വൈഭവം നിറഞ്ഞ ആകാശത്തിൽ, വെള്ള നിറമുള്ള മേഘങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ജലം ആകശേഷിക്കുന്നു. ആ വെള്ള നിറമുള്ള കിരണങ്ങളാൽ ഉണർത്തപ്പെട്ട ഈ ജലസഞ്ചയം, കാറ്റിന്റെ ഉണർത്തലിൽ, മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് പതിക്കുന്നു. ആറു മാസങ്ങൾ തുടർച്ചയായി, എല്ലാ ജീവികൾക്കും വളർച്ച നൽകാൻ മഴ പെയ്യുന്നു. ഈ കാലത്ത് ഇടിമിന്നലും, കാറ്റ് ഉണർത്തുന്ന ഇടിയും, അഗ്നിയിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്ന മിന്നലും കാണപ്പെടുന്നു. ‘മിഹ’ എന്ന മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ‘മേഘ’ എന്ന പദം ഉത്ഭവിച്ചത്. അതിനാൽ തന്നെ, ജലത്തിന്റെ സ്വഭാവം അതിൽ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ജലസഞ്ചയം ദേഹാന്തരിച്ചുപോകുന്നില്ല; അതിനാൽ തന്നെ, മേഘങ്ങളുടെ സത്ത്വം നിലനിൽക്കുന്നു. അക്രാന്തമായ അക്ഷത്തിൽ നിശ്ചിതമായി നിലകൊള്ളുന്ന സൂര്യൻ മഴയ്ക്കും അതിന്റെ നിലനില്പിനും കാരണമായിരിക്കുന്നു. അക്ഷത്തിൽ അടിയുറച്ച കാറ്റ് വീണ്ടും മഴയെ സമാഹരിക്കുന്നു. ഗ്രഹണത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ, സൂര്യനിൽ നിന്ന് നക്ഷത്രവലയത്തിലേക്ക് അത് സഞ്ചരിക്കുന്നു. തന്റെ സഞ്ചാരത്തിന്റെ അവസാനം, ആ കാറ്റ് അക്ഷത്തിൽ അസ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്ന സൂര്യനിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അതിനാൽ സൂര്യന്റെ രഥത്തിന്റെ ക്രമരൂപം വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരൊറ്റ ചക്രവും, അഞ്ചു അകശലകങ്ങളും, മൂന്നു അക്ഷഭാഗങ്ങളും, സ്വർണ്ണാഭമായ സൂക്ഷ്മമായ അക്ഷവും, എട്ടു ചക്രങ്ങളും, ഒരു ചക്രവലയവും, പ്രകാശമുള്ള ചക്രവുമാണ് സൂര്യന്റെ രഥം. അതിന്റെ വീതിയും നീളവും ലക്ഷക്കണക്കിന് യോജനങ്ങളാണ്; രഥത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം കണക്കാക്കി, shaft അതിന്റെ ഇരട്ടിയാണെന്ന് സൂക്ഷ്മമായി അളക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് ഒരു പ്രത്യേക ലക്ഷ്യത്തിനായി സൃഷ്ടിച്ച ഈ രഥം അപ്രയുക്തമായതും സ്വർണ്ണാഭമായതും ദിവ്യമായതും കാറ്റ് ഓടിക്കുന്ന കുതിരകളാൽ യോജിപ്പിച്ചതുമാണ്. ഛന്ദസുകൾ കുതിരകളുടെ രൂപത്തിൽ ചക്രങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ രൂപത്തിൽ ഇത് വരുൺന്റെ രഥത്തോട് സാമ്യമുണ്ട്. അതിനാൽ, ആ പ്രകാശവാൻ ദൈവം പ്രതിദിനം ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. സൂര്യനും രഥവും വർഷത്തിന്റെ ഘടകങ്ങളായി ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സൂര്യന്റെ നാഭി ഒരൊറ്റ ചക്രമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു; അകശലകങ്ങൾ വർഷങ്ങളാണ്; ചക്രവലയങ്ങൾ ആറു ഋതുക്കളാണ്. രാത്രി യോക് ആണ്; ധർമ്മം നേരെ ഉയർത്തിയ പതാകയാണ്; അക്ഷത്തിന്റെ അറ്റങ്ങൾ യുഗങ്ങളാണ്; കാലഘട്ടങ്ങൾ ഋതുക്കളെ ചുമക്കുന്നവരാണ്. അതിന്റെ അടയാളങ്ങൾ അതിന്റെ അതിരുകൾ, പല്ലുകളുടെ നിര, നിമിഷങ്ങൾ എന്നിവയാണെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു; കണ്ണിറുക്കൽ അതിന്റെ ചലനവും shaft അതിന്റെ വിഭജനവുമാണ്. അക്ഷത്തിന്റെ അറ്റങ്ങൾ ലക്ഷ്യവും ആഗ്രഹവും ആയിരിക്കുന്നു; ഏഴ് ഛന്ദസുകൾ കുതിരകളുടെ രൂപത്തിൽ കാറ്റിനാൽ വേഗത്തിൽ ഇട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഗായത്രി, ത്രിഷ്ടുപ്, ജഗതി, അനുഷ്ടുപ്, പംക്തി, ബൃഹതി, ഉഷ്ണിക്—ഇവയാണ് ആ ഏഴ് ഛന്ദസുകൾ. ചക്രം അക്ഷത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു; അക്ഷം അക്ഷത്തിൽ നിശ്ചിതമാണ്; ചക്രം അക്ഷത്തോടൊപ്പം ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നു; അക്ഷം അക്ഷത്തോട് കൂടിയാണ് ഭ്രമണം. അക്ഷം ചക്രത്തോടൊപ്പം അക്ഷതാരയിൽനിന്നു പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ ലക്ഷ്യശക്തിയാൽ രഥത്തിന്റെ ക്രമീകരണം നടക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, അതിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളുടെ സംയോജനത്തിലൂടെ സൂര്യന്റെ രഥം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ, ആ പ്രകാശമുള്ള ദൈവം ആകാശത്ത് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു. രഥത്തിന്റെ യോക് അറ്റവും അക്ഷ അറ്റവും വലതുവശത്താണ്; അത് ഭ്രമണം ചെയ്യുമ്പോൾ, രശ്മികൾ ചക്രത്തിന്റെയും യോകിന്റെയും അറ്റങ്ങളിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു നിലകൊള്ളുന്നു. ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ രഥത്തിന്റെ ചക്രങ്ങൾ, ഒരു ചുമരിക്കാരന്റെ ചക്രം പോലെ, എല്ലാ ദിശകളിലും വട്ടം കറങ്ങുന്നു. രഥത്തിന്റെ യോകിന്റെയും അക്ഷത്തിന്റെയും അറ്റങ്ങൾ കാറ്റിന്റെ തിരമാലകളാൽ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അവ സ്ഥിരമായ വട്ടത്തിൽ എല്ലാ ദിശകളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഭ്രമണത്തിനിടയിൽ, ഉത്തരയാനത്തിൽ രശ്മികൾ വട്ടത്തിൽ വർദ്ധിക്കുന്നു; ദക്ഷിണായനത്തിൽ, ചക്രങ്ങൾ അങ്ങനെ തന്നെ രൂപപ്പെടുന്നു. രഥത്തിന്റെ രണ്ട് രശ്മികൾ, യോകിന്റെയും അക്ഷത്തിന്റെയും അറ്റങ്ങളിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; അക്ഷതാരത്തിൽ അവ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു—ഈ രണ്ടാണ് സൂര്യന്റെ രഥത്തെ വലിക്കുന്നത്. അക്ഷതാരം ഉറച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ, രശ്മികൾ അതിൽ പിടിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, സൂര്യൻ അതിനകത്ത് ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നു. അക്ഷതാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം വിട്ട്, അഞ്ഞൂറ് വട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ, വീണ്ടും രശ്മികളും യോകും ചേർന്ന് സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അങ്ങനെ സൂര്യൻ പുറം വട്ടങ്ങളിൽ വേഗത്തിൽ ഭ്രമണം ചെയ്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഈ ദൈവങ്ങൾ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന രഥം, ഓരോ മാസവും ക്രമമായി, സൂര്യനെയും അനേകം മഹർഷിമാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഗാന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, സർപ്പന്മാരുടെ തലവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ—ഇവരൊക്കെയും ഓരോ മാസം രണ്ട് പേർ വീതം സൂര്യനോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു. ധാതാവ്, അര്യമൻ, പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ—ഇവരാണ് പ്രജാപതികൾ; വാസുകിയും സംകീർണ്ണനും രണ്ടുപേരും സർപ്പങ്ങളാണ്. തുംബുരു, നാരദൻ—ഗാന്ധർവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠർ; കൃതസ്ഥലാ, പുഞ്ചികസ്ഥലാ എന്നീ അപ്സരസ്സുകളും അവരോടൊപ്പം. രഥശില്പികളിലെ രണ്ട് പ്രധാനികൾ, വലിയ രഥശക്തിയുള്ള രണ്ടുപേരും, ഹേതിയും പ്രഹേതിയും എന്ന രണ്ട് യാതുധാനരാക്ഷസന്മാരും ഓരോ കാലയളവിൽ. മധു, മാധവ എന്നീ മാസങ്ങളിൽ ഈ സംഘം സൂര്യനോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു; വേനലിൽ, മിത്രനും വരുണനും കൂടെ. അത്രി, വസിഷ്ഠൻ എന്നീ മഹർഷികൾ; തക്ഷക, രംഭക എന്ന രണ്ട് നാഗന്മാർ; മേനക, സഹജന്യ എന്ന അപ്സരസ്സുകൾ; ഹാഹ, ഹൂഹു എന്ന ഗാന്ധർവന്മാർ—ഇവരും വേറെയും. രഥാന്തരയും രഥശില്പികളിലെ രണ്ട് പ്രധാനികളും; മാനുഷഭക്ഷയും വധയും എന്ന രണ്ട് യാതുധാനന്മാർ. ശുചി, ശുക്ര എന്ന മാസങ്ങളിൽ ഇവർ സൂര്യനിൽ വസിക്കുന്നു; പിന്നെ മറ്റു ദേവതകളും സൂര്യനിൽ വസിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ, വിവസ്വാൻ, അംഗിരസ്, ഭൃഗു, ഏലാപത്രസ്, ശംഖപാല എന്ന സർപ്പൻ, മറ്റൊരു നാഗൻ—ഇവരും അവിടെ. വിശ്വാവസു, സുഷേണ, പ്രാത, രഥ—ഈ ഗാന്ധർവന്മാർ; അപ്സരസ്സുകളിൽ പ്രമ്ലോച, നിമ്രോചന്തി—ഇവരും അവിടെ. യാതുധാനൻ, ഹേതി, വ്യാഘ്രൻ, താവ്, നഭസ്യ, നഭസ്—ഇവരും സൂര്യനിൽ വസിക്കുന്നു. ശരത്കാലത്തിലെ രണ്ട് മാസങ്ങളിൽ, പർജന്യൻ, പൂഷൻ, ഭരദ്വാജൻ, ഗൗതമൻ—ഈ ദേവതകളും സൂര്യനിൽ വസിക്കുന്നു. ചിത്രസേന എന്ന ഗാന്ധർവൻ, സുരുചി, വിശ്വാചി, ഘൃതാചി എന്ന അപ്സരസ്സുകൾ—ഇവരും അവിടെ വസിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, സൂര്യന്റെ ദിവ്യരഥം അക്ഷതാരത്തിൽ ചുറ്റി, ദൈവങ്ങൾ, മഹർഷികൾ, ഗാന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, സർപ്പന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ—എല്ലാവരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ഓരോ മാസവും ആകാശമണ്ഡലത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.