സർവ്വജനങ്ങളുടെയും രൂപമായ ആദി തത്ത്വത്തിന്റെ മഹത്ത്വം അതിന്റെ പരിമിതികളെയും കുറിച്ച് പറയപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ വരവുകളും പോകലുകളും യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരും എണ്ണാനാവില്ല; മനുഷ്യൻ തന്റെ നശ്വരമായ കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് ആ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ചലനങ്ങൾ കാണാനും കഴിയില്ല. ഇപ്പോൾ മഹേശ്വരൻ എങ്ങനെ നഗരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവനായി, എങ്ങനെ അദ്ദേഹം അവയെ ദഹിപ്പിച്ചു എന്നതിനെ കുറിച്ച് വിശദമായി പറയാൻ എല്ലാവരും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മഹായോഗ്യനായ മായാ നിർമ്മിച്ച ഭയാനകമായ ത്രിപുര നഗരം ദേവൻ എങ്ങനെ ഒരു ബാണത്തിൽ തന്നെ ദഹിപ്പിച്ചു എന്ന് ഞങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും വിനയത്തോടെ ചോദിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ ദയവായി പറയൂ. ദൈവം എങ്ങനെ ത്രിപുരയെ നശിപ്പിച്ചു എന്ന് കേൾക്കൂ. മഹാമായാവിയായ അസുരനായ മായ ആയിരുന്നു ആ നഗരത്തിന്റെ നിർമ്മാതാവ്. ഒരു യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റ ശേഷം, മായ ശക്തമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു. അതു കണ്ട ദൈത്യർ, അദ്ദേഹത്തോടുള്ള കരുണയാൽ, അദ്ദേഹത്തിനായി ശക്തമായ തപസ്സുകൾ ചെയ്തു. അവരിൽ വിദ്യുന്മാലി, ശക്തിയിൽ പ്രബലൻ, താരകൻ, ധൈര്യത്തിൽ മഹാനായവൻ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു. മായയുടെ ശക്തിയിൽ നിലകൊണ്ട്, അവന്റെ പക്കലേയ്ക്ക് ഇരുവരും തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു. അവർ മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കോ മൂന്നു അഗ്നികൾക്കോ സമാനമായി കാണപ്പെട്ടു. മൂന്നു ലോകങ്ങൾ കത്തിക്കുന്നതുപോലെ ദാനവന്മാർ തപസ്സുചെയ്തു—ശീതകാലത്ത് വെള്ളത്തിൽ കിടക്കുകയും, വേനലിൽ അഞ്ചുതരം ചൂട് സഹിക്കുകയും ചെയ്തു. മഴക്കാലത്തും തുറന്ന ആകാശത്തും അവർ തങ്ങളുടെ ദേഹങ്ങൾ ക്ഷയിപ്പിച്ചു; പഴം, കിഴങ്ങ്, പൂവ്, വെള്ളം എന്നിവയിലായിരുന്നു അവരുടെ ആഹാരം. മറ്റേതെങ്കിലും സമയത്ത് ലഭിക്കുന്നതൊക്കെ ഭക്ഷ്യമായി സ്വീകരിച്ചു; തവിട് പുരട്ടി കുരുമുളക് വസ്ത്രം ധരിച്ചു, വൃത്തിയുള്ളതും മലിനവുമായ കുളങ്ങളിലുമാണ് അവർ മുങ്ങിയത്. ഇങ്ങനെ അവർ ദേഹസാരം ഇല്ലാതെ ക്ഷീണിച്ചു, നാഡികൾ തെളിഞ്ഞു കാണപ്പെട്ടു; തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ അവരുടെ പ്രകാശം മങ്ങിയുപോയി. മൂന്നു ദാനവന്മാരുടെ തീയിൽ ലോകങ്ങൾ മുഴുവൻ മങ്ങിപ്പോയി, വാക്കുകൾക്ക് ശക്തി ഇല്ലാതായി. അപ്പോൾ ലോകത്തിന്റെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാ അവർക്കുമുൻപിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ബ്രഹ്മാവിനെ കാണുമ്പോൾ ദൈത്യന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ് അവരുടെ തപസ്സിൽ സന്തോഷത്തോടെ കണ്ണും മുഖവും നിറഞ്ഞു പറഞ്ഞു: "മക്കളേ, നിങ്ങളുടെ തപസ്സിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്, നിങ്ങൾക്ക് വരം നൽകാൻ ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്താണോ ചോദിക്കൂ." അപ്പോൾ മായ, ആനന്ദത്തോടെ കണ്ണുകൾ വീർത്തു, ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: "ദൈവമേ, താരകാസുരനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർ ദൈത്യന്മാരെ തോൽപ്പിച്ചു. ആയുധമേറ്റു അവർ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ശത്രുതയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ഞങ്ങൾ ഭയത്തോടെ ഓടി. എവിടെയും അഭയം കിട്ടിയില്ല. തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിലും, നിങ്ങളോടുള്ള ഭക്തിയിലും ഞാൻ ദൈവങ്ങളും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു കോട്ട നിർമ്മിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആ ത്രിപുര കോട്ടയിൽ ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചവർക്കും, ജലത്തിൽ ജനിച്ചവർക്കും, സപ്തർഷിമാരുടെ ശാപങ്ങൾക്കും, ദേവതകളുടെ ആയുധങ്ങൾക്കും, ദേവന്മാർക്കുമുപരി അതിനു പരാജയമാകരുത്." "ദൈവമേ, ത്രിപുര impregnable ആകട്ടെ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ." മായയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രഹ്മാവ് ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു: "ദുഷ്ടപ്രവൃത്തികളുള്ളവർക്കു അമരത്വം നൽകാൻ കഴിയില്ല, ദാനവാ. അതിനാൽ ഉടൻ കോട്ട നിർമ്മിക്കുവിൻ." ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മായ കോട്ട നിർമ്മിക്കാൻ തയ്യാറായി. കൈകൂപ്പി വീണ്ടും ബ്രഹ്മാവിനോട് മായ പറഞ്ഞു: "യാരെങ്കിലും ഒരേ ഒരു ബാണം കൊണ്ട് ഈ കോട്ടയെ നശിപ്പിച്ചാൽ, അവൻ യുദ്ധത്തിൽ സമം കൊല്ലട്ടെ; ശേഷിക്കുന്നവർക്ക് അജേയത്വം ഉണ്ടാകട്ടെ." "അങ്ങനെയാകട്ടെ," എന്ന് ബ്രഹ്മാവ് സമ്മതിച്ചു. വരങ്ങൾ ലഭിച്ച ശേഷം, ദാനവന്മാർ മായയെ നേതാവാക്കി സന്തോഷത്തോടെ തിരിച്ചു പോയി. തപസ്സിന്റെ മഹത്വത്തിൽ അവർ ഉല്ലസിച്ചു. മായ, മഹാമനസ്സുള്ള ദാനവൻ, മുന്നിൽ നിന്നു. "എങ്ങനെ ഈ കോട്ട ഞാൻ നിർമ്മിക്കാം? ത്രിപുരയെ ഞാൻ എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കാം?" എന്ന് ആലോചിച്ചു. "ദൈവികമായ ആ നഗരം ഞാൻ മാത്രം വസിക്കും; മറ്റാർക്കും അവിടെ പ്രവേശനം ഇല്ല; ഒരേ ഒരു ബാണത്തിൽ അതിനെ നശിപ്പിക്കാനാവില്ല; അതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ അതനുസരിച്ച് ക്രമീകരിക്കണം. ഓരോ നഗരത്തിന്റെയും വിസ്തീർണ്ണം നൂറ് യോജനമാകട്ടെ; വീതിയും അത്രയേറെ തന്നെ. പുഷ്യനക്ഷത്രയോഗത്തിൽ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാകും; നഗരങ്ങൾ അതിനുശേഷം ആകാശത്ത് ഒന്നിച്ചു ചേരും." "പുഷ്യയോഗത്തിൽ അവ ചേർന്ന്, ആ സമയത്ത് ആരെങ്കിലും അവിടെയെത്തിയാൽ, ഒരേ ഒരു പ്രഹരത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് പുരാതന നഗരങ്ങൾ നശിക്കും. ഭൂമിയിൽ ഇരുമ്പ് നഗരം, ആകാശത്തിൽ വെള്ളി നഗരം, അതിനു മുകളിൽ പൊന്നനഗരം—ഇങ്ങനെ മൂന്നു നഗരങ്ങൾ ചേർന്ന് ത്രിപുര രൂപപ്പെടും. ഇവയെല്ലാം നൂറ് യോജന വീതിയിൽ, സമീപിക്കാനാകാത്തവയാകും." "മഹത്തായ ഗോപുരങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ എറിയുന്ന യന്ത്രങ്ങൾ, ചക്രങ്ങൾ, കുന്തങ്ങൾ, കമ്പികൾ, വലിയ മന്ദരയും മേറുവും പോലെയുള്ള കവാടങ്ങൾ, പ്രകാശം പകർന്ന മതിലുകൾ—ഇവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കും. മായയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ, സതാരക എന്ന പേരിൽ, ശക്തമായ സംരക്ഷണവും ഉണ്ട്. മിന്നൽപോലെ അതിനെ ചുറ്റിയിരിക്കും. മൂന്നുകണ്ണുള്ള ദൈവത്തെ ഒഴികെ ത്രിപുരയെ നശിപ്പിക്കാൻ ആരാണ് കഴിയുക?" ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച മായ, ദൈവികമായ മാർഗ്ഗങ്ങളാൽ, തൻറെ മനസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ ത്രിപുര കോട്ട നിർമ്മിച്ചു. മതിൽ ഇവിടെ, വഴികൾ ഇവിടെ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റിടങ്ങളിൽ, കവാടങ്ങൾ, ഗോപുരങ്ങളുള്ള പ്രവേശന കവാടങ്ങൾ—എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ടാക്കി. രാജപഥം വിശാലമായിരുന്നു; വീഥികൾ, ചുവടുവഴികൾ, സഭാമന്ദപങ്ങൾ, ചതുരങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.