ശാല്മലാ എന്ന ആഭരണമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഒരു മഹത്തായ പർവതം അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതാണ് അതി വിശിഷ്ടമായ അതി വിശാലമായ വെള്ളി പർവതമായ അസ്തുവിന്റെ അതിരായി നിലകൊള്ളുന്നത്. അതിന് അപ്പുറം സോമക എന്നറിയപ്പെടുന്ന പർവതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പുരാതനകാലത്ത്, ദേവതകൾ അമ്മയ്ക്കായി അമൃതം പ്രാപിക്കാൻ ഗരുഡന്റെ സഹായത്തോടെ അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരുന്നു. സോമകയ്ക്ക് അപ്പുറം ആംബികേയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു പർവതം ഉണ്ട്, അതിനെ സുമനാ എന്നും വിളിക്കുന്നു. ആ പർവതത്തിൽ തന്നെ ഹിരണ്യാക്ഷനെ വരാഹാവതാരം വധിച്ചു. ആംബികേയയ്ക്ക് അപ്പുറം അതിശയപ്രഭയുള്ള, ഔഷധികളാൽ സമൃദ്ധമായ, മഹാ സ്ഫടികപർവതമായ വിപ്രാജ പർവതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിൽ നിന്നു അഗ്നി പ്രകാശിക്കുന്നതിനാൽ അതിനെ വിപ്രാജ എന്നും വിളിക്കുന്നു; അവിടം കേശവ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു, കാരണം അതിൽ നിന്ന് കാറ്റ് വീശുന്നു. ഇനി ഈ പർവതങ്ങളുടെയും അവിടങ്ങളുടെയും പ്രദേശങ്ങൾ വിശദമായി ഞാൻ വിവരിക്കാം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, അവയുടെ പേരുകൾ ശ്രേണിയായി കേൾക്കൂ. ഈ പ്രദേശങ്ങൾക്കും പർവതങ്ങൾക്കുമെന്നപോലെ തന്നെ പേരുകളാണ്; ഉദയയുടെ പ്രദേശം ഉദയ എന്നും, ജലധാരയുടെ പ്രദേശം ജലധാര എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ആദ്യ പ്രദേശം ഗതഭയ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; രണ്ടാം പ്രദേശം ജലധാരയുടെ ഭാഗമായ സുകുമാര എന്നാണ് ഓർത്തിരിക്കുന്നു. അതിന് പിന്നാലെ ശൈശിര എന്ന പേരിലുള്ള പ്രദേശം ഉണ്ട്; നാരദയുടെ പ്രദേശം കൗമാര എന്നും സുഖോദയ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ശ്യാമ പർവതത്തിന്റെ പ്രദേശം അനീചക എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്; അതിനെ സദാചാരികൾ ആനന്ദക എന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. പുഷ്പസമൃദ്ധിയായ സോമകയുടെ ഭാഗം അസിത എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഭാഗത്താണ്; ഈ പ്രദേശം സോമക എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ആംബികയുടെ പ്രദേശം മൈനാകയും ക്ഷേമകയും ആകുന്നു, അവൾ സൃഷ്ടിച്ചതു തന്നെ; കേശര പർവതം മഹാദ്രുമ എന്നും ധവ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; ഈ പ്രദേശം വിപ്രാജ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ജംബൂദ്വീപത്തിന്റെ അളവിലും പരിധിയിലും ഈ ദ്വീപിന്റെ അളവുകൾ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ നടുവിൽ ഒരു വലിയ വൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു. ശാക എന്ന പേരിലുള്ള ആ മഹാവൃക്ഷം അവിടവാസികൾക്ക് വളരെ പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്; അവിടെ ദേവതകളും ഗാന്ധർവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണമാരും കൂടെ വസിക്കുന്നു. അവർ അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുകയും ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവിടെ എല്ലാ വർണാശ്രമങ്ങളോടും അനുയോജ്യമായ സന്തുഷ്ട സമൂഹങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെയുള്ള ഏഴു നദികൾ വർഷംതോറും സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു; അവയെല്ലാം രണ്ടുപേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; ഈ ഏഴു ഗംഗകളും ഓർത്തിരിക്കുന്നു. ആദ്യ ഗംഗയെ സുകുമാരി എന്നു വിളിക്കുന്നു, ശിവജലധാരയുമായി അനുബന്ധിച്ചാണ് അവൾ; അവളെ മുനിതപ്താ എന്നും വിളിക്കുന്നു. സുകുമാരി തപസ്സിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവളാണ്, അവളെ രണ്ടാം പേരിലും വിളിക്കുന്നു; നന്ദാ എന്ന ശുദ്ധീകരണ നദിയാണ് മൂന്നാമത്തെ. ശിബികയാണ് നാലാമത്തെ, അവളെ ഇരട്ടപേരിൽ ഓർക്കുന്നു; ഇക്ഷു അഞ്ചാമത്തേയും, കൂടാതെ കുഹു എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. വേണുകയും അമൃതയും ആറാമത്തേയും, സുകൃതയും ഗഭസ്തി എന്ന പേരിൽ ഏഴാമത്തേയും അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ ഏഴു നദികളും ശിവജലധാരയുള്ളവയും, ശാകദ്വീപവാസികളെ എല്ലാ വർഷവും പോഷിപ്പിക്കുന്നു. മറ്റു നദികളും, കുളങ്ങളും, ജലാശയങ്ങളും അവിടെ സമൃദ്ധമായി ഒഴുകുന്നു, ഇന്ദ്രൻ മഴവർഷിപ്പിക്കുന്നിടത്തൊക്കെയും. ആ വിശുദ്ധ നദികളുടെ പേരുകളും അളവുകളും മുഴുവൻ വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. അവിടവാസികൾ സദാ സന്തുഷ്ടരായി ആ നദികളുടെ ജലം പാനിക്കുന്നു; അവർ ശാന്തരും ഭയരഹിതരുമാണ്, സത്യത്തിൽ ഭാഗ്യശാലികളാണ്. ആ ഏഴു പ്രദേശങ്ങളും പുതുതായി രൂപപ്പെട്ടവയുമൊക്കെ സുഖസമൃദ്ധിയോടെ നിറയുന്നു; അവിടെ നാല് വർണാശ്രമങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി നിലനിൽക്കുന്നു. അവിടവാസികൾ എല്ലാവരും ആരോഗ്യവാന്മാരും ബലവാന്മാരുമാണ്, അവരിൽ മരണവും വർദ്ധനവുമില്ല. അവിടെ കാലഘട്ടങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ യുക്തിയില്ല, ത്രേതായുഗത്തിലെപ്പോലെ സമയം സ്വാഭാവികമായി മുന്നോട്ട് പോവുന്നു. ശാകദ്വീപത്തിലും മറ്റു അഞ്ച് ദ്വീപുകളിലും ഈ രീതിയാണ്; പ്രദേശത്തിന്റെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് സമയം സ്വാഭാവികമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അവിടവാസികൾക്കിടയിൽ വർണ്ണാശ്രമങ്ങൾക്കോ ധർമ്മങ്ങൾക്കോ യാതൊരു കലക്കവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; അവർക്കു നിരന്തരമായ സന്തോഷം അനുഭവിക്കാനായിരുന്നു. അവരിൽ മായയും ലോഭവും അസൂയയും ദ്വേഷവും ഭയവും ഒന്നുമില്ല; സ്വഭാവം വിരുദ്ധമായി ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല—ഇതാണ് അവരുടേതായ സ്വഭാവം. അവർക്കു കാലം എന്നതും ശിക്ഷയോ ശിക്ഷകനോ ഇല്ല; അവർ ധർമ്മം അറിഞ്ഞ്, പരസ്പരം ആവശ്യമായ കർമ്മങ്ങൾ നിർവ്വഹിച്ചുകൊണ്ട് പരസ്പരം സംരക്ഷിച്ചു. അവിടു നദികളും ജലാശയങ്ങളും പർവതങ്ങളും മേഘങ്ങളെപ്പോലെയുള്ളവയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ ഒരു വലിയ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ദ്വീപാണ് കുശദ്വീപം. അതിൽ എല്ലാ ധാതുക്കളും രത്നങ്ങളും പൊന്നും പവിഴവും നിറഞ്ഞു കിടക്കുന്നു; അതുപോലെ മനോഹരമായ വിവിധ ആകൃതികളിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളും ഉണ്ട്. പുഷ്പഫലഭരിതമായ വൃക്ഷങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞു കിടക്കുന്നു; സമൃദ്ധമായ ധാന്യവും ധനവും അവിടെയുണ്ട്; എല്ലായ്പ്പോഴും പുഷ്പഫലങ്ങൾ നിറഞ്ഞു കിടക്കുന്നു; എല്ലാ രത്നങ്ങളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും, ഗൃഹപശുക്കളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും ചുറ്റുമുണ്ട്. ഇപ്പോൾ കുശദ്വീപത്തെ ക്രമത്തിൽ, സംക്ഷിപ്തമായി കേൾക്കൂ. ഇനി ഞാൻ മൂന്നാമത്തെ, പൂർണ്ണമായും ക്ഷീരസമുദ്രം ചുറ്റപ്പെട്ട കുശദ്വീപത്തെ വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു. അതിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം ശാകദ്വീപിനെക്കാൾ ഇരട്ടിയാണ്; അവിടെയും ഏഴു രത്നപ്രസവകപർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവിടെയും രത്നപർവതങ്ങളും നദികളും ഉണ്ട്; അവയുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയാം. അവയ്ക്ക് രണ്ടുപേരുണ്ട്, ശാകദ്വീപത്തെപ്പോലെ തന്നെ. ആദ്യ പർവതം സൂര്യനെപ്പോലുള്ള പ്രകാശമുള്ള കുമുദ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അതിനെ വിദ്രുമോച്ചയ എന്നും വിളിക്കുന്നു, അതേ മഹാപർവതം തന്നെയാണ്. രണ്ടാമത്തേത് ഉന്നത എന്നറിയപ്പെടുന്ന പർവതമാണ്, അതിന്റെ കുന്നുകൾ എല്ലാധാതുക്കളാലും മിന്നുന്നു, പാറകളാൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.