സൂര്യന്റെ രഥം ഒരു അത്ഭുതകരമായ ഘടനയാണെന്ന് പുരാണങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു. അതിന്റെ നാഭി ഒരു ചക്രം പോലെ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, അതിന്റെ കൂമ്പുകൾ വർഷങ്ങൾ, അതിന്റെ അരകൾ ആറു ঋതുക്കളാണ്. രാത്രിയാണ് ആ രഥത്തിന്റെ യോക്, ധർമ്മം അതിന്റെ പതാകയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അക്ഷത്തിന്റെ അറ്റങ്ങൾ കാലഘട്ടങ്ങൾ, സമയത്തിന്റെ വിഭജനങ്ങൾ ঋതുക്കളെ ചുമക്കുന്നു. രഥത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ അതിന്റെ അതിരുകൾ, പല്ലുകളുടെ നിര, നിമിഷങ്ങൾ എന്നിവയാണ്. കണ്ണിന്റെ മടക്കം അതിന്റെ ചലനമാണ്, shaft അതിന്റെ വിഭജനമായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. അക്ഷത്തിന്റെ അറ്റങ്ങൾ ഉദ്ദേശവും കാമവും ആയി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഏഴ് വൃത്തങ്ങൾ, കുതിരകളുടെ രൂപത്തിൽ, വായുവിന്റെ ശക്തിയിൽ വേഗത്തിൽ ചുമക്കപ്പെടുന്നു. ഗായത്രി, ത്രിഷ്ടുപ്, ജഗതി, അനുഷ്ടുപ്, പങ്ക്തി, ബൃഹതി, ഉഷ്ണിക്—ഇവയാണ് ആ ഏഴ് വൃത്തങ്ങൾ. ചക്രം അക്ഷത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, അക്ഷം പോളിൽ ചുരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു; ചക്രം അക്ഷത്തോടൊപ്പം ചുറ്റുന്നു, പോൾ അക്ഷത്തോടൊപ്പം ചുറ്റുന്നു. അക്ഷവും ചക്രവും പോൾ സ്റ്റാറിന്റെ (ധ്രുവതാര) പ്രേരണയിൽ ചുറ്റുന്നു; അതിന്റെ ഉദ്ദേശത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ ആ രഥത്തിന്റെ ക്രമീകരണം സംഭവിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളുടെ സംയോജനത്തിൽ സൂര്യന്റെ രഥം സ്ഥാപിതമാകുന്നു; shining god, സൂര്യൻ, ആ രഥത്തിൽ ആകാശത്തിലൂടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു. രഥത്തിന്റെ യോക്, അക്ഷത്തിന്റെ അറ്റങ്ങൾ വലതുവശത്താണ്; അതിന്റെ ചുറ്റലിൽ, രശ്മികൾ ആണ് wheel-ഉം yoke-ഉം തമ്മിലുള്ള ആ രണ്ട്. ആ രഥത്തിന്റെ വൃത്തങ്ങൾ, ഒരു കംഭാരൻ ചക്രം പോലെ, എല്ലാ ദിശയിലും വൃത്തം രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. യോക്, അക്ഷത്തിന്റെ അറ്റങ്ങൾ, വായുവിന്റെ തിരകളാൽ ചലിച്ചിരിക്കുന്നു, സ്ഥിരമായ വൃത്തത്തിൽ എല്ലാ ദിശയിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു. ചുറ്റുമ്പോൾ, വൃത്തത്തിൽ രശ്മികൾ വർദ്ധിക്കുന്നു, ഉത്തരായണത്തിൽ; ദക്ഷിണായണത്തിൽ, അതിന്റെ ചുറ്റലിൽ, വൃത്തങ്ങൾ അങ്ങനെ തന്നെ രൂപപ്പെടുന്നു. രഥത്തിന്റെ രണ്ടു രശ്മികൾ, യോക്, അക്ഷത്തിന്റെ അറ്റങ്ങളിൽ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു; അവ പോൾ സ്റ്റാറിന്റെ പിടിയിൽ—ഈ രണ്ട് സൂര്യന്റെ രഥം വലിച്ചുനടത്തുന്നു. പോൾ സ്റ്റാറിന്റെ പിടിയിൽ ആ രശ്മികൾ വലിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, സൂര്യൻ അകത്ത് ചുറ്റുന്നു, വൃത്തങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. രണ്ടു പോയിന്റുകൾക്കിടയിൽ എൺപത് നൂറ് വൃത്തങ്ങൾ സഞ്ചരിച്ച്, പോൾ സ്റ്റാർ വിട്ടുവിടുമ്പോൾ, വീണ്ടും രശ്മികളും യോകും ചേർന്ന് ചുറ്റുന്നു. അങ്ങനെ, സൂര്യൻ പുറത്തുള്ള വൃത്തങ്ങളിലൂടെ വേഗത്തിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഈ രഥം, month by month, ദേവതകൾ അദ്ധ്യക്ഷത വഹിച്ച്, സൂര്യനെയും അനേകം മഹർഷിമാരെയും സഞ്ചരിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ മാസത്തിലും, ഗന്ധർവൻമാർ, അപ്സരസുകൾ, സർപ്പങ്ങളുടെ തലവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ—ഇവരിൽ രണ്ടുപേര씩 സൂര്യനോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നു. മധു, മാധവ മാസങ്ങളിൽ, ധാതാ, ആര്യമൻ, പുലസ്ത്യ, പുലഹ—ഇവ ദേവതകൾ; വാസുകി, സംകീർണ—ഇരുവും സർപ്പങ്ങൾ. ഗന്ധർവന്മാരായ തുംബുരു, നാരദ; അപ്സരസുകളായ കൃതസ്ഥലാ, പുഞ്ചികസ്ഥലാ; രഥ നിർമാതാക്കളുടെ രണ്ടു തലവന്മാർ; രഥശക്തിയിൽ വലിയ രണ്ടു പേർ; രാക്ഷസന്മാരായ ഹേതി, പ്രഹേതി—ഇവരൊക്കെ യാതുധാനന്മാർ. ഇവർ മധു, മാധവ മാസങ്ങളിൽ സൂര്യനോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു; വേനൽക്കാല മാസങ്ങളിൽ, മിത്ര, വരുണയും കൂടെ. അത്രി, വസിഷ്ഠ—രണ്ടു മഹർഷിമാർ; ടക്ഷക, രംഭക—നാഗങ്ങൾ; മേനകാ, സഹജന്യാ—അപ്സരസുകൾ; ഹാഹാ, ഹൂഹൂ—ഗായകൻമാർ. രഥാന്തര, രഥ നിർമാതാക്കളുടെ രണ്ടു തലവന്മാർ; മാനീയൻ, വധ—രണ്ടു യാതുധാനന്മാർ. ഇവ ശുചി, ശുക്ര മാസങ്ങളിൽ സൂര്യനിൽ വസിക്കുന്നു; പിന്നെ, മറ്റുദേവതകളും സൂര്യനിൽ വസിക്കുന്നു. ഇന്ദ്ര, വിവസ്വാൻ, അങ്കിരാ, ഭൃഗു, എലാപത്രസ്; ശംഖപാല—സർപ്പം; നാഗം; വിശ്വാവസു, സുഷേന, പ്രാത, രഥ; അപ്സരസുകൾ—പ്രംലോചാ, നിമ്രോചന്തി; യാതുധാനൻ, ഹേതി; വ്യാഘ്ര, താവു; നഭസ്യ, നഭസ്—ഇവരൊക്കെ സൂര്യനിൽ വസിക്കുന്നു. ശരത്കാലത്തിലെ രണ്ടു മാസങ്ങളിൽ, പർജന്യ, പൂഷാ, ഭാരദ്വാജ, ഗൗതമ—ദേവതകൾ; ചിത്രസേനൻ—ഗന്ധർവൻ; സുരുചി, വിശ്വാചി, ഘൃതാചി—അപ്സരസുകൾ; എരാവതൻ—നാഗം; വിശ്രുത, ധനഞ്ജയ, സെനജിത്, സുഷേന, സെനാനി, ഗ്രാമണി—ഇവരൊക്കെ. ചാര, വാത—യാതുധാനന്മാർ; ത്വിഷ, ഉർജാ മാസങ്ങളിൽ സൂര്യനിൽ വസിക്കുന്നു. ഹേമന്തകാലം—അംശ, ഭാഗ; കശ്യപ, ക്രതു—ഇരുവും ദേവതകൾ. മഹാപദ്മ, കർക്കോട്ടക—സർപ്പങ്ങൾ; ചിത്രസേനൻ—ഗന്ധർവൻ; പൂർണായു, ഗായന—ഗായകൻമാർ. അപ്സരസുകൾ—പൂർവചിത്തി; ഗന്ധർവൻ—ഉർവശി; താര്ക്ഷ്യ, അരിഷ്ടനേമി; സെനാനി, ഗ്രാമണി—ഇരുവും. വിദ്യുത്സൂര്യ, താവു—ഭീകരമായ യാതുധാനന്മാർ; സഹേ, സഹസ്യ—സൂര്യനിൽ. ശീതകാലം—ത്വഷ്ടാ, വിഷ്ണു, ജമദഗ്നി, വിശ്വാമിത്ര—ദേവതകൾ; നാഗങ്ങൾ—കാദ്രവേയ, കംബല, അശ്വതര; ഗന്ധർവൻ—ധൃതരാഷ്ട്ര; സൂര്യവർചസ്—ഇരുവും. അപ്സരസുകൾ—തിലോത്തമാ, രംഭാ, മനോരമാ; ഗ്രാമണി, ഋതജിത്, സത്യജിത്, മഹാബല—ഇവരൊക്കെ സൂര്യനിൽ. ബ്രഹ്മയുക്തനായ രാക്ഷസൻ, യാഗയുക്തനായ രാക്ഷസൻ—ഇരുവും രണ്ടു മാസങ്ങൾ വീതം സൂര്യനിൽ വസിക്കുന്നു. ഈ സാക്ഷാത്കാരങ്ങൾ, സൂര്യന്റെ രഥം, അതിന്റെ ഘടനയും, ദേവതകളും, മഹർഷിമാരും, ഗന്ധർവന്മാരും, അപ്സരസുകളും, സർപ്പങ്ങളും, രാക്ഷസനും, ഓരോ ঋതുവിലും, ഓരോ മാസത്തിലും സൂര്യനിൽ വസിക്കുന്നതിന്റെ വിശിഷ്ടതയും, കാലചക്രത്തിന്റെ മഹത്വവും, ഈ പുരാണകഥയിൽ അത്യന്തം മനോഹരമായി തെളിയുന്നു.