അവിടെ, ആ രഥത്തെ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി നിന്നു. “ഇത് മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ ചന്ദ്രപ്രഭ എന്ന അശ്വമാണ്,” എന്നു അവർ പറഞ്ഞു. എന്നാൽ, ആ മഹത്തായ കുതിര എങ്ങനെ ഒരു പെണ്കുതിരയായി മാറി? അതിന് കാരണമെന്താണ്? ഈ അത്ഭുതകരമായ സംഭവം എന്താണെന്ന് അവർ വൈദികനായ മൈത്രാവരുണിയെ ചോദിച്ചു. “യോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ഇതിന്റെ രഹസ്യം പറയൂ,” എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ, ധ്യാനദൃഷ്ടിയാൽ സകലവും കാണുന്ന വസിഷ്ഠർ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: “പണ്ടെ ശരവണത്തിൽ ശിവഭാര്യ ഒരു വ്രതം എടുത്തിരുന്നു— ഇവിടെ പ്രവേശിക്കുന്ന ഏത് പുരുഷനും സ്ത്രീഭാവം പ്രാപിക്കും. അതുപോലെ, ഈ കുതിരയും രാജാവിനോടൊപ്പം സ്ത്രീയായി മാറി. പക്ഷേ, അവൻ കുബേരനെപ്പോലെ വീണ്ടും പുരുഷഭാവം പ്രാപിക്കും. അതിന് പിനാകധാരിയായ ശിവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ മാത്രം സാധിക്കും.” അതിനുശേഷം, മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ മഹേശ്വരൻ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. അവർ പാർവതിയെയും പരമേശ്വരനെയും വിവിധ സ്തുതികളാൽ പ്രാർത്ഥിച്ചു. ദൈവദമ്പതികൾ പറഞ്ഞു: “ഈ വ്രതം ലംഘിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ, ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ അശ്വമേധയാഗത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം നിങ്ങൾക്കു ഇരുവർക്കും ലഭിക്കും. അപ്പോൾ കിംപുരുഷൻ തീർച്ചയായും വീണ്ടും പുരുഷനാകും.” ഇതിൽ യോജിച്ച മനുപുത്രന്മാർ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ അശ്വമേധയാഗഫലത്താൽ കിംപുരുഷൻ ചേലയായി. ഒരു മാസം അവൻ പുരുഷനായിരുന്നു, മറ്റൊരു മാസം സ്ത്രീയായിരുന്നു. ബുധന്റെ ഭവനത്തിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ നീല ഗർഭിണിയായ്. അവനൊരു ധർമശീലനായ പുത്രൻ ജനിച്ചു. ആ പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ച ശേഷം ബുധൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് പോയി. അന്നുമുതൽ ആ ദേശം ഇലയെ അനുസ്മരിച്ച് ഇലാവൃതം എന്നായി. ചന്ദ്രവംശത്തിന്റെയും സൂര്യവംശത്തിന്റെയും ആദിയിൽ മനുവിന്റെ പുത്രനായ ഇല ജനിച്ചു. ഇങ്ങനെ പുരൂരവസ് മനുഷ്യവംശത്തിന്റെ ആദിപുരുഷനായി. സൂര്യവംശത്തിൽ ഇക്ഷ്വാകു മഹാതപസ്വികളിൽ പ്രശസ്തനായി. ഇല കിംപുരുഷനായിരിക്കുമ്പോൾ സുദ്യൂമ്നൻ എന്നും അറിയപ്പെട്ടു. പിന്നീട് സുദ്യൂമ്നന് തോറ്റിട്ടില്ലാത്ത മൂന്നു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു— ഉത്കല, ഗയ, മഹാബലനായ ഹരിതാശ്വ. ഉത്കലന്റെ സന്തതികൾ ഉത്കലർ, ഗയയുടെ സന്തതികൾ ഗയർ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു. ഹരിതാശ്വയുടെ കിഴക്കേ ദേശം കുരുക്കളോടൊപ്പം പ്രശസ്തമായതായി. പ്രതിഷ്ഠാനയിൽ അവൻ പുരൂരവസിന്റെ ഒരു പുത്രനെ രാജാവായി അഭിഷേകിച്ചു. ഇക്ഷ്വാകു, മൂലവംശത്തിലെ മൂത്തവൻ, ലോകങ്ങളുടെ സമാഹാരത്തിലൂടെ മധ്യദേശം ഭോഗിച്ചു; അവിടെ ദിവ്യഫലങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു. നരിഷ്യന്തന്റെ പുത്രൻ ശക്തശാലിയായ ശുചി, നഭാഗന്റെ പുത്രൻ അംബരീഷൻ, ധൃഷ്ടന്റെ മൂന്നു പുത്രന്മാർ— ധൃതകേതു, ചിത്രനാഥൻ, മഹാബലനായ രണധൃഷ്ടൻ. ശര്യതിയുടെ പുത്രൻ അനർത, പുത്രി സുകന്യ. അനർതന്റെ പുത്രൻ ശക്തശാലിയായ രോചമാന; ദേശം അനർതം, നഗരമാകെ കുശസ്ഥലി. രോചമാനന്റെ പുത്രൻ രേവ, രൈവതൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അവനു നൂറു പുത്രന്മാരിൽ മൂത്തവൻ കകുദ്മി. അവന്റെ പുത്രി പ്രശസ്തയായ രേവതി രാമന്റെ ഭാര്യയായി. കരുഷനിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തരായ അനേകം കരുഷർ ജനിച്ചു. പ്രിഷധ്രൻ, ഗുരുവിന്റെ ശാപഫലമായി ഒരു പശുവിനെ കൊല്ലേണ്ടിവന്നതിനാൽ, ശൂദ്രനായി. ഇനി ഞാൻ ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശക്രമം പറയാം— ശ്രേഷ്ഠമുനികളേ, ശ്രദ്ധിക്കൂ. വികുക്ഷി, ദേവരതൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നവൻ, ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ മൂത്ത പുത്രനായി. അവനു പതിനഞ്ചു പുത്രന്മാർ. അവൻ മെറു പർവതത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ജനിച്ച രാജാക്കന്മാരിൽ പ്രഥമൻ. മറ്റൊരു പതിനാലു പേർ കൂടി ജനിച്ചു, ആകെ നൂറുപേർ. മെറു പർവതത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് പേരുള്ള രാജാക്കന്മാരിൽ മൂത്തവൻ കകുത്സ്ഥൻ; അവന്റെ പുത്രൻ സുയോധനൻ. അവന്റെ പുത്രൻ പൃഥു; പൃഥുവിന്റെ പുത്രൻ വിശ്വഗാസ്; അവന്റെ പുത്രൻ ഇന്ദു; അവനിൽ നിന്നാണ് യുവനാശ്വൻ ജനിച്ചത്. യുവനാശ്വന്റെ പുത്രൻ മഹാശക്തിയുള്ള ശ്രാവസ്തൻ; അവന്റെ പുത്രൻ വത്സകൻ; വത്സൻ ഗൗഡദേശത്ത് ശ്രാവസ്തി നഗരം സ്ഥാപിച്ചു. ശ്രാവസ്തനിൽ നിന്ന് ബൃഹദശ്വൻ, അവനിൽ നിന്ന് കുവലശ്വൻ; പുരാതനകാലത്ത് ധുന്ധുവിനെ വധിച്ചവൻ ധുന്ധുമാരൻ എന്നായി പ്രശസ്തനായി. അവനു മൂന്ന് പുത്രന്മാർ: ദൃഢശ്വൻ, ദണ്ഡൻ, പ്രശസ്തനായ കപിലശ്വൻ. ധുന്ധുമാരി മഹാബലൻ. ദൃഢശ്വന്റെ പുത്രൻ പ്രമോദൻ; അവനിൽ നിന്ന് ഹര്യശ്വൻ; ഹര്യശ്വന്റെ പുത്രൻ നികുംബൻ; അവനിൽ നിന്ന് സംഹതാശ്വൻ. സംഹതാശ്വന്റെ പുത്രന്മാർ: അകൃതശ്വൻ, രണശ്വൻ. രണശ്വന്റെ പുത്രൻ യുവനാശ്വൻ; അവനിൽ നിന്ന് മന്ധാതാവ്. മന്ധാതാവിന്റെ പുത്രന്മാർ പുരുകുത്സനും ധർമ്മസേനൻ രാജാവും. പ്രശസ്തനായ മുചുകുന്ദനും ശക്തശാലിയായ ശത്രുജിത്തും. പുരുകുത്സന്റെ പുത്രൻ നർമദാദീപതിയായ വസുദൻ; അവന്റെ പുത്രൻ സംഭുതൻ; അവനിൽ നിന്ന് ത്രിധൻവൻ. ത്രിധൻവന്റെ പുത്രൻ ത്രയ്യാരുണൻ; അവനിൽ നിന്ന് സത്യവ്രതൻ; അവനിൽ നിന്ന് സത്യരഥൻ. അവന്റെ പുത്രൻ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ; ഹരിശ്ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് രോഹിതൻ; രോഹിതനിൽ നിന്ന് വൃകൻ; വൃകനിൽ നിന്ന് ബാഹു ജനിച്ചു. ബാഹുവിന്റെ പുത്രൻ ഉത്തമധർമ്മനായ സഗരൻ; സഗരന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാർ: പ്രഭയും ഭാനുമതിയും. ഇരുവരും പുത്രപ്രാപ്തിക്കായി അഗ്നിവംശജനായ മഹർഷി ഔരവനെ ആരാധിച്ചു. ഔരവൻ തൃപ്തനായി ഇരുവർക്കും തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി. ഒരാൾക്ക് അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാർ, മറ്റൊരാൾക്ക് വംശം തുടരുന്ന ഒരു പുത്രൻ. പ്രഭ അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാരെ സ്വീകരിച്ചു. ഭാനുമതിക്ക് ഒരൊറ്റ പുത്രൻ—അസമഞ്ജസ്—ജനിച്ചു; യാദവിയായ പ്രഭയ്ക്കു അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.