗാന്തം; ചന്ദ്രൻ യുഗാന്തത്തിൽ രേഖയ്ക്ക് മുകളിലായിരിക്കും ഉദിക്കുന്നത്. പൗർണ്ണമി-വ്യതീപാതത്തിൽ ഇരുവരെയും ഒരുമിച്ച് കാണുമ്പോൾ, കലയുടെ ആരംഭത്തിൽ അവർ അങ്ങനെ നില്ക്കുന്നു. അപ്പോൾ സൂര്യനെ നിരീക്ഷിച്ച് കണക്കാക്കണം; അതാണ് യജ്ഞാദികൾക്കുള്ള യുക്തമായ ആറാമത്തെ കാലഘട്ടം. പൗർണ്ണമി രാത്രിയിൽ, രാത്രി സംയുക്തങ്ങളിൽ, ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ചന്ദ്രൻ പൂർണ്ണമായിരിക്കും; അതിനാൽ, പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രൻ പൂർണ്ണമാകുന്നു. ദിവസത്തിൽ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പരസ്പര വ്യതീപാത സമയത്ത് പൗർണ്ണമിയെ കാണുമ്പോൾ, അതിന്റെ പൂർണ്ണതയാൽ, മധ്യാഹ്നത്തിൽ പൗർണ്ണമിദിനം എന്ന് കരുതുന്നു. പിതൃദേവന്മാരും ദേവതകളും ആ സമയത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നതിനാൽ അതിന് "അനുമതി" എന്നാണ് പേരും, പൂർണ്ണതയാൽ "പൗർണ്ണമി" എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. പൗർണ്ണമി രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രൻ അത്യന്തം പ്രകാശിക്കുന്നതിനാലും, ചന്ദ്രന്റെ വർണ്ണം കാരണം കവിൾ അതിനെ "രാകാ" എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഒരേ നക്ഷത്രത്തിൽ കൂടെ നിൽക്കുമ്പോൾ, ആ പതിനഞ്ചാം രാത്രി അമാവാസ്യ (അമാവാസ്യ) ആണ്. അമാവാസ്യയിൽ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും സംയുക്തത്തിൽ ഒന്നിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ പരസ്പര ദർശനം "ദർശ" എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അമാവാസ്യയിൽ, കലകളുടെ സംയുക്തങ്ങളിൽ രണ്ടു ലവകൾ സമയമായി കരുതുന്നു; ഇത് രണ്ടക്ഷരമുള്ള "കുഹൂ" എന്നും, ആ സമയത്തെ ഉത്സവസന്ധി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അമാവാസ്യയിൽ, മധ്യാഹ്നം കഴിഞ്ഞ് ദിവസം ചന്ദ്രൻ ദൃശ്യമാകുമ്പോൾ, പിന്നെ രാത്രിയിൽ സൂര്യൻ എത്തുമ്പോൾ, ചന്ദ്രൻ സൂര്യനോടൊപ്പം ഉദിക്കുന്നു; അങ്ങനെ, അതാണ് പ്രഭാതകാലം. മധ്യാഹ്നത്തിന് ശേഷം സൂര്യൻ രണ്ടു ലവകളിൽ ചേർന്ന് അസ്തമിക്കുമ്പോൾ, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചന്ദ്രൻ സൂര്യന്റെ വലയം വിട്ട് പുറത്ത് വരുന്നു. രണ്ടു ഗ്രഹങ്ങൾ വേർപെടുമ്പോൾ, അവരുടെ ഇടയിൽ, അന്വാഹാരിയും ദർശവഷട് ഹോമവും നടത്തേണ്ട സമയമാണത്; അതാണ് ഋതുസംഭവവും അമാവാസ്യയിലെ ഉത്സവസന്ധിയും. അമാവാസ്യയിൽ, ദിവസം ചന്ദ്രൻ ക്ഷീണിച്ചും വെളുത്തും കാണുമ്പോൾ, അതിനാൽ, ദിവസം അമാവാസ്യ സൂര്യൻ ഉള്ളതാണെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു. കുഹൂക്കാലം കുയിൽ വിളിക്കുന്നതിനാൽ, ആ സമയത്ത് പൂർത്തിയാകുന്നതുകൊണ്ടു, ഈ അമാവാസ്യ "കുഹൂ" എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ചന്ദ്രന്റെ ശേഷിപ്പു മാത്രമുണ്ടായിരിക്കാൻ സിനീവാലിയുടെ അളവുപോലെ സൂര്യനിൽ അമാവാസ്യ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, അതിനെ "സിനീവാലി" എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അനുമതി, രാകാ, സിനീവാലി, കുഹൂ—ഈ നാലും; രണ്ടു ലവകളുള്ള കാലം കുഹൂ എന്നും, അതിന്റെ അളവിൽ കുഹൂ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.